AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

AP Special TET October 2026 Paper 1B పరిసరాల విజ్ఞానం: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు

AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 1B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్‌లో పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) సెక్షన్‌లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 121 నుంచి 150 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం (5), చరిత్ర, సంస్కృతి (5), పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం (4), పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు (4). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.

ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi

పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

టాపిక్ప్రశ్న సంఖ్యలుప్రశ్నలు
కుటుంబం, సమాజం, వృత్తులు1441
ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత1231
మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం121, 122, 124, 125, 1265
పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం127, 128, 129, 1304
భూమి, అంతరిక్షం, వాతావరణం, పర్యావరణం132, 1342
పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు131, 133, 136, 1504
చరిత్ర, సంస్కృతి137, 138, 141, 142, 1435
రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు139, 1402
ఆంధ్రప్రదేశ్, భారతదేశం, జనరల్ నాలెడ్జ్1351
పరిసరాల విజ్ఞానం స్వభావం, లక్ష్యాలు, విలువలు145, 1462
బోధనా పద్ధతులు, ప్రక్రియా నైపుణ్యాలు1471
బోధనోపకరణాలు, వనరులు1481
విద్యాప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకం, పాఠ్యపథకం1491

AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 1B పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS): ప్రశ్నలు, సమాధానాలు, వివరణలు

ప్రశ్న 121 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం

క్రింది వానిలో మాంసాహారిని గుర్తించండి

  1. (1)కాకి
  2. (2)పంది
  3. (3)జిరాఫీ
  4. (4)సొరచేప
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సొరచేప

ఇచ్చిన నాలుగు జంతువుల్లో కేవలం మాంసం మాత్రమే తినే జంతువు ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

జంతువులను అవి తినే ఆహారం బట్టి మూడు రకాలుగా విభజిస్తాం. మొక్కలు, ఆకులు, గడ్డి మాత్రమే తినేవి శాకాహారులు (Herbivores). ఇతర జంతువులను వేటాడి తినేవి మాంసాహారులు (Carnivores). రెండు రకాల ఆహారం తినేవి సర్వాహారులు (Omnivores).

సొరచేప సముద్రంలో చేపలు, సీళ్లు, ఇతర జలచరాలను వేటాడి తింటుంది. దాని పదునైన పళ్ల వరుసలు మాంసం చీల్చడానికి సరిపోతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) సొరచేప.

కాకి (1) గింజలు, పండ్లు, పురుగులు, చనిపోయిన జంతువుల మాంసం అన్నీ తింటుంది, కనుక అది సర్వాహారి. పంది (2) కూడా దొరికిన ప్రతిదీ తినే సర్వాహారి. జిరాఫీ (3) ఎత్తైన చెట్ల ఆకులు తినే శాకాహారి. కాకి మాంసం తినడం చూసి చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది మాంసం మాత్రమే తినదు.

గుర్తుంచుకోండి: మాంసం మాత్రమే = మాంసాహారి; అన్నీ తింటే = సర్వాహారి (కాకి, పంది).

ప్రశ్న 122 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం

గడ్డి మరియు కర్రపుల్లలను ఉపయోగించి తన గూడును నిర్మించే పక్షి

  1. (1)పిచ్చుక
  2. (2)వడ్రంగి పిట్ట
  3. (3)గిజిగాడు
  4. (4)కాకి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2), (3) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)

ఈ ప్రశ్నలో ఇంగ్లీష్, తెలుగు వాక్యాలు వేర్వేరు విషయాలు అడుగుతున్నాయి. ఇంగ్లీష్ ప్రశ్న 'చెట్ల కాండంలో పెద్ద రంధ్రాలు చేసే పక్షి' అని అడుగుతోంది. తెలుగు ప్రశ్న 'గడ్డి, కర్రపుల్లలతో గూడు కట్టే పక్షి' అని అడుగుతోంది. అందుకే అధికారిక కీ ఆప్షన్ (2), (3) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది.

వడ్రంగి పిట్ట (Woodpecker) తన బలమైన, ఉలి లాంటి ముక్కుతో చెట్టు కాండాన్ని తొలిచి రంధ్రం చేస్తుంది. ఆ రంధ్రంలోనే గూడు పెట్టుకుంటుంది, బెరడు కింద పురుగులను కూడా పట్టుకుంటుంది. కాబట్టి ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నకు జవాబు ఆప్షన్ (2) వడ్రంగి పిట్ట.

గిజిగాడు (Weaver bird) గడ్డి పోచలను, ఆకుల పీచును ముక్కుతో అల్లి వేలాడే అందమైన గూడు కడుతుంది. అందుకే దీన్ని 'నేత పక్షి' అంటారు. తెలుగు ప్రశ్నకు జవాబు ఆప్షన్ (3) గిజిగాడు. మీరు ఏ మాధ్యమంలో చదివారో ఆ వాక్యానికి సరిపోయే జవాబు ఎంచుకున్నా మార్కు వస్తుంది.

పిచ్చుక (1) ఇళ్ల చూరుల్లో, గోడ సందుల్లో గడ్డి, దారాలతో చిన్న గూడు పెడుతుంది, కానీ అది అల్లిన గూడు కాదు, చెట్టుకు రంధ్రం కూడా చేయదు. కాకి (4) చెట్టు కొమ్మల మీద పుల్లలు, తీగలతో గూడు కడుతుంది. ఈ రెండూ ఏ వాక్యానికీ సరిగ్గా సరిపోవు.

గుర్తుంచుకోండి: చెట్టుకు రంధ్రం = వడ్రంగి పిట్ట; అల్లిన గూడు = గిజిగాడు.

ప్రశ్న 123 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత

మశూచివ్యాధికి టీకాను కనుగొన్నవారు

  1. (1)రోనాల్డ్ రాస్
  2. (2)లూయిస్ పాశ్చర్
  3. (3)అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమ్మింగ్
  4. (4)ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్

మశూచి (Small pox) వ్యాధికి మొదటి టీకా ఎవరు కనుగొన్నారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

టీకా (Vaccine) అంటే బలహీనపరిచిన లేదా సంబంధిత సూక్ష్మజీవిని శరీరంలోకి పంపి, ఆ వ్యాధిని ఎదిరించే శక్తి (రోగనిరోధక శక్తి) ముందుగానే కలిగించే పద్ధతి. ఆవు మశూచి (Cowpox) వచ్చిన పాలు పితికే వారికి మశూచి రావడం లేదని గమనించిన ఆంగ్ల వైద్యుడు ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ 1796లో ఆవు మశూచి పదార్థంతో టీకా వేసి మశూచిని నివారించవచ్చని నిరూపించాడు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్. ఆయనను 'టీకాల పితామహుడు' అంటారు.

రోనాల్డ్ రాస్ (1) మలేరియా దోమ ద్వారా వ్యాపిస్తుందని కనుగొన్నాడు. లూయిస్ పాశ్చర్ (2) రేబిస్ (పిచ్చికుక్క కాటు) టీకా, పాశ్చరైజేషన్ కనుగొన్నాడు. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ (3) పెన్సిలిన్ అనే యాంటీబయాటిక్ కనుగొన్నాడు. పాశ్చర్ పేరు టీకాలతో ముడిపడి ఉండటం వల్ల చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ మశూచి టీకా జెన్నర్‌దే.

