AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

AP TET October 2024 Paper 2B శిశు వికాసం, పెడగాజీ: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు

AP TET October 2024 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్‌లో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) సెక్షన్‌లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (6), చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (6), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM (5), సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.

ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi

శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

టాపిక్ప్రశ్న సంఖ్యలుప్రశ్నలు
పెరుగుదల, వికాసం1, 42
వైయుక్తిక భేదాలు151
ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత31
అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు21
ప్రేరణ, స్మృతి, ఆలోచన51
బోధనాభ్యసన ప్రక్రియ, తరగతి గది నిర్వహణ10, 192
వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు7, 8, 9, 16, 29, 306
చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు6, 21, 22, 25, 26, 276
సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL14, 17, 243
పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM11, 12, 18, 23, 285
థెరపీలు, సహాయక ఉపకరణాలు, పునరావాసం13, 202

AP TET October 2024 Paper 2B శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్): ప్రశ్నలు, సమాధానాలు, వివరణలు

ప్రశ్న 1 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పెరుగుదల, వికాసం

గర్భస్థ శిశువులో తల ఏర్పడిన తరువాతనే ఇతర అంగాలు ఏర్పడుతాయి. ఇది ఏ రకమైన పెరుగుదల

  1. (1)సమీప దూరస్థ పెరుగుదల
  2. (2)శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల
  3. (3)అనువంశికత పెరుగుదల
  4. (4)పరిసరాల పెరుగుదల
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల

గర్భంలో శిశువు శరీరం ఏ దిశలో పెరుగుతుందో, ఆ దిశకు ఉన్న పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వికాసానికి రెండు దిశా సూత్రాలు ఉన్నాయి. మొదటిది శిరోపాదాభిముఖ సూత్రం (Cephalocaudal): పెరుగుదల తల నుంచి మొదలై కాళ్ల వైపు సాగుతుంది. అందుకే పిండంలో తల ముందుగా, పెద్దగా ఏర్పడుతుంది. పుట్టిన తర్వాత కూడా శిశువు ముందు తలను నిలుపుతాడు, తర్వాత కూర్చుంటాడు, చివరగా నడుస్తాడు. రెండోది సమీప దూరస్థ సూత్రం (Proximodistal): పెరుగుదల శరీర మధ్యభాగం నుంచి చివర్ల వైపు, అంటే భుజం నుంచి వేళ్ల వైపు సాగుతుంది.

ప్రశ్నలో తల ఏర్పడిన తర్వాతే మిగతా అంగాలు ఏర్పడతాయని ఉంది. ఇది తల నుంచి కిందికి సాగే పెరుగుదల. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) శిరోపాదాభిముఖ పెరుగుదల.

సమీప దూరస్థ పెరుగుదల (1) మధ్య నుంచి చివర్లకు సాగే దిశ, తల నుంచి కాళ్లకు కాదు. అనువంశికత (3), పరిసరాలు (4) వికాసాన్ని ప్రభావితం చేసే కారకాలు మాత్రమే, పెరుగుదల దిశలు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: శిరస్సు నుంచి పాదాల వైపు = శిరోపాదాభిముఖం; మధ్య నుంచి చివర్లకు = సమీప దూరస్థం.

ప్రశ్న 2 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు

థార్న్‌డైక్ ఈ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు.

  1. (1)అభ్యసన
  2. (2)అంతర్‌దృష్టి-అభ్యసన
  3. (3)యత్నదోష
  4. (4)కార్యసాధక నిబంధనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) యత్నదోష

ఎడ్వర్డ్ థార్న్‌డైక్ ప్రతిపాదించిన అభ్యసన సిద్ధాంతం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

థార్న్‌డైక్ ఆకలితో ఉన్న పిల్లిని పజిల్ పెట్టెలో ఉంచి, బయట చేపను పెట్టి ప్రయోగం చేశాడు. పిల్లి మొదట ఎన్నో వ్యర్థ ప్రయత్నాలు చేసింది. అనుకోకుండా మీటను నొక్కి బయటకు వచ్చింది. మళ్లీ మళ్లీ ప్రయత్నించినప్పుడు తప్పులు తగ్గి, తక్కువ సమయంలో తలుపు తెరవడం నేర్చుకుంది. ప్రయత్నం చేస్తూ, తప్పులు సరిదిద్దుకుంటూ నేర్చుకోవడమే యత్నదోష అభ్యసనం. దీనితో పాటు సంసిద్ధతా నియమం, అభ్యాస నియమం, ఫలిత నియమం అనే మూడు అభ్యసన నియమాలు కూడా థార్న్‌డైక్ ఇచ్చాడు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) యత్నదోష సిద్ధాంతం. ఇంగ్లీష్‌లో "Trail" అని అచ్చుతప్పు ఉంది, అది "Trial" అని చదువుకోవాలి.

అంతర్‌దృష్టి అభ్యసనం (2) కోహ్లర్ చింపాంజీలపై చేసిన ప్రయోగాల నుంచి వచ్చింది. కార్యసాధక నిబంధనం (4) స్కిన్నర్ సిద్ధాంతం. "అభ్యసన" (1) ఒక సాధారణ పదం, ఒక ప్రత్యేక సిద్ధాంతం పేరు కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: థార్న్‌డైక్ – పిల్లి – యత్నదోషం; కోహ్లర్ – చింపాంజీ – అంతర్‌దృష్టి; స్కిన్నర్ – ఎలుక – కార్యసాధక నిబంధనం.

ప్రశ్న 3 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత

ప్రజ్ఞాలబ్ధి =

  1. (1)(మానసిక వయస్సు / శారీరక వయస్సు) × 100
  2. (2)(శారీరక వయస్సు / మానసిక వయస్సు) × 100
  3. (3)(మానసిక వయస్సు / వార్షిక వయస్సు) × 100
  4. (4)(మానసిక వయస్సు / ఆరోగ్య వయస్సు) × 100
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) (మానసిక వయస్సు / శారీరక వయస్సు) × 100

ప్రజ్ఞాలబ్ధి (IQ) కనుక్కునే సూత్రం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

IQ అనే భావనను విలియం స్టెర్న్ సూచించాడు, టెర్మన్ దానికి 100తో గుణించే రూపం ఇచ్చాడు. సూత్రం: IQ = (మానసిక వయస్సు ÷ శారీరక వయస్సు) × 100. మానసిక వయస్సు (MA) అంటే పరీక్షలో పిల్లవాడు ఏ వయస్సు స్థాయి పనులు చేయగలడో ఆ వయస్సు. శారీరక వయస్సు లేదా కాలానుక్రమ వయస్సు (CA) అంటే పుట్టినప్పటి నుంచి గడిచిన వయస్సు.

ఉదాహరణకు MA = 12 సంవత్సరాలు, CA = 10 సంవత్సరాలు అయితే IQ = 12 ÷ 10 × 100 = 1.2 × 100 = 120. MA = 8, CA = 10 అయితే IQ = 8 ÷ 10 × 100 = 80. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

ఆప్షన్ (2)లో భిన్నం తలకిందులుగా ఉంది; అప్పుడు తెలివైన పిల్లవాడికి తక్కువ IQ వస్తుంది. వార్షిక వయస్సు (3), ఆరోగ్య వయస్సు (4) అనే పదాలు IQ సూత్రంలో లేవు.

గుర్తుంచుకోండి: IQ = MA ÷ CA × 100; MA = CA అయితే IQ = 100.

ప్రశ్న 4 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పెరుగుదల, వికాసం

ఈ దశలో పిల్లల్లో ‘అభ్యసన సామర్థ్యం’ అధికంగా ఉంటుంది

  1. (1)శైశవ దశ
  2. (2)బాల్య దశ
  3. (3)వయోజన దశ
  4. (4)పూర్వ శైశవ దశ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) బాల్య దశ

జీవిత దశలలో నేర్చుకునే సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉండే దశ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బాల్య దశ సుమారు 6 నుంచి 12 సంవత్సరాల వరకు ఉంటుంది. ఇది బడి వయస్సు. ఈ దశలో పిల్లల్లో జిజ్ఞాస ఎక్కువ, జ్ఞాపకశక్తి వేగంగా పెరుగుతుంది, చదవడం, రాయడం, లెక్కలు వంటి ప్రాథమిక నైపుణ్యాలు అలవడతాయి. పియాజే ప్రకారం ఈ వయస్సులో మూర్త ప్రచాలక దశ వస్తుంది; పిల్లలు తార్కికంగా ఆలోచించడం మొదలుపెడతారు. అందుకే దీన్ని నేర్చుకోవడానికి అనువైన దశగా చెబుతారు.

కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బాల్య దశ.

పూర్వ శైశవ దశ (4) గర్భస్థ కాలం; అప్పుడు శరీర నిర్మాణమే జరుగుతుంది. శైశవ దశ (1)లో శిశువు ఎక్కువగా ఇంద్రియాలు, కదలికలపై ఆధారపడతాడు; క్రమబద్ధమైన అభ్యసనం ఇంకా మొదలుకాదు. వయోజన దశ (3)లో అనుభవం ఉన్నా కొత్తది నేర్చుకునే వేగం బాల్యంతో పోలిస్తే తక్కువ.

గుర్తుంచుకోండి: బడి వయస్సు బాల్య దశ = నేర్చుకునే సామర్థ్యం గరిష్ఠం.

ప్రశ్న 5 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·ప్రేరణ, స్మృతి, ఆలోచన

ఒక వ్యక్తిలో కదలిక లేదా చలనం కలుగజేసి, ఒక చర్యకు ఉపక్రమించేటట్లు చేయుటను ఇలా అంటారు.

  1. (1)ప్రేరణ
  2. (2)విద్య
  3. (3)అధ్యయనం
  4. (4)అభ్యసనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ప్రేరణ

వ్యక్తిలో కదలిక పుట్టించి, అతన్ని పని చేయడానికి ముందుకు నడిపించే ప్రక్రియ పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ప్రేరణ (Motivation) అనే పదం లాటిన్ "movere" నుంచి వచ్చింది; దాని అర్థం కదిలించడం. ప్రేరణ వ్యక్తిలో ఒక అవసరం లేదా కోరికను పుట్టిస్తుంది, ఆ కోరిక అతన్ని ఒక లక్ష్యం వైపు పనిచేసేలా చేస్తుంది, లక్ష్యం చేరేవరకు ఆ ప్రవర్తనను నిలబెడుతుంది. ఆకలి వల్ల ఆహారం కోసం వెతకడం, బహుమతి కోసం బాగా చదవడం ప్రేరణకు ఉదాహరణలు.

ప్రశ్నలో "కదలిక కలిగించి, చర్యకు ఉపక్రమించేలా చేయడం" అని ఉంది. ఇదే ప్రేరణ నిర్వచనం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ప్రేరణ.

విద్య (2) జీవితాంతం జరిగే విస్తృత ప్రక్రియ. అధ్యయనం (3) చదువుకునే పని. అభ్యసనం (4) అనుభవం వల్ల ప్రవర్తనలో వచ్చే మార్పు. ఇవేవీ "చర్యకు ప్రేరేపించే శక్తి" అనే అర్థాన్ని ఇవ్వవు; ప్రేరణ ఉంటేనే అభ్యసనం బాగా జరుగుతుంది.

గుర్తుంచుకోండి: Motivation ← movere = కదిలించడం.

ప్రశ్న 6 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

AAMD ని విస్తరించండి.

  1. (1)Association for Advanced Medical Diagnostics
  2. (2)American Association of Medical Diagnostics
  3. (3)American Association of Moral Dialogue
  4. (4)American Association on Mental Deficiency
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) American Association on Mental Deficiency

AAMD అనే సంక్షిప్త రూపానికి పూర్తి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

AAMD అంటే American Association on Mental Deficiency. ఇది అమెరికాలో బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) మీద పనిచేసే పాత, పేరున్న సంస్థ. బుద్ధిమాంద్యతకు నిర్వచనం, IQ ఆధారంగా స్థాయిల వర్గీకరణ (స్వల్ప, మధ్యస్థ, తీవ్ర, అతి తీవ్ర), అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour) భావనను ఈ సంస్థ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. తర్వాత దీని పేరు AAMR గా, ఇప్పుడు AAIDD (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities) గా మారింది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) American Association on Mental Deficiency.

మిగతా మూడు ఆప్షన్లు (1), (2), (3) అక్షరాలకు సరిపోయేలా కల్పించిన పేర్లు మాత్రమే. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్‌లో "MD" అంటే Mental Deficiency అని గుర్తుంచుకుంటే ఈ ప్రశ్న సులభం.

గుర్తుంచుకోండి: AAMD → AAMR → AAIDD: పేరు మారినా సంస్థ ఒకటే, విషయం బుద్ధిమాంద్యత.

ప్రశ్న 7 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

నిర్ధిష్ట అభ్యసన సమస్యల విభాగానికి చెందనిది

  1. (1)డిస్‌గ్రాఫియా
  2. (2)డిస్‌కాల్క్యులియా
  3. (3)డివార్మింగ్
  4. (4)డిస్‌లెక్సియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) డివార్మింగ్

నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాల (Specific Learning Disabilities) జాబితాలో లేనిది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. "చెందనిది" అనే పదాన్ని గమనించాలి.

నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు సాధారణ తెలివి ఉంటుంది, కానీ ఒక ప్రత్యేక నైపుణ్యంలో ఇబ్బంది ఉంటుంది. డిస్‌లెక్సియా అంటే చదవడంలో ఇబ్బంది, డిస్‌గ్రాఫియా అంటే రాయడంలో ఇబ్బంది, డిస్‌కాల్క్యులియా అంటే లెక్కల్లో ఇబ్బంది. ఈ మూడు పేర్లూ "డిస్" (కష్టం) అనే పూర్వపదంతో మొదలవుతాయి.

డివార్మింగ్ (Deworming) అంటే కడుపులోని నులిపురుగులను మందులతో తొలగించడం. ఇది ఆరోగ్య కార్యక్రమం, వైకల్యం కాదు. ఇంగ్లీష్‌లో "Dewarming" అని అచ్చుతప్పు ఉంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) డివార్మింగ్.

