AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత: పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) Previous Papers ప్రశ్నలు, వివరణలు

AP TET స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (పేపర్ 1B, 2B) Previous Papers లో "ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత" టాపిక్ నుంచి వచ్చిన 5 ప్రశ్నలు, అధికారిక కీ సమాధానాలు, తెలుగు వివరణలు.

ప్రశ్న 121 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత · AP TET August 2026 · Paper 1B

ఆహారంలోని విటమిన్లు, మినరల్స్‌ను తొలగించగల పద్ధతులు a) తినడానికి ముందుగా పండ్లు, కూరగాయల తొక్కలను కడగడం. b) బియ్యమును మరల మరలా కడగడం. c) వండిన ఆహారం నుండి నీటిని పారబోయడం. d) పచ్చి కూరగాయలను తినడం.

  1. (1)b, c & d
  2. (2)a, c & d
  3. (3)b & d
  4. (4)b & c
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) b & c

ఆహారంలోని పోషకాలను వృథా చేసే అలవాట్లు ఏవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) b & c.

బి-విటమిన్లు, సి-విటమిన్, చాలా ఖనిజ లవణాలు నీటిలో కరుగుతాయి. బియ్యాన్ని పదే పదే కడిగితే పై పొరలో ఉండే బి-విటమిన్లు, ఖనిజాలు కడిగిన నీటితో పోతాయి (b). అన్నం లేదా కూరలు వండిన తర్వాత మిగిలిన నీటిని (గంజి వంటివి) పారబోస్తే, ఆ నీటిలో కరిగిన పోషకాలు కూడా పోతాయి (c).

a లో తొక్కలను పైపైన కడగడం మాత్రమే ఉంది. ఇది మట్టి, క్రిమిసంహారక మందుల అవశేషాలను తొలగించే మంచి అలవాటు. పోషకాలు పోయేది తొక్క తీసేసినప్పుడు లేదా కోసిన తర్వాత కడిగినప్పుడు. d లో పచ్చి కూరగాయలు తినడం వల్ల వేడికి నశించే విటమిన్-సి వంటివి నిలిచి ఉంటాయి, కాబట్టి ఇది పోషకాలను కాపాడుతుంది. అందుకే a లేదా d ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: నీటిలో కరిగే విటమిన్లు నీటితోనే పోతాయి: ఎక్కువసార్లు కడగడం, వండిన నీరు పారబోయడం వద్దు.

ప్రశ్న 123 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత · AP TET August 2026 · Paper 1B

సరియైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి. ప్రకటన A : తక్కువ ఉష్ణోగ్రత సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలను ఆపివేస్తుంది. వివరణ R : పాలు పాడవడాన్ని నివారించటం కోసం 70°C వరకు వేడిచేసి చల్లని స్థితిలో నిలువ చేస్తారు.

  1. (1)A సరి అయినది మరియు R, A ను సరిగా వివరిస్తుంది.
  2. (2)A సరి అయినది మరియు R పూర్తిగా సరి అయినది కాదు.
  3. (3)A సరి అయినది కాదు అయితే R సరి అయినది.
  4. (4)A మరియు R రెండూ సరి అయినవి, అయితే R, A కు సరి అయిన వివరణ కాదు.
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) A సరి అయినది మరియు R, A ను సరిగా వివరిస్తుంది.

ఇది ఆహార నిల్వ (Food preservation) మీద ప్రకటన-వివరణ ప్రశ్న. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1).

బ్యాక్టీరియా, బూజు వంటి సూక్ష్మజీవులు గది ఉష్ణోగ్రతలో వేగంగా పెరుగుతాయి. ఉష్ణోగ్రత తగ్గిస్తే వాటి చర్యలు మందగించి పెరుగుదల ఆగిపోతుంది. అందుకే ఫ్రిజ్‌లో ఆహారం ఎక్కువ రోజులు పాడవదు. కాబట్టి A సరైనది.

