AP Special TET October 2026 Paper 1B గణితం: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 1B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో గణితం సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: సంఖ్యా వ్యవస్థ (7), క్షేత్రమితి, కొలతలు (5), వాణిజ్య గణితం (నిష్పత్తి, శాతం, లాభనష్టాలు, వడ్డీ, కాలం-పని) (4), జ్యామితి (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
నాలుగు అంకెలతో రాయగలిగే సంఖ్యలన్నింటిలో అతి పెద్దది ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
గరిష్ట సంఖ్య కావాలంటే ప్రతి స్థానంలో అతి పెద్ద అంకె అయిన 9 ఉండాలి. వేలు, వందలు, పదులు, ఒకట్ల స్థానాలు నాలుగింటిలోనూ 9 పెడితే 9999 వస్తుంది. దీనికి 1 కలిపితే 10000 అవుతుంది, అది ఐదు అంకెల కనిష్ట సంఖ్య. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 9999.
9000, 9009 లో వందలు, పదుల స్థానాల్లో 0 ఉంది, కాబట్టి అవి గరిష్టం కావు. 8999 లో వేల స్థానంలో 8 ఉంది, 9 కాదు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: n అంకెల గరిష్ట సంఖ్య = n సార్లు 9; దానికి 1 కలిపితే (n+1) అంకెల కనిష్ట సంఖ్య.
ఇచ్చిన సంఖ్యల్లో 2 తోనూ, 5 తోనూ ఒకేసారి నిశ్శేషంగా భాగమయ్యే సంఖ్యను గుర్తించాలి.
భాజ్యతా నియమాలు: ఒకట్ల స్థానంలో 0, 2, 4, 6, 8 ఉంటే 2 తో భాగమవుతుంది. ఒకట్ల స్థానంలో 0 లేదా 5 ఉంటే 5 తో భాగమవుతుంది. రెండూ ఒకేసారి జరగాలంటే ఒకట్ల అంకె 0 కావాలి. అంటే ఆ సంఖ్య 10 తో భాగమవుతుంది.
480 ఒకట్ల అంకె 0. 480 ÷ 2 = 240, 480 ÷ 5 = 96. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 480.
376 సరి సంఖ్య కాబట్టి 2 తో భాగమవుతుంది, కానీ చివర 6 ఉంది కాబట్టి 5 తో కాదు. 275, 315 చివర 5 ఉంది కాబట్టి 5 తో భాగమవుతాయి, కానీ బేసి సంఖ్యలు కాబట్టి 2 తో కావు. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: 2 తో, 5 తో రెండింటితో భాగమవ్వాలంటే ఒకట్ల స్థానంలో 0 ఉండాలి.
క్రింది అమరికను గమనించి x విలువ కనుగొనుము
1 + 3 = 4 = 2²
3 + 6 = 9 = 3²
6 + 10 = 16 = 4²
10 + x = 25 = 5²
అయిన x = ______
(1)5
(2)10
(3)15
(4)25
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 15
ఇచ్చిన అమరికలో ఏ నియమం దాగి ఉందో గుర్తించి x విలువ కనుక్కోవాలి.
ఇక్కడ వాడిన సంఖ్యలు 1, 3, 6, 10, ... త్రిభుజ సంఖ్యలు (Triangular numbers). ఇవి 1, 1+2, 1+2+3, 1+2+3+4, ... గా ఏర్పడతాయి. వరుసగా ఉన్న రెండు త్రిభుజ సంఖ్యల మొత్తం ఎప్పుడూ ఒక వర్గ సంఖ్య అవుతుంది. ప్రతి వరుసలో రెండో సంఖ్య, తర్వాతి వరుసలో మొదటి సంఖ్యగా వస్తుంది.
10 తర్వాతి త్రిభుజ సంఖ్య 1+2+3+4+5 = 15. సరిచూస్తే 10 + 15 = 25 = 5². లేదా నేరుగా x = 25 − 10 = 15. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 15.
x = 5 అయితే 10 + 5 = 15, x = 10 అయితే 20, x = 25 అయితే 35. ఇవేవీ 25 కావు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు. ఇక్కడ చాలామంది 25 ను చూసి (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ 25 అనేది మొత్తం, x కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: వరుస త్రిభుజ సంఖ్యల మొత్తం = వర్గ సంఖ్య.
243 ను ఏ కనిష్ట సంఖ్యచే గుణించిన పరిపూర్ణ ఘన సంఖ్య అగును
(1)2
(2)3
(3)4
(4)5
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 3
243 ను ఏ అతి చిన్న సంఖ్యతో గుణిస్తే అది పరిపూర్ణ ఘనం (Perfect cube) అవుతుందో కనుక్కోవాలి.
ఒక సంఖ్య పరిపూర్ణ ఘనం కావాలంటే దాని ప్రధాన కారణాంకాల లబ్ధంలో ప్రతి ప్రధాన సంఖ్య ఘాతం 3 కి గుణిజం కావాలి. అంటే కారణాంకాలను మూడేసి చొప్పున జట్లుగా చేయగలగాలి.
243 = 3 × 3 × 3 × 3 × 3 = 3⁵. మూడు 3 లు ఒక జట్టు అవుతాయి, ఇంకా రెండు 3 లు మిగిలాయి. ఆ జట్టు పూర్తి కావాలంటే మరో 3 కావాలి. 243 × 3 = 729 = 3⁶ = 9³. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 3.
243 × 2 = 486, 243 × 4 = 972, 243 × 5 = 1215. వీటిలో కొత్త ప్రధాన కారణాంకాలు (2 లేదా 5) ఒక్కసారే వస్తాయి, 3 జట్టు కూడా పూర్తి కాదు. కాబట్టి ఇవి ఘనాలు కావు. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ఘనం కావాలంటే ప్రతి ప్రధాన కారణాంకం ఘాతం 3, 6, 9, ... కావాలి.
ఒక వ్యక్తి ఒక జత స్కేట్లను 20% రుసుముపై ₹1600 కి కొంటే, వాటి ప్రకటన వెల
(1)₹1750
(2)₹1800
(3)₹1900
(4)₹2000
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ₹2000
20% తగ్గింపు (Discount) తర్వాత చెల్లించిన మొత్తం ₹1600. తగ్గింపుకు ముందు ఉన్న ప్రకటన వెల (Marked price) కనుక్కోవాలి.
తగ్గింపు ఎప్పుడూ ప్రకటన వెలపైనే లెక్కిస్తారు. ప్రకటన వెల x అయితే, 20% తగ్గింపు తర్వాత అమ్మకం వెల = x లో 80% = x × 80/100.
x × 80/100 = 1600, కాబట్టి x = 1600 × 100/80 = ₹2000. సరిచూస్తే 2000 లో 20% = 400, 2000 − 400 = 1600. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ₹2000.
₹1750 లో 80% = 1400, ₹1800 లో 80% = 1440, ₹1900 లో 80% = 1520. ఇవేవీ 1600 కావు. చాలామంది 1600 కి 20% కలిపి 1920 దగ్గర ఆలోచిస్తారు, కానీ తగ్గింపు 1600 పై కాదు, ప్రకటన వెలపై ఉంటుంది. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకటన వెల = చెల్లించిన మొత్తం × 100 ÷ (100 − తగ్గింపు %).
పూర్ణ సంఖ్యల (Integers) కూడిక, తీసివేత లెక్క ఇది. గుర్తులను జాగ్రత్తగా మార్చడమే ఇక్కడ ముఖ్యం.
నియమం: ఒక రుణ సంఖ్యను తీసివేయడం అంటే దాని ధన సంఖ్యను కలపడం, అంటే − (−a) = + a. ధన సంఖ్యకు రుణ సంఖ్యను కలపడం అంటే తీసివేయడం, అంటే + (−a) = − a.
ఇచ్చిన లెక్క = −21 + 10 + 31 + 7 − 90. ధన సంఖ్యల మొత్తం 10 + 31 + 7 = 48. రుణ సంఖ్యల మొత్తం −21 − 90 = −111. 48 − 111 = −63. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) −63.
పేపర్లో (1), (4) రెండూ −56 గానే ముద్రించారు. −(−7) ను −7 గా తప్పుగా తీసుకుంటే −77, −(−10) ను −10 గా తీసుకుంటే −83 లాంటి జవాబులు వస్తాయి. −56, −72 ఈ లెక్కకు సరిపోవు. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
దీర్ఘచతురస్రాన్ని దాని కేంద్రం చుట్టూ ఎంత కోణం తిప్పితే మొదటి ఆకారంలాగే కనిపిస్తుందో అడుగుతున్నారు. అదే భ్రమణ సౌష్టవ కోణం (Angle of rotational symmetry).
ఒక పూర్తి భ్రమణం 360°. ఒక పూర్తి భ్రమణంలో ఆకారం ఎన్నిసార్లు యథాతథంగా కనిపిస్తుందో అది భ్రమణ సౌష్టవ క్రమం (Order). భ్రమణ సౌష్టవ కోణం = 360° ÷ క్రమం.
దీర్ఘచతురస్రాన్ని 180° తిప్పితే పొడవు పొడవు స్థానంలోకి, వెడల్పు వెడల్పు స్థానంలోకి వస్తాయి, ఆకారం మారదు. 360° లో ఇలా రెండుసార్లు జరుగుతుంది, కాబట్టి క్రమం 2. కోణం = 360° ÷ 2 = 180°. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 180°.
90° తిప్పితే పొడవైన భుజం నిలువుగా వస్తుంది, ఆకారం పడుకున్నట్టు కాకుండా నిలబడినట్టు మారుతుంది. 90° అనేది చతురస్రం (Square) కోణం. 45°, 60° దీర్ఘచతురస్రానికి ఏమాత్రం సరిపోవు. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: దీర్ఘచతురస్రం క్రమం 2 → 180°; చతురస్రం క్రమం 4 → 90°.
ABCD ఒక సమలంబ చతుర్భుజము లో AB̅ ∥ DC̅,
∠B = 80° అయితే ∠C =
(1)80°
(2)60°
(3)100°
(4)120°
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 100°
సమలంబ చతుర్భుజం (Trapezium) ABCD లో AB, DC సమాంతరాలు. ∠B ఇచ్చి ∠C అడుగుతున్నారు.
రెండు సమాంతర రేఖలను ఒక తిర్యగ్రేఖ (Transversal) ఖండిస్తే, తిర్యగ్రేఖకు ఒకే వైపు ఉన్న అంతర కోణాలు (Co-interior angles) సంపూరకాలు, అంటే వాటి మొత్తం 180°. ఇక్కడ AB ∥ DC, BC తిర్యగ్రేఖ. ∠B, ∠C ఆ తిర్యగ్రేఖకు ఒకే వైపు ఉన్న అంతర కోణాలు.
∠B + ∠C = 180°, కాబట్టి ∠C = 180° − 80° = 100°. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 100°.
∠C = 80° అనుకోవడం సమాంతర చతుర్భుజంలో ఎదురెదురు కోణాలు సమానం అనే ధర్మాన్ని తప్పుగా వాడటం; ∠B, ∠C ఎదురెదురు కోణాలు కావు, ప్రక్క కోణాలు. 60°, 120° తీసుకుంటే మొత్తం 140°, 200° అవుతుంది. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: సమాంతర భుజాల మధ్య ఉన్న ప్రక్క కోణాల మొత్తం 180°.
బాగా కలిపిన పేకాముక్కల నుండి ఏస్ ముక్కను తీయటకు గల సంభావ్యత
(1)1/4
(2)1/13
(3)2/25
(4)4/53
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 1/13
బాగా కలిపిన పేక కట్ట నుంచి ఒక ముక్క తీస్తే అది ఏస్ (Ace) కావడానికి సంభావ్యత (Probability) ఎంతో అడుగుతున్నారు.
సంభావ్యత = అనుకూల ఫలితాల సంఖ్య ÷ మొత్తం ఫలితాల సంఖ్య. ఒక పేక కట్టలో 52 ముక్కలు, 4 రకాలు (ఆటీన్, కళావరు, డైమండ్, ఇస్పేటు). ప్రతి రకంలో ఒక ఏస్, కాబట్టి మొత్తం 4 ఏస్ లు.
P(ఏస్) = 4/52 = 1/13. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1/13.
1/4 అనేది ఒక ప్రత్యేక రకం (ఉదా: ఆటీన్) ముక్క రావడానికి సంభావ్యత (13/52). 2/25, 4/53 లో హారాలు 25, 53 పేక కట్టకు సంబంధం లేనివి; మొత్తం ముక్కలు 52 మాత్రమే. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పేక కట్ట: 52 ముక్కలు, 4 రకాలు, ఒక్కో రకంలో 13, మొత్తం 4 ఏస్ లు.
రాధ ముగ్గు పిండి తో చుక్కల ముగ్గు గీస్తుంది. అందులో ఒక అడ్డ వరుసకి 9 చుక్కలు ఉన్నాయి. ‘r’ అడ్డవరుసలకు ఆమె ముగ్గులో ఎన్ని చుక్కలు ఉంటాయి?
(1)9 − r
(2)9r
(3)9 + r
(4)r + 9
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 9r
ఒక్కో వరుసలో 9 చుక్కలు ఉన్నాయి. r వరుసలు ఉంటే మొత్తం చుక్కలను చరరాశి (Variable) r తో సూచించే సమాసంగా రాయాలి.
ప్రతి వరుసలో సమాన సంఖ్యలో వస్తువులు ఉంటే, మొత్తం = ఒక వరుసలోని సంఖ్య × వరుసల సంఖ్య. దీన్ని ఒక నమూనా (Pattern) నుంచి చూడవచ్చు: 1 వరుస → 9, 2 వరుసలు → 18, 3 వరుసలు → 27.
r వరుసలకు 9 × r = 9r చుక్కలు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 9r.
9 − r అయితే వరుసలు పెరిగే కొద్దీ చుక్కలు తగ్గుతాయి, ఇది అసంబద్ధం. 9 + r, r + 9 ఒకటే సమాసం; దీని ప్రకారం 2 వరుసలకు 11 చుక్కలే వస్తాయి, కానీ నిజానికి 18. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రతి గుంపులో సమాన సంఖ్య ఉంటే గుణకారం: 9 × r = 9r.
పెద్ద సంఖ్య 3430000 ను ప్రామాణిక రూపం (Standard form / Scientific notation) లో రాయాలి.
ప్రామాణిక రూపం k × 10ⁿ. ఇక్కడ k విలువ 1 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ, 10 కంటే తక్కువ ఉండాలి (1 ≤ k < 10), n ఒక పూర్ణ సంఖ్య.
3430000 లో దశాంశ బిందువును ఎడమ వైపు 6 స్థానాలు జరిపితే 3.43 వస్తుంది. కాబట్టి 3430000 = 3.43 × 10⁶. సరిచూస్తే 3.43 × 1000000 = 3430000. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 3.43× 10⁶.
3.43 × 10⁴ = 34300 మాత్రమే, విలువే తప్పు. 0.343 × 10⁶, 343.0 × 10⁴ విలువలు సరైనవే అయినా k విలువ 1 ≤ k < 10 నియమాన్ని పాటించవు, కాబట్టి ప్రామాణిక రూపం కావు. అందుకే (2), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రామాణిక రూపంలో దశాంశ బిందువు ముందు ఒకే ఒక శూన్యేతర అంకె.
సరైన సమాధానం: (3) సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత దీర్ఘచతురస్ర చుట్టుకొలత కన్నా ఎక్కువ
సమాన వైశాల్యం గల సమాంతర చతుర్భుజం, దీర్ఘచతురస్రాలలో ఏ చుట్టుకొలత ఎక్కువో అడుగుతున్నారు. పాఠ్యపుస్తకంలో ఈ భావన ఒకే భూమి, ఒకే ఎత్తు (ఒకే సమాంతర రేఖల మధ్య) ఉన్న పటాలతో చెబుతారు.
వైశాల్యం: దీర్ఘచతురస్రం = పొడవు × వెడల్పు, సమాంతర చతుర్భుజం = భూమి × ఎత్తు. రెండింటికీ భూమి b, ఎత్తు h సమానం అనుకుందాం. దీర్ఘచతురస్రం ప్రక్క భుజం నేరుగా ఎత్తు h కే సమానం. సమాంతర చతుర్భుజం ప్రక్క భుజం వాలుగా ఉంటుంది, లంబ కర్ణంలా పనిచేస్తుంది కాబట్టి అది h కంటే పొడవు.
దీర్ఘచతురస్ర చుట్టుకొలత = 2(b + h). సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత = 2(b + వాలు భుజం) > 2(b + h). ఉదాహరణకు b = 8, h = 3, వాలు భుజం 5 అయితే వైశాల్యాలు రెండూ 24, కానీ చుట్టుకొలతలు 22, 26. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
వైశాల్యం సమానమైనా చుట్టుకొలత సమానం కానవసరం లేదు, కాబట్టి (2) తప్పు. దీర్ఘచతురస్రం చుట్టుకొలత తక్కువ కాబట్టి (1), రెట్టింపు అనే (4) కూడా తప్పు. గమనిక: భూములు వేరుగా ఉంటే (ఉదా: 1 × 24 దీర్ఘచతురస్రం) ఈ పోలిక మారవచ్చు; ప్రశ్న ఒకే భూమి, ఎత్తు ఉన్న సందర్భాన్ని ఉద్దేశించింది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒకే భూమి, ఎత్తు ఉంటే వైశాల్యం సమానం; వాలు భుజం వల్ల సమాంతర చతుర్భుజ చుట్టుకొలత ఎక్కువ.
21 సెం. మీ వ్యాసార్ధం గల వృత్త వైశాల్యం (చ. సెం. మీ లలో)
(1)1836
(2)1368
(3)1386
(4)1863
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 1386
వ్యాసార్ధం (Radius) 21 సెం.మీ. ఉన్న వృత్త వైశాల్యం చదరపు సెంటీమీటర్లలో కనుక్కోవాలి.
వృత్త వైశాల్యం = πr². 21 అనేది 7 కి గుణిజం కాబట్టి π = 22/7 తీసుకోవడం సులువు.
వైశాల్యం = 22/7 × 21 × 21 = 22 × 3 × 21 = 66 × 21 = 1386 చ.సెం.మీ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 1386.
1836, 1368, 1863 అనేవి 1386 లోని అంకెలనే అటు ఇటు మార్చిన సంఖ్యలు. లెక్క చేయకుండా ఊహించే విద్యార్థులను తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చారు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: r 7 కి గుణిజమైతే π = 22/7 వాడండి; r = 21 అయితే వైశాల్యం 1386.
వెడల్పు 14 సెం. మీ గా గల దీర్ఘ చతురస్రాకార కాగితం దాని వెడల్పు వెంబడి చుట్టబడి 20 సెం. మీ భూ వ్యాసార్ధం కలిగిన స్థూపం ఏర్పడింది ఆ స్థూపం ఘనపరిమాణం (ఘ. సెం. మీ లలో)
(1)176000
(2)167000
(3)152000
(4)125000
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: అన్ని ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)
అధికారిక కీ ఈ ప్రశ్నకు నాలుగు ఆప్షన్లకూ మార్కులు ఇచ్చింది (ప్రశ్న/జవాబులో పొరపాటు ఉందని ప్రకటించారు). ఎందుకో చూద్దాం.
కాగితాన్ని చుట్టి స్థూపం (Cylinder) చేస్తే కాగితం వెడల్పు 14 సెం.మీ. స్థూపం ఎత్తు అవుతుంది, పొడవు భూమి చుట్టుకొలత అవుతుంది. స్థూప ఘనపరిమాణం = πr²h.
r = 20, h = 14 తీసుకుంటే ఘనపరిమాణం = 22/7 × 20 × 20 × 14 = 22 × 400 × 2 = 17600 ఘ.సెం.మీ. ఈ విలువ ఏ ఆప్షన్లోనూ లేదు. ఆప్షన్ (1) 176000 దీనికి పది రెట్లు, అంటే ముద్రణలో ఒక సున్నా ఎక్కువ పడినట్టు కనిపిస్తుంది. పైగా వెడల్పు వెంబడి చుట్టారు అంటే 14 సెం.మీ. చుట్టుకొలత కావాలి, అప్పుడు వ్యాసార్ధం 20 కాలేదు; ప్రశ్న వాక్యమే గందరగోళంగా ఉంది.
కాబట్టి ఏ ఆప్షనూ కచ్చితంగా సరికాదు. ఉద్దేశించిన జవాబు 17600 కి దగ్గరగా ఉన్నది ఆప్షన్ (1) 176000; 167000, 152000, 125000 ఏ సహజ లెక్కతోనూ రావు. పరీక్షలో అందరికీ మార్కులు వచ్చాయి, కానీ πr²h సూత్రం గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం.
గుర్తుంచుకోండి: స్థూప ఘనపరిమాణం = πr²h; చుట్టిన కాగితం ఒక భుజం ఎత్తు, మరొకటి చుట్టుకొలత.
రెండు గోళముల వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి 3:4 అయిన వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి
(1)4:3
(2)9:16
(3)27:64
(4)√3:√4
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 27:64
రెండు గోళాల (Spheres) వ్యాసార్ధాల నిష్పత్తి 3:4. వాటి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి అడుగుతున్నారు.
గోళం ఘనపరిమాణం = 4/3 πr³. రెండు గోళాలకూ 4/3 π ఉమ్మడి, అది నిష్పత్తిలో కొట్టుకుపోతుంది. కాబట్టి ఘనపరిమాణాల నిష్పత్తి = వ్యాసార్ధాల ఘనాల నిష్పత్తి, అంటే r₁³ : r₂³.
V₁ : V₂ = 3³ : 4³ = 27 : 64. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 27:64.
9:16 అంటే వర్గాల నిష్పత్తి; అది ఉపరితల వైశాల్యాల నిష్పత్తి, ఘనపరిమాణాలది కాదు. 4:3 నిష్పత్తిని తిరగేసింది. √3:√4 వర్గమూలాలు, ఏ కొలతకూ సంబంధం లేదు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పొడవులు a:b అయితే వైశాల్యాలు a²:b², ఘనపరిమాణాలు a³:b³.
“గణితం సంఖ్య ,రాశి,మాపనాల విజ్ఞానం” – అని నిర్వచించిన వారు
(1)బెల్
(2)లాక్
(3)అరిస్టాటిల్
(4)బెంజిమిన్ పీర్స్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) బెల్
గణితాన్ని సంఖ్య, రాశి, మాపనాల (కొలతల) విజ్ఞానంగా నిర్వచించింది ఎవరో అడుగుతున్నారు. గణిత స్వభావం (Nature of Mathematics) పాఠంలో వివిధ పండితుల నిర్వచనాలు చదువుతాం.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం బెల్ (Bell) ది, కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) బెల్. గణితం సంఖ్యలు, రాశులు, కొలతలతో పనిచేసే శాస్త్రం అనే భావం ఈ నిర్వచనంలో ఉంది.
మిగతా వారి ప్రసిద్ధ నిర్వచనాలు వేరు. అరిస్టాటిల్ గణితాన్ని రాశి (Quantity) శాస్త్రం అన్నాడు. బెంజమిన్ పీర్స్ గణితం అవసరమైన తీర్మానాలు (Necessary conclusions) చేసే శాస్త్రం అన్నాడు. లాక్ (John Locke) గణితం మనసులో తర్కించే అలవాటును స్థిరపరిచే మార్గం అన్నాడు. అందుకే ఈ ప్రశ్నకు (2), (3), (4) సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: పీర్స్ → అవసరమైన తీర్మానాలు; లాక్ → తర్కించే అలవాటు; అరిస్టాటిల్ → రాశి శాస్త్రం.
ప్రత్యేక అవసరాలు కలిగిన ఒక విద్యార్థి గణితం లోని పాఠ్యాంశా లను ఒక క్రమంలో నేర్చుకోవడం–అనేది ఈ విలువను పెంపొందిస్తుంది
(1)ప్రయోజన విలువ
(2)సాంస్కృతిక విలువ
(3)కళాత్మక విలువ
(4)క్రమశిక్షణ విలువ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) క్రమశిక్షణ విలువ
గణిత పాఠ్యాంశాలను ఒక క్రమంలో, ఒక మెట్టు తర్వాత మరో మెట్టుగా నేర్చుకోవడం వల్ల ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థిలో ఏ విలువ పెరుగుతుందో అడుగుతున్నారు.
గణిత బోధన విలువలలో క్రమశిక్షణ విలువ (Disciplinary value) ఒకటి. గణితంలో ప్రతి భావన ముందు నేర్చిన భావనపై ఆధారపడుతుంది: సంఖ్యలు → కూడిక → గుణకారం. ఈ క్రమాన్ని పాటించడం వల్ల మనసుకు క్రమబద్ధత, ఏకాగ్రత, కచ్చితత్వం, తార్కిక ఆలోచన అలవాటవుతాయి. ఇదే మానసిక క్రమశిక్షణ.
కాబట్టి క్రమంలో నేర్చుకోవడం క్రమశిక్షణ విలువను పెంచుతుంది. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) క్రమశిక్షణ విలువ.
ప్రయోజన విలువ అంటే రోజువారీ జీవితంలో గణితం ఉపయోగం (డబ్బు, కొలతలు). సాంస్కృతిక విలువ అంటే గణితం సంస్కృతి, నాగరికతల అభివృద్ధికి చేసిన సేవ. కళాత్మక విలువ అంటే రంగోలి, నమూనాలు, సౌష్టవంలో అందం. ఇవేవీ క్రమంలో నేర్చుకోవడంతో నేరుగా ముడిపడవు. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.
దృష్టి లోపం గల విద్యార్థులకు గణితంలోని సంఖ్యలను బోధించడానికి ఉపయోగించే లిపి
(1)చిత్ర లిపి
(2)బ్రెయిలీ లిపి
(3)బ్రాహ్మి లిపి
(4)దేవనాగర లిపి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) బ్రెయిలీ లిపి
దృష్టి లోపం (Visual Impairment) గల విద్యార్థులకు సంఖ్యలు నేర్పడానికి వాడే లిపి ఏదో అడుగుతున్నారు.
బ్రెయిలీ (Braille) ఉబ్బెత్తు చుక్కలతో వేళ్లతో తడిమి చదివే లిపి. లూయిస్ బ్రెయిలీ దీన్ని రూపొందించాడు. ఒక్కో అక్షరం ఆరు చుక్కల గడి (Braille cell) లో చుక్కల అమరికతో ఉంటుంది. సంఖ్యలకు ముందు సంఖ్యా సంకేతం (Number sign) పెడతారు. గణిత గుర్తుల కోసం ప్రత్యేక బ్రెయిలీ సంకేతాలు ఉన్నాయి.
కాబట్టి దృష్టి లోపం గల విద్యార్థులకు సంఖ్యలు బోధించే లిపి ఆప్షన్ (2) బ్రెయిలీ లిపి.
చిత్ర లిపిని కంటితో చూడాలి, స్పర్శతో చదవలేరు. బ్రాహ్మి ప్రాచీన భారతీయ లిపి. దేవనాగరి హిందీ, సంస్కృతం రాసే లిపి. ఇవి కంటితో చదివేవి, దృష్టి లోపం గలవారికి ఉపయోగపడవు. అందుకే (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి లోపం → బ్రెయిలీ (ఆరు చుక్కల గడి), అబాకస్, టేలర్ ఫ్రేమ్.
ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులకు 782×692 సమస్య సాధించుటకు అనువైన గణిత పేటిక లోని సామాగ్రి
(1)గ్రాపు పేపర్
(2)పెగ్ బోర్డు
(3)నేపియర్ పట్టీలు
(4)గ్రిడ్ పేపర్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) నేపియర్ పట్టీలు
782 × 692 లాంటి పెద్ద గుణకారాన్ని ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులు సులువుగా చేయడానికి గణిత పేటిక (Mathematics kit) లో ఏ సామగ్రి సరిపోతుందో అడుగుతున్నారు.
నేపియర్ పట్టీలు (Napier’s strips/bones) గుణకారానికి వాడే ఉపకరణం. జాన్ నేపియర్ వీటిని రూపొందించాడు. ఒక్కో పట్టీపై ఒక అంకె గుణకార పట్టిక ఉంటుంది, ప్రతి గడిలో పదులు, ఒకట్లు ఒక వాలు గీతతో వేరుగా ఉంటాయి. పట్టీలను పక్కపక్కన పెట్టి, వాలు గీతల వెంబడి అంకెలను కలిపితే లబ్ధం వస్తుంది. పెద్ద గుణకారం చిన్న కూడికలుగా మారుతుంది.
782 కోసం 7, 8, 2 పట్టీలను పక్కన పెట్టి 692 లోని ఒక్కో అంకె వరుసను చదివి కలిపితే జవాబు వస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) నేపియర్ పట్టీలు.
గ్రాఫ్ పేపర్ రేఖాచిత్రాలు, నిరూపకాలకు; పెగ్ బోర్డు ఆకారాలు, నమూనాలు, లెక్కింపుకు; గ్రిడ్ పేపర్ వైశాల్యం, భిన్నాలు, చిన్న గుణకారాల నమూనాలకు వాడతారు. మూడు అంకెల పెద్ద గుణకారానికి ఇవి సూటిగా సరిపోవు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద గుణకారం → నేపియర్ పట్టీలు (Lattice method).
విద్యార్థుల మధ్య వైయుక్తిక భేదాలననుసరించి గణిత ఉపాధ్యాయుడిగా నీవు చేయవలసిన బోధన
(1)సాధారణ బోధన
(2)ఆధ్యాత్మిక బోధన
(3)సవరణ బోధన
(4)భాషణ బోధన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సవరణ బోధన
విద్యార్థుల మధ్య ఉండే వైయక్తిక భేదాలను (Individual differences) దృష్టిలో పెట్టుకుని గణిత ఉపాధ్యాయుడు చేయాల్సిన బోధన ఏదో అడుగుతున్నారు.
ఒకే తరగతిలో విద్యార్థుల సామర్థ్యం, నేర్చుకునే వేగం వేరువేరుగా ఉంటాయి. అందరికీ ఒకేలా చెప్పిన తర్వాత కొందరికి కొన్ని భావనలు అర్థం కావు. నైదానిక పరీక్ష (Diagnostic test) తో ఒక్కో విద్యార్థి ఎక్కడ, ఎందుకు పొరపాటు చేస్తున్నాడో గుర్తించి, ఆ లోపాన్ని సరిదిద్దడానికి ఇచ్చే వ్యక్తిగత బోధనే సవరణ బోధన (Remedial teaching).
కాబట్టి వైయక్తిక భేదాలను అనుసరించి చేయాల్సింది ఆప్షన్ (3) సవరణ బోధన.
సాధారణ బోధన తరగతి మొత్తానికి ఒకే విధంగా జరుగుతుంది, వ్యక్తిగత అవసరాలను పట్టించుకోదు. ఆధ్యాత్మిక బోధన గణితానికి సంబంధం లేదు. భాషణ బోధన (ఉపన్యాస పద్ధతి) లో ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడతాడు, విద్యార్థి వింటాడు; భేదాలకు అవకాశం ఉండదు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: నైదానిక పరీక్ష → లోపం గుర్తింపు → సవరణ బోధన.
నిర్మాణాత్మక మదింపు లో సంబంధం లేని మూల్యాంకన సాధనం
(1)విద్యార్థులు భాగస్వామ్యం –ప్రతిస్పందనలు
(2)విద్యార్థులు రాత పనులు
(3)ప్రాజెక్టు పనులు
(4)ఇంటి పని
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఇంటి పని
నిర్మాణాత్మక మదింపు (Formative Assessment, FA) లో భాగం కాని సాధనం ఏదో అడుగుతున్నారు.
నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం (CCE) లో ఆంధ్రప్రదేశ్ పాఠశాలలు నిర్మాణాత్మక మదింపుకు నాలుగు సాధనాలు వాడతాయి: విద్యార్థుల భాగస్వామ్యం, ప్రతిస్పందనలు; రాత పనులు; ప్రాజెక్టు పనులు; లఘు పరీక్ష (Slip test). ఇవి బోధన జరుగుతుండగానే విద్యార్థి ప్రగతిని తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి.
ఇంటి పని (Home work) ఈ నాలుగు సాధనాలలో లేదు. ఇంటి వద్ద ఇతరుల సాయంతో చేసే అవకాశం ఉంటుంది కాబట్టి దాన్ని మార్కులకు లెక్కించరు. కాబట్టి సంబంధం లేని సాధనం ఆప్షన్ (4) ఇంటి పని.
భాగస్వామ్యం–ప్రతిస్పందనలు, రాత పనులు, ప్రాజెక్టు పనులు నిర్మాణాత్మక మదింపులో నేరుగా ఉన్న సాధనాలు. అందుకే (1), (2), (3) ఈ ప్రశ్నకు జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: FA సాధనాలు: భాగస్వామ్యం, రాత పనులు, ప్రాజెక్టు పనులు, లఘు పరీక్ష.
AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 1Bలో గణితం నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు. పరీక్ష అక్టోబర్ 2026న జరిగింది.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: సంఖ్యా వ్యవస్థ (7), క్షేత్రమితి, కొలతలు (5), వాణిజ్య గణితం (నిష్పత్తి, శాతం, లాభనష్టాలు, వడ్డీ, కాలం-పని) (4), జ్యామితి (3).
ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?
అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రశ్న 113కు కీ ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.