డిస్‌గ్రాఫియా (1), డిస్‌కాల్క్యులియా (2), డిస్‌లెక్సియా (4) మూడూ నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలే. అందుకే అవి "చెందనిది" అనే ప్రశ్నకు జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: లెక్సియా = చదవడం, గ్రాఫియా = రాయడం, కాల్క్యులియా = లెక్కలు.

ప్రశ్న 8 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

పిల్లవాని చెవిలో తరచు చీముకారడం ఏరకమైన లోపానికి దారి తీయవచ్చు

  1. (1)దృష్టి లోపం
  2. (2)వినికిడి లోపం
  3. (3)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
  4. (4)బుద్ధిమాంద్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వినికిడి లోపం

చెవి నుంచి తరచుగా చీము కారడం వల్ల వచ్చే లోపం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

చెవి నుంచి చీము కారడం మధ్య చెవి ఇన్ఫెక్షన్ (Otitis Media) లక్షణం. చికిత్స చేయకపోతే కర్ణభేరికి (Ear drum) రంధ్రం పడవచ్చు, మధ్య చెవిలోని చిన్న ఎముకలు దెబ్బతినవచ్చు. దీనివల్ల శబ్దం లోపలి చెవికి సరిగా చేరదు. ఇది వాహక వినికిడి లోపానికి (Conductive Hearing Loss) దారి తీస్తుంది. పిల్లల్లో వినికిడి లోపానికి ఇది సాధారణ కారణాలలో ఒకటి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం. చెవి నుంచి చీము కారుతున్న పిల్లవాడిని ఉపాధ్యాయుడు గుర్తించి వెంటనే ENT డాక్టర్ దగ్గరకు పంపాలి.

దృష్టి లోపం (1) కంటికి సంబంధించినది. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (3), బుద్ధిమాంద్యత (4) మెదడు పనితీరుకు సంబంధించినవి. చెవి ఇన్ఫెక్షన్ నేరుగా వీటికి కారణం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: చెవిలో చీము → కర్ణభేరి దెబ్బ → వినికిడి లోపం.

ప్రశ్న 9 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

పోలియో వలన సంభవించే వైకల్యం

  1. (1)చలన వైకల్యం
  2. (2)అభ్యసన సమస్య
  3. (3)బుద్ధిమాంద్యత
  4. (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) చలన వైకల్యం

పోలియో వల్ల వచ్చే వైకల్యం ఏ రకానికి చెందుతుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పోలియో (Poliomyelitis) ఒక వైరస్ వల్ల వచ్చే అంటువ్యాధి. ఈ వైరస్ వెన్నుపాములోని చలన నాడీ కణాలను దెబ్బతీస్తుంది. దాంతో కాళ్లు లేదా చేతుల కండరాలు బలహీనపడి, సన్నబడి, పక్షవాతం వస్తుంది. వ్యక్తి నడవడం, కదలడం కష్టమవుతుంది. శరీర కదలికకు సంబంధించిన ఇలాంటి వైకల్యాన్ని చలన వైకల్యం (Locomotor Disability) అంటారు. పోలియో మెదడును దెబ్బతీయదు కాబట్టి తెలివి మామూలుగానే ఉంటుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) చలన వైకల్యం.

అభ్యసన సమస్య (2), బుద్ధిమాంద్యత (3) మెదడు పనితీరుకు సంబంధించినవి. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) కూడా కదలికలపై ప్రభావం చూపుతుంది, కానీ అది పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా పుట్టిన కొద్ది కాలంలో మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల వస్తుంది, పోలియో వైరస్ వల్ల కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: పోలియో = వెన్నుపాము నాడులు → చలన వైకల్యం; తెలివి మామూలే.

ప్రశ్న 10 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బోధనాభ్యసన ప్రక్రియ, తరగతి గది నిర్వహణ

LSRWను విస్తరించగా

  1. (1)Learning, Serving, Remembering, Watching
  2. (2)Listening, Speaking, Reading, Writing
  3. (3)Laughing, Selecting, Reaching, Working
  4. (4)Lecturing, Signing, Relaxing, Worshipping
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) Listening, Speaking, Reading, Writing

LSRW అనే సంక్షిప్త రూపం దేనిని సూచిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

భాషా బోధనలో నాలుగు ప్రాథమిక నైపుణ్యాలు ఉన్నాయి: వినడం (Listening), మాట్లాడడం (Speaking), చదవడం (Reading), రాయడం (Writing). పిల్లవాడు భాషను ఇదే క్రమంలో నేర్చుకుంటాడు. మొదట విని అర్థం చేసుకుంటాడు, తర్వాత మాట్లాడతాడు, ఆ తర్వాత చదువుతాడు, చివరగా రాస్తాడు. వినడం, చదవడం గ్రహణ నైపుణ్యాలు; మాట్లాడడం, రాయడం వ్యక్తీకరణ నైపుణ్యాలు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) Listening, Speaking, Reading, Writing.

ఆప్షన్లు (1), (3), (4)లోని పదాలు L, S, R, W అక్షరాలతో మొదలవుతున్నా భాషా నైపుణ్యాలు కావు. భాషా బోధన సందర్భంలో LSRW అంటే ఎప్పుడూ ఈ నాలుగు నైపుణ్యాలే.

గుర్తుంచుకోండి: LSRW = వినడం → మాట్లాడడం → చదవడం → రాయడం (నేర్చుకునే క్రమం కూడా ఇదే).

ప్రశ్న 11 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM

మాధ్యమిక స్థాయి వినికిడి లోపం కలిగిన విద్యార్థికి పాఠ్య ప్రణాళికలో ఉండవలసిన అంశాలు

  1. (1)భాష, భాషణ, వినికిడి సంబంధిత శిక్షణ, వృత్తి విద్య
  2. (2)సంజ్ఞలు, అంకెల పని
  3. (3)వినికిడి సంబంధిత శిక్షణ మాత్రమే
  4. (4)భాషణ పై మాత్రమే శిక్షణ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) భాష, భాషణ, వినికిడి సంబంధిత శిక్షణ, వృత్తి విద్య

మాధ్యమిక (సెకండరీ) స్థాయిలో వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థి పాఠ్య ప్రణాళికలో ఏ అంశాలు ఉండాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు సమస్య చెవి వరకే కాదు; భాష అభివృద్ధి, మాట్లాడడం కూడా ఆలస్యమవుతాయి. అందుకే వారి ప్రణాళికలో భాషా శిక్షణ, భాషణ శిక్షణ (Speech Training), మిగిలిన వినికిడిని వాడుకునే శ్రవణ శిక్షణ (Auditory Training) ఉండాలి. సెకండరీ స్థాయి అంటే బడి చదువు ముగిసే దశ; ఆ తర్వాత ఉపాధి కోసం వృత్తి విద్య (Vocational Education) కూడా అవసరం.

ఈ నాలుగు అంశాలు కలిసి ఉన్నది ఆప్షన్ (1) మాత్రమే. కాబట్టి అదే సరైన జవాబు.

సంజ్ఞలు, అంకెల పని (2) ఉపయోగకరమే, కానీ సెకండరీ స్థాయికి సరిపోవు. వినికిడి శిక్షణ మాత్రమే (3), భాషణ శిక్షణ మాత్రమే (4) అనే ఆప్షన్లలో "మాత్రమే" అనే పదం వాటిని అసంపూర్ణం చేస్తుంది.

గుర్తుంచుకోండి: "మాత్రమే" ఉన్న ఆప్షన్లు సాధారణంగా అసంపూర్ణం; సమగ్రమైన ఆప్షన్ ఎంచుకోండి.

ప్రశ్న 12 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM

అక్షరాలు జతపరచడం, పదాల కూర్పు మొదలగునవి తరచుగా ఏ వైకల్యం యొక్క అభ్యసన కృత్యాలుగా ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)వినికిడి లోపం
  2. (2)బుద్ధిమాంద్యం
  3. (3)హిమోఫీలియా
  4. (4)మరుగుజ్జుతనం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1), (2) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)

అక్షరాలు జతపరచడం, పదాలు కూర్చడం లాంటి కృత్యాలను ఏ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ఎక్కువగా వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. అధికారిక కీ (1), (2) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు శబ్దాల ద్వారా భాష నేర్చుకోలేరు, చూపు ద్వారానే నేర్చుకోవాలి. అందుకే అక్షర కార్డులు జతపరచడం, బొమ్మకు పదం జతపరచడం, అక్షరాలతో పదాలు కూర్చడం వంటి దృశ్య కృత్యాలు వారి భాషా బోధనలో ఎక్కువగా వాడతారు. కాబట్టి ఆప్షన్ (1) సరైనదే.

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు కూడా క్రియాత్మక చదువు (Functional Academics) నేర్పేటప్పుడు ఇవే కృత్యాలు వాడతారు. చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజించి, మూర్త వస్తువులతో, పునరావృతంతో నేర్పడం వారికి అవసరం; జతపరిచే కృత్యాలు అందుకు సరిపోతాయి. కాబట్టి ఆప్షన్ (2) కూడా సరైనదే. ప్రశ్నలో ఒకే వైకల్యాన్ని అడిగినా రెండూ సమర్థించదగ్గవి కావడం వల్లే కీ రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. బుద్ధిమాంద్యత పిల్లల బోధనలో ఈ కృత్యాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి కాబట్టి (2) కొంచెం బలమైన జవాబు.

హిమోఫీలియా (3) రక్తం గడ్డకట్టని రుగ్మత, మరుగుజ్జుతనం (4) ఎత్తు తక్కువగా ఉండే స్థితి. ఈ రెండింటిలోనూ నేర్చుకునే సామర్థ్యం మామూలుగానే ఉంటుంది, కాబట్టి ప్రత్యేక భాషా కృత్యాల అవసరం ఉండదు.

గుర్తుంచుకోండి: జతపరచడం, పదాల కూర్పు = దృశ్య, మూర్త కృత్యాలు: వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత రెండింటికీ.

ప్రశ్న 13 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·థెరపీలు, సహాయక ఉపకరణాలు, పునరావాసం

డిస్లెక్సియా పిల్లలకు ఉపయోగపడే సహాయ సాంకేతిక ఉపకరణాలు a. టెక్స్ట్ టు స్పీచ్ సాఫ్ట్‌వేర్ b. బ్రెయిలీ బుక్స్ c. ఆడియో బుక్స్

  1. (1)a మాత్రమే
  2. (2)a, b, c
  3. (3)b, c మాత్రమే
  4. (4)a, c మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) a, c మాత్రమే

డిస్‌లెక్సియా (Dyslexia) ఉన్న పిల్లలకు ఉపయోగపడే సహాయ సాంకేతిక ఉపకరణాలు (Assistive Technology) ఏవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

డిస్‌లెక్సియా అంటే చదవడంలో ఇబ్బంది. ఈ పిల్లలకు కంటిచూపు మామూలుగానే ఉంటుంది, తెలివి కూడా మామూలే. సమస్య అక్షరాలను గుర్తించి, శబ్దాలుగా మార్చడంలో ఉంటుంది. అందుకే వారికి అచ్చు అక్షరాలను వినిపించే ఉపకరణాలు బాగా సహాయపడతాయి. టెక్స్ట్ టు స్పీచ్ సాఫ్ట్‌వేర్ (a) తెరపై ఉన్న పాఠాన్ని గట్టిగా చదివి వినిపిస్తుంది. ఆడియో బుక్స్ (c) పుస్తకాన్ని వినే రూపంలో అందిస్తాయి.

కాబట్టి a, c రెండూ ఉపయోగపడతాయి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) a, c మాత్రమే.

బ్రెయిలీ పుస్తకాలు (b) దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం; వేళ్లతో తడిమి చదివే లిపి అది. డిస్‌లెక్సియా పిల్లలకు చూపు ఉంటుంది కాబట్టి Braille అవసరం లేదు. b ఉన్న ఆప్షన్లు (2), (3) తప్పు. ఆప్షన్ (1) ఆడియో బుక్స్‌ను వదిలేసింది, కాబట్టి అసంపూర్ణం.

గుర్తుంచుకోండి: డిస్‌లెక్సియా = చదవడంలో ఇబ్బంది → వినిపించే ఉపకరణాలు; Braille = దృష్టి లోపం.

ప్రశ్న 14 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు సాధారణ పాఠశాల యందు విద్యను అభ్యసించడం అనేది

  1. (1)స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్
  2. (2)సహిత విద్య
  3. (3)సమగ్ర విద్య
  4. (4)వృత్తి విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సహిత విద్య

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు (CWSN) సాధారణ బడిలో, మిగతా పిల్లలతో కలిసి చదువుకునే విధానానికి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

CWSN విద్యలో మూడు విధానాలు ఉన్నాయి. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్: ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో, వేరుగా చదువు. సమగ్ర విద్య (Integrated Education): పిల్లవాడిని సాధారణ బడిలో చేర్చినా, అతనే బడికి సర్దుకోవాలి; బడి పెద్దగా మారదు. సహిత లేదా సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education): సాధారణ బడే మారుతుంది; పాఠ్యాంశం, బోధన, భవనం, మూల్యాంకనం అన్నీ ప్రతి పిల్లవాడి అవసరాలకు తగ్గట్టు మార్చి, అందరూ ఒకే తరగతిలో కలిసి నేర్చుకుంటారు. RTE Act 2009, RPwD Act 2016, NEP 2020 అన్నీ ఈ విధానాన్నే సమర్థిస్తాయి.

కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) సహిత విద్య.

స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (1) సాధారణ బడిలో కాకుండా వేరుగా జరుగుతుంది. సమగ్ర విద్య (3) కూడా సాధారణ బడిలోనే జరుగుతుంది, అందుకే ఇక్కడ చాలామంది తికమకపడతారు; కానీ ఈ రోజు అందరితో కలిసి చదువుకోవడానికి ప్రామాణిక పదం సహిత విద్య. వృత్తి విద్య (4) ఉపాధి నైపుణ్యాలకు సంబంధించినది.

గుర్తుంచుకోండి: ప్రత్యేక = వేరుగా; సమగ్ర = పిల్లవాడు సర్దుకోవాలి; సహిత = బడి మారుతుంది.