పాల పాశ్చరీకరణ (Pasteurisation) లో పాలను సుమారు 70°C వరకు వేడిచేసి, హానికర సూక్ష్మజీవులను చంపుతారు. వెంటనే చల్లబరిచి చల్లని స్థితిలో నిల్వ చేస్తారు. మిగిలిన సూక్ష్మజీవులు చల్లదనం వల్ల పెరగవు, అందుకే పాలు త్వరగా పాడవవు. చల్లని నిల్వ పాలను కాపాడుతుందని R చెబుతోంది, ఇది A లోని సూత్రానికి నిత్యజీవిత ఉదాహరణ. కాబట్టి R కూడా సరైనది, A ను వివరిస్తుంది.

A, R రెండూ సరైనవి కాబట్టి (2), (3) తప్పు. R లోని చల్లని నిల్వ నేరుగా A సూత్రాన్నే ఉపయోగిస్తుంది కాబట్టి "వివరణ కాదు" అనే (4) కూడా సరిపోదు.

గుర్తుంచుకోండి: వేడి సూక్ష్మజీవులను చంపుతుంది, చల్లదనం వాటి పెరుగుదలను ఆపుతుంది.

ప్రశ్న 126 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత · AP TET August 2026 · Paper 1B

సరియైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి. ప్రకటన A : గొంతు లావుగా వాయడం అనేది అయోడిన్ లోపం వలన కలిగే గాయిటర్ లక్షణం. వివరణ R : గొంతు భాగంలో ఉండే థైరాయిడ్ గ్రంథి హార్మోన్ అయిన థైరాక్సిన్ ఉత్పత్తికి అయోడిన్ తప్పనిసరి.

  1. (1)A మరియు R సరి అయినవి మరియు R, A కు వివరణ.
  2. (2)A సరి అయినది అయితే R సరికాదు.
  3. (3)A మరియు R సరి అయినవి అయితే R, A కు సరిఅయిన వివరణ కాదు.
  4. (4)A సరికాదు అయితే R సరి అయినది.
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) A మరియు R సరి అయినవి మరియు R, A కు వివరణ.

గాయిటర్ (Goitre) వ్యాధి, దానికి కారణం గురించి ప్రకటన-వివరణ ప్రశ్న ఇది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1).

థైరాయిడ్ గ్రంథి మెడ ముందు భాగంలో ఉంటుంది. అది థైరాక్సిన్ (Thyroxine) హార్మోన్‌ను తయారు చేస్తుంది. ఈ హార్మోన్ తయారీకి అయోడిన్ తప్పనిసరి. కాబట్టి R సరైనది.

ఆహారంలో అయోడిన్ తక్కువైతే థైరాక్సిన్ సరిపడా తయారుకాదు. ఆ లోటును పూడ్చుకోవడానికి థైరాయిడ్ గ్రంథి పెద్దదవుతుంది, దాంతో మెడ ఉబ్బుతుంది. ఇదే గాయిటర్. కాబట్టి A సరైనది. మెడ ఎందుకు ఉబ్బుతుందో R నేరుగా చెబుతోంది, అంటే R అనేది A కు సరైన వివరణ.

A, R రెండూ సరైనవి కాబట్టి (2), (4) తప్పు. R లోని అయోడిన్-థైరాక్సిన్ సంబంధమే A కు కారణం కాబట్టి "వివరణ కాదు" అనే (3) కూడా తప్పు. అయోడిన్ ఉప్పు వాడటం గాయిటర్‌ను నివారిస్తుంది.

గుర్తుంచుకోండి: అయోడిన్ లోపం → థైరాక్సిన్ తగ్గుదల → థైరాయిడ్ పెరుగుదల → గాయిటర్.

ప్రశ్న 123 · 2026 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత · AP Special TET (In-service) October 2026 · Paper 1B

మశూచివ్యాధికి టీకాను కనుగొన్నవారు

  1. (1)రోనాల్డ్ రాస్
  2. (2)లూయిస్ పాశ్చర్
  3. (3)అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమ్మింగ్
  4. (4)ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్

మశూచి (Small pox) వ్యాధికి మొదటి టీకా ఎవరు కనుగొన్నారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

టీకా (Vaccine) అంటే బలహీనపరిచిన లేదా సంబంధిత సూక్ష్మజీవిని శరీరంలోకి పంపి, ఆ వ్యాధిని ఎదిరించే శక్తి (రోగనిరోధక శక్తి) ముందుగానే కలిగించే పద్ధతి. ఆవు మశూచి (Cowpox) వచ్చిన పాలు పితికే వారికి మశూచి రావడం లేదని గమనించిన ఆంగ్ల వైద్యుడు ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ 1796లో ఆవు మశూచి పదార్థంతో టీకా వేసి మశూచిని నివారించవచ్చని నిరూపించాడు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్. ఆయనను 'టీకాల పితామహుడు' అంటారు.

రోనాల్డ్ రాస్ (1) మలేరియా దోమ ద్వారా వ్యాపిస్తుందని కనుగొన్నాడు. లూయిస్ పాశ్చర్ (2) రేబిస్ (పిచ్చికుక్క కాటు) టీకా, పాశ్చరైజేషన్ కనుగొన్నాడు. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ (3) పెన్సిలిన్ అనే యాంటీబయాటిక్ కనుగొన్నాడు. పాశ్చర్ పేరు టీకాలతో ముడిపడి ఉండటం వల్ల చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ మశూచి టీకా జెన్నర్‌దే.

గుర్తుంచుకోండి: జెన్నర్ – మశూచి; పాశ్చర్ – రేబిస్; ఫ్లెమింగ్ – పెన్సిలిన్; రాస్ – మలేరియా.

ప్రశ్న 122 · 2022 · Paper 1B ·పరిసరాల విజ్ఞానం (EVS) ·ఆహారం, ఆరోగ్యం, పరిశుభ్రత · AP TET August 2022 · Paper 1B

ఈ క్రింది సంస్థలలో తల్లీ బిడ్డ యొక్క సంక్షేమం పథకంలో భాగంగా సురక్షితమైన కాన్పులకు బాధ్యత వహించేది

  1. (1)మండల పరిషత్ కార్యాలయం
  2. (2)మండల రెవెన్యూ కార్యాలయం
  3. (3)ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం
  4. (4)మండల వనరుల కేంద్రం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం

తల్లీబిడ్డల సంక్షేమ పథకాల్లో సురక్షితమైన కాన్పు (Safe Delivery) ఏ సంస్థ బాధ్యతో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ప్రతి సంస్థ పని ఏంటో తెలిస్తే జవాబు సులభం.

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు వైద్యం అందించే మొదటి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం (PHC). గర్భిణులకు పరీక్షలు, టీకాలు, పోషకాహార సలహాలు, ఆసుపత్రిలో కాన్పు (Institutional Delivery), పుట్టిన బిడ్డకు టీకాలు ఇక్కడే అందుతాయి. డాక్టర్, నర్సులు, ANM లు ఈ పని చూస్తారు.

కాబట్టి సురక్షిత కాన్పులకు బాధ్యత వహించేది ఆప్షన్ (3) ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం.

మండల పరిషత్ కార్యాలయం మండల అభివృద్ధి పనులు, పంచాయతీల పర్యవేక్షణ చూస్తుంది. మండల రెవెన్యూ కార్యాలయం (తహసీల్దార్) భూమి రికార్డులు, కుల, ఆదాయ ధ్రువపత్రాలు ఇస్తుంది. మండల వనరుల కేంద్రం (MRC) పాఠశాల విద్యకు, ఉపాధ్యాయులకు సహాయం చేస్తుంది. వీటిలో ఏదీ కాన్పులు చేయదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఆరోగ్యం, కాన్పు, టీకాలు అంటే PHC.