AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

AP TET August 2026 Paper 2B వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (భాగం 1): ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు

AP TET August 2026 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్‌లో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1) సెక్షన్‌లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD (12), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు (5), మాట, భాష, మాట లోపాలు (4), చెవి, వినికిడి లోపాలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.

ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi

వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1): ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

టాపిక్ప్రశ్న సంఖ్యలుప్రశ్నలు
గుర్తింపు, అంచనా, సత్వర జోక్యం1121
చెవి, వినికిడి లోపాలు101, 109, 1103
శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు102, 106, 1083
మాట, భాష, మాట లోపాలు91, 103, 107, 1114
నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD92, 93, 94, 95, 96, 97, 99, 100, 113, 115, 116, 11712
పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు98, 114, 118, 119, 1205
థెరపీలు, సహాయక ఉపకరణాలు, పునరావాసం1041
మూల్యాంకనం1051

AP TET August 2026 Paper 2B వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1): ప్రశ్నలు, సమాధానాలు, వివరణలు

ప్రశ్న 91 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·మాట, భాష, మాట లోపాలు

పదాలు, పదసముచ్ఛయం లేక ఇతర వ్యక్తి చెప్పునది తిరిగి చెప్పుటను ఇలా అంటారు.

  1. (1)అఫేసియా
  2. (2)డిస్‌ఫేసియా
  3. (3)ఎకలేలియా
  4. (4)క్యూడ్ స్పీచ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఎకలేలియా

ఎదుటి వ్యక్తి అన్న పదాలను, వాక్యాలను పిల్లవాడు అర్థం లేకుండా మళ్లీ మళ్లీ అలాగే తిరిగి అనే మాట లక్షణానికి పేరు ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఈ లక్షణాన్ని ఎకలేలియా (Echolalia) అంటారు. 'Echo' అంటే ప్రతిధ్వని, 'lalia' అంటే మాట. విన్న వెంటనే తిరిగి అంటే తక్షణ ఎకలేలియా (Immediate), కొన్ని గంటలు, రోజుల తర్వాత అంటే ఆలస్య ఎకలేలియా (Delayed). ఆటిజం (ASD) ఉన్న పిల్లల్లో ఇది చాలా ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు టీచర్ 'నీ పేరేమిటి?' అని అడిగితే పిల్లవాడు కూడా 'నీ పేరేమిటి?' అనే అంటాడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఎకలేలియా.

అఫేసియా (1) మెదడుకు దెబ్బ తగలడం వల్ల అప్పటికే నేర్చుకున్న భాష పూర్తిగా పోవడం. డిస్‌ఫేసియా (2) అదే భాషా సామర్థ్యం పాక్షికంగా దెబ్బతినడం. క్యూడ్ స్పీచ్ (4) వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి పెదవుల కదలికలతో పాటు చేతి సంకేతాలు చూపే సంభాషణ పద్ధతి. ఈ మూడూ మాటలను తిరిగి అనడం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Echo = ప్రతిధ్వని; విన్నది తిరిగి అనడం = ఎకలేలియా.

ప్రశ్న 92 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

RPWD-2016 ప్రకారంASD అనగా నరాల–దీర్ఘకాలిక స్థితి ముఖ్యంగా ఈ వయసులో కనబడును

  1. (1)జీవితంలో మొదటి 5 సంవత్సరాలు
  2. (2)జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు
  3. (3)జీవితంలో మొదటి సంవత్సరం
  4. (4)జీవితంలో మొదటి 2 సంవత్సరాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు

RPwD చట్టం 2016 షెడ్యూల్‌లో ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) నిర్వచనంలో ఈ స్థితి ఏ వయసులో బయటపడుతుందని చెప్పారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

చట్టం ప్రకారం ASD అంటే సాధారణంగా జీవితంలో మొదటి మూడు సంవత్సరాలలో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి (neuro-developmental condition). ఇది వ్యక్తి సంభాషించే సామర్థ్యం, సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడం, ఇతరులతో కలవడం మీద బాగా ప్రభావం చూపుతుంది. తరచుగా అసాధారణమైన లేదా ఒకేలా పునరావృతమయ్యే అలవాట్లు (stereotypical behaviours) కూడా ఉంటాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) జీవితంలో మొదటి 3 సంవత్సరాలు.

మొదటి సంవత్సరం (3), మొదటి 2 సంవత్సరాలు (4) లో కొన్ని సంకేతాలు కనిపించవచ్చు, కానీ చట్టంలోని మాట 'మొదటి మూడు సంవత్సరాలు'. 5 సంవత్సరాలు (1) కూడా చట్టంలో లేదు. పరీక్షలో చట్టం నిర్వచనంలోని పదాలనే గుర్తుంచుకోవాలి.

గుర్తుంచుకోండి: RPwD: ASD = మొదటి 3 సంవత్సరాలలో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి.

ప్రశ్న 93 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

ఆటింజకు సంబంధించి ఒక సాధారణ మూఢనమ్మకం ఏమనగా: ఈ స్థితి కేవలం పిల్లలకు మాత్రమే సంభవిస్తుంది. అయితే నిజం ఏమనగా!

  1. (1)ఆటిజం పెద్దవారికి ప్రభావితం చేయదు.
  2. (2)మనం ఆటిజంను తరువాతి దశలో అంచనా వేయలేము.
  3. (3)భారత్‌లో వయోజనులకు ఆటిజం నిర్ధారించలేము.
  4. (4)ఆటిజం గల పిల్లలు పెరిగి పెద్దవాళ్ళు అవుతారు.
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఆటిజం గల పిల్లలు పెరిగి పెద్దవాళ్ళు అవుతారు.

ఆటిజం పిల్లలకే వస్తుంది అనేది ఒక అపోహ. దానికి బదులు నిజం ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఆటిజం జీవితాంతం ఉండే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి (lifelong condition). ఇది బాల్యంలో మొదలవుతుంది, కానీ వయసుతో పాటు పోదు. సరైన శిక్షణ, థెరపీలతో నైపుణ్యాలు మెరుగుపడతాయి, అయినా ఆ వ్యక్తి పెద్దయ్యాక కూడా ఆటిజం ఉన్న వయోజనుడే. అందుకే 'ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు పెరిగి ఆటిజం ఉన్న పెద్దవాళ్లు అవుతారు' అనేదే నిజం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

ఆప్షన్ (1) 'పెద్దవారిని ప్రభావితం చేయదు' అనేది అదే అపోహను మళ్లీ చెబుతోంది. (2), (3) కూడా తప్పు. వయోజనుల్లో కూడా ఆటిజాన్ని అంచనా వేయవచ్చు, నిర్ధారించవచ్చు. బాల్యంలో గుర్తించని చాలామందికి పెద్దయ్యాకే నిర్ధారణ జరుగుతుంది.

గుర్తుంచుకోండి: ఆటిజం జీవితాంతం ఉంటుంది; పిల్లలతో పాటు అదీ పెరుగుతుంది.

ప్రశ్న 94 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

ASD కు సంబంధించి సత్యమైన దానిని గుర్తించగా a) స్టీరియోటైపిక్ ప్రవర్తనలు కలిగి ఉండవచ్చును. b) ఆటిజం అనునది క్లిష్టమైన డెవలప్‌మెంటల్ వైకల్యం. c) ఇది ఒక మానసిక రుగ్మత. d) వైద్య పరీక్షలను ఉపయోగించి ఆటిజంను నిర్ధారించవచ్చు.

  1. (1)a, b are correct; c, d are not correct
  2. (2)c, d are correct; a, b are not correct
  3. (3)a, d are correct; b, c are not correct
  4. (4)b, d are correct; a, c are not correct
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) a, b are correct; c, d are not correct

ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (ASD) గురించి ఇచ్చిన నాలుగు వాక్యాల్లో ఏవి నిజమో గుర్తించాలి.

వాక్యం a నిజం: చేతులు ఊపడం, ఊగడం, వస్తువులను వరుసగా పేర్చడం లాంటి ఒకేలా పునరావృతమయ్యే ప్రవర్తనలు (stereotypic behaviours) ASD లో సాధారణం. వాక్యం b కూడా నిజం: ఆటిజం సంభాషణ, సామాజిక సంబంధాలు, ప్రవర్తన అన్నింటినీ ప్రభావితం చేసే క్లిష్టమైన అభివృద్ధి వైకల్యం (developmental disability). కాబట్టి a, b సరైనవి.

