AP DSC ప్రత్యేక విద్య పేపర్లు

పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం: పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) పాత ప్రశ్నలు, వివరణలు

AP TET ప్రత్యేక విద్య (పేపర్ 1B, 2B) పాత పేపర్లలో "పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 4 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.

ప్రశ్న 121 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం · AP TET October 2024 · Paper 1B

కుట్టుయంత్రపు సూది యొక్క చలనం

  1. (1)రేఖీయ చలనం మాత్రమే
  2. (2)ఆవర్తన చలనం మాత్రమే
  3. (3)భ్రమణ చలనం మాత్రమే
  4. (4)ఆవర్తన మరియు భ్రమణ చలనాలు రెండూ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆవర్తన చలనం మాత్రమే

కుట్టుమిషన్ నడుస్తున్నప్పుడు సూది ఎలా కదులుతుందో, ఆ చలనం ఏ రకానికి చెందుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఒక వస్తువు ఒకే కదలికను సమాన కాల వ్యవధుల్లో మళ్లీ మళ్లీ చేస్తే దాన్ని ఆవర్తన చలనం (Periodic motion) అంటారు. లోలకం ఊగడం, గుండె కొట్టుకోవడం, కుట్టుమిషన్ సూది పైకీ కిందికీ కదలడం దీనికి ఉదాహరణలు. ఒక బిందువు చుట్టూ తిరగడం భ్రమణ చలనం (Circular motion); సరళరేఖ వెంట ముందుకు సాగడం రేఖీయ చలనం (Rectilinear motion).

సూది ఒకే దారిలో పైకి వెళ్లి, మళ్లీ కిందికి వస్తుంది. ఇదే పని ఒక నిర్ణీత సమయానికి ఒకసారి తిరిగి తిరిగి జరుగుతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఆవర్తన చలనం మాత్రమే. పాఠ్యపుస్తకాలు కూడా ఈ ఉదాహరణను ఆవర్తన చలనం కిందే చూపిస్తాయి.

సూది ఒకే దిశలో సాగిపోదు, వెనక్కి తిరిగి వస్తుంది; కాబట్టి (1) సరిపోదు. సూది వృత్తాకారంలో తిరగదు; కుట్టుమిషన్ చక్రం తిరుగుతుంది కానీ సూది కాదు. అందుకే (3), (4) తప్పు. ఇక్కడ చాలామంది చక్రాన్ని గుర్తు చేసుకుని (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న సూది గురించి మాత్రమే.

గుర్తుంచుకోండి: మళ్లీ మళ్లీ ఒకే సమయానికి జరిగే కదలిక = ఆవర్తన చలనం; కుట్టుమిషన్ చక్రం = భ్రమణం, సూది = ఆవర్తనం.

ప్రశ్న 122 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం · AP TET October 2024 · Paper 1B

శాస్త్రీయ భాషలో, వీటిని సాధారణంగా "ప్రవాహులు" అని అంటారు.

  1. (1)ద్రవ పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు
  2. (2)ఘన పదార్థాలు మరియు ద్రవ పదార్థాలు
  3. (3)ఘన పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు
  4. (4)ద్రవ పదార్థాలు మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ద్రవ పదార్థాలు మరియు వాయు పదార్థాలు

శాస్త్రంలో ‘ప్రవాహులు’ (Fluids) అనే పదం ఏ పదార్థ స్థితులకు వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ప్రవహించగలిగే పదార్థాలన్నింటినీ ప్రవాహులు అంటారు. ద్రవాలలో, వాయువులలో కణాల మధ్య ఆకర్షణ బలం తక్కువ. కణాలు ఒకదాని మీద ఒకటి జారుతూ కదులుతాయి. అందుకే వీటికి స్థిరమైన ఆకారం ఉండదు; ఉంచిన పాత్ర ఆకారం తీసుకుంటాయి, ఒక చోటు నుంచి ఇంకో చోటుకు ప్రవహిస్తాయి.

నీరు, నూనె వంటి ద్రవాలు ప్రవహిస్తాయి. గాలి, వంటగ్యాస్ వంటి వాయువులు కూడా ప్రవహిస్తాయి (గాలి వీచడం అంటే గాలి ప్రవహించడమే). కాబట్టి ద్రవాలు, వాయువులు రెండూ ప్రవాహులే. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

ఘన పదార్థాల కణాలు గట్టిగా బంధించి ఉంటాయి; వాటికి స్థిరమైన ఆకారం ఉంటుంది, అవి ప్రవహించవు. అందుకే ఘనాన్ని చేర్చిన (2), (3) తప్పు. (4) ద్రవాలను మాత్రమే చెబుతూ వాయువులను వదిలేసింది, కాబట్టి అదీ అసంపూర్ణం.

గుర్తుంచుకోండి: ప్రవహించేది ఏదైనా ప్రవాహి: ద్రవం + వాయువు.

ప్రశ్న 123 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం · AP TET October 2024 · Paper 1B

మంటను ఉత్పత్తి చేయుటకు అవసరం కాని కారకం

  1. (1)ఆక్సిజన్
  2. (2)ఇంధనం
  3. (3)నైట్రోజన్
  4. (4)ఉష్ణోగ్రత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) నైట్రోజన్

మంట పుట్టడానికి కావలసిన వాటిలో ఏది అవసరం లేదో గుర్తించమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దహనం (Combustion) జరగాలంటే మూడు తప్పనిసరి: మండే పదార్థం అంటే ఇంధనం, మండటానికి సహాయపడే ఆక్సిజన్, ఆ పదార్థం మండే కనీస ఉష్ణోగ్రత (జ్వలన ఉష్ణోగ్రత). వీటిని కలిపి ‘అగ్ని త్రిభుజం’ (Fire triangle) అంటారు. ఈ మూడింటిలో ఏ ఒక్కటి తీసేసినా మంట ఆరిపోతుంది.

నైట్రోజన్ గాలిలో సుమారు 78% ఉంటుంది, కానీ అది మండదు, మండటానికి సహాయమూ చేయదు. మంటకు దాని అవసరం లేదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) నైట్రోజన్.

ఆక్సిజన్ (1), ఇంధనం (2), ఉష్ణోగ్రత (4) మూడూ అగ్ని త్రిభుజంలోని భాగాలే; ఇవి లేకపోతే మంట పుట్టదు. అందుకే అవి జవాబు కావు. మంటలు ఆర్పేటప్పుడు ఇసుక, దుప్పటి కప్పడం ఆక్సిజన్‌ను ఆపడానికి, నీళ్లు పోయడం ఉష్ణోగ్రత తగ్గించడానికి అని గుర్తుంచుకోండి.

గుర్తుంచుకోండి: అగ్ని త్రిభుజం: ఇంధనం + ఆక్సిజన్ + జ్వలన ఉష్ణోగ్రత. నైట్రోజన్ ఇందులో లేదు.

ప్రశ్న 124 · 2024 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·పదార్థం, శక్తి, నిత్యజీవిత విజ్ఞానం · AP TET October 2024 · Paper 1B

SET-A లోని దారాలను SET-B లోని వాటి ఉపయోగంతో జతపరచండి. SET-A: A. పి.ఇ.టి B. నైలాన్ C. రేయాన్ D. పాలిస్టర్ SET-B: P. కార్పెట్‌లు Q. దుస్తులు R. సీసాలు S. పారాచూట్

  1. (1)A-R, B-S, C-Q, D-P
  2. (2)A-S, B-R, C-P, D-Q
  3. (3)A-S, B-R, C-Q, D-P
  4. (4)A-R, B-S, C-P, D-Q
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) A-R, B-S, C-P, D-Q

నాలుగు కృత్రిమ దారాలను (Synthetic fibres) వాటి ముఖ్యమైన ఉపయోగాలతో జత చేయమని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

PET (పాలీఎథిలీన్ టెరెఫ్తలేట్) ఒక రకమైన పాలిస్టర్; దీంతో నీళ్ల సీసాలు, పాత్రలు, ఫిల్మ్‌లు తయారు చేస్తారు. నైలాన్ చాలా బలమైనది, తేలికైనది, సాగే గుణం ఉన్నది; అందుకే పారాచూట్‌లు, తాళ్లు, కొండలు ఎక్కే తాళ్లకు వాడతారు. రేయాన్ కలప గుజ్జు నుంచి తయారయ్యే ‘కృత్రిమ పట్టు’; ఉన్నితో కలిపి కార్పెట్‌లు, దుప్పట్లు తయారు చేస్తారు. పాలిస్టర్ ముడతలు పడదు, సులువుగా ఉతకవచ్చు; అందుకే దుస్తులకు ఎక్కువగా వాడతారు.

జతలు: A-R (PET – సీసాలు), B-S (నైలాన్ – పారాచూట్), C-P (రేయాన్ – కార్పెట్‌లు), D-Q (పాలిస్టర్ – దుస్తులు). ఇవి ఆప్షన్ (4)తో సరిపోతాయి.

(2), (3) లో PET ని పారాచూట్‌తో, నైలాన్‌ను సీసాలతో జత చేశారు; ఇది తప్పు. (1) లో మొదటి రెండు జతలు సరైనవే, కానీ రేయాన్‌ను దుస్తులతో, పాలిస్టర్‌ను కార్పెట్‌లతో జత చేశారు; పాఠ్యపుస్తకం ప్రకారం ఈ రెండూ తారుమారు అయ్యాయి.

గుర్తుంచుకోండి: PET-సీసా, నైలాన్-పారాచూట్, రేయాన్-కార్పెట్, పాలిస్టర్-దుస్తులు.