ప్రశ్న 15 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైయుక్తిక భేదాలు

ప్రతిభావంతులకు సాధారణ తరగతి గదులలోనే అదనపు విద్యానుభవాలను కల్పించడాన్ని ఇలా అంటారు.

  1. (1)త్వరితం
  2. (2)పృథక్కరణ
  3. (3)సంక్షిప్తీకరణ
  4. (4)సంవృద్ధిమత్వం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సంవృద్ధిమత్వం

ప్రతిభావంతులైన (Gifted) పిల్లలకు సాధారణ తరగతిలోనే అదనపు అభ్యసన అనుభవాలు ఇచ్చే విధానం పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ప్రతిభావంతుల విద్యకు మూడు ప్రధాన విధానాలు ఉన్నాయి. సంవృద్ధిమత్వం (Enrichment): పిల్లవాడు తన తరగతిలోనే ఉంటాడు, కానీ అతనికి లోతైన, విస్తృతమైన అదనపు పనులు, ప్రాజెక్టులు, సమస్యా పరిష్కార కృత్యాలు ఇస్తారు. త్వరితం (Acceleration): పిల్లవాడిని పై తరగతికి ముందుగా పంపడం లేదా పాఠ్యాంశాన్ని వేగంగా పూర్తిచేయించడం. పృథక్కరణ (Segregation): ప్రతిభావంతులను వేరే తరగతి లేదా వేరే బడిలో ఉంచడం.

ప్రశ్నలో "సాధారణ తరగతిలోనే", "అదనపు అనుభవాలు" అనే రెండు ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఇవి సంవృద్ధిమత్వానికి సరిపోతాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

త్వరితం (1) తరగతిని దాటించడం, అదే తరగతిలో అదనపు పని కాదు. పృథక్కరణ (2) వేరుచేయడం, సాధారణ తరగతి కాదు. సంక్షిప్తీకరణ (3) సారాంశం రాయడం; ఇది ప్రతిభావంతుల విద్యా విధానం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: అదే తరగతి + అదనపు పని = Enrichment; పై తరగతికి = Acceleration; వేరుగా = Segregation.

ప్రశ్న 16 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

క్రింది వానిలో అంటువ్యాధుల ద్వారా సంభవించే అంగవైకల్యం

  1. (1)ఎథెటోసిస్
  2. (2)కీళ్ళనొప్పులు
  3. (3)ఎముకలు విరగడం
  4. (4)స్పాస్టిసిటీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) కీళ్ళనొప్పులు

ఇచ్చిన వాటిలో అంటువ్యాధి (Infection) వల్ల వచ్చే అంగవైకల్యం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

కీళ్ళనొప్పులు లేదా కీళ్లవాపు (Arthritis) అంటే కీళ్లలో వాపు, నొప్పి. దీనికి ఎన్నో కారణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి బ్యాక్టీరియా లేదా వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్. సూక్ష్మజీవులు కీలులోకి చేరితే Septic Arthritis వస్తుంది; గొంతు ఇన్ఫెక్షన్ తర్వాత వచ్చే రుమాటిక్ జ్వరం వల్ల కూడా కీళ్లవాపు వస్తుంది. ఇది కదలికను దెబ్బతీసే అంగవైకల్యంగా మారవచ్చు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కీళ్ళనొప్పులు.

ఎథెటోసిస్ (1), స్పాస్టిసిటీ (4) సెరిబ్రల్ పాల్సీ రకాలు: మెదడులో కదలికను నియంత్రించే భాగాలు దెబ్బతినడం వల్ల అసంకల్పిత కదలికలు (ఎథెటోసిస్), కండరాల బిగుతు (స్పాస్టిసిటీ) వస్తాయి. ఎముకలు విరగడం (3) ప్రమాదం లేదా దెబ్బ వల్ల జరుగుతుంది, అంటువ్యాధి వల్ల కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఎథెటోసిస్, స్పాస్టిసిటీ = సెరిబ్రల్ పాల్సీ రకాలు; ఫ్రాక్చర్ = దెబ్బ; ఇన్ఫెక్షన్ = కీళ్లవాపు.

ప్రశ్న 17 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

I.E.P.ని విస్తరించండి

  1. (1)Individualized Education Project
  2. (2)Individualized Education Plan
  3. (3)Independent Education Programme
  4. (4)Individualized Education Period
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) Individualized Education Plan

I.E.P. అనే సంక్షిప్త రూపానికి పూర్తి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

IEP అంటే Individualized Education Plan, తెలుగులో వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళిక. ప్రత్యేక అవసరాలు గల ప్రతి పిల్లవాడికి విడిగా తయారుచేసే లిఖిత ప్రణాళిక ఇది. అందులో పిల్లవాడి ప్రస్తుత సామర్థ్య స్థాయి, బలాలు, అవసరాలు, దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలు, స్వల్పకాలిక లక్ష్యాలు, ఇచ్చే సేవలు, మూల్యాంకన పద్ధతి ఉంటాయి. ఉపాధ్యాయుడు, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు, తల్లిదండ్రులు, నిపుణులు కలిసి దీన్ని తయారుచేస్తారు. కొన్ని పుస్తకాలు దీన్ని Individualized Education Programme అని కూడా రాస్తాయి.

ఇచ్చిన ఆప్షన్లలో సరైనది ఆప్షన్ (2) Individualized Education Plan.

ఆప్షన్ (1)లో Project, (4)లో Period అనే పదాలు తప్పు. ఆప్షన్ (3)లో Programme ఉన్నా మొదటి పదం Independent అని ఉంది; Individualized కాదు, కాబట్టి అదీ తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: IEP = ఒక్కో పిల్లవాడికి ఒక్కో ప్రణాళిక: Individualized Education Plan.

ప్రశ్న 18 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM

తరగతి గదిలో ఈ వైకల్యం గల విద్యార్థిని ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టి, ఎక్కువ బోధనోపకరణాలు ఉపయోగించి బోధించాలి.

  1. (1)మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్
  2. (2)వినికిడి లోపం
  3. (3)చలన వైకల్యం
  4. (4)హీమోఫిలియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వినికిడి లోపం

ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టి, ఎక్కువ బోధనోపకరణాలతో (TLM) బోధించాల్సిన పిల్లలు ఎవరో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లవాడు ఉపాధ్యాయుడి మాటలను పూర్తిగా వినలేడు. అతను ఉపాధ్యాయుడి పెదవుల కదలిక (Lip Reading), ముఖ కవళికలు, సంజ్ఞలు చూసి అర్థం చేసుకుంటాడు. అందుకే అతన్ని ముందు వరుసలో, ఉపాధ్యాయుడి ముఖం స్పష్టంగా కనిపించేలా కూర్చోబెట్టాలి. Hearing Aid వాడుతుంటే దగ్గరగా ఉండడం వల్ల శబ్దం కూడా బాగా అందుతుంది. చెవి బదులు కన్ను ద్వారా నేర్చుకుంటాడు కాబట్టి చిత్రాలు, చార్టులు, మోడల్స్ లాంటి దృశ్య బోధనోపకరణాలు ఎక్కువగా వాడాలి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం.

చలన వైకల్యం (3) ఉన్నవారికి ర్యాంపులు, తలుపు దగ్గర సీటు, కదలడానికి సౌకర్యం ముఖ్యం. హీమోఫిలియా (4) ఉన్నవారికి దెబ్బలు తగలకుండా జాగ్రత్త ముఖ్యం. మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ (1) నాడీ వ్యవస్థ వ్యాధి, ప్రధానంగా పెద్దవారిలో వస్తుంది. వీరికి ముందు వరుస, దృశ్య TLM ప్రధాన అవసరం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: వినికిడి లోపం: ముందు వరుస + పెదవుల కదలిక కనిపించాలి + దృశ్య TLM.

ప్రశ్న 19 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·బోధనాభ్యసన ప్రక్రియ, తరగతి గది నిర్వహణ

తరగతిలో ఒక విద్యార్థి మరొక విద్యార్థికి బోధించడాన్ని ఈ విధంగా అంటారు

  1. (1)సాహిత్య విద్యా శిక్షణ
  2. (2)స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ శిక్షణ
  3. (3)సమగ్ర విద్యా శిక్షణ
  4. (4)సహ విద్యార్థి శిక్షణ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సహ విద్యార్థి శిక్షణ

ఒక విద్యార్థి తన తోటి విద్యార్థికి నేర్పించే పద్ధతి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

తోటి విద్యార్థుల బోధన లేదా సహ విద్యార్థి శిక్షణ (Peer Tutoring)లో బాగా నేర్చుకున్న విద్యార్థి, ఉపాధ్యాయుడి పర్యవేక్షణలో, మరో విద్యార్థికి సహాయం చేస్తాడు. తోటి వారి భాష పిల్లలకు సులభంగా అర్థమవుతుంది, భయం లేకుండా ప్రశ్నలు అడుగుతారు. నేర్పించే విద్యార్థి అవగాహన కూడా లోతవుతుంది. సమ్మిళిత తరగతుల్లో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు ఇది చాలా ఉపయోగకరమైన వ్యూహం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) సహ విద్యార్థి శిక్షణ.

సాహిత్య విద్యా శిక్షణ (1) సాహిత్యానికి సంబంధించినది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ శిక్షణ (2) ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు ఇచ్చే శిక్షణ. సమగ్ర విద్యా శిక్షణ (3) సమగ్ర విద్యా విధానానికి సంబంధించినది. ఈ మూడూ విద్యార్థి విద్యార్థికి నేర్పడాన్ని సూచించవు.

గుర్తుంచుకోండి: Peer = తోటివారు; Peer Tutoring = తోటి విద్యార్థి నేర్పడం.

ప్రశ్న 20 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·థెరపీలు, సహాయక ఉపకరణాలు, పునరావాసం

ఈ వైకల్యం గల వ్యక్తులకు వృత్తి విద్య శిక్షణ అవసరం

  1. (1)వినికిడి లోపం
  2. (2)హిమోఫిలియా
  3. (3)తలసేమియా
  4. (4)సికిల్ సెల్ డిసీజ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) వినికిడి లోపం

ఇచ్చిన వాటిలో వృత్తి విద్య శిక్షణ (Vocational Training) ఎవరికి అవసరమో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వృత్తి విద్య ఉద్దేశం ఒక పని నైపుణ్యం నేర్పి, వ్యక్తి తన కాళ్లపై తాను నిలబడేలా చేయడం. వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి భాష, సంభాషణ పరిమితుల వల్ల సాధారణ ఉద్యోగాలు దొరకడం కష్టం. కానీ వారి చేతులు, కళ్లు, తెలివి మామూలుగానే ఉంటాయి. టైలరింగ్, కంప్యూటర్ పని, చిత్రకళ, ఎలక్ట్రికల్ పనుల వంటి వృత్తి శిక్షణ వారి పునరావాసంలో ముఖ్య భాగం.

కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) వినికిడి లోపం.

హిమోఫిలియా (2), తలసేమియా (3), సికిల్ సెల్ డిసీజ్ (4) రక్త సంబంధ రుగ్మతలు. RPwD Act 2016 వీటిని కూడా వైకల్యాలుగా గుర్తించింది, కానీ వీరికి ప్రధాన అవసరం నిరంతర వైద్య చికిత్స, రక్తమార్పిడి, దెబ్బలు తగలకుండా జాగ్రత్త. ప్రత్యేక వృత్తి శిక్షణ వారి మొదటి అవసరం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: రక్త రుగ్మతలకు ముందు వైద్యం; వినికిడి లోపానికి వృత్తి శిక్షణతో పునరావాసం.

ప్రశ్న 21 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

ఈ చట్టాల సరైన కాలక్రమానుసారాన్ని గుర్తించండి. a. NT Act b. RCI Act c. PWD Act d. RPWD Act

  1. (1)a, b, c, d
  2. (2)b, c, d, a
  3. (3)b, c, a ,d
  4. (4)c, b, a, d
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) b, c, a ,d

నాలుగు వైకల్య చట్టాలను అవి వచ్చిన సంవత్సరాల క్రమంలో అమర్చమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఒక్కో చట్టం సంవత్సరం: RCI Act (భారత పునరావాస మండలి చట్టం) 1992. PwD Act (వికలాంగుల సమాన అవకాశాలు, హక్కుల రక్షణ, పూర్తి భాగస్వామ్య చట్టం) 1995. NT Act (National Trust Act: ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాల వారి సంక్షేమం కోసం) 1999. RPwD Act (వైకల్యం గల వ్యక్తుల హక్కుల చట్టం, 21 వైకల్యాలు) 2016.

క్రమం: 1992 (b) → 1995 (c) → 1999 (a) → 2016 (d), అంటే b, c, a, d. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

ఆప్షన్ (1) NT Actను మొదట పెట్టింది, కానీ అది 1999లో వచ్చింది. ఆప్షన్ (2) RPwD Actను NT Act కంటే ముందు పెట్టింది; 2016 చట్టం 1999 కంటే ముందు రాదు. ఆప్షన్ (4) PwD Actను RCI Act కంటే ముందు పెట్టింది; కానీ 1995 కంటే 1992 ముందు.

గుర్తుంచుకోండి: 92 RCI → 95 PwD → 99 NT → 2016 RPwD.

ప్రశ్న 22 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

‘IEDSS’ పథకం ప్రారంభించిన సంవత్సరం

  1. (1)1999
  2. (2)2009
  3. (3)2019
  4. (4)2000
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 2009

IEDSS పథకం ఏ సంవత్సరం ప్రారంభమైందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

IEDSS అంటే Inclusive Education of the Disabled at Secondary Stage. ప్రాథమిక స్థాయిలో సర్వశిక్షా అభియాన్ CWSN అవసరాలు చూస్తుంటే, 9, 10 తరగతులు (సెకండరీ స్థాయి) చదివే వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 2009లో (2009-10 నుంచి) ఈ పథకం ప్రారంభించింది. ఇది అంతకుముందు ఉన్న IEDC (Integrated Education for Disabled Children, 1974) పథకం స్థానంలో వచ్చింది. తర్వాత ఇది RMSAలో, 2018 నుంచి సమగ్ర శిక్షలో కలిసిపోయింది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 2009.

1999 (1) NT Act వచ్చిన సంవత్సరం. 2000 (4) సర్వశిక్షా అభియాన్ ప్రారంభమైన కాలం (2000-01). 2019 (3) ఈ పథకానికి సంబంధించిన సంవత్సరం కాదు. RTE Act కూడా 2009లోనే వచ్చింది అని గుర్తుంచుకుంటే సులభం.

గుర్తుంచుకోండి: IEDC 1974 → IEDSS 2009 (RTE వచ్చిన సంవత్సరమే) → సమగ్ర శిక్ష 2018.

ప్రశ్న 23 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM

సంజ్ఞల భాషను ఈ పిల్లల కోసం ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)దృష్టి లోపం
  2. (2)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
  3. (3)వినికిడి లోపం
  4. (4)భాషణా లోపం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వినికిడి లోపం

సంజ్ఞల భాష (Sign Language) ఏ పిల్లల కోసం వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

సంజ్ఞల భాష అంటే చేతుల ఆకారాలు, కదలికలు, ముఖ కవళికలతో భావాలను వ్యక్తం చేసే దృశ్య భాష. దీనికి వినడం అవసరం లేదు, చూస్తే చాలు. అందుకే తీవ్ర వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు ఇది ప్రధాన సంభాషణ మాధ్యమం. మన దేశంలో Indian Sign Language (ISL) వాడతారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) వినికిడి లోపం.

దృష్టి లోపం (1) ఉన్నవారు సంజ్ఞలను చూడలేరు; వారికి Braille, శ్రవణ సాధనాలు అవసరం. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (2) ఉన్నవారు మామూలుగా వినగలరు, మాట్లాడగలరు. భాషణా లోపం (4) ఉన్నవారికి అప్పుడప్పుడు సంజ్ఞలు సాయపడవచ్చు, కానీ వారికి ప్రధానంగా Speech Therapy ఇస్తారు. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ సంజ్ఞల భాష ప్రధానంగా వినికిడి లోపం ఉన్నవారి భాష.

గుర్తుంచుకోండి: Sign Language = చూసి అర్థం చేసుకునే భాష → వినికిడి లోపం.

ప్రశ్న 24 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల యొక్క బలాలు, అవసరాలను ఇందులో నమోదు చేస్తారు.

  1. (1)ఎల్.ఇ.పి
  2. (2)హెచ్.ఇ.పి
  3. (3)ఐ.ఇ.పి
  4. (4)కె.ఇ.పి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఐ.ఇ.పి

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల బలాలు, అవసరాలను ఏ పత్రంలో నమోదు చేస్తారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళిక (IEP)ను తయారుచేసే ముందు పిల్లవాడిని అంచనా వేస్తారు. ఆ అంచనాలో తెలిసిన ప్రస్తుత సామర్థ్య స్థాయి, బలాలు (పిల్లవాడు బాగా చేయగలిగేవి), అవసరాలు (సహాయం కావాల్సినవి) IEPలో మొదటి భాగంగా రాస్తారు. బలాలను ఆధారంగా చేసుకుని, అవసరాలను తీర్చేలా లక్ష్యాలు, బోధన వ్యూహాలు ఎంచుకుంటారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఐ.ఇ.పి (IEP).

ఎల్.ఇ.పి (1), హెచ్.ఇ.పి (2), కె.ఇ.పి (4) అనే పేర్లతో స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్‌లో ఎలాంటి ప్రామాణిక ప్రణాళికలు లేవు. ఇవి IEPను పోలి ఉండేలా పెట్టిన మోసపు ఆప్షన్లు మాత్రమే.

గుర్తుంచుకోండి: IEP మొదటి భాగం = ప్రస్తుత స్థాయి, బలాలు, అవసరాలు.

ప్రశ్న 25 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల విద్యకు సంబంధించి, విద్యా హక్కు చట్టం - 2009 సూచించే సెక్షన్

  1. (1)3(1)
  2. (2)3(2)
  3. (3)3(3)
  4. (4)3(4)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 3(3)

RTE Act 2009లో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల విద్య గురించి చెప్పే సెక్షన్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RTE Act సెక్షన్ 3 ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు గురించి చెబుతుంది. 3(1) ప్రకారం 6 నుంచి 14 సంవత్సరాల ప్రతి పిల్లవాడికి దగ్గరలోని బడిలో ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య పొందే హక్కు ఉంది. 3(2) ప్రకారం ఆ చదువు కోసం పిల్లవాడు ఎలాంటి ఫీజు, ఖర్చు చెల్లించనక్కర్లేదు. 2012 సవరణ చట్టం ఈ సెక్షన్‌లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసం నిబంధనలు చేర్చి, 3(3)ను కలిపింది. దాని ప్రకారం బహుళ వైకల్యాలు, తీవ్ర వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ఇంటి వద్దే విద్య (Home Based Education) ఎంచుకునే హక్కు కూడా ఉంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 3(3).

3(1) (1) అందరి పిల్లల విద్యా హక్కు గురించిన సాధారణ నిబంధన. 3(2) (2) ఫీజు లేకపోవడం గురించి చెబుతుంది. RTE సెక్షన్ 3లో 3(4) (4) అనే ఉప సెక్షన్ లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: RTE 3(3) = వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు, Home Based Education (2012 సవరణ).

ప్రశ్న 26 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

RTE Act – 2009 ప్రకారం బడి ఆవరణలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు అవసరమైన రైలింగ్‌తో కూడిన ర్యాంపుల నిర్మాణం చేయుటకు బాధ్యత వహించేవారు

  1. (1)ఉపాధ్యాయులు
  2. (2)తల్లిదండ్రులు
  3. (3)సంబంధిత ప్రభుత్వం
  4. (4)విద్యార్థులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సంబంధిత ప్రభుత్వం

RTE Act ప్రకారం బడిలో రైలింగ్‌తో ర్యాంపులు కట్టించే బాధ్యత ఎవరిదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RTE Act సెక్షన్ 8 "సంబంధిత ప్రభుత్వం" (Appropriate Government) విధులను చెబుతుంది: ప్రతి పిల్లవాడికి ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడం, దగ్గరలో బడి ఏర్పాటు చేయడం, బడి భవనం, ఉపాధ్యాయులు, బోధనా సామగ్రి వంటి మౌలిక వసతులు కల్పించడం. చట్టం షెడ్యూల్‌లో బడి భవనానికి కావాల్సిన ప్రమాణాలు ఉన్నాయి; అందులో అడ్డంకులు లేని ప్రవేశం (Barrier free access) కూడా ఒకటి. ర్యాంపులు, రైలింగ్ ఈ అడ్డంకులు లేని ప్రవేశంలో భాగం.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) సంబంధిత ప్రభుత్వం.

ఉపాధ్యాయులు (1) బోధన, పిల్లల హాజరు, మూల్యాంకనం చూసుకుంటారు; భవన నిర్మాణం వారి బాధ్యత కాదు. తల్లిదండ్రులు (2) పిల్లలను బడికి పంపాలి (సెక్షన్ 10). విద్యార్థులు (4) వసతులు పొందేవారు, నిర్మించేవారు కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: మౌలిక వసతులు (భవనం, ర్యాంపులు) = ప్రభుత్వం; పిల్లలను బడికి పంపడం = తల్లిదండ్రులు.

ప్రశ్న 27 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు

UNCRPD జరిగిన ప్రదేశం

  1. (1)లండన్
  2. (2)ప్యారిస్
  3. (3)న్యూయార్క్
  4. (4)న్యూఢిల్లీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) న్యూయార్క్

UNCRPD ఎక్కడ జరిగిందో (ఆమోదించబడిన ప్రదేశం) ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

UNCRPD అంటే United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. దీన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 13 డిసెంబర్ 2006న న్యూయార్క్‌లోని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో ఆమోదించింది. 30 మార్చి 2007 నుంచి దేశాలు సంతకాలు చేయడం మొదలైంది; భారత్ ఆ రోజే సంతకం చేసి, అదే సంవత్సరం ఆమోదించింది. ఈ ఒప్పందానికి అనుగుణంగానే భారత్ RPwD Act 2016 తెచ్చింది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) న్యూయార్క్.

లండన్ (1), ప్యారిస్ (2), న్యూఢిల్లీ (4)లలో UNCRPD ఆమోదం జరగలేదు. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయం న్యూయార్క్‌లో ఉంది అని గుర్తుంచుకుంటే జవాబు సులభం.

గుర్తుంచుకోండి: UNCRPD: 13 డిసెంబర్ 2006, న్యూయార్క్ (UN ప్రధాన కార్యాలయం).

ప్రశ్న 28 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM

వినికిడి లోపం గల పిల్లలకు అవసరం కానిది

  1. (1)శారీరక భాష
  2. (2)సంజ్ఞల భాష
  3. (3)ముఖ కవళికలు
  4. (4)టేలర్ ఫ్రేమ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) టేలర్ ఫ్రేమ్

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరం లేనిది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. "అవసరం కానిది" అనే పదం గమనించాలి.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు కంటితో చూసి సంభాషిస్తారు. శారీరక భాష (Body Language), సంజ్ఞల భాష (Sign Language), ముఖ కవళికలు (Facial Expressions) అన్నీ కనిపించే సంకేతాలు; ఇవి వారికి భావం అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా అవసరం. టేలర్ ఫ్రేమ్ (Taylor Frame) మాత్రం దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు లెక్కలు చేయడానికి వాడే పరికరం. దానిలోని గడుల్లో లోహపు ముక్కలను (Types) వేర్వేరు దిశల్లో ఉంచి, తాకి అంకెలను గుర్తిస్తారు.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) టేలర్ ఫ్రేమ్.

శారీరక భాష (1), సంజ్ఞల భాష (2), ముఖ కవళికలు (3) వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరమైనవే. అందుకే అవి "అవసరం కానిది" అనే ప్రశ్నకు జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: Taylor Frame, Abacus, Braille = దృష్టి లోపం; సంజ్ఞలు, ముఖ కవళికలు = వినికిడి లోపం.

ప్రశ్న 29 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

దృష్టి తీవ్రత 3/60 కన్నా తక్కువ ఉంటే వారిని ఇలా పిలుస్తారు

  1. (1)మరుగుజ్జుతనం
  2. (2)అంధులు
  3. (3)బధిరులు
  4. (4)బుద్ధిమాంద్యులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అంధులు

దృష్టి తీవ్రత (Visual Acuity) 3/60 లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉన్నవారిని ఏమంటారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దృష్టి తీవ్రత 3/60 అంటే మామూలు కంటిచూపు ఉన్నవారు 60 మీటర్ల దూరం నుంచి చూడగలిగే అక్షరాన్ని ఈ వ్యక్తి 3 మీటర్ల దూరం నుంచి మాత్రమే చూడగలడు. 3 ÷ 60 = 0.05, అంటే మామూలు చూపులో ఇరవయ్యో వంతు. RPwD Act 2016 ప్రకారం అంధత్వం (Blindness) అంటే: పూర్తిగా చూపు లేకపోవడం, లేదా కళ్లద్దాలతో సరిచేసినా మంచి కంటిలో దృష్టి తీవ్రత 3/60 కన్నా తక్కువ, లేదా దృష్టి క్షేత్రం 10 డిగ్రీల కన్నా తక్కువ.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) అంధులు.

మరుగుజ్జుతనం (1) ఎత్తు తక్కువగా ఉండే స్థితి. బధిరులు (3) వినికిడి లోపం ఉన్నవారు. బుద్ధిమాంద్యులు (4) తెలివి, అనుకూల ప్రవర్తనలో పరిమితి ఉన్నవారు. ఈ మూడింటికీ దృష్టి తీవ్రతతో సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: 3/60 కన్నా తక్కువ = అంధత్వం; 6/18 కన్నా తక్కువ నుంచి 3/60 వరకు = తక్కువ దృష్టి (Low Vision).

ప్రశ్న 30 · 2024 · Paper 2B ·శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు

క్వాడ్రిప్లేజియా అనునది దీనికి సంబంధించినది

  1. (1)బుద్ధిమాంద్యత
  2. (2)ఆటిజం
  3. (3)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  4. (4)తలసేమియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సెరిబ్రల్ పాల్సీ

క్వాడ్రిప్లేజియా (Quadriplegia) ఏ వైకల్యానికి సంబంధించిన పదమో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

"క్వాడ్రి" అంటే నాలుగు, "ప్లేజియా" అంటే పక్షవాతం. రెండు చేతులు, రెండు కాళ్లు నాలుగూ ప్రభావితమైన స్థితినే క్వాడ్రిప్లేజియా అంటారు. సెరిబ్రల్ పాల్సీని ప్రభావితమైన అవయవాల ఆధారంగా వర్గీకరిస్తారు: మోనోప్లేజియా (ఒక అవయవం), హెమిప్లేజియా (ఒక వైపు చేయి, కాలు), పారాప్లేజియా (రెండు కాళ్లు), డైప్లేజియా (కాళ్లు ఎక్కువగా, చేతులు తక్కువగా), క్వాడ్రిప్లేజియా (నాలుగు అవయవాలు).

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) సెరిబ్రల్ పాల్సీ.

బుద్ధిమాంద్యత (1) తెలివికి, ఆటిజం (2) సామాజిక సంభాషణ, ప్రవర్తనకు సంబంధించినవి. తలసేమియా (4) రక్త రుగ్మత. వీటిని అవయవాల పక్షవాతం ఆధారంగా వర్గీకరించరు.

గుర్తుంచుకోండి: మోనో = 1, హెమి = ఒక వైపు, పారా = 2 కాళ్లు, క్వాడ్రి = 4 అవయవాలు.

లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు →

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

AP TET October 2024 Paper 2Bలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు. పరీక్ష 21 అక్టోబర్ 2024న జరిగింది.

ఈ సెక్షన్‌లో ఏ టాపిక్‌ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (6), చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (6), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, TLM (5), సమ్మిళిత విద్య, IEP, UDL (3).

ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?

అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రశ్న 12కు కీ ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.

ఇతర పేపర్లలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు