సమాజ భాగస్వామ్యం విద్యను పరిమాణాత్మకంగా, గుణాత్మకంగా ప్రోత్సహిస్తుంది. సమాజం అంటే సమూహ నిర్మాణం ఉన్న, నియతంగా లేదా అనియతంగా సమస్యలు పరిష్కరిస్తూ తమ తమ వృత్తులు నిర్వహించే సభ్యులకు ఒక గుర్తింపు ఉన్న సమూహం. సమాజానికి తనంతట తానుగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించే స్వతంత్ర స్థానిక బాధ్యతలు ఉంటాయి.
- సముదాయాలు, కుటుంబ భాగస్వామ్యాలు, తల్లిదండ్రుల సమూహాలు విద్యార్థుల ప్రగతికి తోడ్పడతాయి. సమాజ భాగస్వామ్యం సమాజాభివృద్ధికీ తోడ్పడుతుంది; దానికి ప్రజాస్వామ్య, రాజకీయ లక్షణాలు ఉంటాయి.
- సమాజ భాగస్వామ్యం స్థిరమైన వాతావరణం కల్పించి, సేవలు, వనరులు ఉపయోగించుకోవడం ద్వారా ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో విద్యాభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
- గుణాత్మక విద్య, సమాన అవకాశాలు, విద్యా ప్రణాళికలకు ఇది సహాయపడుతుంది. ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టే వరకు సమాజ సభ్యులు వేచి ఉండరు; చాలా బడులు మొదటి దశలో సమాజ తోడ్పాటు, సహకారంతోనే స్థాపితమయ్యాయి. ఉదా: భవన నిర్మాణానికి భూమి, నిధులు, కార్మికులను సమాజమే అందించింది.
స్థానిక ప్రభుత్వాలు, పంచాయతీలు
- మన దేశంలో చాలా ప్రభుత్వాలు ఎన్నికల ద్వారా స్థానిక ప్రభుత్వాలను ఎన్నుకుంటాయి. కానీ బడి పనితీరులో పంచాయతీల భాగస్వామ్యం తక్కువ.
- పంచాయతీలు పాఠశాల భవన మరమ్మతు పనుల బాధ్యత నిర్వహిస్తాయి. కొన్ని పంచాయతీలు స్థానిక బడుల పనితీరుతో, విద్యా నిర్వహణతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
- ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ ప్రభుత్వాలు సమాజ భాగస్వామ్యంతో ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేపట్టాయి. చదువుల పరంగా బడిబాట వంటివి ఉదాహరణలు.
- అస్సాం రాష్ట్రంలో స్థానిక సముదాయాలను భాగస్వాములను చేసి ఇంటింటి సర్వేల ద్వారా విద్యార్థుల నమోదు కార్యక్రమాలు చేపట్టారు.
- (పాఠశాల యాజమాన్య కమిటీ - SMC నిర్మాణం, విధుల గురించి "జాతీయ చట్టాలు" అధ్యాయంలో చూశాం.)
తెలుగు ప్రాంతాల్లో తల్లిదండ్రులు - సమాజ భాగస్వామ్యం: 5 వర్గాలు
- విద్యార్థులు బడిలో చదువుకునేలా చూడటం.
- బడులకు కావాల్సిన ఆర్థిక, సామాజిక సహాయం సమాజం అందించడం.
- బడికి, సమాజానికి, తల్లిదండ్రులకు మధ్య భావప్రసారం పెంచడం.
- బడి నిర్వహణలో సమాజం అర్థవంతమైన బాధ్యతలు నిర్వహించడం.
- సమాజ సభ్యులు, తల్లిదండ్రులు బోధనకు సహాయపడటం.
భాగస్వామ్యం అంటే ఏమిటి?
విద్య బడిలోనే కాదు; కుటుంబంలో, సమాజంలో, సముదాయాల్లోనూ జరుగుతుంది. ప్రతి ఒక్కరూ తమ బాధ్యతలు వేర్వేరుగా నిర్వర్తించినా, విద్యార్థులకు విద్య అందించడంలో అందరూ కలిసి 100% బాధ్యత వహిస్తారు. "భాగస్వామ్యం" అనే పదానికి సందర్భాన్ని, స్థాయిని బట్టి అర్థం మారుతుంది:
- సేవలను వినియోగించుకోవడం: విద్యార్థులను బడిలో నమోదు చేయడం లేదా ప్రాథమిక ఆరోగ్య పరీక్ష చేయించడం.
- ధనం, సామగ్రి, కార్మికుల సహకారం అందించడం.
- హాజరు పెంచడం, ఇతరుల నిర్ణయాలను అమలు చేయడం.
- పని అప్పగించిన అధికారం ఉన్నవారిని భాగస్వాములను చేయడం.
- ప్రతి దశలో సరైన నిర్ణయాల కోసం సమస్యలపై ప్రణాళిక వేయడం, అమలు చేయడం, మూల్యాంకనం చేయడం.
సముదాయం, సమాజం తల్లిదండ్రులను, కుటుంబాలను సామాజికీకరణ చేస్తాయి. బడులు సమాజాభివృద్ధికి, సభ్యుల నైపుణ్యాల పెంపుకు తోడ్పడతాయి. వివిధ సమూహాల భాగస్వామ్యం ద్వారా ప్రతిభావంతమైన విద్య జరుగుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
సమాజ భాగస్వామ్యం రకాలు
| రకం | ఎలా ఉంటుంది |
|---|---|
| నిష్క్రియాత్మక భాగస్వామ్యం | ఏం జరిగింది, ఏం జరగబోతోంది అనేది ప్రజలకు చెబుతారు; ప్రజల స్పందనతో నిమిత్తం లేకుండా పరిపాలకుడు ఏకపక్షంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటాడు; బాహ్య నిపుణులు మాత్రమే సమాచారం పంచుకుంటారు; నిర్ణయాలు ఒకే దశలో |
| సంప్రదింపుల భాగస్వామ్యం | ప్రజలను సంప్రదించి వారి అభిప్రాయాలు వింటారు; బాహ్య నిపుణులు సమస్యలు, పరిష్కారాలు వివరిస్తారు; నిర్ణయాలు నిపుణులకే వదలకుండా అందరి అభిప్రాయాలు తీసుకుంటారు; ప్రజల అవసరాలు, కోరికల ఆధారంగా జరుగుతుంది |
| సమాచారం ఇచ్చే భాగస్వామ్యం | పరిశోధకుల ప్రశ్నలకు, సర్వేలకు సమాధానాలు చెప్పడం ద్వారా భాగస్వాములవుతారు; నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉండదు; ఖచ్చితత్వం కోసం ఆ సమాధానాలను తనిఖీ చేస్తారు |
| సహకార (పరస్పర చర్య) భాగస్వామ్యం | ప్రజలంతా కలిసి విశ్లేషించి, స్థానిక సంస్థల ద్వారా అభివృద్ధి ప్రణాళికలు చేస్తారు; భాగస్వామ్యాన్ని ఒక హక్కుగా చూస్తారు; స్థానిక వనరులతో నిర్మాణాత్మక చర్యలు; సమస్యల గుర్తింపు, అమలు, పర్యవేక్షణ, మూల్యాంకనంలో పాల్గొంటారు; స్థానిక ప్రజల సామర్థ్యాలు పెరుగుతాయి |
| స్వయం సమీకరణ | బాహ్య సంస్థలతో సంబంధం లేకుండా ప్రజలే స్వయంగా వ్యవస్థను మార్చడంలో పాల్గొంటారు; ఇతర సంస్థల నుంచి వనరులు, సాంకేతిక సలహాలు తీసుకున్నా నియంత్రణ వారిదే; సమాజం తన సమస్యలను తానే గుర్తించి పరిష్కరించుకుంటుంది |
- సమాజ భాగస్వామ్యానికి నిష్క్రియ, క్రియాత్మక స్వభావాలు రెండూ ఉంటాయి. నిష్క్రియాత్మక భాగస్వామ్యంలో సమూహంలోని ప్రజలు సమాచారాన్ని ముందుగా సంబంధిత వ్యక్తుల నుంచి తెలుసుకుంటారు. సహకార భాగస్వామ్యంలో ఒక మధ్యవర్తి ద్వారా సమస్యలు గుర్తించడం, అమలు, పర్యవేక్షణ, మూల్యాంకనం జరుగుతాయి; ఇదే ప్రజల సామర్థ్యాలను మెరుగుపరుస్తుంది. స్వయం సమీకరణలో ఎవరి ప్రోద్బలం లేకుండా ప్రజలే ముందుకొస్తారు.
పరీక్ష కోణం: సమాజ భాగస్వామ్యం రకాలు ఐదు: నిష్క్రియాత్మక, సంప్రదింపుల, సమాచారం ఇచ్చే, సహకార, స్వయం సమీకరణ. భాగస్వామ్యాన్ని హక్కుగా చూసేది సహకార భాగస్వామ్యం. ప్రజలే సొంతంగా ముందుకొచ్చేది స్వయం సమీకరణ. నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయలేనిది సమాచారం ఇచ్చే భాగస్వామ్యం. బడిబాట - ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ.
మెమొరీ కోడ్: "ని-సం-స-స-స్వ" - నిష్క్రియ → సంప్రదింపు → సమాచారం → సహకారం → స్వయం సమీకరణ (కింది మెట్టు నుంచి పై మెట్టుకు). తెలుగు ప్రాంతాల 5 వర్గాలు "చ-ఆ-భా-బా-బో" - చదివించడం, ఆర్థిక సహాయం, భావప్రసారం, బాధ్యతలు, బోధనకు సహాయం.