భాషా బోధన, బోధనా పద్ధతులు
- పిల్లలు వివిధ కార్యక్రమాల్లో, దైనందిన పనుల్లో (కొనుగోళ్లు వంటివి) భాషను తరచూ వాడతారు. రెండో భాషగా తెలుగును వాడినప్పుడు జ్ఞానాత్మక, భాషా నైపుణ్యాలు నేర్చుకోవడానికి బడిలో రెండో భాష అభ్యసనం అవసరం.
- చదవడం, రాయడం, నేర్చుకోవడం, విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం భాష ద్వారానే సాధ్యం. రెండో భాష అభ్యసనం సహజంగా / మాతృభాషలో జరిగితే ఎక్కువ విషయాలు నేర్చుకోగలుగుతారు.
- తరగతిలో ఏ భాష వాడినా ఆ భాషను పిల్లలు సహజంగా నేర్చుకుంటారనేది అవాస్తవం. బధిర పిల్లలు పెదవుల కదలికలు (లిప్ రీడింగ్) లేదా రాత ద్వారా భావప్రసారం చేస్తారు.
- రోజువారీ జీవితంలో భాషను చూడటం, పదాలు వాడటం ద్వారా ఆచరణాత్మకంగా నేర్చుకోవాలి. కానీ బడుల్లో ఉపాధ్యాయులు పాత పద్ధతులు వాడుతూ మాటల మీదే ఆధారపడతారు; అర్థం లేని పదాలు, సూచనలు వాడి పిల్లలను గందరగోళంలో పడేస్తారు. వాడుక భాష, వ్యావహారిక భాష మధ్య తేడా తెలియక విద్యార్థులు తికమక పడతారు; రెండో భాషలో పఠనం, లేఖనం అభివృద్ధి చేయడం కష్టమవుతుంది.
త్రిభాషా సూత్రం
- బడి విద్యలో త్రిభాషా సూత్రాన్ని కేంద్రీయ విద్యా సలహా సంఘం (CABE) 1956లో ప్రతిపాదించింది. 1961లో మంత్రుల సమావేశంలో దీనిలో మార్పులు చేశారు. కొఠారీ కమిషన్ దీన్ని ఈ కారణాలతో సమర్థించింది:
- అల్పసంఖ్యాక వర్గాల హక్కులను గుర్తిస్తూ వారి మాతృభాషల్లో బోధన జరగాలి.
- రాష్ట్రంలోని అధికార భాషను ప్రాంతీయ భాషగా పరిగణించడం సామాజిక, సాంస్కృతిక ఐక్యతకు దోహదపడుతుంది.
- త్రిభాషా సూత్రం ప్రకారం తప్పనిసరిగా మూడు భాషలు నేర్చుకోవాలి.
| భాష | హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రాలు | హిందీ మాట్లాడని రాష్ట్రాలు |
|---|---|---|
| మొదటి భాష | మాతృభాష లేదా ప్రాంతీయ భాష | మాతృభాష లేదా ప్రాంతీయ భాష |
| రెండో భాష | ఏదైనా ఆధునిక భారతీయ భాష లేదా ఇంగ్లీష్ | హిందీ లేదా ఇంగ్లీష్ |
| మూడో భాష | ఇంగ్లీష్ | - |
- అమలు: మాతృభాష బోధన 1వ తరగతి నుంచి; రెండో భాష రాష్ట్ర వనరులను బట్టి 6వ తరగతి లేదా 3వ తరగతి నుంచి; మూడో భాష కూడా 6వ తరగతి నుంచి బోధించాలి. ప్రస్తుతం ఇంగ్లీష్ను 1వ తరగతి నుంచే బోధిస్తున్నారు.
- విధానం: విద్యలో ఏ భాష వాడాలో ప్రభుత్వం తరచూ చెబుతున్నా, ప్రతి సమాజం సాధారణ భాషలో భావప్రసారం చేయాలని ప్రోత్సహిస్తుంది. జాతీయతను తెలపడానికి, దేశ ఆర్థిక వ్యవహారాలకు ఒక భాష అవసరం. బోధనలో, పరీక్షల నిర్వహణలో విధానం రూపొందించడంలో ఇలా ఎన్నో సమస్యలు ఉన్నాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
భారతదేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల వారు మూడు భాషలు నేర్చుకోవాలన్న విధానం
- (1)త్రిభాషా సూత్రం
- (2)ద్విభాషా సూత్రం
- (3)ప్రథమభాషా సూత్రం
- (4)మాతృభాషా సూత్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) త్రిభాషా సూత్రం
ఈ ప్రశ్న దేశంలో అందరూ మూడు భాషలు నేర్చుకోవాలనే భాషా విధానం పేరు అడుగుతోంది.
కొఠారి కమిషన్ (1964-66) సూచన మేరకు జాతీయ విద్యా విధానం 1968 త్రిభాషా సూత్రాన్ని (Three Language Formula) ప్రకటించింది. దీని ప్రకారం విద్యార్థి మాతృభాష లేదా ప్రాంతీయ భాష, హిందీ, ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవాలి; హిందీ ప్రాంతాల్లో హిందీ, ఇంగ్లీష్తో పాటు మరో ఆధునిక భారతీయ భాష నేర్చుకోవాలి. NEP 2020 కూడా దీన్ని కొనసాగించింది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) త్రిభాషా సూత్రం.
ద్విభాషా సూత్రం (2) రెండు భాషలనే సూచిస్తుంది. ప్రథమభాషా సూత్రం (3), మాతృభాషా సూత్రం (4) ఒకే భాష మీద దృష్టి పెడతాయి; మాతృభాష త్రిభాషా సూత్రంలో ఒక భాగం మాత్రమే. ‘మూడు భాషలు’ అనే మాటే త్రిభాషా అని గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: త్రి = మూడు: కొఠారి కమిషన్, NPE 1968.
ఉపాధ్యాయులు, సమాజం, సామగ్రి
- ఉపాధ్యాయుల నియామకం, శిక్షణ: కొన్ని సందర్భాల్లో ఉపాధ్యాయులు తరగతిలో పిల్లలను తమ ఇంటి భాషలో మాట్లాడనివ్వరు; అధికారిక భాషలోనే మాట్లాడించడం వల్ల ఇంటి భాష / ప్రాంతీయ భాష అణగారిపోతుంది. అల్పసంఖ్యాక జాతుల భాషలు తెలిసిన ఉపాధ్యాయులను నియమించడం కష్టం; కాబట్టి ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోర్సుల్లో బలహీన వర్గాల విద్యార్థులకు అవకాశం ఇవ్వాలి. ఉపాధ్యాయులు ఎక్కువగా ఇంగ్లీష్ మాధ్యమంలోనే శిక్షణ పొందుతున్నారు; ఇది ఇంగ్లీష్ బోధనకు తోడ్పడుతుంది.
- సమాజం, తల్లిదండ్రుల భాగస్వామ్యం: అభ్యాసకుడి ఇంటి వాతావరణానికి, బడి అనుభవాలకు మధ్య తేడా ఉంటుంది. పిల్లవాడు నేర్చుకుంటున్న భాషలో కుటుంబ సభ్యులు మాట్లాడరు. ఈ అంతరం తగ్గితే అభ్యసనానికి తోడ్పడుతుంది.
- లిపి విధానాలు, పాఠ్యప్రణాళిక సామగ్రి: ఉపాధ్యాయులు ప్రాంతీయ భాషలో మాట్లాడటాన్ని ప్రోత్సహించరు; మాతృభాషలో సామగ్రి అందుబాటులో లేదు; దాంతో పాఠ్యప్రణాళిక ప్రగతి తగ్గుతుంది. భాషను నిరంతరం అభ్యసించేలా చేయాలి. మాతృభాషతో పాటు బహుళ భాషా విద్యను అందించవచ్చు. బహుభాషా సమాజ అవసరాలు తీరేలా పాఠ్యప్రణాళిక సామగ్రిని నిర్ణయాధికారులు రూపొందించాలి.
- పిల్లవాడి సామర్థ్యాలను అర్థం చేసుకోవడం: పిల్లవాడు బడికి వచ్చేసరికే చుట్టూ ఉన్న భాషను నేర్చుకుంటాడు; శిక్షణ లేకుండానే భాష, జ్ఞానాత్మక నైపుణ్యాలు పెంచుకుంటాడు. బడి మాత్రం పిల్లవాడి మాతృభాషను గుర్తించదు; బడి అభ్యసనానికి, ఇంటి భాషా అనుభవాలకు సంబంధం ఉండదు. కాబట్టి ఉపాధ్యాయులు విద్యార్థులు చెప్పేది వినాలి.
భాషా బోధనా లక్ష్యాలు, భాషా బోధనా శాస్త్రం
- భాషా బోధనా లక్ష్యాలు: వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం (LSRW). వీటితో పాటు ఇతర భాషా సామర్థ్యాలను జ్ఞానాత్మకంగా, కళాత్మకంగా పెంచాలి.
- విద్యార్థులకు ప్రాథమిక వ్యక్తిగత భావప్రసార నైపుణ్యాలు పెంచాలి. సంభాషణ సందర్భాలు, రచనకు సంబంధించిన పాఠ్యాలు, రకరకాల సందర్భాలు సృష్టించి పిల్లలకు అనుభవాలు ఇవ్వవచ్చు.
- భాషా బోధనా శాస్త్రం: ఏ బోధనా పద్ధతిని ఎంచుకోవాలనేది విషయం స్వభావం, భాష స్వభావం, పిల్లవాడి జ్ఞానాత్మక వికాసం, అభ్యసన ప్రక్రియపై ఆధారపడుతుంది.
- బడిలో అన్ని సబ్జెక్టుల తరగతులూ, భాషా తరగతులూ ముఖ్యమైనవే. భాషను గ్రహించడంలో ప్రతి సబ్జెక్టుకు ప్రత్యేక పదజాలం, భావనలు ఉంటాయి; బడుల్లో భాషాభివృద్ధి తరచూ అసంపూర్తిగా ఉంటుంది. భాష సరిగా నేర్చుకోకపోతే ఇతర సబ్జెక్టుల్లోనూ వెనుకబడతారు.
- భాష ఒక పుస్తకానికే పరిమితం కాకూడదు; పాఠ్యపుస్తకంతో పాటు సాహిత్యం ద్వారానూ భాషానుభవాలు ఇవ్వాలి.
పఠనం, లేఖనం, పఠనం ద్వారా అభ్యసనం
- ప్రాథమిక దశలో అక్షరాస్యత చాలా ముఖ్యం; కానీ ప్రాథమిక పాఠశాల స్థాయిలో ఇది చాలావరకు నిర్లక్ష్యానికి గురైంది. మంచి పఠన, లేఖన నైపుణ్యాలు భాషాభివృద్ధికి, స్వయం అభ్యసనానికి అవసరం.
- రాయడానికి అక్షరాలు కూర్చడం, విరామ చిహ్నాలు ముఖ్యం. ఆలోచనలను ఒక రూపంలో క్రమపరచడం రాతకు కీలకం. సరైన బోధనా పద్ధతులతో ప్రాథమిక దశలోనే పఠన, లేఖన అభ్యసనం జరగాలి; అభ్యసన వైఖరిలోని లోపాలను సరిదిద్దుతూ మార్గదర్శనం చేయాలి.
- పఠనం ద్వారా అభ్యసనం: ప్రాథమిక స్థాయిలో పఠన, లేఖన అభ్యసనానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తే తర్వాతి దశల్లో ఈ నైపుణ్యాలు వ్యక్తిగత అభ్యసన అవసరాలకు ఉపయోగపడతాయి.
- బడి దశలో కథన పాఠ్యాలతో పాటు వివరణాత్మక (కాల్పనికేతర) పాఠ్యాలకు కూడా ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. కథన పాఠ్యాలతో పిల్లలు ఆనందం కోసం చదువుతారు, ఆత్మవిశ్వాసం పెంచుకుంటారు.
- పై తరగతుల్లో ప్రశ్నలకు జవాబులు రాస్తారు కానీ ఆలోచనా ప్రక్రియ అంతగా పెరగదు; అంశాలను క్రమపరచుకుని స్వతంత్రంగా రాయడం అభివృద్ధి కాదు. దాంతో కొద్దిమందే భాషా సామర్థ్యాలతో స్వయం అభ్యాసకులుగా ఎదుగుతారు.
పరీక్ష కోణం: త్రిభాషా సూత్రం - CABE 1956 ప్రతిపాదన, 1961 మంత్రుల సమావేశంలో మార్పులు, కొఠారీ కమిషన్ సమర్థన. మొదటి భాష = మాతృభాష / ప్రాంతీయ భాష. భాషా బోధనా లక్ష్యాలు LSRW (వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం). బధిర పిల్లలు లిప్ రీడింగ్ / రాత ద్వారా భావప్రసారం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
LSRWను విస్తరించగా
- (1)Learning, Serving, Remembering, Watching
- (2)Listening, Speaking, Reading, Writing
- (3)Laughing, Selecting, Reaching, Working
- (4)Lecturing, Signing, Relaxing, Worshipping
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) Listening, Speaking, Reading, Writing
LSRW అనే సంక్షిప్త రూపం దేనిని సూచిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భాషా బోధనలో నాలుగు ప్రాథమిక నైపుణ్యాలు ఉన్నాయి: వినడం (Listening), మాట్లాడడం (Speaking), చదవడం (Reading), రాయడం (Writing). పిల్లవాడు భాషను ఇదే క్రమంలో నేర్చుకుంటాడు. మొదట విని అర్థం చేసుకుంటాడు, తర్వాత మాట్లాడతాడు, ఆ తర్వాత చదువుతాడు, చివరగా రాస్తాడు. వినడం, చదవడం గ్రహణ నైపుణ్యాలు; మాట్లాడడం, రాయడం వ్యక్తీకరణ నైపుణ్యాలు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) Listening, Speaking, Reading, Writing.
ఆప్షన్లు (1), (3), (4)లోని పదాలు L, S, R, W అక్షరాలతో మొదలవుతున్నా భాషా నైపుణ్యాలు కావు. భాషా బోధన సందర్భంలో LSRW అంటే ఎప్పుడూ ఈ నాలుగు నైపుణ్యాలే.
గుర్తుంచుకోండి: LSRW = వినడం → మాట్లాడడం → చదవడం → రాయడం (నేర్చుకునే క్రమం కూడా ఇదే).
పిల్లలకు ఈ క్రమంలో బోధన చేయడం ఆమోదయోగ్యమైనది
- (1)చదవడం - రాయడం - వినడం - మాట్లాడటం
- (2)వినడం - మాట్లాడటం - చదవడం - రాయడం
- (3)మాట్లాడటం - వినడం - రాయడం - చదవడం
- (4)రాయడం - చదవడం - మాట్లాడటం - వినడం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వినడం - మాట్లాడటం - చదవడం - రాయడం
భాషా నైపుణ్యాలను పిల్లలకు ఏ క్రమంలో నేర్పాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పిల్లలు మాతృభాషను సహజంగా నేర్చుకునే క్రమం ఇది: ముందు వింటారు, విన్నదాన్ని మాట్లాడతారు, తర్వాత అక్షరాలు గుర్తించి చదువుతారు, చివరగా రాస్తారు. దీన్నే LSRW (Listening, Speaking, Reading, Writing) క్రమం అంటారు. వినడం, చదవడం గ్రహణ నైపుణ్యాలు; మాట్లాడటం, రాయడం వ్యక్తీకరణ నైపుణ్యాలు. బోధన కూడా ఈ సహజ క్రమాన్నే పాటించాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినడం - మాట్లాడటం - చదవడం - రాయడం.
(1), (4) చదవడం లేదా రాయడంతో మొదలవుతాయి; విని, మాట్లాడని పిల్లవాడికి అక్షరాలు అర్థం కావు. (3) మాట్లాడటంతో మొదలవుతుంది; వినకుండా మాట్లాడటం రాదు. పైగా అందులో రాయడం చదవడానికి ముందు ఉంది, అదీ తప్పే.
గుర్తుంచుకోండి: LSRW: విను, మాట్లాడు, చదువు, రాయి.
మెమొరీ కోడ్: "56 ప్రతిపాదన, 61 మార్పు" - CABE 1956, మంత్రుల సమావేశం 1961. మూడు భాషల వరుస "మా-హిం-ఇం" - మాతృభాష, హిందీ (లేదా ఆధునిక భారతీయ భాష), ఇంగ్లీష్. LSRW వరుస "వి-మా-చ-రా" - వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం.