AP TET August 2026 Paper 2B శిశు వికాసం, పెడగాజీ: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET August 2026 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (5), మూర్తిమత్వం, మానసిక ఆరోగ్యం, సర్దుబాటు (3), అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు (3), వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
జతపరుచుము.
i) విల్హెల్మ్ ఊంట్ — a) స్మృతి పరీక్షలు
ii) మాస్లో — b) విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పితామహుడు
iii) థార్న్డైక్ — c) మొదటి మనోవిజ్ఞానశాస్త్ర ప్రయోగశాల
iv) ఎబ్బింగ్ హాస్ — d) అవసరాల అనుక్రమణిక
(1)i-c ii-d iii-b iv-a
(2)i-c ii-a iii-b iv-d
(3)i-c ii-d iii-a iv-b
(4)i-a ii-b iii-c iv-d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i-c ii-d iii-b iv-a
నలుగురు మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలను వారి ముఖ్యమైన కృషితో జతపరచాలి. ఈ పేర్లు పరీక్షల్లో తరచూ వస్తాయి, కాబట్టి ఒక్కొక్కరిని గుర్తుంచుకోవాలి.
విల్హెల్మ్ ఊంట్ 1879లో జర్మనీలోని లీప్జిగ్లో మొదటి మనోవిజ్ఞాన ప్రయోగశాలను స్థాపించాడు (i-c). మాస్లో అవసరాల అనుక్రమణిక (Hierarchy of Needs) సిద్ధాంతాన్ని ఇచ్చాడు (ii-d). థార్న్డైక్ను విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్ర పితామహుడు అంటారు (iii-b). ఎబ్బింగ్ హాస్ అర్థరహిత పదాలతో (nonsense syllables) స్మృతి, మరపుపై ప్రయోగాలు చేశాడు, మరపు వక్రరేఖ ఇచ్చాడు (iv-a).
ఈ జతలు i-c, ii-d, iii-b, iv-a. ఇవి ఆప్షన్ (1) లో సరిగ్గా ఉన్నాయి.
ఆప్షన్ (2) లో మాస్లోకు స్మృతి పరీక్షలు ఇచ్చారు, అది తప్పు. ఆప్షన్ (3) లో థార్న్డైక్కు స్మృతి పరీక్షలు, ఎబ్బింగ్ హాస్కు పితామహుడు అని ఇచ్చారు. ఆప్షన్ (4) లో ఊంట్ను స్మృతి పరీక్షలతో కలిపారు. ఈ మూడూ సరికావు.
ఉపగమ–పరిహార సంఘర్షణ (Approach–Avoidance Conflict) కు సరైన ఉదాహరణను ఎంచుకోవాలి.
కర్ట్ లెవిన్ సంఘర్షణలను మూడు రకాలుగా చెప్పాడు. ఉపగమ–ఉపగమ: రెండు ఇష్టమైనవాటిలో ఒకటే ఎంచుకోవాలి. పరిహార–పరిహార: రెండు ఇష్టం లేనివాటిలో ఒకటి తప్పనిసరి. ఉపగమ–పరిహార: ఒకే లక్ష్యంలో ఆకర్షించే అంశం, దూరం పెట్టే అంశం రెండూ ఉంటాయి.
విద్యార్థికి NCC లో చేరాలని ఆశ ఉంది (ఉపగమం). కానీ అక్కడ శారీరక శ్రమ ఎక్కువ, అది అతనికి ఇష్టం లేదు (పరిహారం). ఒకే లక్ష్యంలో ఈ రెండూ ఉన్నాయి. కాబట్టి ఆప్షన్ (1) సరైన జవాబు.
ఆప్షన్ (3) లో ఐస్క్రీమ్, చాక్లెట్ రెండూ ఇష్టమైనవే, అది ఉపగమ–ఉపగమ సంఘర్షణ. ఆప్షన్ (4) లో చేదుమాత్ర, ఇంజక్షన్ రెండూ ఇష్టం లేనివే, అది పరిహార–పరిహార సంఘర్షణ. ఆప్షన్ (2) లో రెండు వైపులా ఒకే 'తెలియని జవాబు' ఉంది, అందులో ఆకర్షణ, వికర్షణ కలిసిన ఒకే లక్ష్యం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఒకే లక్ష్యంలో 'ఇష్టం + కష్టం' = ఉపగమ–పరిహార.
ఈ క్రింది ప్రవచనాలలో మెటాకాగ్నిషన్కు సంబంధించిన సరియైనది గుర్తించుము.
a) వ్యక్తి తన మనస్సులో జరిగే ఆలోచనా ప్రక్రియలను తనకు తానుగా ఆలోచించుకోవడమే మెటాకాగ్నిషన్ అంటారు.
b) మెటాకాగ్నిషన్ – సృజనాత్మక, వివేచనాత్మక, సంశ్లేషణాత్మక ఆలోచనలను పెంపొందిస్తుంది.
(1)a only
(2)both a and b correct
(3)both a and b wrong
(4)b only
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) both a and b correct
అధిజ్ఞానం (Metacognition) గురించి ఇచ్చిన రెండు ప్రవచనాలు సరైనవో కాదో చూడాలి.
మెటాకాగ్నిషన్ అంటే 'ఆలోచన గురించి ఆలోచించడం'. నేను ఎలా నేర్చుకుంటున్నాను, ఎక్కడ పొరపాటు చేస్తున్నాను, ఏ పద్ధతి నాకు బాగా పనిచేస్తుంది అని వ్యక్తి తన ఆలోచనా ప్రక్రియను తానే గమనించుకోవడం, నియంత్రించుకోవడం. ఈ పదాన్ని జాన్ ఫ్లావెల్ ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు.
ప్రవచనం (a) ఈ నిర్వచనాన్నే చెబుతోంది, కాబట్టి సరైనది. తన ఆలోచనను తానే పరిశీలించుకునే విద్యార్థి కొత్త దారులు వెతుకుతాడు, తర్కంతో సరిచూసుకుంటాడు, విడి విడి అంశాలను కలిపి చూస్తాడు. అంటే సృజనాత్మక, వివేచనాత్మక, సంశ్లేషణాత్మక ఆలోచనలు పెరుగుతాయి. కాబట్టి (b) కూడా సరైనది. జవాబు ఆప్షన్ (2).
రెండూ సరైనవి కాబట్టి 'a మాత్రమే' (1), 'b మాత్రమే' (4), 'రెండూ తప్పు' (3) సరికావు. ఇంగ్లీష్ ప్రశ్నలో 'summative' అని ముద్రించారు, తెలుగులో 'సంశ్లేషణాత్మక' అని ఉంది; అర్థం సంశ్లేషణాత్మక ఆలోచనే.
గుర్తుంచుకోండి: మెటాకాగ్నిషన్ = ఆలోచన గురించి ఆలోచన.
పెరుగుదలను సంబంధించిన తగిన అంశాలను గుర్తించండి.
i) ఒక వయస్సు వరకే పరిమితం.
ii) ఖచ్చితంగా కొలవవచ్చు.
iii) జీవితాంతం కొనసాగుతుంది.
iv) సంకుచితమైనది.
(1)i, ii, iii
(2)ii, iv
(3)i, ii, iv
(4)i, iii, iv
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) i, ii, iv
పెరుగుదల (Growth) లక్షణాలు ఏవో గుర్తించాలి. పెరుగుదల, వికాసం (Development) మధ్య తేడా తెలిస్తే ఈ ప్రశ్న సులభం.
పెరుగుదల అంటే ఎత్తు, బరువు, శరీర భాగాల పరిమాణం వంటి పరిమాణాత్మక (quantitative) మార్పు. ఇది ఒక వయస్సు వచ్చేసరికి ఆగిపోతుంది. దీన్ని కచ్చితంగా కొలవవచ్చు. ఇది శారీరక మార్పుకే పరిమితమైన సంకుచిత భావన. వికాసం మాత్రం గుణాత్మక మార్పు, జీవితాంతం కొనసాగుతుంది, విస్తృత భావన.
కాబట్టి i (వయస్సు వరకే), ii (కచ్చితంగా కొలవవచ్చు), iv (సంకుచితం) పెరుగుదలకు సరిపోతాయి. జవాబు ఆప్షన్ (3) i, ii, iv.
iii 'జీవితాంతం కొనసాగుతుంది' (ఇంగ్లీష్లో progressive change) వికాసం లక్షణం. అది ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (4) తప్పు. ఆప్షన్ (2) లో i లేదు, కాబట్టి అది అసంపూర్ణం.
గుర్తుంచుకోండి: పెరుగుదల = కొలవగలిగే, పరిమిత, సంకుచిత మార్పు; వికాసం = జీవితాంతం.
'శిశువు ముందుగా భుజం, మోచేతిని ఉపయోగించి ఒక వస్తువును పట్టుకోవడం నేర్చుకున్న తరువాత మణికట్టు, వ్రేళ్ళను ఉపయోగించడం నేర్చుకుంటారు.' అనునది ఈ వికాస సూత్రానికి సంబంధించినది.
(1)సమీప దూరస్థ దశ
(2)వైయక్తిక భేదాలు
(3)శిరః పాదాభిముఖ వికాసం
(4)సంకుచితమైనది
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) సమీప దూరస్థ దశ
శిశువు మొదట భుజం, మోచేయి వాడి, తర్వాత మణికట్టు, వేళ్లు వాడటం ఏ వికాస సూత్రాన్ని చూపిస్తుందో గుర్తించాలి.
వికాసానికి రెండు దిశలు ఉన్నాయి. శిరః పాదాభిముఖ (Cephalo-caudal) సూత్రం: వికాసం తల నుంచి కాళ్ల వైపు సాగుతుంది. సమీప దూరస్థ (Proximo-distal) సూత్రం: వికాసం శరీర మధ్యభాగం (వెన్నెముక) నుంచి బయటి భాగాల వైపు సాగుతుంది.
భుజం, మోచేయి శరీర మధ్యభాగానికి దగ్గరగా ఉంటాయి. మణికట్టు, వేళ్లు దూరంగా ఉంటాయి. దగ్గరి భాగాల నియంత్రణ ముందు, దూరపు భాగాల నియంత్రణ తర్వాత వచ్చింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) సమీప దూరస్థ దశ.
ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు. కానీ శిరః పాదాభిముఖం తల నుంచి కాళ్ల దిశను చెబుతుంది, చేతుల్లో మధ్య నుంచి అంచుల దిశను కాదు. వైయక్తిక భేదాలు (2) పిల్లల మధ్య తేడాలను చెబుతాయి. సంకుచితమైనది (4) అసలు వికాస సూత్రమే కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మధ్య నుంచి అంచుకు = సమీప దూరస్థ; తల నుంచి కాలికి = శిరః పాదాభిముఖ.
బాధ కలిగించే అనుభవాలను, చేదు జ్ఞాపకాలను అచేతన మనసులోకి నెట్టివేయడాన్ని ఏమంటారో అడుగుతున్నారు.
ఫ్రాయిడ్ చెప్పిన రక్షక తంత్రాల్లో (Defence Mechanisms) దమనం (Repression) ముఖ్యమైనది. ఆందోళన కలిగించే ఆలోచనలను, జ్ఞాపకాలను వ్యక్తి చేతన స్థాయి నుంచి అచేతన స్థాయిలోకి తోసివేస్తాడు. అవి మరచిపోయినట్టు కనిపిస్తాయి, కానీ అచేతనంలో ఉండి ప్రవర్తనపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఇది ప్రేరేపిత విస్మృతి (Motivated Forgetting) కి కూడా ఒక వివరణ.
ప్రశ్నలో చెప్పిన 'అచేతన మనసులోకి నెట్టివేయడం' దమనానికి నిర్వచనమే. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).
ప్రత్యక్షం (1) జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా వచ్చిన సంవేదనకు అర్థం ఇవ్వడం. ధారణ (2) నేర్చుకున్నదాన్ని మనసులో నిలుపుకోవడం. గుర్తించడం (3) ఇంతకు ముందు చూసినదాన్ని మళ్లీ గుర్తుపట్టడం. ఇవి మూడూ స్మృతి, సంజ్ఞానానికి చెందినవి, బాధను దూరం చేసే రక్షక తంత్రాలు కావు.
మేథోవైకల్యం గల పిల్లలకు సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు ఉపయోగించి మాపనం చేసేది
(1)ప్రజ్ఞ
(2)మూర్తిమత్వం
(3)ఆలోచన
(4)స్మృతి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ప్రజ్ఞ
సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు (Seguin Form Board) తో మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability) గల పిల్లల్లో ఏ అంశాన్ని కొలుస్తారో అడుగుతున్నారు.
సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు ఒక నిష్పాదన ప్రజ్ఞా పరీక్ష (Performance Test of Intelligence). చెక్క బోర్డులో వేర్వేరు ఆకారాల గుంటలు ఉంటాయి. పిల్లవాడు ఆ ఆకారపు ముక్కలను సరైన గుంటల్లో పెట్టాలి. ఎంత సమయం పట్టిందో చూసి ఫలితం ఇస్తారు. భాష అవసరం లేదు కాబట్టి మాట్లాడలేని, చదవలేని పిల్లలకూ ఇది పనికొస్తుంది.
ఈ పరీక్ష దృశ్య ప్రత్యక్షం, ఆకారాల వివేచన, కంటి–చేతి సమన్వయం ద్వారా పిల్లవాడి ప్రజ్ఞను అంచనా వేస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) ప్రజ్ఞ.
మూర్తిమత్వం (2) కొలవడానికి ప్రక్షేపక పరీక్షలు, మూర్తిమత్వ ప్రశ్నావళులు వాడతారు. ఆలోచన (3), స్మృతి (4) ఈ బోర్డు ప్రత్యేకంగా కొలిచే అంశాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు = భాష అవసరం లేని ప్రజ్ఞా పరీక్ష.
''ప్రతిరోజు యోగా చెయ్యడం ద్వారా జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది'' అనునది దీనికి సంబంధించినది
(1)నిగమన వివేచన
(2)ఆగమన వివేచన
(3)సానుకూల వివేచన
(4)ప్రతికూల వివేచన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఆగమన వివేచన
'ప్రతిరోజు యోగా చేస్తే జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది' అనే వాక్యం ఏ రకమైన వివేచన (Reasoning) కి చెందినదో గుర్తించాలి.
ఆగమన వివేచన (Inductive Reasoning) లో చాలా ప్రత్యేక ఉదాహరణలను పరిశీలించి ఒక సాధారణ సూత్రానికి వస్తాం. అంటే ప్రత్యేకం నుంచి సాధారణానికి. నిగమన వివేచన (Deductive Reasoning) లో ఇప్పటికే తెలిసిన సాధారణ సూత్రం నుంచి ఒక ప్రత్యేక సందర్భానికి తీర్మానం చేస్తాం.
