AP TET March 2024 Paper 1B శిశు వికాసం, పెడగాజీ: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET March 2024 Paper 1B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (9), చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (6), పెరుగుదల, వికాసం (3), ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
'సైకీ' అనే పదాన్ని గ్రీకు తత్వవేత్తలు ఈ అర్థంతో ఉపయోగించేవారు
(1)గణితం
(2)దేవత
(3)మనస్సు
(4)విద్య
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మనస్సు
మనోవిజ్ఞానశాస్త్రం (Psychology) అనే పేరులోని 'సైకీ' అనే గ్రీకు పదానికి అసలు అర్థం ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
Psychology అనే పదం రెండు గ్రీకు పదాల నుంచి వచ్చింది: Psyche అంటే ఆత్మ (Soul), Logos అంటే అధ్యయనం లేదా శాస్త్రం. అందుకే మొదట్లో గ్రీకు తత్వవేత్తలు మనోవిజ్ఞానశాస్త్రాన్ని 'ఆత్మను గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం' అన్నారు. తర్వాత అది మనస్సు, చైతన్యం, చివరికి ప్రవర్తన అధ్యయనంగా మారింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3). ఆంగ్ల ప్రశ్నలో ఇది Soul అని ఉంది; తెలుగు ప్రశ్నలో 'మనస్సు' అని ఇచ్చారు. రెండూ ఒకే ఆప్షన్ను సూచిస్తాయి, ఆ కాలంలో ఆత్మ, మనస్సు రెండింటినీ ఒకే భావంగా చూశారు.
గణితం (1), దేవత (2), విద్య (4) లకు సైకీ అనే పదంతో సంబంధం లేదు. గ్రీకు పురాణాల్లో Psyche అనే దేవత కథ ఉన్నా, తత్వవేత్తలు ఆ పదాన్ని ఆత్మ అనే అర్థంలోనే వాడారు. అందుకే (2) ఎంచుకోవద్దు.
అచేతన జ్ఞానాత్మక కృత్యాలను వివరించడానికి ప్రయత్నం చేసిన వాడు
(1)ప్లేటో
(2)అరిస్టాటిల్
(3)అగస్టీన్
(4)సోక్రటీస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) సోక్రటీస్
మనిషికి తెలియకుండానే లోపల జరిగే జ్ఞాన సంబంధమైన పనులను (అచేతన జ్ఞానాత్మక కృత్యాలను) మొదట వివరించడానికి ప్రయత్నించిన గ్రీకు తత్వవేత్త ఎవరు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం జవాబు ఆప్షన్ (4) సోక్రటీస్. సోక్రటీస్ ప్రశ్నలు అడిగి, ఎదుటి వ్యక్తి తనలోనే ఉన్న జ్ఞానాన్ని తానే బయటకు తెచ్చుకునేలా చేసేవాడు. 'నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో' అనేది ఆయన ప్రసిద్ధ బోధ. జ్ఞానం మనస్సులోనే ఉంటుంది, కానీ మనిషికి దాని గురించి స్పృహ ఉండదు అనే ఆలోచనను ఈ పద్ధతి చూపిస్తుంది.
ప్లేటో (1) సోక్రటీస్ శిష్యుడు; ఆత్మ, శరీరం వేరు అనే ద్వైత భావనకు ప్రసిద్ధుడు. అరిస్టాటిల్ (2) ప్లేటో శిష్యుడు; ఆత్మ గురించి క్రమబద్ధంగా రాసి, సంసర్గ (association) ఆలోచనలకు పునాది వేశాడు. అగస్టీన్ (3) తర్వాతి కాలపు క్రైస్తవ తత్వవేత్త; అంతఃపరిశీలనకు ప్రసిద్ధుడు.
ఈ ప్రశ్నకు జవాబు పాఠ్యపుస్తకాల్లో ఇచ్చిన వరుసపై ఆధారపడుతుంది. పరీక్ష కోసం అధికారిక కీ ఇచ్చిన సోక్రటీస్ (4) నే గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: సోక్రటీస్ → ప్రశ్నల ద్వారా లోపలి జ్ఞానం బయటకు.
'Hereditary Genius' అనే ప్రసిద్ధ పుస్తకం రాసింది ఎవరు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఫ్రాన్సిస్ గాల్టన్ 1869లో Hereditary Genius పుస్తకం రాశాడు. ప్రముఖ కుటుంబాల వంశాలను అధ్యయనం చేసి, ప్రతిభ వంశపారంపర్యంగా వస్తుంది అని ఆయన వాదించాడు. వైయుక్తిక భేదాలను కొలవడం, ప్రజ్ఞ పరీక్షల ఆలోచనకు గాల్టన్ పునాది వేశాడు. అందుకే ఆయనను వైయుక్తిక భేదాల అధ్యయనానికి ఆద్యుడు అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఫ్రాన్సిస్ గాల్టన్.
గొడ్డార్డ్ (1) 'The Kallikak Family' అనే వంశ అధ్యయనం రాశాడు. కల్లికాక్ (3) ఒక రచయిత కాదు, గొడ్డార్డ్ అధ్యయనం చేసిన కుటుంబానికి పెట్టిన పేరు. కెల్లాగ్ (4) కి ఈ పుస్తకంతో సంబంధం లేదు. ఇక్కడ వంశపారంపర్యం అనే మాట చూసి చాలామంది (1) లేదా (3) ఎంచుకుంటారు, జాగ్రత్త.
గుర్తుంచుకోండి: Hereditary Genius (1869) = గాల్టన్; Kallikak Family = గొడ్డార్డ్.
ఉత్తర బాల్యదశలో ఉన్న పిల్లలలో ఇది ఎక్కువగా ఉంటుంది.
(1)అనుకరణ
(2)చికాకు
(3)భయం
(4)కోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అనుకరణ
ఉత్తర బాల్యదశ (సుమారు 6 నుంచి 12 ఏళ్లు) పిల్లల్లో ఏ లక్షణం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ దశలో పిల్లలు బడికి వెళ్తారు, తోటివారి గుంపుల్లో (gang age) ఉంటారు. ఉపాధ్యాయుడు, తోటి పిల్లలు, సినిమా హీరోలు, ఆటగాళ్లు వీరికి ఆదర్శం. వారి మాట తీరు, దుస్తులు, అలవాట్లు, ప్రవర్తనను పిల్లలు అనుకరిస్తారు. అనుకరణ ద్వారానే సామాజిక నియమాలు, నైపుణ్యాలు నేర్చుకుంటారు.
కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అనుకరణ.
చికాకు (2), కోపం (4) పూర్వ బాల్యంలో (తంత్రాలు, మొండితనం) లేదా కౌమారంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఉత్తర బాల్యంలో పిల్లలు ఉద్వేగాలను కొంత నియంత్రించుకుంటారు. భయం (3) పూర్వ బాల్యంలో ఎక్కువ; పెరిగే కొద్దీ కల్పిత భయాలు తగ్గుతాయి.
గుర్తుంచుకోండి: ఉత్తర బాల్యం = గుంపు వయసు, అనుకరణ వయసు.
"అభ్యసనం అంటే అనుభవం, శిక్షణ ద్వారా ప్రవర్తనలో మార్పు జరిగే చర్య" అని నిర్వచించిన వారు
(1)డిస్సికో & క్రాఫర్డ్
(2)హెర్బర్ట్ & కోహిలర్
(3)హిల్గార్డ్ & హంటర్
(4)గోర్డన్ & ఫ్రాయిడ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) హిల్గార్డ్ & హంటర్
"అనుభవం, శిక్షణ ద్వారా ప్రవర్తనలో మార్పు" అనే అభ్యసన నిర్వచనాన్ని ఇచ్చింది ఎవరు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అభ్యసనం (Learning) గురించి దాదాపు అన్ని నిర్వచనాల్లో మూడు అంశాలు ఉంటాయి: అది ఒక ప్రక్రియ, దాని ఫలితం ప్రవర్తనలో మార్పు, ఆ మార్పు అనుభవం లేదా శిక్షణ వల్ల వస్తుంది. అలసట, మందులు, పరిపక్వత వల్ల వచ్చే మార్పులు అభ్యసనం కాదు.
అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) హిల్గార్డ్ & హంటర్. అభ్యసన సిద్ధాంతాల మీద హిల్గార్డ్ రాసిన రచనలు ప్రసిద్ధం. ఈ ప్రశ్నకు ఆధారం నిర్వచనాల జాబితాలో ఇచ్చిన పేర్లే, కాబట్టి కీ జవాబునే గుర్తుంచుకోండి.
మిగతా జంటలు సరిపోవు. ఫ్రాయిడ్ (4) మనోవిశ్లేషణ సిద్ధాంతకర్త, అభ్యసన నిర్వచనంతో సంబంధం లేదు. కోహ్లర్ (2) అంతర్దృష్టి అభ్యసనానికి (Insight Learning) ప్రసిద్ధుడు, హెర్బార్ట్ బోధన సోపానాలకు ప్రసిద్ధుడు; వీరిద్దరూ కలిసి ఈ నిర్వచనం ఇవ్వలేదు. డిసెకో & క్రాఫర్డ్ (1) బోధనా మనోవిజ్ఞానంపై పుస్తకం రాశారు, కానీ కీ వారికి ఈ నిర్వచనాన్ని ఇవ్వలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: అభ్యసనం = అనుభవం / శిక్షణ → ప్రవర్తనలో మార్పు.
ప్రతిభావంతులైన (Gifted) పిల్లల ప్రజ్ఞాలబ్ధి (IQ) ఎంత ఉంటుంది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
IQ = (మానసిక వయస్సు ÷ శారీరక వయస్సు) × 100. టెర్మన్ వర్గీకరణలో సగటు IQ 90 నుంచి 110. 120 నుంచి 140 అత్యున్నత ప్రజ్ఞ (Very Superior). 140, అంతకన్నా ఎక్కువ IQ ఉన్నవారిని ప్రతిభావంతులు లేదా మేధావులు (Genius / Near Genius) అంటారు. ఉదాహరణకు మానసిక వయస్సు 14, శారీరక వయస్సు 10 అయితే IQ = (14 ÷ 10) × 100 = 140; ఈ పిల్లవాడు ప్రతిభావంతుడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 140 అంతకన్నా ఎక్కువ.
(1), (4) తక్కువ IQ ని చూపిస్తాయి, సగటు పిల్లలు కూడా ఆ పరిధిలోకి వస్తారు. (3) 130 పైన అనేది కొన్ని ఆధునిక వర్గీకరణల్లో కనిపిస్తుంది, కానీ పాఠ్యపుస్తకాల్లో టెర్మన్ ఇచ్చిన 140 పైన అనేదే ప్రామాణిక జవాబు.
విద్యామనోవిజ్ఞానశాస్త్ర పరిశోధనా అధ్యయనాల్లో అత్యంత స్థిరమైన చరశీలతమానంగా దీనిని ఉపయోగిస్తారు
(1)ప్రామాణిక విచలనం
(2)చతుర్థాంశక విచలనం
(3)సగటు విచలనం
(4)వ్యాప్తి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ప్రామాణిక విచలనం
పరిశోధనల్లో అత్యంత స్థిరమైన చరశీలత మానం (Measure of Dispersion) ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. చరశీలత అంటే దత్తాంశాలు సగటు చుట్టూ ఎంత దూరం చెదిరి ఉన్నాయో చెప్పే కొలత.
ప్రామాణిక విచలనం (Standard Deviation) లో ప్రతి విలువను సగటు నుంచి తీసివేసి, వర్గం చేసి, సగటు తీసి, వర్గమూలం తీస్తారు. ఇది అన్ని విలువలనూ లెక్కలోకి తీసుకుంటుంది. ఒక నమూనా నుంచి మరో నమూనాకు దీని విలువ తక్కువగా మారుతుంది. అందుకే దీన్ని అత్యంత స్థిరమైన, విశ్వసనీయమైన మానంగా పరిశోధనల్లో వాడతారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ప్రామాణిక విచలనం.
వ్యాప్తి (4) = గరిష్ఠ విలువ − కనిష్ఠ విలువ; రెండు విలువలనే చూస్తుంది, అందుకే అస్థిరం. చతుర్థాంశక విచలనం (2) మధ్యలోని 50% విలువలనే చూస్తుంది. సగటు విచలనం (3) ధన, ఋణ గుర్తులను వదిలేస్తుంది, కాబట్టి గణితపరంగా బలహీనం.
గుర్తుంచుకోండి: అత్యంత స్థిరమైన చరశీలత మానం = SD; అత్యంత అస్థిరం = వ్యాప్తి.
అంతస్రావ గ్రంధులను నియంత్రించే మెదడులోని ప్రధాన భాగం
(1)అవటుగ్రంధి
(2)అధివృక్క గ్రంధి
(3)క్లోమం
(4)పియూష గ్రంధి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) పియూష గ్రంధి
మెదడులో ఉండి, మిగతా అంతస్రావ గ్రంథులను (Endocrine Glands) నియంత్రించే గ్రంథి ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పియూష గ్రంథి (Pituitary Gland) మెదడు అడుగు భాగంలో, హైపోథలామస్కు అనుకుని ఉంటుంది. ఇది పెరుగుదల హార్మోన్ (Growth Hormone) తో పాటు అవటు గ్రంథి, అధివృక్క గ్రంథి, లైంగిక గ్రంథులను ప్రేరేపించే హార్మోన్లను విడుదల చేస్తుంది. అందుకే దీన్ని 'మాస్టర్ గ్లాండ్' (Master Gland) అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) పియూష గ్రంథి.
అవటు గ్రంథి (1) మెడ దగ్గర, అధివృక్క గ్రంథి (2) మూత్రపిండాల పైన, క్లోమం (3) ఉదరంలో ఉంటాయి. ఇవి మెదడులో ఉండవు; పైగా వీటి పనిని పియూష గ్రంథి హార్మోన్లే నియంత్రిస్తాయి.
స్పెయిన్లో జరిగిన ప్రపంచ విద్యా సదస్సులో "ప్రత్యేక అవసరాలుగల పిల్లలకు గుణాత్మకమైన విద్యను సాధారణ పాఠశాలలోనే ఇవ్వాలని" తీర్మానం జరిగిన సంవత్సరం
(1)1894
(2)1994
(3)2010
(4)2020
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 1994
ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలకు సాధారణ పాఠశాలల్లోనే నాణ్యమైన విద్య ఇవ్వాలని స్పెయిన్లో తీర్మానించిన సదస్సు ఏ సంవత్సరంలో జరిగింది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఇది సలమాంక సదస్సు (Salamanca Conference). UNESCO, స్పెయిన్ ప్రభుత్వం కలిసి జూన్ 1994లో స్పెయిన్లోని సలమాంక నగరంలో ప్రత్యేక అవసరాల విద్యపై ప్రపంచ సదస్సు నిర్వహించాయి. ఇందులో వచ్చిన సలమాంక ప్రకటన (Salamanca Statement) సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education) కు అంతర్జాతీయ పునాది అయింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1994.
1894 (1) లో సమ్మిళిత విద్య అనే భావనే లేదు. 2010 (3), 2020 (4) లు తప్పు; 2020 అనగానే చాలామంది NEP 2020 ను గుర్తు చేసుకుని (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ NEP భారతదేశ విధానం, స్పెయిన్ సదస్సు కాదు.
(1)United National International Children Education Fund
(2)Universal New Information Children Education Fund
(3)United National International Children's Emergency Fund
(4)Universal New Information Children's Emergency Fund
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) United National International Children's Emergency Fund
UNICEF పూర్తి పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
UNICEF ను 1946లో ఐక్యరాజ్యసమితి ఏర్పాటు చేసింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత పిల్లలకు అత్యవసర సహాయం (ఆహారం, ఆరోగ్యం) అందించడానికి దీన్ని పెట్టారు. అందుకే దీని పేరు United Nations International Children's Emergency Fund. పేరులో Emergency (అత్యవసరం) అనే పదం ముఖ్యం. తర్వాత పేరు United Nations Children's Fund గా మారింది, కానీ UNICEF అనే సంక్షిప్త రూపం అలాగే ఉంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3). ప్రశ్నపత్రంలో Nations బదులు National అని ముద్రణ పొరపాటు ఉంది, అయినా Emergency Fund ఉన్న ఆప్షన్ ఇదే.
(1) లో E అంటే Education అని ఇచ్చారు, అది తప్పు. (2), (4) లో U అంటే Universal, N అంటే New Information అని ఇచ్చారు; UNICEF లో U, N అంటే United Nations.
గుర్తుంచుకోండి: UNICEF లో E = Emergency, Education కాదు.
ఏ శరీర భాగంలో వైకల్యం ఉంటుందో ఆ భాగం పని చేయడంలో బలహీనమవడం, దీని వలన వ్యక్తులు మొత్తం పనితీరులో అశక్తులవటాన్ని "వైకల్యం" అని నిర్వచించినది
(1)WHO, 1976
(2)UNO, 1976
(3)RCO, 1976
(4)RTO, 1976
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) WHO, 1976
లోపం (Impairment) వల్ల వ్యక్తి పనితీరు, కార్యకలాపాల్లో వచ్చే పరిణామాన్ని 'వైకల్యం' (Disability) అని నిర్వచించిన సంస్థ ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) 1976లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సభలో Impairment, Disability, Handicap అనే మూడు పదాల మధ్య తేడాను చూపే వర్గీకరణను (ICIDH) ఆమోదించింది; అది 1980లో ప్రచురితమైంది. Impairment అంటే శరీర భాగంలో లేదా దాని నిర్మాణంలో లోపం. Disability అంటే ఆ లోపం వల్ల వ్యక్తి సాధారణ పనులు చేయలేకపోవడం. Handicap అంటే ఆ వైకల్యం వల్ల సమాజంలో వ్యక్తికి కలిగే ప్రతికూలత.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) WHO, 1976.
UNO (2) ఐక్యరాజ్యసమితి; ఆరోగ్య, వైకల్య నిర్వచనాల పని దాని ప్రత్యేక సంస్థ WHO చేస్తుంది. RCO (3), RTO (4) వైకల్యాన్ని నిర్వచించిన సంస్థలు కావు; RTO అంటే రవాణా కార్యాలయం.
గుర్తుంచుకోండి: Impairment → Disability → Handicap: WHO వర్గీకరణ.
పిల్లలు చదవడంలో సమస్యలను ఎదుర్కొనుటను ఈ విధంగా పిలుస్తారు
(1)డిస్గ్రాఫియా
(2)డిస్లెక్సియా
(3)డిస్ప్రాక్సియా
(4)డిస్నోమియా
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) డిస్లెక్సియా
చదవడంలో కష్టాన్ని సూచించే అభ్యసన వైకల్యం (Specific Learning Disability) పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
డిస్లెక్సియా (Dyslexia) లో Dys అంటే కష్టం, lexia అంటే పదాలు, చదవడం. ఈ పిల్లలు అక్షరాలను తారుమారుగా చూడటం (b-d, p-q), పదాలు గుర్తించలేకపోవడం, నెమ్మదిగా తప్పులతో చదవడం చేస్తారు. వారి ప్రజ్ఞ సాధారణంగానే ఉంటుంది. RPwD Act 2016 లో Dyslexia ను Specific Learning Disability లో భాగంగా చేర్చారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) డిస్లెక్సియా.
డిస్గ్రాఫియా (1) రాయడంలో కష్టం. డిస్ప్రాక్సియా (3) కదలికలను సమన్వయం చేసుకోవడంలో, ప్రణాళికగా చేయడంలో కష్టం. డిస్నోమియా (4) వస్తువుల పేర్లు, పదాలు సమయానికి గుర్తు రాకపోవడం.
సరైన సమాధానం: (4) Individualised Education Programme
IEP పూర్తి పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
IEP అంటే Individualised Education Programme, అంటే వ్యక్తిగత విద్యా కార్యక్రమం. ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న ఒక్కో పిల్లవాడి ప్రస్తుత సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసి, దీర్ఘకాలిక, స్వల్పకాలిక లక్ష్యాలు, బోధన పద్ధతులు, సహాయ సేవలు, మూల్యాంకనాన్ని ఇందులో రాస్తారు. ఉపాధ్యాయుడు, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు, తల్లిదండ్రులు, నిపుణులు కలిసి దీన్ని తయారుచేస్తారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) Individualised Education Programme.
(1), (3) లో E అంటే Examination అని ఇచ్చారు; IEP పరీక్షల ప్రణాళిక కాదు, మొత్తం విద్యా కార్యక్రమం. (2) లో P అంటే Preparation అని ఉంది, అదీ తప్పు; P అంటే Programme (కొన్ని పుస్తకాల్లో Plan).
గుర్తుంచుకోండి: IEP = Individualised Education Programme: ఒక్కో పిల్లవాడికి ఒక ప్రణాళిక.
మానవజీవన కాలం 2వ వారం నుండి 2 సం॥వరకు గల కాలాన్ని ఈ దశ అంటారు.
(1)వృద్ధాప్య
(2)నవజాత శిశువు
(3)శైశవ
(4)వయోజన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) శైశవ
పుట్టిన తర్వాత 2వ వారం నుంచి 2 ఏళ్ల వరకు ఉన్న దశ పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
హర్లాక్ (Hurlock) ఇచ్చిన వికాస దశల ప్రకారం పుట్టినప్పటి నుంచి 2 వారాల వరకు నవజాత దశ (Neonatal / Infancy proper), 2 వారాల నుంచి 2 ఏళ్ల వరకు శైశవ దశ (Babyhood / Infancy), 2 నుంచి 6 ఏళ్లు పూర్వ బాల్యం, 6 నుంచి 12 ఏళ్లు ఉత్తర బాల్యం. శైశవంలో పెరుగుదల చాలా వేగంగా ఉంటుంది; నడవడం, మాటలు మొదలవుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) శైశవ దశ.
నవజాత శిశువు (2) దశ మొదటి 2 వారాలకే పరిమితం; ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రశ్న 2వ వారం తర్వాతి కాలం గురించి. వృద్ధాప్యం (1), వయోజన దశ (4) జీవితంలో చాలా తర్వాత వస్తాయి.
సృజనాత్మకత (Creativity) ను ఏ రెండు అంశాల కలయికగా చెప్పవచ్చు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సృజనాత్మకత అంటే కొత్తదాన్ని ఉత్పత్తి చేసే ప్రక్రియ. కానీ కొత్తగా ఉంటే చాలదు; అది ఉపయోగకరంగా, సమస్యకు తగినదిగా కూడా ఉండాలి. అంటే ఒక ఉత్పత్తి ప్రక్రియ జరగాలి, దాని ఫలితం ఉపయోగపడాలి. గిల్ఫర్డ్ (Guilford) అపసారి ఆలోచన (Divergent Thinking) ను సృజనాత్మకతకు ఆధారంగా చెప్పాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఉత్పత్తి ప్రక్రియ + ఉపయోగం.
(2) లో ఉత్పత్తి ఉంది కానీ ఉపయోగం లేదు; ఉపయోగం లేని కొత్తదనం సృజనాత్మకత కాదు. (3) లో ఉపయోగం ఉంది కానీ ఏ ఉత్పత్తీ లేదు; ఏదీ సృష్టించకుండా సృజనాత్మకత ఉండదు. (4) వస్తువు + యంత్రం అనేది కేవలం తయారీ, సృజనాత్మకతకు నిర్వచనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సృజనాత్మకత = కొత్తది సృష్టించడం + అది ఉపయోగపడటం.
గాగ్నే (Gagne) ప్రకారం "పాఠశాల నిర్వహణకు, అభ్యసనాన్ని ఆకృతీకరించడానికి, మూల్యాంకనం చేయడానికి కావలసిన జ్ఞానం, అవగాహనను, వ్యూహాలను అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియ"
(1)కంప్యూటర్ విద్య
(2)విద్యా సాంకేతికశాస్త్రం
(3)విద్యామనో విజ్ఞానశాస్త్రం
(4)పరిసరాల విజ్ఞానం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) విద్యా సాంకేతికశాస్త్రం
గాగ్నే ఇచ్చిన ఈ నిర్వచనం దేనికి సంబంధించినది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
విద్యా సాంకేతిక శాస్త్రం (Educational Technology) అంటే కేవలం యంత్రాలు, పరికరాలు కాదు. బోధనను ప్రణాళికగా రూపొందించడం (Design), అమలు చేయడం, మూల్యాంకనం చేయడానికి కావలసిన జ్ఞానం, పద్ధతులు, వ్యూహాలను క్రమబద్ధంగా అభివృద్ధి చేయడమే విద్యా సాంకేతికత. గాగ్నే దీన్ని ఈ విధంగా నిర్వచించాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) విద్యా సాంకేతిక శాస్త్రం.
కంప్యూటర్ విద్య (1) విద్యా సాంకేతికతలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే. విద్యా మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం (3) అభ్యాసకుడి ప్రవర్తన, అభ్యసనం గురించి అధ్యయనం చేస్తుంది; బోధనను రూపొందించే వ్యూహాల అభివృద్ధి దాని నిర్వచనం కాదు. పరిసరాల విజ్ఞానం (4) ఒక పాఠ్య విషయం మాత్రమే. 'అభ్యసనం' అనే మాట చూసి (3) ఎంచుకోవద్దు.
బెండా (1954) నిర్వచనం ప్రకారం ఎవరైతే స్వతంత్రంగా తమ పనులను చేసుకోలేరో, ఎవరికైతే ఇతరుల పర్యవేక్షణ, శ్రద్ధ అవసరమవుతాయో వారు ఈ లోపం కలిగినవారు
(1)దృష్టిలోపం
(2)బహుళ వైకల్యం
(3)వినికిడి లోపం
(4)బుద్ధిమాంద్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) బుద్ధిమాంద్యం
స్వతంత్రంగా తమ పనులు చేసుకోలేని, ఇతరుల పర్యవేక్షణ అవసరమైనవారిని బెండా (1954) ఏ లోపం ఉన్నవారిగా నిర్వచించాడు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బెండా బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation, ఇప్పుడు Intellectual Disability) ఉన్న వ్యక్తిని "తన సంక్షేమం కోసం, సమాజ సంక్షేమం కోసం పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరమైన వ్యక్తి" అని నిర్వచించాడు. బుద్ధిమాంద్యతలో ప్రజ్ఞతో పాటు అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour), అంటే రోజువారీ పనులు స్వయంగా చేసుకునే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) బుద్ధిమాంద్యం.
దృష్టి లోపం (1), వినికిడి లోపం (3) ఉన్నవారు సరైన శిక్షణ, Braille, Hearing Aid వంటి సహాయంతో స్వతంత్రంగా జీవించగలరు; బెండా నిర్వచనం వారి గురించి కాదు. బహుళ వైకల్యం (2) అంటే ఒకటి కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉండటం; అది ఈ నిర్వచనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: బెండా 1954: పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరం = బుద్ధిమాంద్యత.
అసమతుల్య ఎండోక్రైన్ గ్రంధుల స్రావాల వలన ఏర్పడే బుద్ధిమాంద్యత రకం
(1)డౌన్ సిండ్రోమ్
(2)క్రేనియల్ అనామలీస్
(3)క్రెటినిజం
(4)హైడ్రోసెఫలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) క్రెటినిజం
అంతస్రావ గ్రంథుల (Endocrine Glands) స్రావాలు సమతుల్యంగా లేకపోవడం వల్ల వచ్చే బుద్ధిమాంద్యత రకం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
క్రెటినిజం (Cretinism) పుట్టుకతోనే అవటు గ్రంథి (Thyroid) హార్మోన్ తక్కువగా ఉండటం వల్ల వస్తుంది. దీనివల్ల శారీరక పెరుగుదల కుంటుపడుతుంది (మరుగుజ్జుతనం), మానసిక వికాసం ఆగిపోతుంది. తొందరగా గుర్తించి Thyroid హార్మోన్ ఇస్తే బుద్ధిమాంద్యతను నివారించవచ్చు. ఆహారంలో అయోడిన్ లోపం దీనికి ఒక ముఖ్య కారణం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) క్రెటినిజం.
డౌన్ సిండ్రోమ్ (1) 21వ క్రోమోజోమ్ మూడు ఉండటం (Trisomy 21) వల్ల వచ్చే జన్యు లోపం. క్రేనియల్ అనామలీస్ (2) పుర్రె ఆకారం, పరిమాణంలో లోపాలు (Microcephaly వంటివి). హైడ్రోసెఫలస్ (4) మెదడులో ద్రవం (CSF) పేరుకుపోవడం వల్ల తల పెద్దదవడం. వీటిలో ఏదీ హార్మోన్ అసమతుల్యత కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: Thyroid లోపం → క్రెటినిజం; Chromosome 21 → Down syndrome.
కొంత మంది పిల్లల సంఖ్యల స్థాన విలువలను తరచుగా మార్చి చెపుతారు. ఇది దీని లక్షణం
(1)అభ్యసన సమస్యలు
(2)బుద్ధిమాంద్యత
(3)చలన వైకల్యం
(4)బహుళవైకల్యాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) అభ్యసన సమస్యలు
సంఖ్యల స్థాన విలువలను తరచుగా తారుమారు చేయడం (ఉదాహరణకు 52 ని 25 గా చెప్పడం) ఏ సమస్య లక్షణం అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఇది అభ్యసన వైకల్యం (Specific Learning Disability) లోని డిస్కాల్క్యులియా (Dyscalculia) లక్షణం. ఈ పిల్లలకు ప్రజ్ఞ సాధారణంగానే ఉంటుంది, కానీ అంకెలను తిప్పి రాయడం, స్థాన విలువ అర్థం కాకపోవడం, గుర్తుల (+, −) మధ్య గందరగోళం ఉంటాయి. చదవడంలో అక్షరాలు తారుమారు చేసినట్లే, లెక్కల్లో అంకెలు తారుమారు చేస్తారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) అభ్యసన సమస్యలు.
బుద్ధిమాంద్యత (2) లో అన్ని రంగాల్లో నెమ్మదిగా నేర్చుకుంటారు; ఒక నిర్దిష్ట తారుమారు లక్షణం దాని గుర్తింపు కాదు. చలన వైకల్యం (3) శరీర కదలికలకు సంబంధించినది. బహుళ వైకల్యం (4) రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ వైకల్యాల కలయిక.
గుర్తుంచుకోండి: సాధారణ ప్రజ్ఞ + అంకెలు తారుమారు = అభ్యసన వైకల్యం (Dyscalculia).
మధ్య చెవి (Middle Ear) లో మొదట వచ్చే భాగం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చెవికి మూడు భాగాలు ఉన్నాయి. బాహ్య చెవిలో పిన్నా (Pinna), చెవి కాలువ ఉంటాయి. మధ్య చెవి కర్ణభేరి (Eardrum / Tympanic Membrane) తో మొదలై, మూడు చిన్న ఎముకలు (Malleus, Incus, Stapes) కలిగి ఉంటుంది. లోపలి చెవిలో కాక్లియా (Cochlea), అర్ధవృత్తాకార నాళాలు ఉంటాయి; అక్కడి నుంచి వినికిడి నరం సంకేతాలను మెదడుకు చేరుస్తుంది. శబ్దం కర్ణభేరిని తాకినప్పుడు అది కంపించి ఆ కంపనాలను ఎముకలకు అందిస్తుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) కర్ణభేరి.
పిన్నా (1) బాహ్య చెవిలో ఉంటుంది. కాక్లియా (2) లోపలి చెవిలో ఉంటుంది. వినికిడి నరం (4) లోపలి చెవి నుంచి మెదడుకు వెళ్తుంది. ఇవేవీ మధ్య చెవి భాగాలు కావు.
అఖిల భారత భాషణ, శ్రవణ సంస్థ (All India Institute of Speech and Hearing - AIISH) ఎక్కడ ఉంది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
AIISH ను 1965లో కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని మైసూరులో స్థాపించారు. ఇది కేంద్ర ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది. మాటలు (Speech), వినికిడి (Hearing) లోపాల నిర్ధారణ, చికిత్స, Audiology, Speech-Language Pathology కోర్సులు, పరిశోధనలకు ఇది ప్రసిద్ధ సంస్థ.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) మైసూరు.
బెంగళూరు (1) కర్ణాటక రాజధాని కావడంతో చాలామంది దాన్ని ఎంచుకుంటారు, కానీ AIISH మైసూరులోనే ఉంది. హైదరాబాద్ (3) లో బుద్ధిమాంద్యత జాతీయ సంస్థ (NIEPID) ఉంది. చెన్నై (4) లో బహుళ వైకల్యాల జాతీయ సంస్థ (NIEPMD) ఉంది.
సాధారణ దృష్టి ఉన్న వ్యక్తి తన కళ్ళతో ఎదురుగా ఉన్న ప్రదేశాన్ని 180° పరిధిలో చూస్తాడు. దీన్ని ఇలా అంటారు.
(1)దృష్టి వ్యవహారం
(2)దృష్టి స్పష్టత
(3)దృష్టి సామర్థ్యం
(4)దృష్టి క్షేత్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) దృష్టి క్షేత్రం
కళ్లు కదపకుండా ఎదురుగా చూస్తున్నప్పుడు కనిపించే మొత్తం పరిధిని (సుమారు 180°) ఏమంటారు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
దృష్టి క్షేత్రం (Visual Field) అంటే ఒక బిందువు వైపు స్థిరంగా చూస్తున్నప్పుడు పక్కల నుంచి సహా కనిపించే మొత్తం ప్రదేశం. సాధారణ దృష్టి ఉన్నవారికి ఇది అడ్డంగా సుమారు 180°. RPwD Act 2016 ప్రకారం దృష్టి క్షేత్రం 10° కంటే తక్కువైతే అంధత్వంగా పరిగణిస్తారు. అంటే అంధత్వాన్ని నిర్ణయించడానికి దృష్టి స్పష్టతతో పాటు దృష్టి క్షేత్రాన్ని కూడా కొలుస్తారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) దృష్టి క్షేత్రం.
దృష్టి స్పష్టత (2) అంటే ఎంత దూరం, ఎంత స్పష్టంగా చూడగలరు అనేది; దాన్ని Snellen Chart తో కొలుస్తారు, కోణంతో కాదు. దృష్టి సామర్థ్యం (3) అంటే ఉన్న దృష్టిని పనుల కోసం ఎంత బాగా వాడుకోగలరు అనేది. దృష్టి వ్యవహారం (1) అంటే కంటి పనితీరు అనే సాధారణ అర్థం; 180° పరిధికి అది పేరు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: డిగ్రీలు (180°) = దృష్టి క్షేత్రం; 6/6 = దృష్టి స్పష్టత.
(1)National Institute for the Empowerment of persons with Visual Disabilities
(2)National Institute for the Education of people with Visual Disabilities
(3)New India Education Policy for Visual Disabilities
(4)New India Economic Power for Visual disabilities
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) National Institute for the Empowerment of persons with Visual Disabilities
NIEPVD పూర్తి పేరు ఏమిటి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
NIEPVD అంటే National Institute for the Empowerment of Persons with Visual Disabilities. ఇది ఉత్తరాఖండ్లోని డెహ్రాడూన్లో ఉంది. కేంద్ర సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కింద దృష్టి లోపం ఉన్నవారి విద్య, శిక్షణ, పునరావాసం, Braille పుస్తకాల ముద్రణ కోసం పనిచేస్తుంది. వైకల్యాల జాతీయ సంస్థల పేర్లలో 'E' అంటే Empowerment (సాధికారత), 'P' అంటే Persons with.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
(2) లో E అంటే Education అని ఇచ్చారు; పేరు దగ్గరగా ఉన్నా తప్పు. (3), (4) లో N అంటే New India అని, మిగతా అక్షరాలకు Policy, Economic Power అని ఇచ్చారు; ఇవి ఏ సంస్థ పేర్లూ కావు.
గుర్తుంచుకోండి: NIEP___ సంస్థల్లో E = Empowerment.
ఒకే వ్యక్తిలో వేరువేరు అంగవైకల్యాలు ఉన్నప్పుడు దానిని ఈ వైకల్యంగా పరిగణిస్తాం.
(1)చలన
(2)దృష్టి
(3)బహుళ
(4)ఏక
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బహుళ
ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ వైకల్యాలు ఉంటే దాన్ని ఏమంటారు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటే ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉండటం. ఉదాహరణకు దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం రెండూ ఉండటం (Deaf-Blindness), లేదా Cerebral Palsy తో పాటు బుద్ధిమాంద్యత ఉండటం. RPwD Act 2016 లో గుర్తించిన 21 వైకల్యాల్లో బహుళ వైకల్యాలు (Deaf-Blindness తో సహా) ఒకటి. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 కూడా బహుళ వైకల్యాలను కవర్ చేస్తుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బహుళ.
చలన వైకల్యం (1), దృష్టి లోపం (2) ఒక్కో రకం వైకల్యం మాత్రమే. ఏక (4) అంటే ఒకటే వైకల్యం; ప్రశ్న అడిగిన దానికి ఇది వ్యతిరేకం.
గుర్తుంచుకోండి: రెండు లేదా ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి = బహుళ వైకల్యం.
సరైన సమాధానం: (2) జిల్లా ప్రాథమిక విద్యా కార్యక్రమం (DPEP)
ప్రాథమిక విద్యను ప్రోత్సహించడానికి 1996-97లో మొదలైన కార్యక్రమం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఈ ప్రశ్న మన రాష్ట్రం దృష్టితో అడిగింది.
జిల్లా ప్రాథమిక విద్యా కార్యక్రమం (DPEP) ను కేంద్రం 1994లో ప్రారంభించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్లో DPEP 1996-97లో మొదటి దశగా ఐదు జిల్లాల్లో (నెల్లూరు, విజయనగరం, కర్నూలు, కరీంనగర్, వరంగల్) మొదలైంది, తర్వాత 19 జిల్లాలకు విస్తరించింది. పాఠశాలల్లో నమోదు పెంచడం, బడి మానేయడం తగ్గించడం, అభ్యసన స్థాయిలు పెంచడం దీని లక్ష్యాలు. సమ్మిళిత విద్యకు (IED) కూడా ఇందులో భాగం ఉంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) DPEP.
APPEP (1) 1980లలో మొదలైన రాష్ట్ర ప్రాజెక్టు; ఆ తర్వాత దాని స్థానంలో DPEP వచ్చింది. ఆపరేషన్ బ్లాక్బోర్డ్ (3) జాతీయ విద్యా విధానం 1986 తర్వాత 1987-88లో మొదలైంది. సర్వశిక్ష అభియాన్ (4) 2000-01లో మొదలైంది.
గుర్తుంచుకోండి: APPEP (1980లు) → OBB 1987 → DPEP (AP లో 1996-97) → SSA 2001.
1964-66 మధ్య పనిచేసిన విద్యా కమిషన్ ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
డా. డి.ఎస్. కొఠారి అధ్యక్షతన భారత విద్యా కమిషన్ (Indian Education Commission) 1964లో ఏర్పాటై, 1966లో నివేదిక ఇచ్చింది. 'భారతదేశ భవిత దాని తరగతి గదుల్లో రూపుదిద్దుకుంటోంది' అనే మాటతో నివేదిక మొదలవుతుంది. 10+2+3 విద్యా విధానం, సామాన్య పాఠశాల విధానం (Common School System), వికలాంగ పిల్లలను సాధారణ పాఠశాలల్లో చేర్చడం వంటి సిఫార్సులు చేసింది. ఈ సిఫార్సుల ఆధారంగా 1968 జాతీయ విద్యా విధానం వచ్చింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) కొఠారి కమిషన్.
శ్రీకృష్ణ కమిషన్ (1) ప్రత్యేక తెలంగాణ అంశంపై 2010లో ఏర్పాటైంది, విద్యా కమిషన్ కాదు. జనార్ధన్ రెడ్డి (2), సుందరయ్య (3) పేర్లు 1964-66 విద్యా కమిషన్కు సంబంధించినవి కావు.
గుర్తుంచుకోండి: 1964-66 = కొఠారి కమిషన్ → NPE 1968.
దృష్టి స్పష్టత ( Visual Acuity)ను, దీని ద్వారా తెలుసుకొనవచ్చును.
(1)గైడ్చార్ట్
(2)ఫ్లోచార్ట్
(3)స్నెల్లెన్ చార్ట్
(4)బొమ్మల చార్ట్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) స్నెల్లెన్ చార్ట్
దృష్టి స్పష్టత (Visual Acuity) ను కొలవడానికి వాడే సాధనం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
స్నెల్లెన్ చార్ట్ (Snellen Chart) లో పై నుంచి కిందకు అక్షరాలు క్రమంగా చిన్నవవుతాయి. వ్యక్తిని 6 మీటర్ల (20 అడుగుల) దూరంలో కూర్చోబెట్టి ఒక్కో కన్నుతో చదవమంటారు. ఫలితాన్ని 6/6, 6/60 వంటి భిన్నంగా రాస్తారు; పైన పరీక్ష దూరం, కింద సాధారణ కన్ను ఆ వరుసను చదవగలిగే దూరం. 6/6 అంటే సాధారణ దృష్టి. దీన్ని హెర్మన్ స్నెల్లెన్ రూపొందించాడు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) స్నెల్లెన్ చార్ట్.
ఫ్లోచార్ట్ (2) ఒక ప్రక్రియ దశలను చూపే చిత్రం, కంటి పరీక్ష కాదు. గైడ్ చార్ట్ (1) అనే పేరుతో దృష్టి పరీక్ష లేదు. బొమ్మల చార్ట్ (4) చదవలేని చిన్న పిల్లలకు కొన్నిసార్లు వాడినా, దృష్టి స్పష్టతకు ప్రామాణిక సాధనం స్నెల్లెన్ చార్టే.
లోక్ జంబుష్ ( Lok Jambush) కార్యక్రమం ఈ సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడినది.
(1)1992
(2)1892
(3)1995
(4)1895
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 1992
లోక్ జుంబిష్ (Lok Jumbish) కార్యక్రమం ఏ సంవత్సరంలో మొదలైంది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
లోక్ జుంబిష్ అంటే 'ప్రజా ఉద్యమం'. అందరికీ ప్రాథమిక విద్య (Education for All) లక్ష్యంగా రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం 1992లో దీన్ని మొదలుపెట్టింది. ప్రజల భాగస్వామ్యంతో పాఠశాలల మ్యాపింగ్, బాలికల విద్య, బడి బయటి పిల్లలను చేర్చడం దీని ముఖ్యాంశాలు. స్వీడిష్ సంస్థ SIDA, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దీనికి నిధులు ఇచ్చాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 1992.
1892 (2), 1895 (4) స్వాతంత్ర్యానికి ముందు కాలం; అప్పుడు ఈ కార్యక్రమం లేదు. 1995 (3) దగ్గరగా ఉన్నా తప్పు; ఇక్కడ చాలామంది తికమకపడతారు.
మెదడులోని వెనుకభాగం దెబ్బతినడం వలన ఇది సంభవిస్తుంది.
(1)డిస్లెక్సియా
(2)సెరిబ్రల్ పాల్సి
(3)కాన్సర్
(4)గతిలోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) గతిలోపం
మెదడు వెనుక భాగం దెబ్బతినడం వల్ల వచ్చే సమస్య ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మెదడు వెనుక భాగంలో, కింద ఉండే అనుమస్తిష్కం (Cerebellum) శరీర సమతుల్యతను, కదలికల సమన్వయాన్ని నియంత్రిస్తుంది. ఇది దెబ్బతింటే గతిలోపం (Ataxia) వస్తుంది: తడబడుతూ నడవడం, సమతుల్యత లేకపోవడం, చేతులు వణకడం, వస్తువులను సరిగా అందుకోలేకపోవడం. Cerebral Palsy లో కూడా ఈ రకాన్ని Ataxic CP అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) గతిలోపం (Ataxia).
సెరిబ్రల్ పాల్సి (2) పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా తర్వాత మెదడులోని ఏ భాగం దెబ్బతిన్నా రావచ్చు; అది ఒక భాగానికి పరిమితం కాదు, అందుకే ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు కానీ కచ్చితమైన జవాబు Ataxia. డిస్లెక్సియా (1) చదవడంలో అభ్యసన వైకల్యం. కాన్సర్ (3) కణాల అసాధారణ పెరుగుదల వల్ల వచ్చే వ్యాధి.
గుర్తుంచుకోండి: Cerebellum (వెనుక మెదడు) దెబ్బ = Ataxia: సమతుల్యత పోవడం.
దృష్టిలోపం కలవారు చదవడానికి, రాయడానికి ఉపయోగించే లిపి
(1)హిందీ
(2)చైనీస్
(3)బ్రెయిలీ
(4)ఆంగ్లం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బ్రెయిలీ
దృష్టి లోపం ఉన్నవారు చదవడానికి, రాయడానికి వాడే లిపి ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
Braille లిపిని ఫ్రాన్స్కు చెందిన లూయీ బ్రెయిలీ (Louis Braille) రూపొందించాడు. ఇది ఉబ్బెత్తు చుక్కల లిపి. ఒక్కో అక్షరం 6 చుక్కల కణం (Braille Cell) లో చుక్కల అమరికతో ఏర్పడుతుంది; 2 నిలువు వరుసలు × 3 అడ్డు వరుసలు = 6 చుక్కలు. వేళ్లతో తాకి చదువుతారు. రాయడానికి Braille Slate, Stylus లేదా Braille Writer వాడతారు. భారతీయ భాషల కోసం భారతీ బ్రెయిలీ (Bharati Braille) ఉంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బ్రెయిలీ.
హిందీ (1), చైనీస్ (2), ఆంగ్లం (4) భాషలు, వాటిని కంటితో చూసి చదవాలి. దృష్టి లోపం ఉన్నవారు ఈ భాషలను కూడా Braille లిపిలోనే చదువుతారు.
గుర్తుంచుకోండి: Braille = 6 చుక్కల కణం, Louis Braille.
AP TET March 2024 Paper 1Bలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 1 నుంచి 30 వరకు. పరీక్ష 5 మార్చి 2024న జరిగింది.
ఈ సెక్షన్లో ఏ టాపిక్ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: వైకల్యం: రకాలు, కారణాలు, లక్షణాలు (9), చట్టాలు, విధానాలు, పథకాలు, సంస్థలు (6), పెరుగుదల, వికాసం (3), ప్రజ్ఞ, సహజ సామర్థ్యం, సృజనాత్మకత (3).
ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?
అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ఈ సెక్షన్లో ప్రతి ప్రశ్నకు కీ ఒకే ఆప్షన్ను ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.
ఇతర పేపర్లలో శిశు వికాసం, పెడగాజీ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు