భావప్రసార ప్రక్రియలోనే అభ్యసనం జరుగుతుంది. బడిలో విద్య నేర్చుకోవడానికి ప్రత్యక్ష, చురుకైన భావప్రసారం అవసరం. అభ్యసనానికి, విద్యా ప్రగతికి భాష, భాషణ నైపుణ్యాలు కావాలి. పఠనం, భాషణం, లేఖనం, సంజ్ఞలు - ఇవన్నీ భాషా రూపాలు. భాషా, జ్ఞాన వికాసంలో చదవడం, రాయడం, వినడం, మాట్లాడటం ముఖ్య భాషా రూపాలు.
- భాషణం పఠనానికీ, లేఖనానికీ తోడ్పడుతుంది. భాషణానికీ లేఖనానికీ పరస్పర సంబంధం ఉంది. మనం వాడే భాషా సామర్థ్యాలు చిన్న వయసు నుంచి పెద్దయ్యే వరకు పెరుగుతుంటాయి.
- వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడంలో సమస్యలు ఉంటే అభ్యసనంలో ఇబ్బందులు వస్తాయి: శబ్దాలను పుట్టించడం, అర్థం చేసుకోవడం, పదాలు - వాక్యాల ఉచ్చారణలో సమస్యలు.
- భాషణ సమస్యలు ఉన్న పిల్లలు: ప్రదర్శనా నైపుణ్యాలు తక్కువ, పఠనంలో సమస్యలు, భాషను అర్థం చేసుకోవడంలో - ఉచ్చరించడంలో ఇబ్బంది, బడికి వెళ్లకపోవడం, సామాజిక సంకేతాలను తప్పుగా అర్థం చేసుకోవడం, పరీక్షల్లో తక్కువ మార్కులు.
బడి వయసు పిల్లల్లో భాష, భాషణ సమస్యలు
- భాష, భాషణ సమస్యలు ఉన్న విద్యార్థులకు సమాచారాన్ని గ్రహించడంలో, అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది ఉంటుంది. భావాలను వ్యక్తం చేయడంలో, పదాలు వాడటంలో సమస్యలు ఉంటాయి.
- సమస్యల రకం వైకల్య రకాన్ని బట్టి మారుతుంది.
| సమస్య | లక్షణం |
|---|---|
| ఉచ్చారణ సమస్యలు (ఆర్టిక్యులేషన్) | శబ్దాలను తప్పుగా పలకడం; ఉదా: 'ల' కు బదులు 'ర' పలకడం; కొన్నిసార్లు శబ్దాలను కలపడం, వదిలేయడం; ఇతరులకు అర్థం కాదు; చిన్న పిల్లల్లో తరచూ కనిపిస్తుంది |
| జ్ఞానాత్మక - భావప్రసార సమస్యలు | ఆలోచన, ప్రత్యక్షం, జ్ఞానం, ఊహకు సంబంధించిన సమస్యలు |
| ధారాళత సమస్యలు / నత్తి | శబ్దాలు, పదాలు మళ్ళీ మళ్ళీ పలకడం, సాగదీయడం, లయ లేకపోవడం; ఉచ్ఛ్వాస - నిశ్వాస ప్రక్రియల్లో ఇబ్బంది |
| కంఠధ్వని సమస్యలు | బొంగురు గొంతు, ముక్కుతో మాట్లాడటం, మరీ పెద్దగా లేదా కీచు గొంతుతో మాట్లాడటం; స్థాయి, శబ్ద తీవ్రత, ప్రతిధ్వనిలో తేడాలు; స్వరంలో నొప్పి |
| భాషా సమస్యలు | భావాలను, అవసరాలను వ్యక్తం చేయడంలో ఇబ్బంది |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
శ్రవణ లోపం ఉన్న పిల్లలు 'కాకి' అనే శబ్దం బదులు 'తాతి' అనటాన్ని ఇలా అంటారు
- (1)లయ దోషాలు
- (2)స్వర దోషాలు
- (3)ఉచ్చారణ దోషాలు
- (4)అర్థరహిత, అస్పష్టత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఉచ్చారణ దోషాలు
"కాకి" అనాల్సిన చోట "తాతి" అనడం ఏ రకమైన మాట దోషం అని ప్రశ్న.
ఇక్కడ "క" శబ్దం స్థానంలో "త" వచ్చింది. ఒక ధ్వనికి బదులు మరో ధ్వని పలకడాన్ని ప్రతిక్షేపణ (Substitution) అంటారు. ఉచ్చారణ దోషాల్లో నాలుగు రకాలు ఉంటాయి: ప్రతిక్షేపణ, లోపం (Omission), వక్రీకరణ (Distortion), చేర్పు (Addition). వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు శబ్దాలను సరిగా వినలేక, నాలుక వెనుక భాగంతో పలికే "క" ను ముందు భాగంతో పలికే "త" గా మారుస్తారు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) ఉచ్చారణ దోషాలు.
లయ దోషాలు (1) అంటే నత్తి వంటి మాట ప్రవాహంలో అంతరాయం. స్వర దోషాలు (2) అంటే గొంతు బొంగురు, మరీ ఎక్కువ లేదా తక్కువ స్థాయి. అస్పష్టత (4) అంటే మొత్తం మాట అర్థం కాకపోవడం; ఇక్కడ ఒక్క ధ్వని మాత్రమే మారింది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒక ధ్వనికి బదులు మరో ధ్వని = ఉచ్చారణ దోషం (Substitution).
ఉచ్చారణ దోషాల రకాలు
| రకం | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| వదిలేయడం (ఒమిషన్) | వాక్యాల్లో, పదాల్లో కొన్ని శబ్దాలను వదిలేస్తారు | "స్కూల్" ను "కూ" అనడం; "బుక్" ను "బూ" అనడం |
| బదులు పలకడం (సబ్స్టిట్యూషన్) | ఒక శబ్దానికి బదులు మరో శబ్దం వాడతారు | "లుక్" ను "వుక్", "లిటిల్" ను "విటిల్" అనడం |
| వంకరగా పలకడం (డిస్టార్షన్) | శబ్దాన్ని పలుకుతారు కానీ సరిగా పుట్టించలేరు | 'స' పలికేటప్పుడు ఈల శబ్దం వినిపించడం; నాలుక రెండు పళ్ల మధ్యకు రావడం వల్ల ముందు పెదాలకు తాకినట్లు ఉండటం |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
జతపరుచుము. i) డిస్టార్షన్ – a) 'చాకోలేట్' కు బదులు 'చా' ii) అడిషన్ – b) 'ట్రక్' కు బదులు 'తర్' iii) ఒమిషన్ – c) 'రోటీ' కి బదులు 'లోతి' iv) సబ్స్టిట్యూషన్ – d) 'బ్లూ' కు బదులు 'బులు'
- (1)i-d ii-a iii-b iv-c
- (2)i-b ii-a iii-d iv-c
- (3)i-c ii-a iii-b iv-d
- (4)i-b ii-d iii-a iv-c
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) i-b ii-d iii-a iv-c
ఉచ్చారణ లోపాల (articulation errors) నాలుగు రకాలను వాటి ఉదాహరణలతో జతపరచాలి. ఈ నాలుగు రకాలను కలిపి SODA (Substitution, Omission, Distortion, Addition) అని గుర్తుంచుకుంటారు.
సబ్స్టిట్యూషన్ అంటే ఒక ధ్వనికి బదులు మరో ధ్వని పలకడం: 'రోటీ' ని 'లోతి' అనడంలో 'ర' కు బదులు 'ల' వచ్చింది (iv-c). ఒమిషన్ అంటే కొన్ని ధ్వనులను వదిలేయడం: 'చాకోలేట్' ను 'చా' అనడం (iii-a). అడిషన్ అంటే అదనపు ధ్వని చేర్చడం: 'బ్లూ' లో 'బ', 'ల' మధ్య అదనంగా 'ఉ' చేర్చి 'బులు' అనడం (ii-d). డిస్టార్షన్ అంటే ధ్వనిని గుర్తుపట్టలేనంతగా వికృతంగా పలకడం: 'ట్రక్' ను 'తర్' అనడం (i-b).
కాబట్టి i-b, ii-d, iii-a, iv-c. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఇక్కడ చాలామంది 'చా' లో అదనంగా ఏదో ఉందనుకుని అడిషన్కు (a) జతపరుస్తారు. కానీ 'చా' లో ధ్వనులు తగ్గాయి, పెరగలేదు. అందుకే ii-a ఉన్న (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: SODA: Substitution (మార్చడం), Omission (వదలడం), Distortion (వికృతం), Addition (చేర్చడం).
ఇతర భాష, భాషణ రుగ్మతలు
- నోటి అప్రాక్సియా: శబ్దాలను ఉచ్చరించడానికి నాలుక, పెదాలను కదపడంలో తేడాలు.
- డిసార్థ్రియా: భాషణ కండరాలు పక్షవాతం లేదా బలహీనత వల్ల సరిగా పనిచేయవు; దాంతో మాట ముద్దగా (అస్పష్టంగా) వస్తుంది, ముక్కు ద్వారా ఎక్కువ శబ్దం వస్తుంది.
- స్వరోత్పత్తి రుగ్మత: స్వరంలో బొంగురు, స్థాయిలో హెచ్చుతగ్గులు; పక్షవాతం వల్ల స్వరతంత్రులు బలహీనపడటం, శ్వాస ప్రక్రియలో మార్పుల వల్ల భాషణంలో తేడాలు.
- ప్రతిధ్వని (రెజొనెన్స్) రుగ్మతలు: శబ్దం పుట్టేటప్పుడు గొంతు, ముక్కు, నోటి ద్వారా గాలి ప్రవాహంలో హెచ్చుతగ్గుల వల్ల వచ్చే తేడాలు.
- ముక్కులో అడ్డంకి, అలర్జీలు లేదా కండరం అడ్డుపడటం వల్ల ముక్కు నుంచి తక్కువ శబ్దం రావడం.
- మృదు తాలువు పూర్తిగా మూసుకోకపోవడం వల్ల ముక్కు నుంచి ఎక్కువ శబ్దం రావడం.
- వ్యక్తీకరణ భాషా రుగ్మత: భాషను వ్యక్తం చేయడంలో ఇబ్బంది; తక్కువ పదజాలం వాడటం, వాక్యాల నుంచి ముఖ్యమైన కాలాలను వదిలేయడం. ఏకాగ్రత లోపం, వినికిడి లోపం ఉన్నవారిలో ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
- మిశ్రమ గ్రహణ - వ్యక్తీకరణ భాషా రుగ్మత: భాషను గ్రహించడంలోనూ, వ్యక్తం చేయడంలోనూ సమస్యలు; ఆదేశాలను, పొడవైన వాక్యాలను అర్థం చేసుకోలేరు. ఏకాగ్రత లోపం ఉన్న పిల్లల్లో సాధారణ పదజాలం కూడా తక్కువ.
- సామాజిక భావప్రసార రుగ్మత (SCD): దీన్ని అర్థ - వ్యావహారిక రుగ్మత అని కూడా అంటారు. సామాజిక భావప్రసారంలో, పఠనంలో సమస్యలు; ఎంత మాట్లాడాలో, ఎలా మాట్లాడాలో తెలియకపోవడం.
- శ్రవణ ప్రక్రియ రుగ్మత: వివిధ శబ్దాలను, పదాలను గుర్తించడంలో సమస్య; మాట్లాడేవారిని మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పమని అడుగుతారు; మాట్లాడేటప్పుడు వాక్యం చివర సరిగా ఉచ్చరించలేరు.
భాషా సమస్యల లక్షణాలు
భాష అంటే అర్థవంతమైన శబ్దాల కలయిక. భాషా సమస్య ఉన్నవారిలో గ్రహణ, వ్యక్తీకరణ సమస్యలతో పాటు ఈ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి:
- సరైన పదాలను, వాటి అర్థాలను వాడలేకపోవడం; భావాలను వ్యక్తం చేయలేకపోవడం.
- వ్యాకరణ దోషాలు, తక్కువ పదజాలం; సలహాలను, ఆదేశాలను పాటించలేకపోవడం.
- ఇతరులు మాట్లాడేది అర్థం కాకపోవడం, ఎక్కువగా మాట్లాడకపోవడం; చిన్న చిన్న పదాలు, వాక్యాలు కూడా వాడలేకపోవడం.
- సామాజిక సంబంధాలు తక్కువగా ఉండటం; సంభాషణల్లో పాల్గొనలేకపోవడం; ఇతరులను పలకరించలేకపోవడం.
తల్లిదండ్రులకు సూచనలు
భాషా సంబంధిత సమస్యలు గుర్తించిన తర్వాత తల్లిదండ్రులకు ఇచ్చే సూచనలు:
- పిల్లవాడి సంభాషణ సమస్యలను బడిలో, ఇంట్లో అర్థం చేసుకుని తగిన మద్దతు ఇవ్వాలి. పిల్లవాడు మాట్లాడేటప్పుడు గమనిస్తే అతని ప్రవర్తన, భాషా సమస్యలు తెలుస్తాయి.
- పిల్లవాడి కళ్లలోకి చూస్తూ, అతని దృష్టితో అతని కంటి కదలికలను గమనించాలి.
- ఏదైనా వస్తువును చూస్తున్నప్పుడు, ఏదైనా పని జరుగుతున్నప్పుడు, ఏదైనా కృత్యం చేస్తున్నప్పుడు దాన్ని వర్ణించి చెప్పాలి.
- ఇంట్లో ప్రతి విషయంలో సరైన సూచనలు ఇవ్వాలి. ఉదా: వంట చేసేటప్పుడు కావాల్సిన పదార్థాల గురించి కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి చర్చించాలి.
- ఇంట్లో రకరకాల కార్యక్రమాలు, వ్యూహాలు పాటిస్తే పిల్లల్లో భాషా నైపుణ్యాలు, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి.
- ఇతర పిల్లల తల్లిదండ్రులతో వ్యూహాలు పంచుకోవాలి; దాంతో మాటల భాష పెంచడానికి సహాయం దొరుకుతుంది. తల్లిదండ్రులు, బడి వ్యక్తులు కలిసి పనిచేయాలి.
- తల్లిదండ్రులు ఉపాధ్యాయులతో చర్చించి, అనియత పద్ధతులు పిల్లవాడి భాషాభివృద్ధికి ఎలా తోడ్పడతాయో వివరించాలి.
- ఎప్పటికప్పుడు విద్యాపరమైన మూల్యాంకనం, ఏకాగ్రత మూల్యాంకనం చేస్తూ అవసరమైన సేవలు అందించాలి. పిల్లవాడి వైద్యుడిని సంప్రదించి ఇతర సమస్యల గురించి చర్చించాలి. ప్రత్యేక నిపుణులతో కలిసి భాష, భాషణ అభివృద్ధికి కృషి చేయాలి.
భాష, భాషణ నిపుణుల సేవలు
- స్క్రీనింగ్, మూల్యాంకనం, చికిత్స - ఇవి తల్లిదండ్రులు, తరగతి ఉపాధ్యాయులు, భాషణ నిపుణులు కలిసి చేస్తారు.
- మూల్యాంకనం తర్వాత పిల్లలను వ్యక్తిగతంగా లేదా తరగతిలో చిన్న చిన్న గుంపులుగా చేర్చి భాష, భాషణ పెంపొందిస్తే విద్యా లక్ష్యాలు సాధించవచ్చు.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో భాష, భాషణ లోపాల నివారణకు సరైన సేవలు, ఆత్మవిశ్వాసం పెంచే చర్యలు అవసరం. భాష, భావప్రసారం ద్వారా విద్యార్థులు మంచి సంబంధాలు ఏర్పరుచుకుంటారు.
పరీక్ష కోణం: ఇక్కడ చెప్పిన ఉచ్చారణ దోషాల రకాలు: వదిలేయడం, బదులు పలకడం, వంకరగా పలకడం. 'ల' కు బదులు 'ర' = ఉచ్చారణ సమస్య. నత్తి = ధారాళత సమస్య. బొంగురు / కీచు గొంతు = కంఠధ్వని సమస్య. SCD = సామాజిక భావప్రసార రుగ్మత. డిసార్థ్రియా = కండరాల పక్షవాతం / బలహీనతతో ముద్ద మాట.
మెమొరీ కోడ్: "వ-బ-వం" - వదిలేయడం (కూ), బదులు పలకడం (విటిల్), వంకరగా పలకడం (ఈల శబ్దం). సమస్యల జాబితా "ఉ-ధా-కం" - ఉచ్చారణ, ధారాళత (నత్తి), కంఠధ్వని.