యోగా చేసే చాలామందిని గమనించి, వారిలో జ్ఞాపకశక్తి మెరుగైనట్టు చూసి, 'ప్రతిరోజు యోగా చేస్తే జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది' అనే సాధారణ సూత్రం ఏర్పడింది. ఇది ఆగమన వివేచన. జవాబు ఆప్షన్ (2).
నిగమన వివేచన (1) అయితే 'యోగా జ్ఞాపకశక్తి పెంచుతుంది; రాము యోగా చేస్తాడు; కాబట్టి రాము జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుంది' అని ప్రత్యేక తీర్మానం ఉండేది. సానుకూల (3), ప్రతికూల (4) వివేచన అనేవి వివేచన రకాల ప్రామాణిక వర్గీకరణలో లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: అనేక ఉదాహరణలు → సాధారణ సూత్రం = ఆగమనం.
ఎవరి ఆధీనంలో లేకుండా ప్రయోగంలో పరతంత్రచరం పై ప్రభావం చూపే చరం
(1)పరతంత్ర చరం
(2)సహకార చరం
(3)స్వతంత్ర్య చరం
(4)జోక్యచరం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) జోక్యచరం
ప్రయోగంలో ఎవరి నియంత్రణలోనూ లేకుండా పరతంత్ర చరంపై ప్రభావం చూపే చరం పేరు అడుగుతున్నారు.
ప్రయోగ పద్ధతిలో మూడు ముఖ్య చరాలు ఉంటాయి. స్వతంత్ర చరం (Independent Variable): ప్రయోగకర్త కావాలని మార్చే చరం. పరతంత్ర చరం (Dependent Variable): ఆ మార్పు వల్ల వచ్చే ఫలితం. జోక్య చరం (Intervening Variable): ప్రయోగం జరిగేటప్పుడు వ్యక్తి లోపల పనిచేసే అలసట, ఆందోళన, ఆసక్తి, ప్రేరణ వంటి అంశాలు. వీటిని ప్రయోగకర్త నియంత్రించలేడు, కానీ ఇవి ఫలితాన్ని మారుస్తాయి.
ప్రశ్నలో 'ఎవరి ఆధీనంలో లేని, పరతంత్ర చరాన్ని ప్రభావితం చేసే చరం' అని ఉంది. అది జోక్య చరం. జవాబు ఆప్షన్ (4).
పరతంత్ర చరం (1) ప్రభావం పొందేది, ప్రభావం చూపేది కాదు. స్వతంత్ర చరం (3) ప్రయోగకర్త నియంత్రణలోనే ఉంటుంది. సహకార చరం (2) అనే పదం ప్రయోగ పద్ధతిలో ప్రామాణికంగా లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: నియంత్రణలో లేని లోపలి ప్రభావం (అలసట, ఆందోళన) = జోక్య చరం.
అనుప్రయుక్త మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం–విభాగాలను గుర్తించండి.
i) విద్యా మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
ii) చికిత్సా మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
iii) మనోమితి శాస్త్రం
iv) గైడెన్స్ అండ్ కౌన్సిలింగ్
v) సాంఘిక మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం
(1)i, ii, iv
(2)iii, iv, v
(3)i, ii, v
(4)ii, iii, iv
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) i, ii, iv
ఇచ్చిన విభాగాల్లో అనుప్రయుక్త మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (Applied Psychology) కు చెందినవి ఏవో గుర్తించాలి.
మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని సాధారణంగా రెండు భాగాలుగా చూస్తారు. శుద్ధ (Pure) విభాగాలు సూత్రాలను, సిద్ధాంతాలను అధ్యయనం చేస్తాయి: సాధారణ, సాంఘిక, శిశు మనోవిజ్ఞానం వంటివి. అనుప్రయుక్త విభాగాలు ఆ సూత్రాలను నిజ జీవిత సమస్యలకు వాడతాయి: విద్య, చికిత్స, మార్గదర్శనం వంటివి.
విద్యా మనోవిజ్ఞానం (i) బోధన, అభ్యసనంలో సూత్రాలను వాడుతుంది. చికిత్సా మనోవిజ్ఞానం (ii) మానసిక సమస్యలకు చికిత్స చేస్తుంది. మార్గదర్శనం, సలహా (iv) విద్యార్థుల సమస్యలకు సూత్రాలను అన్వయిస్తుంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) i, ii, iv.
సాంఘిక మనోవిజ్ఞానం (v) సాధారణంగా శుద్ధ విభాగాల్లో చేరుతుంది. మనోమితి (iii) కొలిచే పద్ధతులకు సంబంధించిన శాఖ. ఇవి ఉన్న ఆప్షన్లు (2), (3), (4) అధికారిక కీ ప్రకారం సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: విద్య, చికిత్స, మార్గదర్శనం = అనుప్రయుక్త విభాగాలు.
సరైన సమాధానం: (2) యూనిడైరెక్షనల్, బై–డైరెక్షనల్, క్లాస్–వైడ్, క్రాస్–ఏజ్ పీర్
సహచర బోధన (Peer Tutoring) లో ఉన్న రకాలను గుర్తించాలి.
సహచర బోధనలో ఒక విద్యార్థి మరో విద్యార్థికి నేర్పుతాడు. సమ్మిళిత తరగతిలో CWSN కు ఇది బాగా ఉపయోగపడుతుంది. దీని ముఖ్య రకాలు: ఏకదిశ (Unidirectional) – ఒకరు ఎప్పుడూ బోధకుడు, మరొకరు ఎప్పుడూ నేర్చుకునేవాడు; ద్విదిశ (Bi-directional/Reciprocal) – ఇద్దరూ పాత్రలు మార్చుకుంటారు; తరగతి మొత్తం (Class-wide) – తరగతిలోని విద్యార్థులందరూ జతలుగా ఏర్పడి ఒకేసారి చేస్తారు; వేర్వేరు వయస్సుల (Cross-age) – పెద్ద తరగతి విద్యార్థి చిన్న తరగతి విద్యార్థికి నేర్పుతాడు.
ఈ నాలుగు రకాలు ఆప్షన్ (2) లో ఉన్నాయి. కాబట్టి అదే సరైన జవాబు.
ఆప్షన్ (1) లో అప్రెంటిస్షిప్, సెల్ఫ్–హెల్ప్ వంటివి వృత్తి శిక్షణ, స్వయం సహాయ పదాలు. ఆప్షన్ (3) లోనివి విద్యా కార్యక్రమాల రకాలు. ఆప్షన్ (4) లోని పదాలు కేవలం 'C' అక్షరంతో మొదలయ్యే పదాలు, సహచర బోధన రకాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: ఏకదిశ, ద్విదిశ, క్లాస్–వైడ్, క్రాస్–ఏజ్ = పీర్ ట్యూటరింగ్ రకాలు.
వ్యక్తిగత విద్య బోధన కార్యక్రమంలోని ముఖ్యమైన భాగాలు వరుసగా
(1)గుర్తించడం, లిఖిత పూర్వక సూచన, రికార్డు నమోదు, తిరిగి గుర్తించడం, బోధన
(2)గుర్తించడం, బోధన, రికార్డు నమోదు, లిఖితపూర్వక సూచన, తిరిగి గుర్తించడం
(3)గుర్తించడం, లిఖితపూర్వక సూచన, బోధన, తిరిగి గుర్తించడం, రికార్డు నమోదు
(4)గుర్తించడం, రికార్డు నమోదు, బోధన, లిఖితపూర్వక సూచన, తిరిగి గుర్తించడం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) గుర్తించడం, లిఖితపూర్వక సూచన, బోధన, తిరిగి గుర్తించడం, రికార్డు నమోదు
వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళిక (IEP) లోని ముఖ్య భాగాలను సరైన క్రమంలో చెప్పాలి.
IEP ఒక చక్రంలా సాగుతుంది. మొదట పిల్లవాడి ప్రస్తుత స్థాయిని అంచనా (Assessment) వేస్తాం. ఆ ఫలితాల ఆధారంగా లక్ష్యాలు, బోధన పద్ధతులు రాసి నిర్ణయిస్తాం, అదే లిఖిత సూచన (Prescription). తర్వాత ఆ ప్రణాళిక ప్రకారం బోధన (Teaching) చేస్తాం. కొంత కాలం తర్వాత లక్ష్యాలు ఎంతవరకు చేరాయో తిరిగి అంచనా (Re-assessment) వేస్తాం. చివరగా ఈ వివరాలన్నీ రికార్డు (Record keeping) చేస్తాం.
ఈ క్రమం: అంచనా → లిఖిత సూచన → బోధన → పునః అంచనా → రికార్డు నమోదు. ఇది ఆప్షన్ (3) లో ఉంది.
ఆప్షన్ (1) లో బోధన చివరికి వెళ్లింది, తిరిగి అంచనా బోధనకు ముందే వచ్చింది. ఆప్షన్ (2), (4) లో లిఖిత సూచన బోధన తర్వాత వచ్చింది. ఏం నేర్పాలో రాసుకోకుండా బోధన మొదలుపెట్టలేం, కాబట్టి అవి తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: అంచనా → ప్రణాళిక → బోధన → పునః అంచనా → రికార్డు.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 ప్రకారం వైకల్యాలను, వర్గాల అనుగుణంగా జతపరచగా
i) మేథో వైకల్యం — a) మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్
ii) రక్త సంబంధిత వైకల్యాలు — b) మరుగుజ్జుతనం
iii) దీర్ఘకాల–నరాల స్థితి — c) ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్
iv) శారీరక వైకల్యం — d) సికిల్ సెల్ వ్యాధి
(1)i-c ii-a iii-b iv-d
(2)i-c ii-d iii-a iv-b
(3)i-b ii-c iii-d iv-a
(4)i-b ii-d iii-a iv-c
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-c ii-d iii-a iv-b
RPwD చట్టం 2016 లోని 21 వైకల్యాలు ఏ వర్గం కిందకు వస్తాయో జతపరచాలి.
చట్టం షెడ్యూల్ ప్రకారం: మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability) కింద నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ ఉన్నాయి. రక్త సంబంధిత వైకల్యాల కింద హీమోఫీలియా, థలసీమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి ఉన్నాయి. దీర్ఘకాల నరాల స్థితుల కింద మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్, పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి ఉన్నాయి. శారీరక వైకల్యం కింద చలన వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం, మరుగుజ్జుతనం, కండరాల క్షీణత, కుష్ఠు నయమైనవారు, యాసిడ్ దాడి బాధితులు ఉన్నారు.
కాబట్టి i-c (ఆటిజం), ii-d (సికిల్ సెల్), iii-a (మల్టిపుల్ స్క్లిరోసిస్), iv-b (మరుగుజ్జుతనం). ఇది ఆప్షన్ (2).
కార్య విశ్లేషణ తయారు చేయడంలో ఉపయోగించే పద్ధతులు.
i) సెల్ఫ్ మానిటరింగ్
ii) మూల్యాంకనం
iii) బ్రెయిన్ స్టోర్మ్
iv) బ్యాక్వర్డ్ చైనింగ్
v) ఫీడ్ బ్యాక్
(1)i, ii, iii, iv, v
(2)i, ii, iii, iv
(3)i, iii, iv
(4)iii, iv, v
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) i, iii, iv
కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) తయారు చేయడానికి వాడే పద్ధతులు ఏవో గుర్తించాలి.
కార్య విశ్లేషణ అంటే ఒక నైపుణ్యాన్ని (ఉదా: చొక్కా వేసుకోవడం) చిన్న చిన్న, క్రమమైన దశలుగా విడగొట్టడం. మేధో వైకల్యం గల పిల్లలకు నైపుణ్యాలు నేర్పడంలో ఇది ముఖ్యం. ఈ దశలను రాయడానికి ఉపాధ్యాయుడు స్వయంగా ఆ పని చేస్తూ ప్రతి కదలికను గమనించుకోవచ్చు (సెల్ఫ్ మానిటరింగ్). సహోద్యోగులతో కలిసి ఆ పనిలో ఉండే అన్ని దశలను ఆలోచించి జాబితా చేయవచ్చు (బ్రెయిన్ స్టోర్మింగ్). చివరి దశ నుంచి వెనక్కు వెళ్తూ ప్రతి దశను గుర్తించవచ్చు (బ్యాక్వర్డ్ చైనింగ్).
కాబట్టి i, iii, iv కార్య విశ్లేషణ తయారీ పద్ధతులు. జవాబు ఆప్షన్ (3).
మూల్యాంకనం (ii), ఫీడ్బ్యాక్ (v) కార్య విశ్లేషణ తయారైన తర్వాత, బోధన జరిగాక వచ్చే దశలు. దశలను రూపొందించే పద్ధతులు కావు. అందుకే ii లేదా v ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: కార్య విశ్లేషణ తయారీ: స్వయంగా చేసి చూడటం, బ్రెయిన్ స్టోర్మింగ్, బ్యాక్వర్డ్ చైనింగ్.
ముద్రణ రూపంలో ఉన్న భాషను చదవడం, రాయడంలో అశక్తతను ఇలా అంటారు.
(1)అలెక్సియా
(2)అఫేసియా
(3)డిస్ఫేసియా
(4)డిస్గ్రాఫియా
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అలెక్సియా
ముద్రిత భాషను చదవలేకపోవడం, రాయలేకపోవడాన్ని ఏమంటారో అడుగుతున్నారు.
అలెక్సియా (Alexia) అంటే ముద్రిత లేదా లిఖిత భాషను చదివి అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం పూర్తిగా పోవడం. సాధారణంగా మెదడుకు దెబ్బ తగిలిన తర్వాత ఇది వస్తుంది, అందుకే దీన్ని 'అర్జిత పఠన వైకల్యం' అంటారు. చదవలేనివారికి రాసిన దాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, రాతతో వ్యవహరించడం కూడా కష్టమవుతుంది. ముద్రిత భాషతో పని చేయలేకపోవడానికి ఈ ఆప్షన్లలో దగ్గరి పదం ఇదే.
అందుకే అధికారిక కీ ఆప్షన్ (1) అలెక్సియాను సరైన జవాబుగా ఇచ్చింది.
అఫేసియా (2) మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల మాట్లాడటం, మాటలు అర్థం చేసుకోవడంలో వచ్చే భాషా లోపం. డిస్ఫేసియా (3) దాని తేలికపాటి రూపం. డిస్గ్రాఫియా (4) రాతకు మాత్రమే సంబంధించిన వైకల్యం, అక్షరాలు సరిగ్గా రాయలేకపోవడం. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న ముద్రిత భాషను చదవడం గురించి అడుగుతోంది.
వృత్తి విద్యాకోర్సులో 'డెస్క్ టాప్ పబ్లిషింగ్'' వీరికి తగినది.
(1)బధిరంధత్వం గల వారికి
(2)దృష్టిలోపం గల వారికి
(3)మేథో వైకల్యం గల వారికి
(4)శ్రవణలోపం గలవారికి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) శ్రవణలోపం గలవారికి
వృత్తి విద్యా కోర్సుల్లో డెస్క్టాప్ పబ్లిషింగ్ (DTP) ఏ వైకల్యం గలవారికి బాగా సరిపోతుందో అడుగుతున్నారు.
DTP అంటే కంప్యూటర్లో పుస్తకాలు, కరపత్రాలు, ఆహ్వాన పత్రాల పేజీలను రూపొందించడం, టైప్ చేయడం, డిజైన్ చేయడం. ఈ పనికి మంచి చూపు, చేతి నైపుణ్యం, దృశ్య ఏకాగ్రత కావాలి. వినికిడి పెద్దగా అవసరం లేదు.
వినికిడి లోపం (Hearing Impairment) గలవారికి చూపు, చేతులు బాగా పనిచేస్తాయి. దృశ్యంగా నేర్చుకోవడంలో వారు బలంగా ఉంటారు. కాబట్టి DTP వారికి తగిన వృత్తి కోర్సు. జవాబు ఆప్షన్ (4).
దృష్టి లోపం (2), బధిరాంధత్వం (1) గలవారికి స్క్రీన్పై లేఅవుట్, రంగులు, డిజైన్ చూడటం కష్టం. మేధో వైకల్యం (3) గలవారికి సాఫ్ట్వేర్ వాడకం, డిజైన్ నిర్ణయాల వంటి సంక్లిష్ట నైపుణ్యాలు కష్టమవుతాయి; వారికి సరళమైన, పునరావృత పనులు సరిపోతాయి.
గుర్తుంచుకోండి: చూపుతో చేసే కంప్యూటర్ పని (DTP) = వినికిడి లోపం గలవారికి అనుకూలం.
జన్మతః సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడిలోపం మరియు కంటిలోని రెటినా కణితులు ఏర్పడడానికి ప్రధాన కారణం
(1)మోబియస్ సింఢ్రోమ్
(2)ఉషర్స్ సింఢ్రోమ్
(3)టర్నర్స్ సింఢ్రోమ్
(4)గోల్డన్హర్స్ సింఢ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఉషర్స్ సింఢ్రోమ్
పుట్టుకతో వచ్చే సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడి లోపం, రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా (Retinitis Pigmentosa) రెండూ కలిసి వచ్చే సిండ్రోమ్ ఏదో అడుగుతున్నారు.
ఉషర్ సిండ్రోమ్ (Usher Syndrome) ఒక జన్యు సంబంధ (ఆటోసోమల్ రిసెసివ్) స్థితి. ఇందులో పుట్టుకతోనే లోపలి చెవి సమస్య వల్ల సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడి లోపం ఉంటుంది. రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా వల్ల క్రమంగా రాత్రి చూపు, పక్క చూపు తగ్గి చివరకు దృష్టి లోపం వస్తుంది. బధిరాంధత్వానికి (Deaf-blindness) ఇది ముఖ్యమైన జన్యు కారణం.
ప్రశ్నలో చెప్పిన రెండు లక్షణాలూ ఉషర్ సిండ్రోమ్కు సరిపోతాయి. జవాబు ఆప్షన్ (2).
మోబియస్ సిండ్రోమ్ (1) లో ముఖ నరాలు పనిచేయక ముఖ కవళికలు, కంటి కదలికలు ఉండవు. టర్నర్ సిండ్రోమ్ (3) స్త్రీలలో ఒక X క్రోమోజోమ్ లోపించడం వల్ల వస్తుంది, పొట్టితనం దీని ముఖ్య లక్షణం. గోల్డెన్హార్ సిండ్రోమ్ (4) లో చెవి, కన్ను, వెన్నెముక ఆకారంలో లోపాలు ఉంటాయి, సాధారణంగా ముఖం ఒక వైపు. వీటిలో రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా ముఖ్య లక్షణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఉషర్ = వినికిడి లోపం + రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా = బధిరాంధత్వం.
మస్తిష్క పక్షవాతం గల పిల్లలకు పఠనాన్ని నేర్పించడానికి ఎక్కువగా సహాయపడేది.
(1)పెగ్ బోర్డు
(2)కన్జర్వేషన్ బోర్డు
(3)కో–ఆర్డినేషన్ బోర్డు
(4)సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కన్జర్వేషన్ బోర్డు
మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy) గల పిల్లలకు చదవడం నేర్పడంలో ఏ బోర్డు ఎక్కువ సహాయపడుతుందో అడుగుతున్నారు.
CP గల పిల్లల్లో చేతుల కదలిక, మాట, కళ్ల కదలికలపై నియంత్రణ తక్కువగా ఉంటుంది. పుస్తకం పట్టుకోవడం, పేజీ తిప్పడం, అక్షరాలు చూపడం కష్టమవుతాయి. అందుకే వీరికి చిత్రాలు, అక్షరాలు, పదాలు అతికించిన బోర్డులు వాడతారు. పిల్లవాడు వేలితో, చూపుతో లేదా సూచికతో వాటిని చూపిస్తూ చదువుతాడు, సంభాషిస్తాడు.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (2) 'కన్జర్వేషన్ బోర్డు'. ఈ పేరుతో ఒక ప్రామాణిక బోధనా సాధనాన్ని మేం నిర్ధారించలేకపోయాం. ఇది అక్షరాలు, పదాలు, చిత్రాలతో ఉండే 'కన్వర్సేషన్ (సంభాషణ) బోర్డు' కి ముద్రణ దోషం కావచ్చు. ఆ బోర్డు పఠనానికి, సంభాషణకు నేరుగా ఉపయోగపడుతుంది.
పెగ్ బోర్డు (1), కో–ఆర్డినేషన్ బోర్డు (3) సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు, కంటి–చేతి సమన్వయం కోసం వాడతారు. సెగ్విన్ ఫామ్ బోర్డు (4) ప్రజ్ఞను కొలిచే నిష్పాదన పరీక్ష. ఇవి పఠనం నేర్పడానికి నేరుగా ఉపయోగపడవు.
ప్రామాణిక విచలనం గురించి సరైన సమాధానం గుర్తించండి.
a) దీనిని SD లేదా సిగ్మాతో సూచిస్తారు.
b) ఇది అత్యధిక స్థిరత్వం కలిగిన విచలనం
c) ఇది మార్పుకి లోనయ్యే కేంద్రీయ ప్రవృత్తిమానం
(1)a, c
(2)a, b
(3)b, c
(4)a, b, c
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) a, b
ప్రామాణిక విచలనం (Standard Deviation) గురించి ఇచ్చిన మూడు ప్రవచనాల్లో సరైనవి ఎంచుకోవాలి.
ప్రామాణిక విచలనం ఒక విచలన మానం (Measure of Dispersion). దత్తాంశం సగటు చుట్టూ ఎంత విస్తరించి ఉందో చెబుతుంది. దీన్ని SD అని లేదా గ్రీకు అక్షరం σ (సిగ్మా) తో సూచిస్తారు. విచలన మానాల్లో ఇది అత్యంత స్థిరమైనది, నమ్మదగినది. నమూనా మారినా దీని విలువ తక్కువగా మారుతుంది, అందుకే పరిశోధనలో ఎక్కువగా వాడతారు.
కాబట్టి (a) σ తో సూచించడం సరైనది, (b) అత్యధిక స్థిరత్వం గల విచలనం అనేదీ సరైనది. జవాబు ఆప్షన్ (2) a, b.
(c) తప్పు. ప్రామాణిక విచలనం కేంద్రీయ ప్రవృత్తి మానం (Measure of Central Tendency) కాదు. సగటు, మధ్యగతం, బాహుళకం మాత్రమే కేంద్రీయ ప్రవృత్తి మానాలు. అందుకే c ఉన్న ఆప్షన్లు (1), (3), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: SD = σ = అత్యంత స్థిరమైన విచలన మానం; కేంద్రీయ ప్రవృత్తి మానం కాదు.
అవర్గీకృత దత్తాంశానికి సగటు విచలనం కనుగొనుటకు సూత్రము
(1)Σ(x − M)
(2)Σfx − M
(3)Σfx + M/2
(4)Σ(x − M) / N
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) Σ(x − M) / N
అవర్గీకృత దత్తాంశానికి (Ungrouped Data) సగటు విచలనం (Mean Deviation) సూత్రం ఏదో అడుగుతున్నారు.
సగటు విచలనం అంటే ప్రతి అంకం సగటు (M) నుంచి ఎంత దూరంలో ఉందో కనుక్కుని, ఆ దూరాలకు సగటు తీయడం. సూత్రం: MD = Σ|x − M| / N. ఇక్కడ x అంటే ప్రతి అంకం, M అంటే సగటు, N అంటే అంకాల సంఖ్య. గుర్తులను (+, −) పట్టించుకోకుండా తేడాలను మాత్రమే కలుపుతాం.
ఉదాహరణ: 2, 4, 6. సగటు M = 12 ÷ 3 = 4. తేడాలు |2 − 4| = 2, |4 − 4| = 0, |6 − 4| = 2. మొత్తం = 4. MD = 4 ÷ 3 = 1.33. ఈ రూపం ఆప్షన్ (4) Σ(x − M) / N లో ఉంది. ముద్రణలో నిరపేక్ష విలువ గుర్తులు (| |) లేవు, అయినా ఇచ్చిన వాటిలో ఇదే సరైన సూత్రం.
ఆప్షన్ (1) లో N తో భాగించలేదు; గుర్తులతో కలిపితే Σ(x − M) ఎప్పుడూ 0 అవుతుంది (పై ఉదాహరణలో −2 + 0 + 2 = 0). ఆప్షన్ (2), (3) లోని Σfx అనేది వర్గీకృత దత్తాంశంలో సగటు కనుక్కోవడంలో వచ్చే పదం, విచలన సూత్రం కాదు.
RTE Act 2009 ప్రకారం, సరిగ్గా చదవడం లేదని లేదా మరొక కారణం చేత విద్యార్థిని ఒకే తరగతిలో ఉంచకూడదు. ఎలిమెంటరీ విద్య పూర్తి అయ్యేంత వరకు పాఠశాలలో ఉంచాలి అని తెలిపే ఆర్టికల్
(1)Article 15
(2)Article 16
(3)Article 17 (1)
(4)Article 18 (1)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) Article 16
ప్రవేశం పొందిన విద్యార్థిని ఏ తరగతిలోనూ నిలిపివేయకూడదు (Hold back), ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు పాఠశాల నుంచి బహిష్కరించకూడదు అని RTE చట్టం 2009 లో ఏ నిబంధన చెబుతుందో అడుగుతున్నారు.
RTE చట్టంలో వీటిని 'సెక్షన్లు' అంటారు; ప్రశ్నలో 'ఆర్టికల్' అని ముద్రించారు. సెక్షన్ 16 'నిలిపివేత, బహిష్కరణ నిషేధం' గురించి చెబుతుంది. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలు భయం లేకుండా చదువు కొనసాగించాలనేది దీని ఉద్దేశం. 2019 సవరణ తర్వాత 5, 8 తరగతుల్లో పరీక్ష పెట్టి, మళ్లీ పరీక్షకు అవకాశం ఇచ్చిన తర్వాత కూడా ఉత్తీర్ణులు కాకపోతే నిలిపివేసే అధికారం రాష్ట్రాలకు వచ్చింది, కానీ బహిష్కరణ నిషేధం అలాగే ఉంది.
కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) సెక్షన్ 16.
ఆప్షన్ (1) సెక్షన్ 15: విద్యా సంవత్సరం ప్రారంభంలో లేదా పొడిగించిన కాలంలో ప్రవేశం నిరాకరించకూడదని చెబుతుంది. ఆప్షన్ (3) సెక్షన్ 17 (1): పిల్లలకు శారీరక దండన, మానసిక వేధింపుల నిషేధం. ఆప్షన్ (4) సెక్షన్ 18 (1): గుర్తింపు లేకుండా పాఠశాల నడపకూడదని చెబుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: RTE: 16 = నిలిపివేత/బహిష్కరణ లేదు, 17 = దండన లేదు, 18 = గుర్తింపు తప్పనిసరి.
మేథోవైకల్యం గల విద్యార్థి 10వ తరగతి చదువుచున్నట్లయితే NEP 2020 ప్రకారం ఆ విద్యార్థి ఈ దశలో ఉండును.
(1)పునాది దశ
(2)సిద్ధపాటు దశ
(3)మధ్య దశ
(4)మాధ్యమిక దశ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మాధ్యమిక దశ
NEP 2020 ప్రకారం 10వ తరగతి చదివే విద్యార్థి (వైకల్యం ఉన్నా లేకపోయినా) ఏ దశలో ఉంటాడో అడుగుతున్నారు.
NEP 2020 పాత 10+2 విధానాన్ని 5+3+3+4 విధానంగా మార్చింది. పునాది దశ (Foundational): 3–8 ఏళ్లు, మూడేళ్ల పూర్వ ప్రాథమిక విద్య, 1, 2 తరగతులు. సన్నాహక దశ (Preparatory): 3 నుంచి 5 తరగతులు. మధ్య దశ (Middle): 6 నుంచి 8 తరగతులు. మాధ్యమిక దశ (Secondary): 9 నుంచి 12 తరగతులు.
10వ తరగతి 9–12 పరిధిలో ఉంది, కాబట్టి విద్యార్థి మాధ్యమిక దశలో ఉంటాడు. జవాబు ఆప్షన్ (4). మేధో వైకల్యం ఉందని దశ మారదు; సమ్మిళిత విద్యలో అదే దశలో వసతులతో చదువుతాడు.
పునాది దశ (1) 2వ తరగతితో, సన్నాహక దశ (2) 5వ తరగతితో, మధ్య దశ (3) 8వ తరగతితో ముగుస్తాయి. కాబట్టి అవి 10వ తరగతికి వర్తించవు.
RPWD Act 2016 ప్రకారం 'వైకల్యం గల విద్యార్థుల అవసరాలకు అనుగుణంగా విద్యాప్రణాళికలో, పరీక్షావ్యవస్థలో ప్రశ్నాపత్రాన్ని పూర్తి చేసేందుకు అవసరమైన అదనపు సమయం, లేఖకుడు (scribe) సౌకర్యం, ద్వితీయ, తృతీయ భాషలకు మినహాయింపు వంటి అదనపు సౌకర్యాలు' కల్పించాలి అని ఈ క్రింది సెక్షన్ తెలుపుతుంది.