గుర్తుంచుకోండి: జెన్నర్ – మశూచి; పాశ్చర్ – రేబిస్; ఫ్లెమింగ్ – పెన్సిలిన్; రాస్ – మలేరియా.

ప్రశ్న 124 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం

చిన్న ప్రేగు లో జీర్ణమైన ఆహారంను శోషించేవి

  1. (1)నెఫ్రాన్లు
  2. (2)చూషకాలు
  3. (3)న్యూరాన్లు
  4. (4)మిధ్యాపాదాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) చూషకాలు

చిన్న ప్రేగులో జీర్ణమైన ఆహారాన్ని రక్తంలోకి పీల్చుకునే (శోషించే) నిర్మాణాలు ఏవి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

చిన్న ప్రేగు లోపలి గోడ నునుపుగా ఉండదు. దానిపై వేల సంఖ్యలో వేళ్ల లాంటి చిన్న ఉబ్బెత్తులు ఉంటాయి. వీటిని చూషకాలు (Villi) అంటారు. ఇవి శోషణ జరిగే ఉపరితల వైశాల్యాన్ని చాలా పెంచుతాయి. ప్రతి చూషకంలో రక్తకేశనాళికలు ఉంటాయి, జీర్ణమైన ఆహారం వాటిలోకి చేరుతుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) చూషకాలు.

నెఫ్రాన్లు (1) మూత్రపిండాల్లో రక్తాన్ని వడపోసే నిర్మాణ, క్రియాత్మక ప్రమాణాలు. న్యూరాన్లు (3) నాడీ కణాలు, సందేశాలను మోసుకెళ్తాయి. మిధ్యాపాదాలు (4) అమీబా వంటి ఏకకణ జీవులు కదలడానికి, ఆహారం పట్టుకోవడానికి వాడే తాత్కాలిక భాగాలు. ఇవేవీ చిన్న ప్రేగులో శోషణ చేయవు.

గుర్తుంచుకోండి: చిన్న ప్రేగులో శోషణ = చూషకాలు (Villi).

ప్రశ్న 125 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం

తీవ్రంగా వ్యాయామం చేస్తున్నప్పుడు, శ్వాసక్రియ రేటు

  1. (1)పెరుగుతుంది
  2. (2)తగ్గుతుంది
  3. (3)మారదు
  4. (4)ఊహించలేము
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) పెరుగుతుంది

బాగా వ్యాయామం చేసేటప్పుడు మనం శ్వాస తీసుకునే వేగం ఏమవుతుంది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కండరాలు పని చేయడానికి శక్తి కావాలి. ఆహారం ఆక్సిజన్‌తో కలిసి మండినప్పుడు ఈ శక్తి వస్తుంది. వ్యాయామం చేసేటప్పుడు కండరాలకు ఎక్కువ శక్తి అవసరం, అంటే ఎక్కువ ఆక్సిజన్ కావాలి. అదే సమయంలో ఎక్కువ కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ తయారవుతుంది, దాన్ని త్వరగా బయటకు పంపాలి.

అందుకే శరీరం నిమిషానికి తీసుకునే శ్వాసల సంఖ్యను పెంచుతుంది. పరిగెత్తిన తర్వాత మనం ఆయాసపడటం దీనికి ఉదాహరణ. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) పెరుగుతుంది.

శ్వాసక్రియ రేటు తగ్గదు (2), మారకుండా ఉండదు (3). ఇది ఎవరైనా అనుభవంతో చెప్పగల విషయం, కాబట్టి 'ఊహించలేము' (4) కూడా సరికాదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కువ పని = ఎక్కువ శక్తి = ఎక్కువ ఆక్సిజన్ = వేగమైన శ్వాస.

ప్రశ్న 126 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం

పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన పిండమే

  1. (1)భ్రూణం
  2. (2)లార్వా
  3. (3)కోశస్థ దశ
  4. (4)ప్రౌఢజీవి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) భ్రూణం

తల్లి గర్భంలో పిండం పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన దశను ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

క్షీరదాల్లో ఫలదీకరణ జరిగిన తర్వాత ఏర్పడిన సంయుక్త బీజం విభజన చెంది పిండం (Embryo) గా మారుతుంది. ఈ పిండంలో శరీర భాగాలన్నీ ఏర్పడి, గుర్తించగలిగే రూపం వచ్చిన తర్వాత దాన్ని భ్రూణం (Foetus) అంటారు. మనుషుల్లో సుమారు రెండు నెలల తర్వాత పిండం భ్రూణంగా మారుతుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) భ్రూణం.

లార్వా (2), కోశస్థ దశ (3) కీటకాల రూపవిక్రియ (Metamorphosis) లో వచ్చే దశలు. ఉదాహరణకు సీతాకోకచిలుకలో గుడ్డు, లార్వా (గొంగళిపురుగు), కోశస్థ దశ, ప్రౌఢజీవి అనే దశలు ఉంటాయి. ప్రౌఢజీవి (4) అంటే పెద్దదైన జీవి, అది పుట్టిన తర్వాత పెరిగిన దశ, గర్భంలోని పిండం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: పిండం → భ్రూణం (గర్భంలో); లార్వా → కోశస్థ దశ (కీటకాలు).

ప్రశ్న 127 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం

గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయు స్థితిలో ఉండే పదార్థం

  1. (1)ఆక్సిజన్
  2. (2)బంగారం
  3. (3)నీరు
  4. (4)ఇనుము
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఆక్సిజన్

సాధారణ గది ఉష్ణోగ్రత (సుమారు 25°C) దగ్గర వాయువుగా ఉండే పదార్థం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పదార్థం ఘన, ద్రవ, వాయు అనే మూడు స్థితుల్లో ఉంటుంది. ఘనపదార్థానికి కచ్చితమైన ఆకారం, ఘనపరిమాణం ఉంటాయి. ద్రవానికి ఘనపరిమాణం ఉంటుంది కానీ పాత్ర ఆకారం తీసుకుంటుంది. వాయువుకు కచ్చితమైన ఆకారం గానీ ఘనపరిమాణం గానీ ఉండవు, అది ఉన్న ఖాళీ అంతా నిండుతుంది.

మనం పీల్చే గాలిలోని ఆక్సిజన్ గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆక్సిజన్.

బంగారం (2), ఇనుము (4) గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనపదార్థాలు, అవి లోహాలు. నీరు (3) గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవం. నీరు 100°C వద్ద మరిగి ఆవిరిగా మారుతుంది, కాబట్టి అది వాయువు కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద: బంగారం, ఇనుము – ఘనం; నీరు – ద్రవం; ఆక్సిజన్ – వాయువు.

ప్రశ్న 128 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం

ఒక సెకనుకు చేసే కంపనాల సంఖ్యను ఇలా పిలుస్తారు

  1. (1)కంపన పరిమితి
  2. (2)బిగ్గరత
  3. (3)పౌనః పుణ్యం
  4. (4)కీచుదనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) పౌనః పుణ్యం

ఒక సెకనులో ఒక వస్తువు చేసే కంపనాల (డోలనాల) సంఖ్యకు పేరు ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ధ్వని కంపనాల వల్ల పుడుతుంది. ఒక కంపించే వస్తువు ఒక సెకనులో ఎన్నిసార్లు ముందుకు వెనుకకు కదులుతుందో ఆ సంఖ్యను పౌనఃపుణ్యం (Frequency) అంటారు. దీని ప్రమాణం హెర్ట్జ్ (Hz). సెకనుకు 1 కంపనం = 1 Hz.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) పౌనఃపుణ్యం.

కంపన పరిమితి (1) అంటే కంపించే వస్తువు తన మధ్య స్థానం నుంచి ఎంత దూరం జరుగుతుందో ఆ గరిష్ఠ దూరం. బిగ్గరత (2) కంపన పరిమితి మీద ఆధారపడుతుంది, ధ్వని ఎంత గట్టిగా వినిపిస్తుందో చెబుతుంది. కీచుదనం (4) పౌనఃపుణ్యం మీద ఆధారపడే ధ్వని లక్షణం, పౌనఃపుణ్యం ఎక్కువైతే కీచుదనం ఎక్కువ. కీచుదనం పౌనఃపుణ్యంతో ముడిపడి ఉన్నా, సెకనుకు కంపనాల సంఖ్యకు పేరు పౌనఃపుణ్యమే.

గుర్తుంచుకోండి: సెకనుకు కంపనాలు = పౌనఃపుణ్యం (Hz); పెద్ద కంపన పరిమితి = బిగ్గర ధ్వని.

ప్రశ్న 129 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం

సీతాకాలంలో ఈ బట్టలు మనల్ని వెచ్చగా ఉంచుతాయి

  1. (1)పట్టు
  2. (2)ఉన్ని
  3. (3)పాలిస్టర్
  4. (4)నూలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఉన్ని

చలికాలంలో మనల్ని వెచ్చగా ఉంచే బట్టలు ఏవి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఉన్ని (Wool) గొర్రెలు, మేకల వెంట్రుకల నుంచి వస్తుంది. ఉన్ని పోగుల మధ్య చాలా గాలి చిక్కుకుంటుంది. గాలి ఉష్ణాన్ని సరిగా ప్రసరింపజేయదు (ఉష్ణ అవాహకం). అందువల్ల మన శరీరంలోని వేడి బయటకు పోకుండా ఉన్ని బట్టలు ఆపుతాయి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఉన్ని. స్వెట్టర్లు, శాలువలు, కంబళ్లు ఉన్నితోనే తయారవుతాయి.

నూలు (4) బట్టలు చెమటను పీల్చుకుని గాలి ఆడేలా చేస్తాయి, అందుకే వేసవికి బాగుంటాయి. పట్టు (1) మెత్తని, మెరిసే దారం, వేడుకలకు వాడతాం కానీ ఉన్ని అంత వెచ్చదనం ఇవ్వదు. పాలిస్టర్ (3) కృత్రిమ దారం, త్వరగా ఆరుతుంది, దాని ప్రధాన లక్షణం వెచ్చదనం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: చలికి ఉన్ని, ఎండకి నూలు.

ప్రశ్న 130 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం

ఒక వస్తువు 10 సె. లలో 100 మీ దూరం ప్రయాణిస్తే దాని వడి (మీ/సె లలో )

  1. (1)1
  2. (2)10
  3. (3)15
  4. (4)20
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 1

ఒక వస్తువు 10 సెకన్లలో 100 మీటర్లు కదిలితే దాని వడి సెకనుకు ఎన్ని మీటర్లు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ఆప్షన్ (1) 1 అని ఇచ్చింది.

వడి అంటే ఒక సెకనులో ప్రయాణించిన దూరం. సూత్రం: వడి = ప్రయాణించిన దూరం ÷ పట్టిన కాలం. ప్రమాణం మీ/సె.

ఇక్కడ దూరం = 100 మీ, కాలం = 10 సె. వడి = 100 ÷ 10 = 10 మీ/సె. సరిచూద్దాం: 10 మీ/సె వడితో 10 సెకన్లలో 10 × 10 = 100 మీ వెళ్తుంది. ఆప్షన్ (1) 1 మీ/సె అయితే 10 సెకన్లలో కేవలం 1 × 10 = 10 మీ మాత్రమే వెళ్తుంది. (3) 15 మీ/సె అయితే 150 మీ, (4) 20 మీ/సె అయితే 200 మీ వెళ్తుంది. ఈ మూడూ 100 మీకి సరిపోవు.

గమనిక: లెక్క ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 10 మీ/సె. అధికారిక కీలోని (1) ముద్రణ పొరపాటుగా కనిపిస్తోంది. పక్క ప్రశ్న 131 కీతో అదలుబదలు అయి ఉండవచ్చు. పరీక్షలో సూత్రం ప్రకారం 10 మీ/సె అనే గుర్తుంచుకోండి.

గుర్తుంచుకోండి: వడి = దూరం ÷ కాలం.

ప్రశ్న 131 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు

కొల్ తారును ఈ శిలాజ ఇంధనం నుండి సంగ్రహిస్తారు

  1. (1)కోల్
  2. (2)కోక్
  3. (3)కోల్ గ్యాస్
  4. (4)డీజిల్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) కోక్

కోల్ తారు ఏ శిలాజ ఇంధనం నుంచి వస్తుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ ఆప్షన్ (2) కోక్ అని ఇచ్చింది.

బొగ్గు (Coal) ఒక శిలాజ ఇంధనం. గాలి లేకుండా బొగ్గును బాగా వేడి చేస్తే (విధ్వంసక స్వేదనం / Destructive distillation) మూడు ఉత్పన్నాలు వస్తాయి: కోక్, కోల్ తారు, కోల్ గ్యాస్. కోక్ దాదాపు స్వచ్ఛమైన కార్బన్, ఇనుము తయారీలో వాడతారు. కోల్ తారు నల్లని చిక్కని ద్రవం, రోడ్లు వేయడానికి, రంగులు, నాఫ్తలీన్ గోళీల తయారీకి వాడతారు. కోల్ గ్యాస్ ఇంధనంగా వాడతారు.

అంటే కోక్, కోల్ తారు, కోల్ గ్యాస్ మూడూ బొగ్గు నుంచి ఒకే సమయంలో వచ్చే తోబుట్టువుల లాంటి ఉత్పన్నాలు. కోక్ నుంచి కోల్ తారు రాదు. కోల్ గ్యాస్ (3) నుంచీ రాదు. డీజిల్ (4) పెట్రోలియం నుంచి వస్తుంది, దానికి కోల్ తారుతో సంబంధం లేదు.

గమనిక: పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం కోల్ తారు బొగ్గు నుంచే వస్తుంది, కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) కోల్ అని మా అభిప్రాయం. ప్రశ్న 130 కీతో అదలుబదలు అయి ఉండవచ్చు. ఈ ప్రశ్నకు అధికారిక కీ ఇచ్చింది (2).

గుర్తుంచుకోండి: బొగ్గు → కోక్ + కోల్ తారు + కోల్ గ్యాస్.

ప్రశ్న 132 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·భూమి, అంతరిక్షం, వాతావరణం, పర్యావరణం

మేఘాలు మరియు భూమి మధ్య లేదా వివిధ మేఘాల మధ్య విధ్యుత్ ఉత్సర్గ ప్రక్రియ వలన ఏర్పడేవి

  1. (1)వర్షాలు
  2. (2)మెరుపులు
  3. (3)భూకంపాలు
  4. (4)Tsunami
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) మెరుపులు

మేఘాలకు, భూమికి మధ్య లేదా రెండు మేఘాల మధ్య విద్యుత్ ఉత్సర్గం (Electric discharge) జరిగితే ఏర్పడేది ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఉరుములతో కూడిన తుఫాను సమయంలో మేఘాల్లో నీటి బిందువులు, మంచు కణాలు ఒకదానికొకటి రాసుకుని విద్యుత్ ఆవేశాలు పోగవుతాయి. మేఘం పైభాగంలో ధనావేశం, కింది భాగంలో ఋణావేశం చేరుతుంది. ఆవేశం బాగా ఎక్కువైనప్పుడు అది ఒక్కసారిగా గాలి గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఈ ప్రవాహమే ఉత్సర్గం. అప్పుడు వచ్చే ప్రకాశవంతమైన వెలుగే మెరుపు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) మెరుపులు. ఆ సమయంలో గాలి ఒక్కసారిగా వేడెక్కి వ్యాకోచించడం వల్ల ఉరుము శబ్దం వస్తుంది.

వర్షాలు (1) నీటి ఆవిరి చల్లబడి బిందువులుగా మారి పడటం వల్ల వస్తాయి. భూకంపాలు (3) భూమి లోపలి పలకల కదలిక వల్ల వస్తాయి. సునామీ (4) సముద్ర గర్భంలో భూకంపం వల్ల వచ్చే పెద్ద అలలు. వీటిలో దేనికీ విద్యుత్ ఉత్సర్గంతో సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: మేఘాల్లో విద్యుత్ ఉత్సర్గం = మెరుపు; గాలి వ్యాకోచం = ఉరుము.

ప్రశ్న 133 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు

నాలుగు దిక్కులలోనూ ప్రధాన దిక్కుగా దీనిని భావిస్తారు

  1. (1)ఉత్తరం
  2. (2)దక్షిణం
  3. (3)తూర్పు
  4. (4)పడమర
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఉత్తరం

నాలుగు దిక్కుల్లో దేనిని ప్రధాన దిక్కుగా తీసుకుంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పటాలు (Maps) గీసేటప్పుడు, చదివేటప్పుడు ఉత్తరాన్ని ఆధారంగా తీసుకుంటాం. ప్రతి పటంలో పైభాగం ఉత్తరం అని బాణం గుర్తుతో (N) చూపిస్తారు. దిక్సూచి (Compass) ముల్లు ఎప్పుడూ ఉత్తర దిశనే చూపిస్తుంది. ఉత్తరం తెలిస్తే మిగతా మూడు దిక్కులు సులభంగా తెలుస్తాయి: ఉత్తరానికి ఎదురుగా దక్షిణం, కుడివైపు తూర్పు, ఎడమవైపు పడమర.

అందుకే పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఉత్తరాన్ని ప్రధాన దిక్కు అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఉత్తరం.

దక్షిణం (2), తూర్పు (3), పడమర (4) ఉత్తరాన్ని బట్టి నిర్ణయించే దిక్కులు. సూర్యుడు తూర్పున ఉదయిస్తాడు కాబట్టి చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ పటాలు, దిక్సూచి ఉత్తరాన్నే ఆధారంగా తీసుకుంటాయి.

గుర్తుంచుకోండి: పటంలో పైభాగం = ఉత్తరం; దిక్సూచి ముల్లు = ఉత్తరం.

ప్రశ్న 134 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·భూమి, అంతరిక్షం, వాతావరణం, పర్యావరణం

గ్రహ శకలాలు ఈ గ్రహాల కక్ష్యల మధ్య కనిపిస్తాయి

  1. (1)అంగారకుడు– బృహస్పతి
  2. (2)శుక్రుడు– భూమి
  3. (3)శని– ఇంద్రుడు
  4. (4)ఇంద్రుడు–వరుణుడు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అంగారకుడు– బృహస్పతి

గ్రహశకలాలు (Asteroids) ఏ రెండు గ్రహాల కక్ష్యల మధ్య ఉంటాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సూర్యుని నుంచి గ్రహాల వరుస: బుధుడు, శుక్రుడు, భూమి, అంగారకుడు, బృహస్పతి, శని, ఇంద్రుడు (యురేనస్), వరుణుడు (నెప్ట్యూన్). గ్రహశకలాలు సూర్యుని చుట్టూ తిరిగే చిన్న రాతి ముక్కలు. వీటిలో ఎక్కువ భాగం అంగారకుడు, బృహస్పతి కక్ష్యల మధ్య ఒక పట్టీ లాగా ఉంటాయి. దీన్ని గ్రహశకలాల పట్టీ (Asteroid belt) అంటారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అంగారకుడు– బృహస్పతి. ఈ పట్టీ రాతి గ్రహాలను (బుధుడు నుంచి అంగారకుడు వరకు) వాయు గ్రహాల (బృహస్పతి నుంచి వరుణుడు వరకు) నుంచి వేరు చేస్తుంది.

శుక్రుడు– భూమి (2), శని– ఇంద్రుడు (3), ఇంద్రుడు– వరుణుడు (4) కక్ష్యల మధ్య గ్రహశకలాల పట్టీ లేదు. నెప్ట్యూన్ దాటిన తర్వాత కైపర్ పట్టీ అనే వేరే పట్టీ ఉంటుంది, దాన్ని దీనితో కలపకండి.

గుర్తుంచుకోండి: గ్రహశకలాల పట్టీ = అంగారకుడు, బృహస్పతి మధ్య (4వ, 5వ గ్రహాలు).

ప్రశ్న 135 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆంధ్రప్రదేశ్, భారతదేశం, జనరల్ నాలెడ్జ్

ప్రతి సంవత్సరం ఈ నెలలో రహదారి భద్రతా వారోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు

  1. (1)జనవరి
  2. (2)మార్చి
  3. (3)మే
  4. (4)జూన్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) జనవరి

మన దేశంలో ప్రతి సంవత్సరం జాతీయ రహదారి భద్రతా వారోత్సవాలు ఏ నెలలో జరుగుతాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

రోడ్డు ప్రమాదాలు తగ్గించడానికి, ట్రాఫిక్ నియమాల మీద ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడానికి కేంద్ర రోడ్డు రవాణా, రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ ఏటా జనవరి నెలలో రహదారి భద్రతా వారం నిర్వహిస్తుంది. ఈ వారంలో హెల్మెట్, సీటు బెల్టు వాడకం, వేగ పరిమితి, సిగ్నళ్ల గురించి ప్రచారం చేస్తారు. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో దీన్ని జనవరిలో మొదలయ్యే నెల రోజుల రహదారి భద్రతా మాసంగా కూడా నిర్వహిస్తున్నారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) జనవరి.

మార్చి (2), మే (3), జూన్ (4) నెలల్లో జాతీయ రహదారి భద్రతా వారం జరగదు. పాఠశాలల్లో కూడా జనవరిలో ఈ వారోత్సవాలకు సంబంధించిన కార్యక్రమాలు చేపడతారు.

గుర్తుంచుకోండి: రహదారి భద్రతా వారం = జనవరి.

ప్రశ్న 136 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు

తమిళ నాడు రాష్ట్రం లోని ప్రధాన ఇనుము ఉక్కు కర్మాగారం

  1. (1)రూర్కెలా
  2. (2)బొకారో
  3. (3)భద్రావతి
  4. (4)సేలం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సేలం

ఇచ్చిన ఉక్కు కర్మాగారాల్లో తమిళనాడులో ఉన్నది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

మన దేశంలో ప్రభుత్వ రంగంలో చాలా ఇనుము ఉక్కు కర్మాగారాలు ఉన్నాయి. ఒక్కోటి ఏ రాష్ట్రంలో ఉందో గుర్తుంచుకోవడం ముఖ్యం. తమిళనాడులోని సేలం నగరంలో సేలం ఉక్కు కర్మాగారం (Salem Steel Plant) ఉంది. ఇది స్టెయిన్‌లెస్ స్టీల్ తయారీకి ప్రసిద్ధి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) సేలం.

రూర్కెలా (1) ఒడిశాలో ఉంది. బొకారో (2) ఝార్ఖండ్‌లో ఉంది. భద్రావతి (3) కర్ణాటకలో ఉంది (విశ్వేశ్వరయ్య ఇనుము ఉక్కు కర్మాగారం). ఈ మూడూ తమిళనాడుకు చెందినవి కావు. భద్రావతి దక్షిణ భారతదేశంలోనే ఉండటం వల్ల కొందరు (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది కర్ణాటకది.

గుర్తుంచుకోండి: రూర్కెలా – ఒడిశా; బొకారో – ఝార్ఖండ్; భద్రావతి – కర్ణాటక; సేలం – తమిళనాడు.

ప్రశ్న 137 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·చరిత్ర, సంస్కృతి

క్రింది వానిలో 'త్రిలింగ' దేశానికి చెందనిది

  1. (1)కాళేశ్వరం
  2. (2)శ్రీశైలం
  3. (3)ద్రాక్షారామం
  4. (4)కళింగ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) కళింగ

'త్రిలింగ' దేశానికి సంబంధం లేని ప్రదేశం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

తెలుగు నేలను పూర్వం త్రిలింగ దేశం అనేవారు. మూడు ప్రసిద్ధ శివలింగ క్షేత్రాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతం కాబట్టి ఈ పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. ఆ మూడు క్షేత్రాలు: కాళేశ్వరం, శ్రీశైలం, ద్రాక్షారామం. 'త్రిలింగ' అనే పదం నుంచే 'తెలుగు' అనే పేరు వచ్చిందనే అభిప్రాయం కూడా ఉంది.

కళింగ అనేది ఒక శివక్షేత్రం కాదు. అది నేటి ఒడిశా, ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతాల్లో ఉండిన ఒక ప్రాచీన రాజ్యం పేరు. అశోకుడు యుద్ధం చేసిన రాజ్యం అదే. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) కళింగ.

కాళేశ్వరం (1), శ్రీశైలం (2), ద్రాక్షారామం (3) మూడూ త్రిలింగాలే, అవి త్రిలింగ దేశానికి చెందినవి. పేరులో 'లింగ' ఉన్నందుకు కళింగను కూడా అందులో కలిపేయకండి.

గుర్తుంచుకోండి: త్రిలింగాలు: కాళేశ్వరం, శ్రీశైలం, ద్రాక్షారామం.

ప్రశ్న 138 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·చరిత్ర, సంస్కృతి

విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని పాలించిన మొదటి రాజవంశం

  1. (1)సంగమ
  2. (2)సాలువ
  3. (3)తుళువ
  4. (4)ఆరవేటి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) సంగమ

విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని మొదట పాలించిన రాజవంశం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని 1336లో హరిహరరాయలు, బుక్కరాయలు అనే సోదరులు స్థాపించారు. వారి తండ్రి పేరు సంగముడు, అందుకే వారి వంశాన్ని సంగమ వంశం అంటారు. విజయనగరాన్ని నాలుగు వంశాలు ఈ వరుసలో పాలించాయి: సంగమ, సాలువ, తుళువ, ఆరవీడు (ఆరవేటి).

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) సంగమ.

సాలువ (2) రెండో వంశం, సాలువ నరసింహుడు స్థాపించాడు. తుళువ (3) మూడో వంశం, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఈ వంశానికి చెందినవాడు. ఆరవేటి (4) చివరి వంశం. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు బాగా ప్రసిద్ధుడు కాబట్టి కొందరు (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ తుళువ మొదటి వంశం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: వరుస: సంగమ → సాలువ → తుళువ → ఆరవీడు (స–సా–తు–ఆ).

ప్రశ్న 139 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు

గ్రామపంచాయతీకి పెద్ద

  1. (1)ఉప సర్పంచ్
  2. (2)సర్పంచ్
  3. (3)వార్డ్ సభ్యుడు
  4. (4)గ్రామ కార్యదర్శి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సర్పంచ్

గ్రామ పంచాయతీకి అధిపతి (పెద్ద) ఎవరు అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

గ్రామ పంచాయతీ గ్రామ స్థాయి స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థ. గ్రామాన్ని వార్డులుగా విభజిస్తారు. ప్రతి వార్డు నుంచి ఒక వార్డు సభ్యుడిని ఎన్నుకుంటారు. గ్రామ ప్రజలు నేరుగా ఓటు వేసి సర్పంచ్‌ను ఎన్నుకుంటారు. సర్పంచ్ పంచాయతీ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తాడు, గ్రామాభివృద్ధి పనులను నడిపిస్తాడు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) సర్పంచ్.

ఉప సర్పంచ్ (1) సర్పంచ్ లేనప్పుడు ఆ బాధ్యతలు చూసే సహాయకుడు, వార్డు సభ్యుల నుంచి ఎన్నికవుతాడు. వార్డు సభ్యుడు (3) తన వార్డుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. గ్రామ కార్యదర్శి (4) ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, పంచాయతీ రికార్డులు, పరిపాలనా పనులు చూస్తాడు, కానీ పంచాయతీకి అధిపతి కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: పంచాయతీ పెద్ద = సర్పంచ్ (ఎన్నికైన నాయకుడు); కార్యదర్శి = ఉద్యోగి.

ప్రశ్న 140 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·రాజ్యాంగం, ప్రభుత్వం, హక్కులు

ఈ సంవత్సరంలో షెడ్యూల్ కులాలు, షెడ్యూల్ తెగల (అత్యాచార నిరోధక) చట్టం చేయబడింది

  1. (1)1989
  2. (2)1999
  3. (3)1979
  4. (4)1968
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 1989

షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టాన్ని పార్లమెంటు ఏ సంవత్సరంలో చేసిందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

రాజ్యాంగం అంటరానితనాన్ని రద్దు చేసినా (అధికరణం 17), SC, ST వర్గాల మీద వివక్ష, దాడులు కొనసాగాయి. వాటిని అరికట్టడానికి, బాధితులకు రక్షణ, సత్వర న్యాయం కల్పించడానికి 1989లో SC, ST (అత్యాచారాల నిరోధక) చట్టం చేశారు. ఇది 1990 జనవరి నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఈ చట్టం కింద కేసుల కోసం ప్రత్యేక కోర్టులు ఏర్పాటు చేస్తారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 1989.

1999 (2), 1979 (3), 1968 (4) ఈ చట్టం చేసిన సంవత్సరాలు కావు. అంటరానితనాన్ని శిక్షార్హం చేస్తూ అంతకుముందే 1955లో అంటరానితనం (నేరాల) చట్టం వచ్చింది, తర్వాత అదే పౌర హక్కుల పరిరక్షణ చట్టంగా మారింది. వాటితో ఈ చట్టాన్ని కలపకండి.

గుర్తుంచుకోండి: SC/ST అత్యాచార నిరోధక చట్టం = 1989.

ప్రశ్న 141 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·చరిత్ర, సంస్కృతి

అరబిక్ పదమైన 'సాఫ్' కి అర్థం

  1. (1)ధ్యానం
  2. (2)భక్తి
  3. (3)స్వచ్ఛత
  4. (4)విశ్వాసం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) స్వచ్ఛత

అరబిక్ పదం 'సాఫ్' (సఫా) అర్థం ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఈ పదం సూఫీ ఉద్యమం పాఠంలో వస్తుంది.

సూఫీలు ఇస్లాంలో దేవుని మీద ప్రేమ, భక్తి, సాధారణ జీవితాన్ని బోధించిన సాధువులు. 'సూఫీ' అనే పేరు ఎలా వచ్చిందో రెండు అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఒకటి, వారు ధరించే ఉన్ని వస్త్రం ('సూఫ్') నుంచి వచ్చిందని. రెండు, 'సాఫ్' అంటే స్వచ్ఛత, పవిత్రత అని, మనసు, ప్రవర్తన స్వచ్ఛంగా ఉంచుకునేవారు కాబట్టి సూఫీలు అయ్యారని.

కాబట్టి 'సాఫ్' అర్థం స్వచ్ఛత. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) స్వచ్ఛత.

ధ్యానం (1), భక్తి (2), విశ్వాసం (4) సూఫీల జీవితంలో ముఖ్యమైన అంశాలే, కానీ అవి 'సాఫ్' పదానికి అర్థం కావు. సూఫీలు భక్తికి ప్రసిద్ధి కాబట్టి చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న పదం అర్థం అడుగుతోంది.

గుర్తుంచుకోండి: సాఫ్ = స్వచ్ఛత; సూఫ్ = ఉన్ని.

ప్రశ్న 142 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·చరిత్ర, సంస్కృతి

1791 లో హిందూ కళాశాల ఇచ్చట స్థాపించబడింది

  1. (1)కలకత్తా
  2. (2)మద్రాస్
  3. (3)బెనారస్
  4. (4)బాంబే
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బెనారస్

1791లో హిందూ కళాశాల ఎక్కడ స్థాపించారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బ్రిటిష్ పాలన మొదటి దశలో కంపెనీ అధికారులు భారతీయ సంప్రదాయ విద్యను ప్రోత్సహించడానికి కొన్ని సంస్థలు స్థాపించారు. 1781లో వారెన్ హేస్టింగ్స్ కలకత్తా మదరసాను స్థాపించాడు. 1791లో జోనాథన్ డంకన్ బెనారస్ (వారణాసి) లో సంస్కృత కళాశాలను స్థాపించాడు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో దీన్ని హిందూ కళాశాల (సంస్కృత కళాశాల) అని పేర్కొంటారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బెనారస్.

కలకత్తా (1) లో కూడా ఒక హిందూ కళాశాల ఉంది, కానీ దాన్ని 1817లో స్థాపించారు, 1791లో కాదు. అందుకే చాలామంది (1) ఎంచుకుని పొరపడతారు. మద్రాస్ (2), బాంబే (4) లో 1791లో ఇలాంటి కళాశాల స్థాపించలేదు.

గుర్తుంచుకోండి: 1781 – కలకత్తా మదరసా; 1791 – బెనారస్ సంస్కృత (హిందూ) కళాశాల; 1817 – కలకత్తా హిందూ కళాశాల.

ప్రశ్న 143 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·చరిత్ర, సంస్కృతి

“భారతీయ స్త్రీ వాద మాతామహి”

  1. (1)పొనక కనకమ్మ
  2. (2)సావిత్రి బాయి ఫూలే
  3. (3)దువ్వూరి సుబ్బమ్మ
  4. (4)సరస్వతి గోరా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సావిత్రి బాయి ఫూలే

'భారతీయ స్త్రీవాద మాతామహి' (Mother of Indian Feminism) అని ఎవరిని అంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సావిత్రిబాయి ఫూలే మహారాష్ట్రకు చెందిన సంఘ సంస్కర్త. భర్త జ్యోతిరావు ఫూలేతో కలిసి 1848లో పుణెలో బాలికల కోసం పాఠశాల ప్రారంభించారు. ఆమె దేశంలోనే మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలిగా పేరు పొందారు. బాల్య వివాహాలు, కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా, వితంతువుల హక్కుల కోసం పోరాడారు. స్త్రీల విద్య, సమానత్వం కోసం చేసిన ఈ కృషి వల్ల ఆమెను భారతీయ స్త్రీవాద మాతామహి అంటారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) సావిత్రి బాయి ఫూలే.

పొనక కనకమ్మ (1) నెల్లూరుకు చెందిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, సంఘసేవకురాలు. దువ్వూరి సుబ్బమ్మ (3) ఆంధ్రలో స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న నాయకురాలు. సరస్వతి గోరా (4) నాస్తికవాది, సంఘ సంస్కర్త. వీరంతా మహిళల కోసం పనిచేసిన తెలుగు నాయకురాళ్లే కానీ ఈ బిరుదు సావిత్రిబాయి ఫూలేది.

గుర్తుంచుకోండి: మొదటి మహిళా ఉపాధ్యాయురాలు, స్త్రీవాద మాతామహి = సావిత్రిబాయి ఫూలే.

ప్రశ్న 144 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·కుటుంబం, సమాజం, వృత్తులు

డిజిటల్ లేదా ఎలక్ట్రానిక్ చెల్లింపు పద్ధతి కానిది

  1. (1)డెబిట్ కార్డ్
  2. (2)డ్రాఫ్ట్
  3. (3)క్యూ అర్ కోడ్
  4. (4)మొబైల్ వాలెట్స్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) డ్రాఫ్ట్

ఇచ్చిన వాటిలో డిజిటల్ (ఎలక్ట్రానిక్) పద్ధతిలో జరగని చెల్లింపు ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

డిజిటల్ చెల్లింపులో డబ్బు కాగితం, నగదు లేకుండా కార్డు, మొబైల్, ఇంటర్నెట్ ద్వారా ఒక ఖాతా నుంచి మరో ఖాతాకు వెళ్తుంది. డెబిట్ కార్డు స్వైప్ చేయడం, QR కోడ్ స్కాన్ చేసి UPI ద్వారా చెల్లించడం, మొబైల్ వాలెట్ వాడటం ఇవన్నీ డిజిటల్ పద్ధతులే.

డ్రాఫ్ట్ (డిమాండ్ డ్రాఫ్ట్) అంటే బ్యాంకుకు వెళ్లి డబ్బు కట్టి తీసుకునే కాగితపు పత్రం. దాన్ని చేతితో అందజేయాలి, అవతలివారు బ్యాంకులో జమ చేయాలి. కాబట్టి అది కాగిత ఆధారిత పద్ధతి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) డ్రాఫ్ట్.

డెబిట్ కార్డు (1), QR కోడ్ (3), మొబైల్ వాలెట్లు (4) ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతిలోనే పనిచేస్తాయి, కనుక అవి జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: కాగితం చేతికి ఇస్తే (డ్రాఫ్ట్, చెక్కు) = డిజిటల్ కాదు.

ప్రశ్న 145 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పరిసరాల విజ్ఞానం స్వభావం, లక్ష్యాలు, విలువలు

'బయాలజీ' అనే పదాన్ని ప్రవేశపెట్టినది

  1. (1)అరిస్టాటిల్
  2. (2)ప్లినీ
  3. (3)విలియం హార్వే
  4. (4)లామార్క్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) లామార్క్

'బయాలజీ' (జీవశాస్త్రం) అనే పదాన్ని మొదట ఎవరు వాడారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

'బయాలజీ' గ్రీకు పదాల నుంచి వచ్చింది: 'బయోస్' అంటే జీవం, 'లోగోస్' అంటే అధ్యయనం. 1802లో ఫ్రెంచ్ శాస్త్రవేత్త జీన్ బాప్టిస్ట్ లామార్క్ (దాదాపు అదే సమయంలో జర్మనీకి చెందిన ట్రెవిరానస్) ఈ పదాన్ని జీవుల అధ్యయనానికి పేరుగా వాడారు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఈ పదం ప్రవేశపెట్టిన వ్యక్తిగా లామార్క్ పేరు ఇస్తారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) లామార్క్.

అరిస్టాటిల్ (1) జీవశాస్త్ర పితామహుడు, జంతుశాస్త్ర పితామహుడు, కానీ ఈ పదం ఆయన పెట్టలేదు. చాలామంది (1) ఎంచుకునేది ఇక్కడే. ప్లినీ (2) రోమన్ రచయిత, 'నేచురల్ హిస్టరీ' రాశాడు. విలియం హార్వే (3) రక్తప్రసరణను కనుగొన్నాడు.

గుర్తుంచుకోండి: బయాలజీ పదం = లామార్క్; జీవశాస్త్ర పితామహుడు = అరిస్టాటిల్.

ప్రశ్న 146 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పరిసరాల విజ్ఞానం స్వభావం, లక్ష్యాలు, విలువలు

జీవ శాస్త్ర ఉద్దేశం కానిది గుర్తించండి

  1. (1)జీవ శాస్త్ర విలువల వైవిధ్యాన్ని గుర్తించడం
  2. (2)జీవ శాస్త్రం పట్ల సరైన దృక్పథాన్ని పెంచడం
  3. (3)ఆర్థిక అభివృద్ధి కొరకు
  4. (4)జీవ శాస్త్ర ప్రాముఖ్యాన్ని జీవ శాస్త్ర స్వభావానికి అనుగుణంగా గుర్తించడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఆర్థిక అభివృద్ధి కొరకు

జీవశాస్త్ర బోధన ఉద్దేశాల్లో లేనిది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

జీవశాస్త్రం (పరిసరాల విజ్ఞానం) బోధనకు కొన్ని విద్యా ఉద్దేశాలు ఉంటాయి: విద్యార్థులు జీవశాస్త్ర స్వభావం, ప్రాముఖ్యం అర్థం చేసుకోవడం, దాని ద్వారా వచ్చే వివిధ విలువలను (జ్ఞాన, ప్రయోజన, నైతిక, సౌందర్య విలువలు) గుర్తించడం, శాస్త్రీయ దృక్పథం, సరైన వైఖరులు పెంచుకోవడం. ఇవన్నీ విద్యార్థి ఆలోచనా తీరును, వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దే లక్ష్యాలు.

'ఆర్థిక అభివృద్ధి కొరకు' అనేది ఒక సబ్జెక్టు బోధనకు విద్యా ఉద్దేశం కాదు. జీవశాస్త్ర జ్ఞానం వ్యవసాయం, వైద్యం వంటి రంగాల్లో పరోక్షంగా ఉపయోగపడవచ్చు, కానీ డబ్బు సంపాదన బోధనా ఉద్దేశంగా చెప్పరు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఆర్థిక అభివృద్ధి కొరకు.

విలువల వైవిధ్యాన్ని గుర్తించడం (1), జీవశాస్త్రం పట్ల సరైన దృక్పథం పెంచడం (2), దాని ప్రాముఖ్యం, స్వభావం గుర్తించడం (4) ఇవన్నీ జీవశాస్త్ర బోధనకు అసలైన ఉద్దేశాలు, కనుక అవి జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: బోధనా ఉద్దేశాలు = జ్ఞానం, విలువలు, దృక్పథం; డబ్బు సంపాదన కాదు.

ప్రశ్న 147 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·బోధనా పద్ధతులు, ప్రక్రియా నైపుణ్యాలు

విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతి కానిది

  1. (1)ఉపన్యాస పద్ధతి
  2. (2)అన్వేషణ పద్ధతి
  3. (3)నియోజన పద్ధతి
  4. (4)ప్రాజెక్టు పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఉపన్యాస పద్ధతి

ఇచ్చిన బోధనా పద్ధతుల్లో విద్యార్థి కేంద్రీకృతం కానిది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బోధనా పద్ధతులను రెండు రకాలుగా చూడవచ్చు. ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతుల్లో ఉపాధ్యాయుడే మాట్లాడతాడు, విద్యార్థులు వింటారు. విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతుల్లో విద్యార్థులు స్వయంగా చేసి, వెతికి, ఆలోచించి నేర్చుకుంటారు, ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శిగా ఉంటాడు.

ఉపన్యాస పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు విషయాన్ని చెబుతాడు, పిల్లలు వింటూ ఉంటారు. వారి పాత్ర చాలా తక్కువ. కాబట్టి ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఉపన్యాస పద్ధతి.

అన్వేషణ పద్ధతి (2) లో పిల్లలు స్వయంగా ప్రయోగాలు చేసి విషయాలు కనుగొంటారు. నియోజన పద్ధతి (3) లో ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చిన పనిని పిల్లలు సొంతంగా పూర్తి చేస్తారు. ప్రాజెక్టు పద్ధతి (4) లో పిల్లలు నిజ జీవిత సమస్యను ప్రణాళిక వేసి పరిష్కరిస్తారు. ఈ మూడూ విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతులే.

గుర్తుంచుకోండి: ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడితే (ఉపన్యాసం) = ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృతం.

ప్రశ్న 148 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·బోధనోపకరణాలు, వనరులు

ఎడ్గార్ డేల్ బోధనోపకరణాలన్నింటిని అమర్చిన రూపం

  1. (1)వృత్తాకారం
  2. (2)చతురస్రాకారం
  3. (3)దీర్ఘ చతురస్రాకారం
  4. (4)శంఖాకారం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) శంఖాకారం

ఎడ్గార్ డేల్ బోధనోపకరణాలను (అనుభవాలను) ఏ ఆకారంలో అమర్చి చూపించాడో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

అమెరికా విద్యావేత్త ఎడ్గార్ డేల్ విద్యార్థులు పొందే అభ్యసన అనుభవాలను ప్రత్యక్షం నుంచి పరోక్షం వరకు ఒక వరుసలో అమర్చాడు. దీన్ని 'అనుభవ శంఖువు' (Cone of Experience) అంటారు. శంఖువు అడుగున అత్యంత ప్రత్యక్ష, ఉద్దేశపూర్వక అనుభవాలు ఉంటాయి. పైకి వెళ్లేకొద్దీ నమూనాలు, ప్రదర్శనలు, క్షేత్ర పర్యటనలు, చలనచిత్రాలు, చిత్రాలు, చివరగా శిఖరంలో మౌఖిక చిహ్నాలు (మాటలు) ఉంటాయి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) శంఖాకారం.

వృత్తాకారం (1), చతురస్రాకారం (2), దీర్ఘ చతురస్రాకారం (3) లో డేల్ వర్గీకరణ లేదు. శంఖువు ఆకారం ఎంచుకోవడానికి కారణం: అడుగున విశాలమైన ప్రత్యక్ష అనుభవాలు ఉంటాయి, పైకి వెళ్లేకొద్దీ అనుభవాలు అమూర్తంగా (Abstract) మారుతాయి.

గుర్తుంచుకోండి: ఎడ్గార్ డేల్ = అనుభవ శంఖువు; అడుగు ప్రత్యక్షం, శిఖరం మాటలు.

ప్రశ్న 149 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·విద్యాప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకం, పాఠ్యపథకం

బడి తోట పెంపకం ఇందులో ఒక భాగం

  1. (1)SUPW
  2. (2)ఆరోగ్య విద్య
  3. (3)విలువల విద్య
  4. (4)వ్యాయామ విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) SUPW

ఈశ్వరభాయ్ పటేల్ కమిటీ సూచించిన బడి తోట పెంపకం ఏ కార్యక్రమంలో భాగం అని ప్రశ్న అడుగుతోంది (ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నలో ఈ కమిటీ పేరు ఉంది).

1977లో ఈశ్వరభాయ్ పటేల్ కమిటీ పాఠశాల విద్యా ప్రణాళికను సమీక్షించింది. పిల్లలు చదువుతో పాటు సమాజానికి ఉపయోగపడే పనులు చేస్తూ నేర్చుకోవాలని, దానికోసం 'సామాజికంగా ఉపయోగపడే ఉత్పాదక పని' (SUPW – Socially Useful Productive Work) ను పాఠ్యాంశంగా చేర్చాలని సిఫార్సు చేసింది. బడి తోట పెంపకం, మొక్కలు నాటడం, కుట్లు అల్లికలు వంటివి SUPW కార్యకలాపాలు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) SUPW.

ఆరోగ్య విద్య (2) పరిశుభ్రత, పోషణ, వ్యాధుల నివారణ గురించి నేర్పుతుంది. విలువల విద్య (3) నైతిక విలువలు పెంచుతుంది. వ్యాయామ విద్య (4) ఆటలు, శారీరక దృఢత్వం మీద దృష్టి పెడుతుంది. తోటపని ఉత్పాదక పని కాబట్టి అది SUPW లో భాగం.

గుర్తుంచుకోండి: ఈశ్వరభాయ్ పటేల్ కమిటీ (1977) = SUPW.

ప్రశ్న 150 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు

పటములు ఉపయోగించని సందర్భం

  1. (1)ఒక ప్రదేశం భూమిపై గల ప్రాంతం తెలుసుకోవడానికి
  2. (2)ఒక ప్రదేశం ఎత్తు,పల్లాలు తెలుసుకోవడానికి
  3. (3)ఒక చోట నుండి మరొక చోటకు
  4. (4)పేద & ధనికులను గుర్తించడానికి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పేద & ధనికులను గుర్తించడానికి

పటాలు (Maps) ఉపయోగపడని సందర్భం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పటం అంటే భూమి మొత్తాన్ని లేదా ఒక భాగాన్ని స్కేలు ప్రకారం చదునైన కాగితంపై చూపించడం. పటాల ద్వారా ఒక ప్రదేశం భూమిపై ఎక్కడ ఉందో, దాని వైశాల్యం ఎంతో, ఎత్తుపల్లాలు (కొండలు, లోయలు, మైదానాలు) ఎలా ఉన్నాయో, రెండు ప్రదేశాల మధ్య దూరం, దిక్కు ఎంతో తెలుసుకోవచ్చు. ఇవన్నీ భౌగోళిక, ప్రాదేశిక సమాచారం.

ఒక వ్యక్తి పేదవాడా, ధనికుడా అనేది ప్రదేశానికి సంబంధించిన విషయం కాదు. పటం చూసి దాన్ని గుర్తించలేం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) పేద & ధనికులను గుర్తించడానికి.

ప్రాంతాన్ని తెలుసుకోవడం (1), ఎత్తుపల్లాలు తెలుసుకోవడం (2), ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు దూరం తెలుసుకోవడం (3) ఈ మూడింటికీ పటాలను తప్పకుండా వాడతాం, కనుక అవి జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: పటం = స్థానం, వైశాల్యం, ఎత్తుపల్లాలు, దూరం, దిక్కు.

← గణితం

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

AP Special TET (In-service) October 2026 Paper 1Bలో పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 121 నుంచి 150 వరకు. పరీక్ష అక్టోబర్ 2026న జరిగింది.

ఈ సెక్షన్‌లో ఏ టాపిక్‌ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: మొక్కలు, జంతువులు, మానవ శరీరం (5), చరిత్ర, సంస్కృతి (5), పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం (4), పటాలు, భూగోళం, సహజ వనరులు (4).

ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?

అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రశ్న 122కు కీ ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.

ఇతర పేపర్లలో పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ప్రశ్నలు