వాక్యం c తప్పు: ఆటిజం మానసిక వ్యాధి (mental illness) కాదు. RPwD చట్టం 2016 లో కూడా ఆటిజం, మానసిక అనారోగ్యం (mental illness) వేర్వేరు వైకల్యాలుగా ఉన్నాయి. వాక్యం d తప్పు: ఆటిజాన్ని నిర్ధారించే రక్త పరీక్ష, స్కాన్ లాంటి వైద్య పరీక్ష ఏదీ లేదు. పిల్లల ప్రవర్తనను గమనించి, ISAA, CARS లాంటి మాపనులతో నిర్ధారిస్తారు. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) a, b సరైనవి; c, d సరైనవి కావు.

ఇక్కడ చాలామంది d ని నిజం అనుకుని (3) లేదా (4) ఎంచుకుంటారు. గుర్తుంచుకోండి: ఆటిజం నిర్ధారణ ప్రవర్తన ఆధారంగానే జరుగుతుంది. c ని కలిగి ఉన్న (2) కూడా తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: ఆటిజం: మానసిక వ్యాధి కాదు, వైద్య పరీక్షతో కాదు, ప్రవర్తన పరిశీలనతో నిర్ధారణ.

ప్రశ్న 95 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

ISAA యొక్క విస్తరణ రూపం మరియు దాని స్కేల్‌ లోని ఐటమ్స్.

  1. (1)ఇండియన్ స్కేల్ ఫర్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ ఆటిజం, 42 ఐటమ్స్
  2. (2)ఇన్ఫార్మల్ స్కేల్ ఫర్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ ఆటిజం, 65 ఐటమ్స్
  3. (3)ఇంటెలిజెన్స్ స్కేల్ ఫర్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ ఆటిజం, 35 ఐటమ్స్
  4. (4)ఇండియన్ స్కేల్ ఫర్ అసెస్‌మెంట్ ఆఫ్ ఆటిజం, 45 ఐటమ్స్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1), (4) ఆప్షన్లకు పూర్తి మార్కులు (అధికారిక కీ)

అధికారిక కీ (1), (4) రెండింటికీ మార్కులు ఇచ్చింది. ప్రశ్నలో, జవాబుల్లో అస్పష్టత ఉందని బోర్డు నోట్‌లో చెప్పింది. ISAA పూర్తి పేరు, అందులోని అంశాల (items) సంఖ్య అడిగారు.

ISAA అంటే Indian Scale for Assessment of Autism. ఆటిజాన్ని గుర్తించి, దాని తీవ్రతను అంచనా వేయడానికి మన దేశంలో తయారు చేసిన మాపని ఇది. ఆటిజం వైకల్య ధ్రువపత్రం ఇవ్వడానికి దీన్నే వాడతారు. ఇందులో 40 అంశాలు ఉన్నాయి. అవి సామాజిక సంబంధాలు, భావోద్వేగ ప్రతిస్పందన, మాట-భాష-సంభాషణ, ప్రవర్తన తీరు, ఇంద్రియ అంశాలు, జ్ఞానాత్మక అంశాలు అనే 6 విభాగాలుగా ఉంటాయి. ప్రతి అంశాన్ని 5 పాయింట్ల స్కేల్‌పై రేట్ చేస్తారు.

పేరు పరంగా (1), (4) రెండూ సరైనవి: 'Indian Scale for Assessment of Autism'. కానీ అంశాల సంఖ్య 42 గానీ 45 గానీ కాదు, 40. అందుకే ఏదీ పూర్తిగా సరైనది కాదు, బోర్డు రెండు ఆప్షన్లకూ మార్కులు ఇచ్చింది. 40 కి దగ్గరగా ఉన్నది 42 కాబట్టి (1) కొంచెం దగ్గరగా ఉంది.

(2) 'Informal', (3) 'Intelligence' అనే పేర్లు తప్పు. ISAA లో 'I' అంటే Indian. ఈ రెండూ మార్కులు పొందవు.

గుర్తుంచుకోండి: ISAA = Indian Scale for Assessment of Autism: 40 అంశాలు, 6 విభాగాలు.

ప్రశ్న 96 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

బోధనా వ్యూహం – డిస్క్రీట్ ట్రైల్ లోని భాగాలు

  1. (1)కృత్యం, పునర్బలనం, ఆంటిసిడెంట్, ప్రతిచర్య
  2. (2)అప్పియరెన్స్, కృత్యం, శిక్ష, రియాక్షన్
  3. (3)నిర్మాణం, సపోర్ట్, ప్రేరణ, పునర్బలనం
  4. (4)ఇన్స్ట్రక్షన్, పిల్లవాని రెస్పాన్స్, కాన్సిక్వెన్స్, బ్రీఫ్ పాజ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఇన్స్ట్రక్షన్, పిల్లవాని రెస్పాన్స్, కాన్సిక్వెన్స్, బ్రీఫ్ పాజ్

ఆటిజం ఉన్న పిల్లలకు వాడే డిస్క్రీట్ ట్రయల్ ట్రైనింగ్ (Discrete Trial Training, DTT) లో ఒక 'ట్రయల్' ఏ భాగాలతో ఉంటుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

DTT అనువర్తిత ప్రవర్తనా విశ్లేషణ (ABA) మీద ఆధారపడిన పద్ధతి. ఒక నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో భాగాన్ని చిన్న 'ట్రయల్స్'గా మళ్లీ మళ్లీ నేర్పిస్తారు. ప్రతి ట్రయల్‌లో ఈ వరుస ఉంటుంది: టీచర్ స్పష్టమైన సూచన (Instruction) ఇస్తారు, పిల్లవాడు స్పందిస్తాడు (Child's Response), సరైన స్పందనకు బహుమతి లేదా తప్పుకు సరిదిద్దడం అనే ఫలితం (Consequence) ఇస్తారు, తర్వాత కొద్ది క్షణాల విరామం (Brief pause, inter-trial interval) ఇచ్చి తదుపరి ట్రయల్ మొదలుపెడతారు. అవసరమైతే సూచన తర్వాత ప్రాంప్ట్ కూడా ఇస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

ఆప్షన్ (1) లో ఆంటిసిడెంట్, ప్రతిచర్య, పునర్బలనం ABC నమూనా పదాలు ఉన్నాయి, కానీ 'కృత్యం' DTT భాగం కాదు, విరామం కూడా లేదు. (2) లో 'శిక్ష', 'అప్పియరెన్స్' DTT భాగాలు కావు. (3) సాధారణ బోధన సూత్రాలు, ట్రయల్ వరుస కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: DTT ట్రయల్ = సూచన → స్పందన → ఫలితం → చిన్న విరామం.

ప్రశ్న 97 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

'ఆటిస్టిక్ ట్రైడ్' యొక్క క్వాలిటేటివ్ లోపాలు

  1. (1)అర్థం చేసుకోవడం, ఉద్వేగం, అభివృద్ధి లోపాలు
  2. (2)అవగాహన, భాషణం, భావవ్యక్తీకరణ లోపాలు
  3. (3)సామాజీకీకరణ, భావ వ్యక్తీకరణ, సరళత లోపాలు
  4. (4)సెన్సిటైజేషన్, అభివృద్ధి, తార్కికత లోపాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సామాజీకీకరణ, భావ వ్యక్తీకరణ, సరళత లోపాలు

ఆటిజంలో కనిపించే 'త్రయం' (Triad of impairments) లోని మూడు గుణాత్మక లోపాలు ఏవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

లోర్నా వింగ్ (Lorna Wing), జుడిత్ గౌల్డ్ ఆటిజంను మూడు ప్రధాన లోపాలతో వివరించారు. ఒకటి సామాజిక సంబంధాల లోపం (socialization): ఇతరులతో కలవలేకపోవడం, కంటిచూపు తక్కువ. రెండు సంభాషణ లోపం (communication): మాట ఆలస్యం, ఎకలేలియా, హావభావాలు అర్థం కాకపోవడం. మూడు ఆలోచనలో, ప్రవర్తనలో సరళత లోపం (flexibility / social imagination): మార్పును తట్టుకోలేకపోవడం, ఒకే పనిని పదేపదే చేయడం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

(1) లోని 'అభివృద్ధి', 'ఉద్వేగం' త్రయంలో భాగాలు కావు. (2) లో 'భాషణం', 'భావవ్యక్తీకరణ' రెండూ సంభాషణ కిందికే వస్తాయి, సామాజిక, సరళత లోపాలు లేవు. (4) లో ఉన్న పదాలు ఈ త్రయానికి సంబంధం లేనివి.

గుర్తుంచుకోండి: ఆటిస్టిక్ త్రయం: సామాజికం, సంభాషణ, సరళత (Social, Communication, Flexibility).

ప్రశ్న 98 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

యోగా సాధన తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థుల మోకాళ్ళను చూపిస్తూ వారిని సరిక్రమంలో పెట్టుటకు గుర్తుచేయుట అనునది

  1. (1)శాబ్దిక ప్రాంప్ట్
  2. (2)ఇంగితాల ప్రాంప్ట్
  3. (3)భౌతిక ప్రాంప్ట్
  4. (4)మోడలింగ్ ప్రాంప్ట్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఇంగితాల ప్రాంప్ట్

యోగా తరగతిలో టీచర్ మాట్లాడకుండా, తాకకుండా విద్యార్థి మోకాళ్ల వైపు వేలు చూపించి 'వాటిని నిటారుగా ఉంచు' అని గుర్తు చేస్తే అది ఏ రకమైన ప్రాంప్ట్ అని అడుగుతున్నారు.

ప్రాంప్ట్ (Prompt) అంటే పిల్లవాడు సరైన స్పందన ఇవ్వడానికి టీచర్ ఇచ్చే అదనపు సహాయం. శాబ్దిక ప్రాంప్ట్‌లో మాటలతో చెబుతారు. ఇంగిత ప్రాంప్ట్ (Gestural prompt) లో వేలు చూపడం, తల ఊపడం, చేతి సైగ లాంటి సంజ్ఞలు వాడతారు. భౌతిక ప్రాంప్ట్‌లో పిల్లవాడి శరీరాన్ని పట్టుకుని నడిపిస్తారు. మోడలింగ్ ప్రాంప్ట్‌లో టీచర్ తానే చేసి చూపిస్తారు.

ఇక్కడ టీచర్ కేవలం మోకాళ్లను చూపించారు, అంటే సంజ్ఞ వాడారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) ఇంగితాల ప్రాంప్ట్. మాట చెప్పలేదు కాబట్టి (1) కాదు, మోకాళ్లను తాకి సరిచేయలేదు కాబట్టి (3) కాదు, ఆసనం చేసి చూపలేదు కాబట్టి (4) కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: చూపించడం, సైగ చేయడం = ఇంగిత (gestural) ప్రాంప్ట్.

ప్రశ్న 99 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

GARS ను విస్తరించగా

  1. (1)గ్లెన్‌మార్క్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
  2. (2)గ్రేస్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
  3. (3)గెయిట్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
  4. (4)గిలియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) గిలియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్

ఆటిజం అంచనాకు వాడే GARS అనే మాపని పూర్తి పేరు ఏమిటో అడుగుతున్నారు.

GARS అంటే Gilliam Autism Rating Scale. దీన్ని జేమ్స్ ఇ. గిలియం (James E. Gilliam) రూపొందించారు. చాలా ఆటిజం మాపనులకు వాటిని తయారు చేసినవారి పేర్లే ఉంటాయి. తల్లిదండ్రులు, టీచర్లు పిల్లల ప్రవర్తనను గమనించి రేట్ చేసే ఈ స్కేల్‌తో ఆటిజం ఉండే అవకాశం, దాని తీవ్రత అంచనా వేస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

గ్లెన్‌మార్క్ (1) ఒక ఔషధ కంపెనీ పేరు. గ్రేస్ (2), గెయిట్ (3, అంటే నడక తీరు) పేర్లతో ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్ ఏదీ లేదు. ఇవి 'G' తో మొదలయ్యే పదాలతో తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చినవి.

గుర్తుంచుకోండి: GARS = Gilliam; CARS = Childhood; ISAA = Indian.

ప్రశ్న 100 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

ఆటిజం నిర్ధారణ మాపని CHAT ద్వారా పరీక్షించుటకు అనువైన వయస్సు

  1. (1)3 సం|| నుండి 22 సం|| వరకు
  2. (2)36 నెలల ముందు వయస్సు
  3. (3)18 నెలల వయస్సులో
  4. (4)3 సం|| నుండి 6 సం|| వరకు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 18 నెలల వయస్సులో

ఆటిజం స్క్రీనింగ్ మాపని CHAT ను ఏ వయసు పిల్లలకు వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

CHAT అంటే Checklist for Autism in Toddlers. దీన్ని సైమన్ బారన్-కోహెన్ (Simon Baron-Cohen), సహచరులు తయారు చేశారు. 18 నెలల వయసు పిల్లల్లో ఆటిజం ముందస్తు సంకేతాలను గుర్తించడానికి ఇది రూపొందింది. ఉమ్మడి దృష్టి (joint attention), వేలుతో చూపడం (pointing), నటన ఆట (pretend play) ఉన్నాయా అని తల్లిదండ్రుల ప్రశ్నల ద్వారా, ఆరోగ్య కార్యకర్త పరిశీలన ద్వారా చూస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 18 నెలల వయసులో.

'Toddlers' అనే పదమే చిన్న పిల్లలకు అని చెబుతోంది. అందుకే 3 నుంచి 22 ఏళ్లు (1), 3 నుంచి 6 ఏళ్లు (4) సరిపోవు. 'Before 36 months' (2) చాలా విశాలమైన వయసు, CHAT కు నిర్ణయించిన వయసు 18 నెలలు.

గుర్తుంచుకోండి: CHAT = Checklist for Autism in Toddlers, 18 నెలల వయసులో.

ప్రశ్న 101 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చెవి, వినికిడి లోపాలు

అట్రేషియా అనగా

  1. (1)చెవిలో నొప్పి
  2. (2)మధ్య చెవిలో లోపం
  3. (3)బాహ్యచెవి లేకపోవుట
  4. (4)బాహ్యచెవిలో అడ్డంకులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బాహ్యచెవి లేకపోవుట

చెవికి సంబంధించిన 'అట్రేషియా' (Atresia) అనే పదానికి అర్థం అడుగుతున్నారు.

Atresia అంటే శరీరంలో ఉండాల్సిన ఒక మార్గం లేదా రంధ్రం పుట్టుకతోనే ఏర్పడకపోవడం లేదా మూసుకుపోయి ఉండటం. చెవిలో దీన్ని ఆరల్ అట్రేషియా (Aural atresia) అంటారు. బాహ్య చెవి కాలువ (external ear canal) ఏర్పడకపోవడం దీని ముఖ్య లక్షణం. చాలాసార్లు చెవి డొప్ప సరిగా ఏర్పడకపోవడం (మైక్రోషియా) తో కలిసి వస్తుంది. శబ్దం లోపలికి వెళ్లే దారి లేనందువల్ల వాహక వినికిడి లోపం (conductive hearing loss) వస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బాహ్యచెవి లేకపోవుట.

చెవి నొప్పిని (1) ఒటాల్జియా (otalgia) అంటారు. మధ్య చెవి లోపాలు (2) అంటే ఒటైటిస్ మీడియా, ఓటోస్క్లిరోసిస్ లాంటివి. బాహ్య చెవిలో గులిమి, గింజలు లాంటి అడ్డంకులు (4) బయటి వస్తువులు (foreign bodies), పుట్టుకతో వచ్చే లోపం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: Atresia = దారి ఏర్పడకపోవడం; చెవిలో అయితే బాహ్య చెవి కాలువ లేకపోవడం.

ప్రశ్న 102 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు

తరగతి గది ధ్వని పెంపుదల సాధనాలకు తగిన ప్రవచనాలకు గుర్తించగా i) హార్డ్ వైర్ సిస్టమ్ – a) విద్యార్థి & ఉపాధ్యాయుని చలనానికి వీలు గలది. ii) ఇండక్షన్ లూప్ – b) సిగ్నల్స్ యొక్క నాణ్యత అధికం c) సమూహ వినికిడి / ధ్వని పెంపుదల సిస్టమ్ మొట్ట మొదటగా రూపొందించబడింది. d) ఏకరీతిగా లేని సిగ్నల్

  1. (1)i-b, d ii-a, c
  2. (2)i-c, b ii-a, d
  3. (3)i-a, b ii-c, d
  4. (4)i-c, d ii-a, b
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) i-c, b ii-a, d

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లల తరగతిలో వాడే రెండు సమూహ ధ్వని పెంపుదల సాధనాలకు (group amplification systems) ఒక్కోదానికి రెండు లక్షణాలు జతపరచాలి.

హార్డ్ వైర్ సిస్టమ్ (Hard wire system): టీచర్ మైక్, యాంప్లిఫయర్, ప్రతి విద్యార్థి హెడ్‌ఫోన్ తీగలతో కలిసి ఉంటాయి. ఇది మొట్టమొదట వచ్చిన సమూహ ధ్వని పెంపుదల వ్యవస్థ (c). శబ్దం నేరుగా తీగ ద్వారా వస్తుంది కాబట్టి సిగ్నల్ నాణ్యత చాలా బాగుంటుంది (b). కానీ తీగల వల్ల టీచర్, విద్యార్థులు కదలలేరు.

ఇండక్షన్ లూప్ సిస్టమ్ (Induction loop): తరగతి చుట్టూ తీగ చుట్టు (loop) వేస్తారు. అది అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని సృష్టిస్తుంది. విద్యార్థి వినికిడి యంత్రంలోని T-స్విచ్ (టెలికాయిల్) దాన్ని అందుకుంటుంది. తీగలు శరీరానికి కట్టి ఉండవు కాబట్టి టీచర్, విద్యార్థి స్వేచ్ఛగా కదలవచ్చు (a). కానీ గదిలో ఉన్న స్థానం, తల తిప్పే దిశ బట్టి సిగ్నల్ బలం మారుతుంది, అంటే సిగ్నల్ ఏకరీతిగా ఉండదు (d). కాబట్టి i-c, b; ii-a, d. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

(1), (4) హార్డ్ వైర్‌కు 'ఏకరీతిగా లేని సిగ్నల్' ఇచ్చాయి, అది లూప్ లక్షణం. (3) హార్డ్ వైర్‌కు 'కదలడానికి వీలు' ఇచ్చింది, అది తీగల వ్యవస్థలో సాధ్యం కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: హార్డ్ వైర్: మొదటిది, నాణ్యత ఎక్కువ, కదలిక లేదు. లూప్: కదలిక ఉంది, సిగ్నల్ ఏకరీతిగా ఉండదు.

ప్రశ్న 103 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·మాట, భాష, మాట లోపాలు

జతపరుచుము. i) డిస్టార్షన్ – a) 'చాకోలేట్' కు బదులు 'చా' ii) అడిషన్ – b) 'ట్రక్' కు బదులు 'తర్' iii) ఒమిషన్ – c) 'రోటీ' కి బదులు 'లోతి' iv) సబ్‌స్టిట్యూషన్ – d) 'బ్లూ' కు బదులు 'బులు'

  1. (1)i-d ii-a iii-b iv-c
  2. (2)i-b ii-a iii-d iv-c
  3. (3)i-c ii-a iii-b iv-d
  4. (4)i-b ii-d iii-a iv-c
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) i-b ii-d iii-a iv-c

ఉచ్చారణ లోపాల (articulation errors) నాలుగు రకాలను వాటి ఉదాహరణలతో జతపరచాలి. ఈ నాలుగు రకాలను కలిపి SODA (Substitution, Omission, Distortion, Addition) అని గుర్తుంచుకుంటారు.

సబ్‌స్టిట్యూషన్ అంటే ఒక ధ్వనికి బదులు మరో ధ్వని పలకడం: 'రోటీ' ని 'లోతి' అనడంలో 'ర' కు బదులు 'ల' వచ్చింది (iv-c). ఒమిషన్ అంటే కొన్ని ధ్వనులను వదిలేయడం: 'చాకోలేట్' ను 'చా' అనడం (iii-a). అడిషన్ అంటే అదనపు ధ్వని చేర్చడం: 'బ్లూ' లో 'బ', 'ల' మధ్య అదనంగా 'ఉ' చేర్చి 'బులు' అనడం (ii-d). డిస్టార్షన్ అంటే ధ్వనిని గుర్తుపట్టలేనంతగా వికృతంగా పలకడం: 'ట్రక్' ను 'తర్' అనడం (i-b).

కాబట్టి i-b, ii-d, iii-a, iv-c. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

ఇక్కడ చాలామంది 'చా' లో అదనంగా ఏదో ఉందనుకుని అడిషన్‌కు (a) జతపరుస్తారు. కానీ 'చా' లో ధ్వనులు తగ్గాయి, పెరగలేదు. అందుకే ii-a ఉన్న (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: SODA: Substitution (మార్చడం), Omission (వదలడం), Distortion (వికృతం), Addition (చేర్చడం).

ప్రశ్న 104 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·థెరపీలు, సహాయక ఉపకరణాలు, పునరావాసం

వినికిడి లోపం గల విద్యార్థులకు ముందుగా వారి లోపస్థాయి, లోప స్వభావాన్ని బట్టి కల్పించవలసిన పునరావాసం

  1. (1)మానసిక పునరావాసం
  2. (2)ఆడియోలాజికల్ పునరావాసం
  3. (3)విద్యాపునరావాసం
  4. (4)శారీరక పునరావాసం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆడియోలాజికల్ పునరావాసం

వినికిడి లోపం స్థాయి (degree), స్వభావం (type: వాహక, సెన్సోరి-న్యూరల్, మిశ్రమ) బట్టి మొదటగా ఇవ్వాల్సిన పునరావాసం ఏదో అడుగుతున్నారు.

ఆడియోలాజికల్ పునరావాసం (Audiological rehabilitation) లో ఆడియాలజిస్ట్ పరీక్షించి వినికిడి లోపం ఎంత, ఏ రకం అని తెలుసుకుంటారు. దాన్ని బట్టి సరైన వినికిడి యంత్రం లేదా కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ సూచిస్తారు, అమర్చుతారు, శ్రవణ శిక్షణ (auditory training) ఇస్తారు. లోపం స్థాయి, స్వభావం మీదే ఇది పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

మానసిక పునరావాసం (1) పిల్లవాడి భావోద్వేగాలు, ఆత్మవిశ్వాసం మీద పనిచేస్తుంది. విద్యా పునరావాసం (3) పాఠశాల, బోధన పద్ధతి ఎంపిక. శారీరక పునరావాసం (4) చలన వైకల్యాలకు ఎక్కువగా అవసరం. వీటికి లోపం స్థాయి నేరుగా ఆధారం కాదు, ఆడియోలాజికల్ పునరావాసం తర్వాతే ఇవి వస్తాయి.

గుర్తుంచుకోండి: లోపం స్థాయి, రకం → వినికిడి యంత్రం → ఆడియోలాజికల్ పునరావాసం.

ప్రశ్న 105 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·మూల్యాంకనం

10వ తరగతి పబ్లిక్ పరీక్షలలో హార్డ్ ఆఫ్ హియరింగ్‌కు సంబంధించి ఈ కోడ్‌ను ఉపయోగిస్తారు.

  1. (1)DH
  2. (2)DD
  3. (3)HH
  4. (4)DS
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) DH

ఆంధ్రప్రదేశ్ 10వ తరగతి పబ్లిక్ పరీక్షల్లో ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను (CWSN) వైకల్య రకాన్ని బట్టి కోడ్‌లతో గుర్తిస్తారు. 'హార్డ్ ఆఫ్ హియరింగ్' (పాక్షిక వినికిడి లోపం) కు ఏ కోడ్ వాడతారో అడుగుతున్నారు.

ప్రభుత్వ పరీక్షల విభాగం స్క్రైబ్, మినహాయింపు నిబంధనల పట్టికలో వినికిడి, మాట వైకల్యాలకు ఈ కోడ్‌లు ఉన్నాయి: DD అంటే పూర్తి వినికిడి లోపం (Deaf), DH అంటే పాక్షిక వినికిడి లోపం (Hard of Hearing), DS అంటే మాట, భాష వైకల్యం (Speech and Language Disability). కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) DH.

DD (2) పూర్తిగా వినిపించని వారికి, DS (4) మాట వైకల్యానికి సంబంధించినవి. HH (3) కొన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వ నియామక ప్రకటనల్లో హార్డ్ ఆఫ్ హియరింగ్‌కు కనిపిస్తుంది, కానీ రాష్ట్ర 10వ తరగతి పరీక్షల కోడ్ DH. ఇక్కడ చాలామంది HH ఎంచుకుంటారు, జాగ్రత్త.

గుర్తుంచుకోండి: SSC కోడ్‌లు: DD = Deaf, DH = Hard of Hearing, DS = Speech.

ప్రశ్న 106 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు

కార్హార్ట్ (1974) ప్రకారం వినికిడి శిక్షణలోని మొదటి మరియు రెండవ దశలు

  1. (1)అవగాహన మరియు అభివృద్ధి
  2. (2)వివరణ మరియు అభివృద్ధి
  3. (3)అవగాహన మరియు భేదం
  4. (4)అవగాహన మరియు అర్థం చేసుకోవడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అవగాహన మరియు భేదం

రేమండ్ కార్హార్ట్ (Raymond Carhart) వినికిడి శిక్షణ (auditory training) విధానంలో మొదటి రెండు దశలు ఏవో అడుగుతున్నారు.

శ్రవణ శిక్షణ అంటే వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లవాడు మిగిలిన వినికిడిని (residual hearing) పూర్తిగా వాడుకునేలా క్రమంగా నేర్పించడం. ఇది ఎప్పుడూ సులభమైన దశ నుంచి కష్టమైన దశకు సాగుతుంది: మొదట శబ్దం ఉందని తెలుసుకోవడం, తర్వాత శబ్దాల మధ్య తేడా గుర్తించడం, చివరకు మాటలను అర్థం చేసుకోవడం.

అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వివరణ, అభివృద్ధి. ఈ దశల పేర్లను కచ్చితంగా నిర్ధారించే ఆధారం దొరకలేదు, కాబట్టి కీ జవాబును అలాగే ఇస్తున్నాం. ఆప్షన్ (4) లోని అర్థం చేసుకోవడం (comprehension) శ్రవణ శిక్షణలో చివరి దశ, రెండో దశ కాదు.

గమనిక: సాధారణంగా పుస్తకాల్లో కార్హార్ట్ దశలు శబ్దం గురించి అవగాహన (awareness), తర్వాత స్థూల భేదం (gross discrimination), తర్వాత సూక్ష్మ భేదం అని ఉంటాయి. ఆ ప్రకారం ఆప్షన్ (3) అవగాహన, భేదం సరైనది అనిపిస్తుంది.

ప్రశ్న 107 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·మాట, భాష, మాట లోపాలు

భాషణ రకాలకు సంబంధించి క్రింది వాటితో జతపరచగా i) సెగ్మెంటల్ – a) ఇంటోనేషన్, ఫ్రేజింగ్, రేట్, ఎంఫసిస్, రిథమ్ ii) నాన్–సెగ్మెంటల్ – b) అచ్చులు, హల్లులు, డిఫ్తాంగ్స్, సెమి–ఒవల్స్ iii) సూప్రా–సెగ్మెంటల్ – c) పిచ్, లౌడ్‌నెస్, డ్యూరేషన్, క్వాలిటీ

  1. (1)i-c ii-b iii-a
  2. (2)i-a ii-c iii-b
  3. (3)i-c ii-a iii-b
  4. (4)i-b ii-c iii-a
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) i-b ii-c iii-a

మాటకు (speech) ఉన్న మూడు రకాల లక్షణాలను వాటి ఉదాహరణలతో జతపరచాలి.

సెగ్మెంటల్ లక్షణాలు (Segmental features) అంటే మాటను విడివిడి ధ్వని ముక్కలుగా (segments) చూసినప్పుడు కనిపించేవి: అచ్చులు, హల్లులు, ద్విస్వరాలు (diphthongs), అర్ధ అచ్చులు (i-b). నాన్-సెగ్మెంటల్ లక్షణాలు ప్రతి ధ్వనిలో ఉండే స్వర లక్షణాలు: పిచ్ (స్థాయి), లౌడ్‌నెస్ (బిగ్గరతనం), డ్యూరేషన్ (కాలం), క్వాలిటీ (నాణ్యత) (ii-c). సూప్రా-సెగ్మెంటల్ లక్షణాలు ఒక ధ్వనిని మించి మొత్తం పదం, వాక్యం మీద ఉంటాయి: ఇంటోనేషన్ (స్వరం ఎక్కడం దిగడం), పదబంధాలుగా విడగొట్టడం, వేగం, ఒత్తిడి, లయ (iii-a).

కాబట్టి i-b, ii-c, iii-a. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

(1), (3) సెగ్మెంటల్‌కు పిచ్, లౌడ్‌నెస్ ఇచ్చాయి, (2) సెగ్మెంటల్‌కు ఇంటోనేషన్ ఇచ్చింది. 'Segment' అంటే ముక్క, కాబట్టి సెగ్మెంటల్ అంటే అచ్చులు, హల్లులే అని గుర్తుంచుకుంటే ఈ తప్పులు రావు.

గుర్తుంచుకోండి: సెగ్మెంటల్ = అచ్చులు, హల్లులు; సూప్రా = వాక్య స్థాయి (ఇంటోనేషన్, లయ).

ప్రశ్న 108 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·శ్రవణ శిక్షణ, వినికిడి యంత్రాలు, సంభాషణ పద్ధతులు

శ్రవణలోపం గల విద్యార్థులున్న సహిత తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు అనుసరించాల్సిన వ్యూహం.

  1. (1)తరగతి గది అంతా తిరుగుతూ బోధన చేయాలి.
  2. (2)వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థులను తరగతి మధ్యలో కూర్చోబెట్టాలి.
  3. (3)నూతన పదాలు చర్చించే ముందు వాటిని బోర్డుపై రాయాలి.
  4. (4)ఉపాధ్యాయుడు ముఖ కవళికలలో ఎలాంటి మార్పు ఉండరాదు.
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) నూతన పదాలు చర్చించే ముందు వాటిని బోర్డుపై రాయాలి.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఉన్న సమ్మిళిత తరగతిలో (Inclusive classroom) టీచర్ పాటించాల్సిన సరైన వ్యూహం ఏదో అడుగుతున్నారు.

వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు ఎక్కువగా చూపు మీద ఆధారపడతారు: పెదవుల కదలిక చదవడం (speech reading), ముఖ కవళికలు, బోర్డు మీద రాసింది. కొత్త పదం మొదట చెవికి వినిపించకపోయినా, బోర్డు మీద రాసి ఉంటే పిల్లవాడు దాన్ని చూసి అర్థం చేసుకుంటాడు, చర్చను అనుసరిస్తాడు. అందుకే కొత్త పదాలను చర్చకు ముందే బోర్డు మీద రాయాలి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

తరగతి అంతా తిరుగుతూ బోధిస్తే (1) పిల్లవాడికి టీచర్ ముఖం, పెదవులు కనిపించవు. ఈ పిల్లలను మధ్యలో కాదు, ముందు వరుసల్లో, టీచర్ ముఖం స్పష్టంగా కనిపించే చోట (preferential seating) కూర్చోబెట్టాలి, కాబట్టి (2) తప్పు. ముఖ కవళికలు సహజంగా, స్పష్టంగా ఉంటేనే అర్థం బాగా తెలుస్తుంది, కాబట్టి (4) కూడా తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: వినికిడి లోపం: ముందు వరుస, ముఖం కనిపించాలి, కొత్త పదాలు బోర్డు మీద.

ప్రశ్న 109 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చెవి, వినికిడి లోపాలు

శబ్దానికి కన్ను వెంటనే మూయుట లేదా మూసి ఉన్న కనురెప్పలను గట్టిగా బిగువుగా చేయుటను ఇలా అంటారు.

  1. (1)ఆటో–పాల్పెబ్రల్ రిఫ్లెక్స్
  2. (2)ఆరో–పాల్పెబ్రల్ రిఫ్లెక్స్
  3. (3)అకౌస్టిక్–పాల్పెబ్రల్ రెస్పాన్స్
  4. (4)ఆడిటరీ–ప్యూర్‌టోన్ రిఫ్లెక్స్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆరో–పాల్పెబ్రల్ రిఫ్లెక్స్

పెద్ద శబ్దం వినిపించగానే కన్ను వెంటనే మూసుకోవడం, లేదా అప్పటికే మూసి ఉన్న కనురెప్పలను బిగించడం అనే ప్రతిచర్య (reflex) పేరు అడుగుతున్నారు.

దీన్ని ఆరో-పాల్పెబ్రల్ రిఫ్లెక్స్ (Auropalpebral Reflex, APR) అంటారు. 'Auro' అంటే చెవి, 'palpebral' అంటే కనురెప్ప. ఇది పుట్టినప్పటి నుంచే ఉంటుంది. అందుకే నవజాత శిశువులు, చిన్నపిల్లల్లో వినికిడిని ప్రవర్తన పరిశీలనతో పరీక్షించేటప్పుడు ఈ రిఫ్లెక్స్ కనిపిస్తుందో లేదో చూస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

ఆప్షన్ (1) 'ఆటో' అనే పదం చెవిని సూచించదు, అది తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చిన పదం. ఆప్షన్ (3) అర్థం దగ్గరగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది, కానీ పాఠ్యపుస్తకాల్లో, వినికిడి పరీక్షల్లో ప్రామాణిక పేరు ఆరో-పాల్పెబ్రల్ రిఫ్లెక్స్ (APR). 'ఆడిటరీ ప్యూర్‌టోన్ రిఫ్లెక్స్' (4) అనే రిఫ్లెక్స్ లేదు; ప్యూర్‌టోన్ అనేది ఆడియోమెట్రీ పరీక్ష.

గుర్తుంచుకోండి: Auro = చెవి, Palpebral = కనురెప్ప: శబ్దానికి కన్ను మూయడం = APR.

ప్రశ్న 110 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·చెవి, వినికిడి లోపాలు

విజువల్ రెయిన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఆడియోమెట్రీ (VRA)గా మారిన ప్రాచుర్యం గల ఉపగమంకు గల పూర్వపు పేరు ____

  1. (1)ఓటో అకౌస్టిక్ ఎమిషన్
  2. (2)బిహేవియరల్ అబ్జర్వేషన్ ఆడియోమెట్రీ
  3. (3)కండీషన్‌డ్ ఓరియంటేషన్ రెస్పాన్స్ ఆడియోమెట్రీ
  4. (4)బ్రెయిన్‌స్టెమ్ ఎవోక్‌డ్ రెస్పాన్స్ ఆడియోమెట్రీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) కండీషన్‌డ్ ఓరియంటేషన్ రెస్పాన్స్ ఆడియోమెట్రీ

విజువల్ రీఇన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఆడియోమెట్రీ (VRA) ఏ పాత పద్ధతిని మార్చి రూపొందించారో అడుగుతున్నారు.

VRA లో సుమారు 6 నెలల నుంచి 2 ఏళ్ల పిల్లల ఒక వైపు నుంచి శబ్దం వినిపిస్తారు. పిల్లవాడు తల తిప్పితే, ఆ వైపు ఒక బొమ్మ వెలిగి కదులుతుంది. ఆ దృశ్య బహుమతి (visual reinforcement) వల్ల పిల్లవాడు మళ్లీ మళ్లీ శబ్దం వైపు తల తిప్పడం నేర్చుకుంటాడు. ఇదే ఆలోచనతో ముందు సుజుకీ, ఒగిబా (Suzuki, Ogiba) కండీషన్‌డ్ ఓరియంటేషన్ రెస్పాన్స్ (COR) ఆడియోమెట్రీ రూపొందించారు. శబ్దం వైపు తిరగడాన్ని (orientation) వెలుగుతో కండీషన్ చేయడమే రెండింటి ఆధారం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

ఓటో అకౌస్టిక్ ఎమిషన్ (1), బ్రెయిన్‌స్టెమ్ ఎవోక్‌డ్ రెస్పాన్స్ ఆడియోమెట్రీ (4) పిల్లవాడి ప్రవర్తన అవసరం లేని వస్తుగత (objective) పరీక్షలు, ఇవి వేర్వేరు పద్ధతులు. బిహేవియరల్ అబ్జర్వేషన్ ఆడియోమెట్రీ (2) లో శబ్దానికి శిశువు సహజ ప్రతిచర్యను గమనిస్తారు, కానీ బహుమతితో కండీషనింగ్ ఉండదు.

గుర్తుంచుకోండి: VRA = COR ఆడియోమెట్రీ నుంచి వచ్చింది: శబ్దం వైపు తిరిగితే బొమ్మ వెలుగుతుంది.

ప్రశ్న 111 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·మాట, భాష, మాట లోపాలు

మెదడులోని 'వెర్నిక్స్' మరియు 'బ్రోకా' ప్రాంతాలకు దెబ్బ తగిలి, రుగ్మతలకు గురవడం వల్ల ఇది సంభవిస్తుంది.

  1. (1)అఫేసియా
  2. (2)అలెక్సియా
  3. (3)డిస్‌గ్రాఫియా
  4. (4)డిస్‌లెక్సియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అఫేసియా

మెదడులోని బ్రోకా (Broca's), వెర్నికీ (Wernicke's) ప్రాంతాలు దెబ్బతింటే వచ్చే లోపం ఏదో అడుగుతున్నారు.

ఈ రెండూ మెదడులో భాషకు సంబంధించిన ముఖ్య కేంద్రాలు. బ్రోకా ప్రాంతం మాట ఉత్పత్తికి (మాట్లాడటానికి) బాధ్యత వహిస్తుంది. ఇది దెబ్బతింటే అర్థమవుతుంది కానీ మాట సరిగా రాదు: దీన్ని బ్రోకా అఫేసియా లేదా వ్యక్తీకరణ అఫేసియా (Expressive aphasia) అంటారు. వెర్నికీ ప్రాంతం విన్న మాటను అర్థం చేసుకోవడానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. ఇది దెబ్బతింటే మాట్లాడగలరు కానీ అర్థం లేని మాటలు వస్తాయి, ఇతరుల మాట అర్థం కాదు: దీన్ని వెర్నికీ అఫేసియా లేదా గ్రహణ అఫేసియా (Receptive aphasia) అంటారు. మెదడు దెబ్బ వల్ల భాషా సామర్థ్యం పోవడమే అఫేసియా. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

అలెక్సియా (2) మెదడు దెబ్బ వల్ల అప్పటికే వచ్చిన చదివే సామర్థ్యం పోవడం, డిస్‌గ్రాఫియా (3) రాయడంలో లోపం, డిస్‌లెక్సియా (4) చదవడం నేర్చుకోవడంలో అభ్యసన వైకల్యం. ఇవి చదవడం, రాయడానికే పరిమితం; బ్రోకా, వెర్నికీ ప్రాంతాలతో నేరుగా ముడిపడిన లోపం అఫేసియా.

గుర్తుంచుకోండి: బ్రోకా = మాట్లాడటం, వెర్నికీ = అర్థం చేసుకోవడం; రెండూ దెబ్బతింటే అఫేసియా.

ప్రశ్న 112 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·గుర్తింపు, అంచనా, సత్వర జోక్యం

కింది వాటిని జతపరుచుము. i) కిర్క్ & కిర్క్ – a) వెడ్ రేంజ్ అచీవ్‌మెంట్ టెస్ట్ ii) గ్రె – b) ఇల్లినాయిస్ టెస్ట్ ఆఫ్ సైకోలింగ్విస్టిక్స్ iii) జస్థక్, కాయిల్‌కెన్సన్ – c) గ్రె ఒరల్ రీడింగ్ లిస్ట్

  1. (1)i-a ii-b iii-c
  2. (2)i-b ii-c iii-a
  3. (3)i-c ii-a iii-b
  4. (4)i-a ii-c iii-b
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) i-b ii-c iii-a

అభ్యసన వైకల్యాల అంచనాలో వాడే మూడు పరీక్షలను, వాటిని రూపొందించినవారితో జతపరచాలి.

ఇల్లినాయిస్ టెస్ట్ ఆఫ్ సైకోలింగ్విస్టిక్ ఎబిలిటీస్ (ITPA) ను శామ్యూల్ కిర్క్ (Samuel Kirk), సహచరులు తయారు చేశారు (i-b). కిర్క్‌నే 'Learning Disability' అనే పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన వ్యక్తిగా గుర్తిస్తారు. గ్రే ఓరల్ రీడింగ్ టెస్ట్ ను విలియమ్ ఎస్. గ్రే (William S. Gray) రూపొందించారు; పేరులోనే ఆయన పేరు ఉంది (ii-c). వైడ్ రేంజ్ అచీవ్‌మెంట్ టెస్ట్ (WRAT) ను జాస్టక్ (Jastak), విల్కిన్సన్ (Wilkinson) తయారు చేశారు; ప్రశ్నలో 'వెడ్ రేంజ్', 'కాయిల్‌కెన్సన్' అని అచ్చుతప్పులతో ఉంది (iii-a).

కాబట్టి i-b, ii-c, iii-a. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

గ్రే పేరుతోనే 'గ్రే ఓరల్ రీడింగ్' ఉంది కాబట్టి ii-c అని వెంటనే తెలుస్తుంది. ii-b ఉన్న (1), ii-a ఉన్న (3) వెంటనే పోతాయి. (4) కిర్క్‌కు WRAT ఇచ్చింది, అది తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: Kirk → ITPA, Gray → Gray Oral Reading, Jastak & Wilkinson → WRAT.

ప్రశ్న 113 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

అభ్యసన వైకల్యం గల పిల్లల విద్యావిధానంలో ముఖ్యంగా ఈ బోధన ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తుంది.

  1. (1)సామూహిక బోధన
  2. (2)వ్యక్తిగత బోధన
  3. (3)సవరణ బోధన
  4. (4)సాంకేతిక బోధన
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సవరణ బోధన

నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం (Specific Learning Disability) ఉన్న పిల్లల విద్యలో ప్రధాన స్థానం ఉన్న బోధన ఏదో అడుగుతున్నారు.

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల తెలివితేటలు సాధారణంగానే ఉంటాయి, కానీ చదవడం, రాయడం, గణితం లాంటి నిర్దిష్ట నైపుణ్యాల్లో లోపాలు ఉంటాయి. ముందు నిర్ధారణ పరీక్షలతో పిల్లవాడికి ఎక్కడ లోపం ఉందో గుర్తించి, ఆ లోపాన్ని సరిచేసేలా ప్రత్యేకంగా బోధించడాన్నే సవరణ బోధన (Remedial Teaching) అంటారు. ఉదాహరణకు 'b', 'd' తికమక పడే పిల్లవాడికి ఆ అక్షరాలపై ప్రత్యేక అభ్యాసం ఇవ్వడం. LD విద్యకు ఇదే కేంద్రం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

వ్యక్తిగత బోధన (2) కూడా ఉపయోగపడుతుంది, అందుకే ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు. కానీ వ్యక్తిగత బోధన అన్ని రకాల ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకూ వర్తించే సాధారణ పద్ధతి; LD లో లోపాన్ని గుర్తించి సరిచేయడమే ప్రత్యేకత. సామూహిక బోధన (1) వీరి వ్యక్తిగత లోపాలను పట్టించుకోదు. సాంకేతిక బోధన (4) ఒక సహాయక సాధనం మాత్రమే.

గుర్తుంచుకోండి: LD: నిర్ధారణ (diagnosis) → సవరణ బోధన (remediation).

ప్రశ్న 114 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

అభ్యసనా వైకల్యం గల వారికి బోధించేటపుడు వారి విద్యా ప్రణాళికలో ఇవి ఉండేటట్లు ఉపాధ్యాయులు శ్రద్ధ వహించాలి.

  1. (1)క్రిటికల్ రీడింగ్
  2. (2)క్రియా విశ్లేషణ పద్ధతి
  3. (3)క్లిష్టమైన అభ్యాసాలు
  4. (4)ఎక్కువ సూచనలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) క్రియా విశ్లేషణ పద్ధతి

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యా ప్రణాళికలో టీచర్ తప్పకుండా చేర్చాల్సిన అంశం ఏదో అడుగుతున్నారు.

క్రియా విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటే ఒక పెద్ద నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న, వరుస దశలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో దశను నేర్పించడం. ఉదాహరణకు రెండు అంకెల కూడికను 'ఒకట్ల స్థానం కలపడం → పది దాటితే ఒకటి తీసుకెళ్లడం → పదుల స్థానం కలపడం' అని విడదీసి నేర్పడం. దీనివల్ల పిల్లవాడు ఎక్కడ ఆగిపోతున్నాడో టీచర్‌కు తెలుస్తుంది, పిల్లవాడికి విజయ అనుభవం వస్తుంది. LD ఉన్న పిల్లల IEP లో ఇది చాలా ముఖ్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

క్రిటికల్ రీడింగ్ (1) ఉన్నత స్థాయి చదివే నైపుణ్యం, LD పిల్లలకు మొదట అవసరమైనది కాదు. క్లిష్టమైన అభ్యాసాలు (3) వీరిని మరింత నిరాశపరుస్తాయి; సులభం నుంచి కష్టానికి వెళ్లాలి. ఒకేసారి ఎక్కువ సూచనలు (4) ఇస్తే గందరగోళం పెరుగుతుంది; చిన్న, స్పష్టమైన సూచనలు ఒక్కొక్కటిగా ఇవ్వాలి.

గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద పని → చిన్న దశలు = క్రియా విశ్లేషణ (Task Analysis).

ప్రశ్న 115 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

పిల్లలు చూసిన అక్షరాలను, పదాలను చూసింది చూసినట్టు మరలా రాయడంలో అశక్తను కల్గి ఉండుట అనేది.

  1. (1)రివిజువలైజేషన్ సమస్యలు
  2. (2)రిప్రిడిమాండ్స్
  3. (3)రిఇమాజినేషన్ సమస్యలు
  4. (4)రిక్కరన్స్ సమస్యలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) రివిజువలైజేషన్ సమస్యలు

పిల్లవాడు ముందు చూసిన అక్షరాలను, పదాలను మనసులో గుర్తు తెచ్చుకుని అలాగే మళ్లీ రాయలేకపోవడాన్ని ఏమంటారో అడుగుతున్నారు.

ఒక పదాన్ని రాయాలంటే దాని రూపాన్ని మనసులో మళ్లీ 'చూడగలగాలి'. దీన్నే పునర్దృశ్యీకరణ (Revisualisation) అంటారు. ఇది దృశ్య జ్ఞాపకశక్తి (visual memory) మీద ఆధారపడుతుంది. ఈ సామర్థ్యం బలహీనంగా ఉన్న పిల్లలు బోర్డు మీద చూసిన పదాన్ని కళ్ల ముందు ఉన్నప్పుడు కాపీ చేయగలరు, కానీ తర్వాత జ్ఞాపకం నుంచి రాయలేరు, స్పెల్లింగ్ తప్పులు చేస్తారు. ఇది రాత సంబంధిత అభ్యసన వైకల్యంలో (డిస్‌గ్రాఫియా) కనిపిస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

రిప్రిమాండ్ (2) అంటే మందలింపు, దీనికి ఈ సమస్యతో సంబంధం లేదు. రిఇమాజినేషన్ (3), రికరెన్స్ (4) అంటే మళ్లీ ఊహించడం, మళ్లీ రావడం; ఇవి అభ్యసన వైకల్యాల్లో వాడే ప్రామాణిక పదాలు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: చూసిన పదాన్ని మనసులో మళ్లీ చూసి రాయలేకపోవడం = రివిజువలైజేషన్ సమస్య.

ప్రశ్న 116 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

రక్తంలో అతి తక్కువ చక్కెర స్థాయిలు ఉండడం కూడా ఈ అభ్యసనా వైకల్యానికి ఒక కారణం

  1. (1)అగ్రాఫియా
  2. (2)డిస్‌లెక్సియా
  3. (3)అఫేసియా
  4. (4)డిస్‌ఫేసియా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) డిస్‌లెక్సియా

రక్తంలో చక్కెర స్థాయి బాగా తగ్గడం (హైపోగ్లైసీమియా, Hypoglycaemia) ఏ అభ్యసన వైకల్యానికి ఒక కారణంగా చెబుతారో అడుగుతున్నారు.

అభ్యసన వైకల్యాలకు కారణాలను సాధారణంగా జన్యు కారణాలు, మెదడు స్వల్ప దెబ్బలు, పుట్టుక ముందు-తర్వాత సమస్యలు, శరీరంలో జీవరసాయన అసమతుల్యత (biochemical imbalance) అని విభజిస్తారు. మెదడుకు శక్తి గ్లూకోజ్ నుంచే వస్తుంది కాబట్టి, ముఖ్యంగా శిశువు దశలో చక్కెర స్థాయి బాగా పడిపోతే మెదడు పని తీరు దెబ్బతినవచ్చు.

అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) డిస్‌లెక్సియా. డిస్‌లెక్సియా అంటే సాధారణ తెలివితేటలు ఉన్నా చదవడం నేర్చుకోవడంలో ఉండే నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం. ఇచ్చిన నాలుగింటిలో అభివృద్ధి దశలో వచ్చే అభ్యసన వైకల్యం ఇదే.

అగ్రాఫియా (1) మెదడు దెబ్బ వల్ల రాసే సామర్థ్యం పోవడం. అఫేసియా (3), డిస్‌ఫేసియా (4) మెదడు దెబ్బ వల్ల భాష పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా పోవడం. ఇవి సాధారణంగా పెద్దయ్యాక మెదడు గాయం, పక్షవాతం వల్ల వచ్చే లోపాలుగా చెబుతారు, అభ్యసన వైకల్యాలుగా కాదు.

ప్రశ్న 117 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD

"NJCLD" విస్తరింపుము.

  1. (1)National Joint Commission for Learning Disabilities
  2. (2)National Joint Committee for Language Disabilities
  3. (3)National Joint Committee for Learning Disabilities
  4. (4)National Joint Commission for Language Disabilities
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) National Joint Committee for Learning Disabilities

అభ్యసన వైకల్యానికి విస్తృతంగా వాడే నిర్వచనం ఇచ్చిన NJCLD అనే సంస్థ పూర్తి పేరు అడుగుతున్నారు.

NJCLD అంటే National Joint Committee on (for) Learning Disabilities. ఇది అమెరికాలో అభ్యసన వైకల్యాలపై పనిచేసే అనేక సంస్థల ప్రతినిధులు కలిసి ఏర్పాటు చేసిన ఉమ్మడి కమిటీ. 'Joint Committee' అంటే చాలా సంస్థల ఉమ్మడి సంఘం. అభ్యసన వైకల్యం అంటే వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం, తర్కం, గణిత సామర్థ్యాలను పొందడంలో, వాడటంలో గణనీయమైన ఇబ్బందులుగా కనిపించే రుగ్మతల సమూహం అని ఈ కమిటీ నిర్వచించింది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

(1), (4) లో 'Commission' అని ఉంది, సరైన పదం 'Committee'. (2), (4) లో 'Language Disabilities' అని ఉంది, సరైనది 'Learning Disabilities'. C = Committee, LD = Learning Disabilities అని గుర్తుంచుకోండి.

గుర్తుంచుకోండి: NJCLD: C = Committee, LD = Learning Disabilities.

ప్రశ్న 118 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

ఈ పద్ధతిలో బోధన చేయడం వల్ల అభ్యసన వైకల్యం గల వారి విద్యావిషయక సాధనను పెంచడానికి వీలవుతుంది.

  1. (1)బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి
  2. (2)సంజ్ఞానాత్మక ప్రక్రియ పద్ధతి
  3. (3)భాషానుభవ పద్ధతి
  4. (4)ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల చదువులో సాధనను (achievement) పెంచే బోధన పద్ధతి ఏదో అడుగుతున్నారు.

బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతి (Multisensory approach) లో ఒకే విషయాన్ని చూపు, వినికిడి, కదలిక, స్పర్శ (Visual, Auditory, Kinesthetic, Tactile: VAKT) అన్నింటి ద్వారా నేర్పిస్తారు. ఉదాహరణకు ఒక అక్షరాన్ని చూస్తూ, దాని ధ్వని పలుకుతూ, ఇసుకలో వేలితో రాస్తూ నేర్చుకోవడం. ఒక ఇంద్రియ మార్గం బలహీనంగా ఉన్నా ఇతర మార్గాలు సహాయపడతాయి, నేర్చుకున్నది బాగా గుర్తుంటుంది. ఫెర్నాల్డ్ (Fernald), ఆర్టన్-గిల్లింగ్‌హామ్ (Orton-Gillingham) పద్ధతులు దీనికి ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).

సంజ్ఞానాత్మక ప్రక్రియ పద్ధతి (2), భాషానుభవ పద్ధతి (3), ప్రవర్తనాత్మక పద్ధతి (4) కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో వాడతారు. కానీ చదవడం, రాయడం, స్పెల్లింగ్‌లో LD పిల్లల సాధన పెంచడానికి ఎక్కువగా సిఫార్సు చేసే, ప్రామాణిక పద్ధతి బహుళ ఇంద్రియ పద్ధతే.

గుర్తుంచుకోండి: LD కు VAKT: చూడు, విను, కదులు, తాకు.

ప్రశ్న 119 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

అభ్యసన వైకల్యం కలవారిలో క్రమరీతి సమస్యలను నివారించడానికి

  1. (1)తెల్లకాగితం
  2. (2)రంగుల చాక్‌పీసులు
  3. (3)గ్రాఫ్ కాగితాలు
  4. (4)చార్టులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) గ్రాఫ్ కాగితాలు

అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో అంకెలను, అక్షరాలను సరైన వరుసలో, సరైన స్థానంలో రాయలేకపోవడం (alignment problems) నివారించడానికి ఏది వాడాలో అడుగుతున్నారు.

ముఖ్యంగా గణిత అభ్యసన వైకల్యం (Dyscalculia) ఉన్న పిల్లలు కూడిక, తీసివేత లెక్కలు రాసేటప్పుడు ఒకట్లు, పదులు, వందల అంకెలను ఒకదాని కింద ఒకటి సరిగా రాయలేరు. దాంతో స్థాన విలువ తప్పి జవాబు తప్పుగా వస్తుంది. గ్రాఫ్ కాగితంలోని ప్రతి గడిలో ఒక్కో అంకె రాస్తే నిలువు వరుసలు సరిగా ఉంటాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) గ్రాఫ్ కాగితాలు.

తెల్ల కాగితం (1) మీద గీతలు, గడులు లేనందువల్ల వరుస సమస్య ఇంకా పెరుగుతుంది. రంగుల చాక్‌పీసులు (2) దృష్టిని ఆకర్షించడానికి, ముఖ్య భాగాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడతాయి. చార్టులు (4) సమాచారాన్ని చూపించే బోధనోపకరణాలు. ఇవి పిల్లవాడి స్వంత రాతలో వరుసలను సరిచేయవు.

గుర్తుంచుకోండి: అంకెలు వరుస తప్పితే గ్రాఫ్ కాగితం: ఒక గడిలో ఒక అంకె.

ప్రశ్న 120 · 2026 · Paper 2B ·వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ·పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు

చుక్కలను కలిపి అందులోని బొమ్మను లేదా అక్షరాలను గుర్తించడం ద్వారా ఈ నైపుణ్యాలను పెంపొందించవచ్చు.

  1. (1)పఠన నైపుణ్యం
  2. (2)శ్రవణ ప్రత్యక్ష నైపుణ్యం
  3. (3)గణిత సంబంధ నైపుణ్యం
  4. (4)రాత నైపుణ్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) రాత నైపుణ్యం

చుక్కలను కలిపి బొమ్మను లేదా అక్షరాన్ని పూర్తి చేసే (dot-to-dot) కృత్యాలతో ఏ నైపుణ్యం పెరుగుతుందో అడుగుతున్నారు.

చుక్కలను కలపడానికి పెన్సిల్‌ను సరిగా పట్టుకోవాలి, కంటి-చేతి సమన్వయం (eye-hand coordination) ఉండాలి, చేతి సూక్ష్మ కండరాల నియంత్రణ (fine motor control) ఉండాలి, గీతను ఒక దిశలో నడిపించాలి. ఇవన్నీ రాయడానికి ముందు అవసరమైన పూర్వ రాత నైపుణ్యాలు (pre-writing skills). చుక్కలతో అక్షరాల ఆకారాన్ని గీయడం అక్షరాలు రాయడానికి నేరుగా శిక్షణ. అందుకే రాత సమస్యలు (డిస్‌గ్రాఫియా) ఉన్న పిల్లలకు ఈ కృత్యాలు ఇస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) రాత నైపుణ్యం.

పఠన నైపుణ్యం (1) లో ప్రధానంగా అక్షరాలను గుర్తించి, ధ్వనులతో కలిపి చదవడం ఉంటుంది, చేతి కదలిక కాదు. శ్రవణ ప్రత్యక్ష నైపుణ్యం (2) వినడానికి సంబంధించినది, చుక్కల కృత్యం కంటితో, చేతితో చేసేది. చుక్కలకు అంకెలు ఉన్నా, ఇక్కడ ముఖ్య లక్ష్యం గణితం (3) కాదు, గీత గీయడం.

గుర్తుంచుకోండి: చుక్కలు కలపడం = కంటి-చేతి సమన్వయం = రాత నైపుణ్యం.

← లాంగ్వేజ్ II: ఇంగ్లీష్వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 2) →

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

AP TET August 2026 Paper 2Bలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) (భాగం 1) నుంచి ఎన్ని ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

30 ప్రశ్నలు వచ్చాయి: ప్రశ్న 91 నుంచి 120 వరకు. పరీక్ష 12 ఆగస్టు 2026న జరిగింది.

ఈ సెక్షన్‌లో ఏ టాపిక్‌ల నుంచి ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?

ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్‌లు: నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, ఆటిజం, ADHD (12), పాఠ్యప్రణాళిక సవరణ, బోధన వ్యూహాలు, ఉపకరణాలు (5), మాట, భాష, మాట లోపాలు (4), చెవి, వినికిడి లోపాలు (3).

ఈ సమాధానాలు అధికారిక కీ ప్రకారమేనా?

అవును, సమాధానాలు అధికారిక కీ నుంచి తీసుకున్నాం. ప్రశ్న 95కు కీ ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఆప్షన్లకు మార్కులు ఇచ్చింది. వివరణలు మా సొంతం.

ఇతర పేపర్లలో వైకల్య ప్రత్యేకీకరణ (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్) ప్రశ్నలు