(1)8 (1)
(2)12 (1)
(3)19 (2) D
(4)17 (I)
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 17 (I)
పరీక్షల్లో అదనపు సమయం, లేఖకుడు (Scribe), రెండో, మూడో భాషల నుంచి మినహాయింపు వంటి సవరణలు చేయాలని RPwD చట్టం 2016 లో ఏ సెక్షన్ చెబుతుందో అడుగుతున్నారు.
RPwD చట్టం అధ్యాయం 3 విద్య గురించి చెబుతుంది. సెక్షన్ 16 సమ్మిళిత విద్యను అందించే బాధ్యతను చెబుతుంది. సెక్షన్ 17 సమ్మిళిత విద్యను ప్రోత్సహించడానికి ప్రభుత్వం తీసుకోవాల్సిన చర్యలను జాబితా చేస్తుంది. అందులో క్లాజ్ (i): పాఠ్యప్రణాళికలో, పరీక్షా విధానంలో తగిన మార్పులు చేయాలి, ఉదాహరణకు అదనపు సమయం, లేఖకుడు సౌకర్యం, రెండో, మూడో భాషల నుంచి మినహాయింపు.
ప్రశ్నలోని వివరణ సెక్షన్ 17 (i) కు సరిగ్గా సరిపోతుంది. జవాబు ఆప్షన్ (4).
సెక్షన్ 8 ప్రమాద పరిస్థితుల్లో, విపత్తుల్లో దివ్యాంగుల రక్షణ, భద్రత గురించి చెబుతుంది. సెక్షన్ 12 న్యాయం పొందే హక్కు (Access to Justice) గురించి. సెక్షన్ 19 వృత్తి శిక్షణ, స్వయం ఉపాధి గురించి. ఇవి పరీక్ష సౌకర్యాలకు సంబంధించినవి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD 17 (i) = పరీక్షల్లో అదనపు సమయం, స్క్రైబ్, భాషా మినహాయింపు.
కేంద్ర సామాజిక, న్యాయ మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం ద్వారా ఈ క్రింది 4 రకాల వైకల్యాల వారికి ఉచిత ఆరోగ్యభీమా పథకం వర్తించును.
(1)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, బహుళ వైకల్యం
సరైన సమాధానం: (3) బహుళ వైకల్యం, ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం
జాతీయ ట్రస్ట్ (National Trust) ఉచిత ఆరోగ్య బీమా పథకం ఏ నాలుగు వైకల్యాలకు వర్తిస్తుందో అడుగుతున్నారు.
జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 కేవలం నాలుగు వైకల్యాల కోసం ఏర్పడింది: ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation, ఇప్పుడు మేధో వైకల్యం), బహుళ వైకల్యాలు. ఈ ట్రస్ట్ కేంద్ర సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది. దీని ఆరోగ్య బీమా పథకం పేరు 'నిరామయ'. ఇది ఈ నాలుగు వైకల్యాల వారికే వర్తిస్తుంది.
ఆ నాలుగు వైకల్యాలు ఆప్షన్ (3) లో ఉన్నాయి. అదే జవాబు.
ఆప్షన్ (1), (2) లో దృష్టి లోపం, ఆప్షన్ (2) లో వినికిడి లోపం, ఆప్షన్ (4) లో చలన వైకల్యం ఉన్నాయి. ఇవి జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం పరిధిలోని వైకల్యాలు కావు, కాబట్టి ఆ ఆప్షన్లు తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: జాతీయ ట్రస్ట్ = ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం (ACMM).
RPWD Act 2016 సెక్షన్ 32 (1) ప్రకారం కనీస వైకల్యం గల విద్యార్థుల కోసం, ప్రతి ప్రభుత్వ ఉన్నత విద్యా సంస్థలలోను, ప్రభుత్వ నిధులు వచ్చే ప్రతి ఇతర ఉన్నత విద్యా సంస్థలలోను తప్పక కేటాయించాల్సిన సీట్లశాతం
(1)5%
(2)4%
(3)3%
(4)6%
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 5%
RPwD చట్టం 2016 సెక్షన్ 32 (1) ప్రకారం ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో బెంచ్మార్క్ వైకల్యం గలవారికి కనీసం ఎంత శాతం సీట్లు కేటాయించాలో అడుగుతున్నారు.
బెంచ్మార్క్ వైకల్యం అంటే 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యం. సెక్షన్ 32 (1) ప్రకారం ప్రభుత్వ ఉన్నత విద్యా సంస్థలు, ప్రభుత్వ సహాయం పొందే ఉన్నత విద్యా సంస్థలు వీరికి 5% కంటే తక్కువ కాకుండా సీట్లు కేటాయించాలి. సెక్షన్ 32 (2) ప్రకారం వీరికి ప్రవేశంలో గరిష్ఠ వయోపరిమితిలో 5 ఏళ్ల సడలింపు ఉంటుంది.
కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) 5%.
4% (2) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ (సెక్షన్ 34). ఇక్కడ చాలామంది ఈ రెండింటినీ కలిపేస్తారు. 3% (3) పాత PwD చట్టం 1995 లోని రిజర్వేషన్. 6% (4) ఈ చట్టంలో ఏ రిజర్వేషన్కూ సంబంధించినది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD: ఉన్నత విద్య సీట్లు 5% (సె. 32), ఉద్యోగాలు 4% (సె. 34).
సరియైనది గుర్తించుము.
a) ప్రాజెక్ట్ ఆధారిత అభ్యసనం ఒక ప్రామాణికమైన వాతావరణాన్ని అందిస్తుంది మరియు సహకార అభ్యసనం ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులకు ఉపయుక్తం.
b) సాంకేతికతలు మారుతున్న కొద్దీ శిక్షకులకు నిరంతరం శిక్షణ ఇవ్వాల్సిన అవసరం వుంది.
(1)a and b are correct
(2)a only correct
(3)b only correct
(4)a and b are not correct
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) a and b are correct
ప్రాజెక్ట్ ఆధారిత అభ్యసనం, సహకార అభ్యసనం, శిక్షకుల నిరంతర శిక్షణ గురించిన రెండు ప్రవచనాలు సరైనవో కాదో చూడాలి.
ప్రాజెక్ట్ ఆధారిత అభ్యసనం (Project Based Learning – PBL) లో విద్యార్థులు నిజ జీవిత సమస్యపై ఒక ప్రణాళిక ప్రకారం, దశలవారీగా పనిచేస్తారు. ఇది వ్యవస్థీకృత, ప్రామాణికమైన అభ్యసన వాతావరణం ఇస్తుంది. సహకార అభ్యసనం (Co-operative Learning) లో చిన్న బృందాల్లో పిల్లలు ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకుంటారు. ఇవి రెండూ ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను (CWSN) తరగతిలో కలుపుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. కాబట్టి (a) సరైనది.
సాంకేతికత వేగంగా మారుతోంది. కొత్త యాప్లు, సహాయక సాంకేతిక పరికరాలు, డిజిటల్ వేదికలు వస్తూనే ఉంటాయి. వాటిని తరగతిలో వాడాలంటే ఉపాధ్యాయులకు, శిక్షకులకు నిరంతరం శిక్షణ కావాలి. కాబట్టి (b) కూడా సరైనది. జవాబు ఆప్షన్ (1).
రెండూ సరైనవి కాబట్టి 'a మాత్రమే' (2), 'b మాత్రమే' (3), 'రెండూ తప్పు' (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: PBL, సహకార అభ్యసనం CWSN కు మేలు; మారే సాంకేతికతకు నిరంతర శిక్షణ.
పాఠశాలలోని ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడే యాప్
(1)దీక్ష
(2)ప్రశస్థ్
(3)కర్మయోగి
(4)లీప్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ప్రశస్థ్
పాఠశాలలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులను (CWSN) గుర్తించడానికి ఉపయోగపడే యాప్ ఏదో అడుగుతున్నారు.
PRASHAST (Pre Assessment Holistic Screening Tool) ను కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ కోసం NCERT రూపొందించింది. ఈ యాప్తో ఉపాధ్యాయులు పాఠశాల స్థాయిలోనే RPwD చట్టంలోని వైకల్యాల లక్షణాలు ఉన్న పిల్లలను ముందస్తుగా గుర్తించవచ్చు (Screening). తర్వాత వారిని నిర్ధారణ, సర్టిఫికెట్ కోసం పంపుతారు.
కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) ప్రశస్థ్.
దీక్ష (1) ఉపాధ్యాయులకు, విద్యార్థులకు డిజిటల్ పాఠ్య వనరులు, ఆన్లైన్ శిక్షణ ఇచ్చే జాతీయ వేదిక. కర్మయోగి (3) ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల సామర్థ్య నిర్మాణం కోసం ఉద్దేశించిన శిక్షణ వేదిక. లీప్ (4) మన రాష్ట్ర పాఠశాల విద్యాశాఖ ఉపాధ్యాయుల కోసం వాడే యాప్, దివ్యాంగ పిల్లలను గుర్తించే స్క్రీనింగ్ సాధనం కాదు.
ఈ క్రింది వానిని జతపరుచుము.
i) టెడ్ టాక్స్ — a) విద్యా పరిష్కారం కోసం VOIP ని కల్గివుంది
ii) లైట్ సెయిల్ — b) ఇది ఒక రిపోజిటరీ
iii) డయల్ ప్యాడ్ — c) అక్షరాస్యత పురోగతి
(1)i-c ii-b iii-a
(2)i-c ii-a iii-b
(3)i-a ii-b iii-c
(4)i-b ii-c iii-a
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i-b ii-c iii-a
మూడు డిజిటల్ విద్యా సాధనాలను వాటి ఉపయోగంతో జతపరచాలి.
TED Talks లో వివిధ రంగాల నిపుణుల వేలాది చిన్న ప్రసంగాల వీడియోలు ఒకే చోట నిల్వ ఉంటాయి. అందుకే అది ఒక రిపోజిటరీ (వనరుల భాండాగారం) (i-b). LightSail అనేది పిల్లల చదివే స్థాయికి తగిన పుస్తకాలు ఇస్తూ, వారి పఠన పురోగతిని గమనించే అక్షరాస్యత వేదిక (ii-c). Dialpad ఇంటర్నెట్ ద్వారా కాల్స్, సమావేశాలు నిర్వహించే VoIP (Voice over Internet Protocol) వేదిక. పాఠశాలలు, ఉపాధ్యాయులు సంభాషణ కోసం దీన్ని వాడవచ్చు (iii-a).
కాబట్టి సరైన జతలు i-b, ii-c, iii-a. ఇది ఆప్షన్ (4).
ఆప్షన్ (1), (2) TED Talks ను అక్షరాస్యత పురోగతితో కలిపాయి. ఆప్షన్ (3) TED Talks కు VoIP ఇచ్చింది. TED Talks ప్రసంగాల సంగ్రహం మాత్రమే, కాబట్టి ఈ మూడూ తప్పు.
ఇంటర్నెట్ వ్యసనం (Internet Addiction) వల్ల కనిపించే శారీరక లక్షణం ఏదో అడుగుతున్నారు.
ఇంటర్నెట్ వ్యసనం ఉన్నవారు గంటల తరబడి కీబోర్డు, మౌస్, మొబైల్ వాడతారు. దాని శారీరక లక్షణాల్లో కంటి అలసట, నిద్రలేమి, మెడ, వెన్ను నొప్పి, కార్పల్ టన్నెల్ సిండ్రోమ్ ముఖ్యమైనవి. కార్పల్ టన్నెల్ సిండ్రోమ్లో మణికట్టు దగ్గర మీడియన్ నరం ఒత్తిడికి గురై చేతి వేళ్లలో నొప్పి, తిమ్మిరి, బలహీనత వస్తాయి. చిరాకు, ఆందోళన, ఒంటరితనం వంటివి దీని భావోద్వేగ లక్షణాలు.
ఇచ్చిన ఆప్షన్లలో ఇంటర్నెట్ అతి వాడకంతో వచ్చేది కార్పల్ టన్నెల్ సిండ్రోమ్ మాత్రమే. జవాబు ఆప్షన్ (3).
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (1) 21వ క్రోమోజోమ్ అదనంగా ఉండటం వల్ల వచ్చే జన్యు స్థితి. ఉషర్స్ సిండ్రోమ్ (2) వినికిడి లోపం, రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా కలిసిన జన్యు స్థితి. ఆల్పోర్ట్స్ సిండ్రోమ్ (4) మూత్రపిండాలు, వినికిడి, కళ్లను ప్రభావితం చేసే జన్యు వ్యాధి. ఇవి పుట్టుకతో వచ్చేవి, ఇంటర్నెట్ వాడకంతో రావు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎక్కువ కీబోర్డు/మౌస్ వాడకం → మణికట్టు నరం ఒత్తిడి = కార్పల్ టన్నెల్.
దృష్టిలోపం గల పిల్లలకు ఉపయోగపడే 'JAWS' ను విస్తరింపుము.
(1)Job Access with Speech
(2)Job And Work System
(3)Job Agree with System
(4)Job Available with Speech
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) Job Access with Speech
దృష్టి లోపం గల పిల్లలకు ఉపయోగపడే JAWS పూర్తి రూపం అడుగుతున్నారు.
JAWS అంటే Job Access With Speech. ఇది కంప్యూటర్ కోసం ఒక స్క్రీన్ రీడర్ (Screen Reader) సాఫ్ట్వేర్. తెరపై ఉన్న అక్షరాలు, మెనూలు, బటన్లను ఇది మాటల రూపంలో చదివి వినిపిస్తుంది. బ్రెయిలీ డిస్ప్లేకు కూడా పంపగలదు. దృష్టి లోపం గలవారు మౌస్ లేకుండా కీబోర్డుతోనే కంప్యూటర్ వాడటానికి, చదువుకోవడానికి, ఉద్యోగాలు చేయడానికి ఇది సహాయక సాంకేతికత (Assistive Technology) గా ఉపయోగపడుతుంది.
కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) Job Access with Speech.
మిగతా ఆప్షన్లు (2), (3), (4) J, A, W, S అక్షరాలతో కల్పించిన రూపాలు. 'With Speech' అనే మాటే ఇది మాటలతో చదివే సాఫ్ట్వేర్ అని గుర్తు చేస్తుంది; ఆప్షన్ (4) లో 'Access' కు బదులు 'Available' అని మార్చారు.
గుర్తుంచుకోండి: JAWS = Job Access With Speech, ఒక స్క్రీన్ రీడర్.
AP TET August 2026 Paper 2Bలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు. పరీక్ష 12 ఆగస్టు 2026న జరిగింది.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (5), మూర్తిమత్వం, మానసిక ఆరోగ్యం, సర్దుబాటు (3), అభ్యసనం, అభ్యసన సిద్ధాంతాలు (3), వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (3).
ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?
అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ఈ సెక్షన్లో ప్రతి ప్రశ్నకు కీ ఒకే ఆప్షన్ను ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.
ఇతర పేపర్లలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు