AP TET August 2022 Paper 2B లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ప్రశ్నలు, కీ, వివరణలు
AP TET August 2022 Paper 2B స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లో లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు సెక్షన్లో 30 ప్రశ్నలు ఉన్నాయి (ప్రశ్న 31 నుంచి 60 వరకు). ఎక్కువ ప్రశ్నలు వచ్చిన టాపిక్లు: వ్యాకరణం (12), పదజాలం, జాతీయాలు, సామెతలు (7), కవులు, రచయితలు, రచనలు (5), ఛందస్సు, అలంకారాలు (3). కింద ప్రతి ప్రశ్నకు అధికారిక కీ సమాధానం, తెలుగులో వివరణ ఉన్నాయి.
ఆధారం: AP పాఠశాల విద్యాశాఖ అధికారిక ప్రశ్నపత్రం, కీ ·చివరి మార్పు: · ExamBadi
లాంగ్వేజ్ I: తెలుగు: ఏ టాపిక్ నుంచి ఏ ప్రశ్నలు వచ్చాయి?
కింది పద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నకు జవాబు గుర్తించండి.
ఆకొన్న కూడె యమృతము
తాకొంచక నిచ్చువాడె దాత ధరిత్రిన్
సోకోర్చువాడె మనుజుడు,
తేకువగలవాడె వంశ తిలకుడు సుమతీ!
వంశతిలకుడు ఇటువంటి వాడు
(1)ధార్మికుడు
(2)ఓర్పుకలవాడు
(3)ధైర్యవంతుడు
(4)శ్రమపడేవాడు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ధైర్యవంతుడు
ఇది సుమతీ శతకంలోని పద్యం. ఇందులో కవి నాలుగు రకాల మనుషులను నిర్వచిస్తాడు. ప్రశ్న అడిగింది చివరి పాదంలోని "వంశ తిలకుడు" ఎవరు అని.
పద్యం భావం: ఆకలితో ఉన్నప్పుడు తినే అన్నమే అమృతం. సంకోచించకుండా ఇచ్చేవాడే దాత. కష్టాన్ని (సోకు) ఓర్చుకునేవాడే మనిషి. తేకువ కలవాడే వంశానికి తిలకం వంటివాడు. "తేకువ" అంటే ధైర్యం. కాబట్టి వంశతిలకుడు ధైర్యవంతుడు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
ఇక్కడ చాలామంది (2) ఓర్పుకలవాడు ఎంచుకుంటారు. కానీ ఓర్పు గురించి చెప్పింది మూడో పాదం, "సోకోర్చువాడె మనుజుడు". అది మనుజుడి లక్షణం, వంశతిలకుడిది కాదు. ధార్మికుడు (1), శ్రమపడేవాడు (4) అనే మాటలు పద్యంలో ఎక్కడా లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: తేకువ = ధైర్యం; సోకు ఓర్చు = కష్టం భరించు.
కింది పద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నకు జవాబు గుర్తించండి.
ఆకొన్న కూడె యమృతము
తాకొంచక నిచ్చువాడె దాత ధరిత్రిన్
సోకోర్చువాడె మనుజుడు,
తేకువగలవాడె వంశ తిలకుడు సుమతీ!
సుమతీ శతక కర్త
(1)భర్తృహరి
(2)మారన
(3)బద్దెన
(4)వేమన
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బద్దెన
ప్రశ్న సుమతీ శతకం రాసిన కవి ఎవరు అని అడుగుతోంది. ఈ పద్యంలో "సుమతీ!" అనే మకుటం ఉంది. ప్రతి పద్యం ఈ సంబోధనతో ముగుస్తుంది కాబట్టి దీనికి సుమతీ శతకం అనే పేరు వచ్చింది.
సుమతీ శతకాన్ని బద్దెన (భద్రభూపాలుడు) రాశాడని ప్రసిద్ధి. ఇది కంద పద్యాల్లో ఉన్న నీతి శతకం. తెలుగులో బాగా ప్రచారంలో ఉన్న తొలి నీతి శతకాల్లో ఇది ఒకటి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బద్దెన.
భర్తృహరి (1) సంస్కృతంలో సుభాషిత త్రిశతి రాశాడు. మారన (2) మార్కండేయ పురాణం రాసిన కవి. వేమన (4) రాసింది వేమన శతకం, దాని మకుటం "విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ". కాబట్టి ఇవి సరికావు.
కింది గద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నకు జవాబు గుర్తించండి.
Passage: గడియారం వేంకటశేషశాస్త్రి ‘శివభారతం’ జాతీయ సమైక్యతను చాటే శివాజీ చరిత్ర. ఒకే తెలుగు కవి మహారాష్ట్ర వీరుణ్ణి కావ్య నాయకుణ్ణి చేయడం ఎల్లలు లేనితనాన్ని చాటుతుంది. ఇందులో మాతృమూర్తి భరతమాత. మతం జాతీయత. శివాజీ పారతంత్ర్యాన్ని పారద్రోలడానికై అవతరించిన కారణజన్ముడు. ఈ విధంగా కావ్య ఇతివృత్తాన్ని ఎన్నుకోవడంలో శాస్త్రి శ్రద్ధ తీసుకున్నారు.
పై గద్యంలోని మహారాష్ట్ర వీరుడు
(1)రాజశేఖరుడు
(2)రాణాప్రతాపసింహ
(3)షాజీ
(4)శివాజీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) శివాజీ
ఇది అపఠిత గద్యం (Unseen Passage) ప్రశ్న. గద్యంలో "మహారాష్ట్ర వీరుడు" అని ఎవరిని అన్నారో గుర్తించాలి.
గద్యం మొదటి వాక్యమే "శివభారతం ... శివాజీ చరిత్ర" అని చెబుతోంది. తర్వాత "ఒకే తెలుగు కవి మహారాష్ట్ర వీరుణ్ణి కావ్య నాయకుణ్ణి చేయడం" అని ఉంది. అంటే కావ్య నాయకుడైన మహారాష్ట్ర వీరుడు శివాజీ. "శివాజీ పారతంత్ర్యాన్ని పారద్రోలడానికై అవతరించిన కారణజన్ముడు" అనే వాక్యం కూడా దీన్ని ధ్రువపరుస్తుంది. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
రాజశేఖరుడు (1), షాజీ (3) పేర్లు గద్యంలో లేవు. షాజీ శివాజీ తండ్రి అని చరిత్ర చెబుతుంది, కానీ ఇక్కడ కావ్య నాయకుడు ఆయన కాదు. రాణాప్రతాపసింహ (2) రాజస్థాన్లోని మేవాడ్ వీరుడు, మహారాష్ట్ర వీరుడు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: అపఠిత గద్యంలో జవాబు గద్యంలోని పదాల్లోనే ఉంటుంది; బయటి జ్ఞానం కంటే గద్యాన్ని నమ్మండి.
కింది గద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నకు జవాబు గుర్తించండి.
Passage: గడియారం వేంకటశేషశాస్త్రి ‘శివభారతం’ జాతీయ సమైక్యతను చాటే శివాజీ చరిత్ర. ఒకే తెలుగు కవి మహారాష్ట్ర వీరుణ్ణి కావ్య నాయకుణ్ణి చేయడం ఎల్లలు లేనితనాన్ని చాటుతుంది. ఇందులో మాతృమూర్తి భరతమాత. మతం జాతీయత. శివాజీ పారతంత్ర్యాన్ని పారద్రోలడానికై అవతరించిన కారణజన్ముడు. ఈ విధంగా కావ్య ఇతివృత్తాన్ని ఎన్నుకోవడంలో శాస్త్రి శ్రద్ధ తీసుకున్నారు.
పై గద్యంలోని ఇతివృత్తం
(1)జాతీయసమైక్యత
(2)మానవత్వం
(3)చారిత్రకం
(4)రాజరికం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) జాతీయసమైక్యత
ఈ ప్రశ్న గద్యంలో చెప్పిన కావ్యం (శివభారతం) ఇతివృత్తం, అంటే కేంద్ర భావం ఏమిటని అడుగుతోంది.
గద్యం మొదటి వాక్యం "శివభారతం జాతీయ సమైక్యతను చాటే శివాజీ చరిత్ర" అని స్పష్టంగా చెబుతోంది. తెలుగు కవి మహారాష్ట్ర వీరుణ్ణి నాయకుడిగా తీసుకోవడం ఎల్లలు లేనితనాన్ని చూపిస్తుంది. "మాతృమూర్తి భరతమాత, మతం జాతీయత" అనే మాటలూ దేశమంతా ఒక్కటే అనే భావాన్నే చెబుతున్నాయి. కాబట్టి ఇతివృత్తం జాతీయ సమైక్యత, ఆప్షన్ (1).
ఇక్కడ కొందరు (3) చారిత్రకం ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే శివాజీ చరిత్ర కాబట్టి. కానీ చరిత్ర కథకు ఆధారం మాత్రమే; కవి చాటదలచిన భావం జాతీయ సమైక్యత అని గద్యమే చెబుతోంది. మానవత్వం (2), రాజరికం (4) గురించి గద్యంలో ప్రస్తావన లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇతివృత్తం అడిగితే కథ ఏ భావాన్ని చాటుతుందో చూడండి, కథ ఏ రకమో కాదు.
ప్రశ్న "అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక అన్నట్లు" అనే వాక్యం ఏ రకానికి చెందుతుందని అడుగుతోంది.
సామెత అంటే ప్రజల అనుభవం నుంచి పుట్టి, తరతరాలుగా నోటి నుంచి నోటికి వస్తున్న పూర్తి వాక్యం. దానికి ఒక నీతి లేదా అనుభవ సత్యం ఉంటుంది. ఈ వాక్యం అర్థం: ఒకరు ఏదో అనుమానంగా అనగానే, నిర్ధారించకుండా దానికి మరింత జోడించి ప్రచారం చేయడం. ఇది అనుభవం నుంచి వచ్చిన పూర్తి వాక్యం, "అన్నట్లు" అని పోలికగా వాడతాం. కాబట్టి ఇది సామెత, ఆప్షన్ (2).
జాతీయం (3) ఒక పదబంధం మాత్రమే, ఉదా: "భగీరథ ప్రయత్నం", "కుంభకర్ణ నిద్ర"; అది వాక్యంలో ఒక భాగంగా అలంకారిక అర్థంలో వస్తుంది. పొడుపుకథ (1) జవాబు చెప్పమని అడిగే చిక్కు ప్రశ్న. నినాదం (4) ఉద్యమాల్లో పలికే చిన్న పిలుపు (ఉదా: "జై జవాన్ జై కిసాన్"). ఇవి సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్తి వాక్యం, అనుభవ సత్యం = సామెత; చిన్న పదబంధం = జాతీయం.
"సంవిధానం" అనే పదం దేశాన్ని నడిపే ప్రాథమిక నియమాల సముదాయాన్ని, అంటే రాజ్యాంగాన్ని (Constitution) సూచిస్తుంది. హిందీలో భారత రాజ్యాంగాన్ని "సంవిధాన్" అంటారు. పాఠ్యపుస్తకాల్లో "రాజ్యాంగ దినోత్సవం"ను "సంవిధాన దివస్" అని కూడా పిలుస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) రాజ్యాంగం.
పదంలో "విధానం" ఉంది కాబట్టి చాలామంది (2) సరైన విధానం ఎంచుకుంటారు. కానీ ఇది పదాన్ని విడదీసి ఊహించిన అర్థం మాత్రమే. కలయిక (3), సమయోజనం (4) అనేవి "సంయోగం" వంటి పదాల అర్థాలు, సంవిధానానికి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: సంవిధానం = రాజ్యాంగం (Constitution).
ప్రశ్న "భృంగం" (తుమ్మెద) అనే పదానికి వ్యుత్పత్త్యర్థం అడుగుతోంది. వ్యుత్పత్త్యర్థం అంటే ఒక పదం ఆ పేరు ఎందుకు పొందిందో దాని ధాతువు ఆధారంగా చెప్పే అర్థం.
భృంగం అంటే తుమ్మెద. "భృ" ధాతువుకు భరించు, మోయు అని అర్థం. తుమ్మెద నల్లని, నీలి కాంతిని తనలో మోస్తుంది. అందుకే "నీలిమను (నల్లని కాంతిని) భరించేది భృంగం" అని వ్యుత్పత్తి చెబుతారు. అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
"సమస్తాన్ని తనలో ధరించేది" (3) అనేది ధరణి/ధరిత్రి (భూమి) వంటి పదాలకు సరిపోయే వ్యుత్పత్తి. ఎత్తైన కొండ కలది (1), ఆకాశమంత వ్యాపించినది (2) అనేవీ తుమ్మెదకు సంబంధం లేని అర్థాలు. తుమ్మెద రంగుతో ముడిపడిన ఆప్షన్ (4) ఒక్కటే భృంగానికి సరిపోతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: వ్యుత్పత్తి ప్రశ్నల్లో పదం ఏ వస్తువునో ముందు గుర్తించి, దాని లక్షణం ఉన్న ఆప్షన్ వెతకండి.
‘ఆడెనమ్మా శివుడు! పాడెనమ్మా భవుడు!’ అనే శివతాండవం వీరి రచన
(1)విశ్వనాథ సత్యానారాయణ
(2)పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
(3)వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
(4)దాశరథి రంగాచార్య
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు
ప్రశ్న "శివతాండవం" కావ్యం రాసిన కవి ఎవరని అడుగుతోంది. "ఆడెనమ్మా శివుడు! పాడెనమ్మా భవుడు!" అనేది ఆ కావ్యంలోని ప్రసిద్ధ పంక్తి.
శివతాండవం పుట్టపర్తి నారాయణాచార్యులు రాసిన గేయ కావ్యం. శివుడి నాట్యాన్ని లయబద్ధమైన పదాలతో, సంగీతం ధ్వనించేలా వర్ణిస్తుంది. పుట్టపర్తి వారికి "సరస్వతీపుత్ర" అనే బిరుదు ఉంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ (1) రామాయణ కల్పవృక్షం, వేయిపడగలు రచయిత. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి (3) ప్రాచీన సాహిత్య పరిశోధకుడు. దాశరథి రంగాచార్య (4) చిల్లర దేవుళ్ళు వంటి నవలలు రాశారు. శివతాండవం వీరెవరి రచనా కాదు.
ప్రశ్న "నారాయణా!" అనే మకుటంతో పద్యాలు రాసిన కవి ఎవరని అడుగుతోంది. మకుటం అంటే శతకంలోని ప్రతి పద్యం చివర వచ్చే ఒకే పదం లేదా పాదం.
"నారాయణా!" మకుటంతో ఉన్న నారాయణ శతకాన్ని బమ్మెర పోతన రాశాడని ప్రసిద్ధి. పోతన శ్రీమదాంధ్ర మహాభాగవతం రాసిన భక్తకవి. విష్ణుభక్తి నిండిన ఈ శతకం ఆయన పేరుతోనే పాఠ్యపుస్తకాల్లో వస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
పక్కి అప్పల నరసయ్య (2) కుమార శతకం రాశాడు, దాని మకుటం "కుమారా". బద్దెన (3) సుమతీ శతకం రాశాడు, మకుటం "సుమతీ". శ్రీనాథుడు (4) శృంగార నైషధం, కాశీఖండం వంటి కావ్యాల కవి; "నారాయణా" మకుటం ఆయనది కాదు.
"దుః" (చెడు) + "ఇతం" (పొందినది, నడవడి) అనే భాగాలతో "దురితం" ఏర్పడింది. చెడు నడవడి వల్ల కలిగేది పాపం. కాబట్టి దురితం అంటే పాపం. పద్యాల్లో "దురితములు తొలగించు" అంటే "పాపాలు పోగొట్టు" అని అర్థం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
పుణ్యము (1) దురితానికి వ్యతిరేక పదం; దాన్ని "సుకృతం" అంటారు. ద్వేషము (3) అంటే పగ, కోపము (4) అంటే ఆగ్రహం. ఇవి మనసులోని భావాలు, దురితం అర్థం కావు.
ప్రశ్న "నరుడు" అనే పదానికి పర్యాయపదాలు అడుగుతోంది. పర్యాయపదాలు అంటే ఒకే అర్థం ఇచ్చే వేర్వేరు పదాలు.
నరుడు అంటే మనిషి. మనిషికి మానవుడు, మనుజుడు, మర్త్యుడు (మరణించే స్వభావం ఉన్నవాడు) అనే పర్యాయపదాలు ఉన్నాయి. ఆప్షన్ (4)లోని రెండు పదాలూ మనిషినే సూచిస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మానవుడు, మర్త్యుడు.
ద్విజుడు, విప్రుడు (1) బ్రాహ్మణుడికి పర్యాయపదాలు. శశాంకుడు (2) అంటే చంద్రుడు; అమాయకుడు అంటే కపటం లేనివాడు, రెండూ కలిసి ఒక పదానికి పర్యాయాలు కావు. రవి, భానుడు (3) సూర్యుడి పర్యాయపదాలు.
గుర్తుంచుకోండి: పర్యాయపదాల ఆప్షన్లో రెండు పదాలూ అడిగిన పదం అర్థాన్నే ఇవ్వాలి.
ప్రశ్న "కయి" అనే వికృతి పదానికి ప్రకృతి (మూల సంస్కృత పదం) అడుగుతోంది. సంస్కృత, ప్రాకృత పదాలు తెలుగులో మార్పు చెంది వాడుకలోకి వస్తే వాటిని వికృతులు అంటారు.
"కవి" అనే ప్రకృతి పదంలోని "వ" "య"గా మారి "కయి" అయింది. పాత కావ్యాల్లో "కయి" అనే రూపం కవి అనే అర్థంలోనే కనిపిస్తుంది. కాబట్టి కయికి ప్రకృతి కవి, ఆప్షన్ (2).
"కయి" అనే ధ్వని "కై" (చేయి)ని గుర్తుకు తెస్తుంది కాబట్టి కొందరు (1) చెయ్యి ఎంచుకుంటారు. కానీ చెయ్యి అచ్చ తెలుగు (దేశ్య) పదం, దానికి సంస్కృత ప్రకృతి ఉండదు. కవిత (3), కావ్యం (4) కవి నుంచి వచ్చిన వేరే పదాలు; వాటి వికృతి కయి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రకృతి–వికృతి: కవి – కయి; ఇక్కడ వ → య మార్పు.
బోయిభీమన్న రాసిన ‘జానపదుని జాబు’ ఈ ప్రక్రియలో ఉంది.
(1)వ్యాసం
(2)కథ
(3)లేఖ
(4)కరపత్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) లేఖ
ప్రశ్న బోయి భీమన్న రాసిన "జానపదుని జాబు" ఏ ప్రక్రియకు చెందుతుందని అడుగుతోంది. ప్రక్రియ అంటే రచన రూపం: కథ, వ్యాసం, లేఖ, కవిత మొదలైనవి.
"జాబు" అంటే ఉత్తరం, లేఖ. శీర్షికే ఇది ఒక జానపదుడు (పల్లెటూరి మనిషి) రాసిన ఉత్తరం అని చెబుతోంది. ఒక వ్యక్తి మరొకరిని సంబోధిస్తూ తన భావాలు చెప్పే లేఖా రూపంలో ఈ రచన సాగుతుంది. కాబట్టి ఇది లేఖ ప్రక్రియ, ఆప్షన్ (3).
వ్యాసం (1) ఒక విషయాన్ని క్రమంగా విశ్లేషించే వచన రచన; అందులో సంబోధన ఉండదు. కథ (2)లో పాత్రలు, సంఘటనలు ఉంటాయి. కరపత్రం (4) ఒక ప్రచారం కోసం పంచే చిన్న ముద్రిత పత్రం. ఇవేవీ "జాబు"కు సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: శీర్షికలో "జాబు", "ఉత్తరం" ఉంటే ప్రక్రియ లేఖ.
ప్రశ్న "భగీరథ ప్రయత్నం" అనే మాట ఏ రకానికి చెందుతుందని అడుగుతోంది.
జాతీయం అంటే ఒక భాషకే ప్రత్యేకమైన, అక్షరార్థం కాకుండా అలంకారిక అర్థం ఇచ్చే చిన్న పదబంధం. భగీరథుడు ఎన్నో కష్టాలు పడి గంగను భూమికి తెచ్చాడు. ఆ కథ ఆధారంగా "భగీరథ ప్రయత్నం" అంటే "ఎంతో పట్టుదలతో చేసే గొప్ప ప్రయత్నం" అని అర్థం. ఇది పూర్తి వాక్యం కాదు, వాక్యంలో ఒక భాగంగా వాడే పదబంధం. కాబట్టి ఇది జాతీయం, ఆప్షన్ (2).
సామెత (4) అనుభవ సత్యాన్ని చెప్పే పూర్తి వాక్యం, ఉదా: "అదిగో పులి అంటే ఇదిగో తోక". సూక్తి (3) మహానుభావులు చెప్పిన మంచి మాట. నానుడి (1) జనంలో ప్రచారంలో ఉన్న మాట, సామెతకు దగ్గరి పదం. భగీరథ ప్రయత్నం వీటిలో దేనికీ చెందదు.
గుర్తుంచుకోండి: కథ నుంచి పుట్టిన చిన్న పదబంధం (భగీరథ ప్రయత్నం, కుంభకర్ణ నిద్ర) = జాతీయం.
ప్రశ్న "స్వరాలు", "ప్రాణాలు" అనే పేర్లు ఏ అక్షరాలకు ఉన్నాయని అడుగుతోంది. ఇది వర్ణమాలకు సంబంధించిన ప్రశ్న.
అచ్చులు ఇతర అక్షరాల సాయం లేకుండా స్వతంత్రంగా పలుకుతాయి. హల్లులకు అచ్చు చేరితేనే పూర్తి ఉచ్చారణ వస్తుంది. అంటే అచ్చులు హల్లులకు ప్రాణం పోస్తాయి. అందుకే అచ్చులను స్వరాలు, ప్రాణాలు అంటారు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
హల్లులను (4) వ్యంజనాలు, ప్రాణులు అంటారు. ఉభయాక్షరాలు (2) అంటే సున్న (ం), అరసున్న (ఁ), విసర్గ (ః); ఇవి అచ్చులతోనూ హల్లులతోనూ కలిసి వస్తాయి. అచ్చులను, హల్లులను కలిపి (1) "వర్ణాలు" లేదా "అక్షరాలు" అంటారు, స్వరాలు కాదు.
ప్రశ్న సంధిలో "పరస్వరం" అనే పదానికి అర్థం అడుగుతోంది. సంధిలో వాడే పారిభాషిక పదాలు: పూర్వపదం, పరపదం, పూర్వస్వరం, పరస్వరం.
సంధిలో మొదటి పదాన్ని పూర్వపదం, రెండో పదాన్ని పరపదం అంటారు. పూర్వపదం చివర ఉన్న అచ్చు పూర్వస్వరం; పరపదం మొదట ఉన్న అచ్చు పరస్వరం. ఉదా: రామ + అయ్య = రామయ్య. ఇక్కడ "రామ"లోని చివరి "అ" పూర్వస్వరం, "అయ్య"లోని మొదటి "అ" పరస్వరం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
మొదటి పదంలోని చివరి అచ్చు (3) పూర్వస్వరం, పరస్వరం కాదు. ఇక్కడ చాలామంది తికమకపడతారు. మొదటి పదం (1) పూర్వపదం; రెండవ పదం (4) పరపదం. ఇవి పదాలు, స్వరాలు (అచ్చులు) కావు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్వ = ముందు, పర = తర్వాత; స్వరం = అచ్చు.
ప్రశ్న "చిగురుటాకు", "పొదరుటిల్లు" పదాల్లోని సంధి పేరు అడుగుతోంది. ముందు పదాలను విడదీసి చూడాలి.
చిగురు + ఆకు = చిగురుటాకు; పొదరు + ఇల్లు = పొదరుటిల్లు. రెండు పదాల మధ్య కొత్తగా "ట్" అనే వర్ణం వచ్చి చేరింది. ఇది టుగాగమ సంధి: కర్మధారయంలో ఉకారాంత పదానికి అచ్చు పరమైతే టుగాగమం వస్తుంది. ఉన్న వర్ణం పోకుండా కొత్త వర్ణం వచ్చి చేరడాన్ని ఆగమం అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ఆగమ సంధి.
ఆదేశ సంధి (1)లో ఒక వర్ణం పోయి దాని స్థానంలో మరొక వర్ణం వస్తుంది (ఉదా: గసడదవాదేశం); ఇక్కడ ఏ వర్ణమూ మారలేదు, కొత్తది చేరింది. గుణ (2), వృద్ధి (3) సంస్కృత సంధులు: దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు (గుణ), ఏక + ఏక = ఏకైక (వృద్ధి). ఇవి ఇక్కడ వర్తించవు.
గుర్తుంచుకోండి: ఆగమం = కొత్త వర్ణం చేరడం; ఆదేశం = ఒక వర్ణానికి బదులు మరొకటి రావడం.
ప్రశ్న పాదంలో 14వ అక్షరం యతి స్థానంగా ఉండే వృత్త పద్యం ఏదని అడుగుతోంది. యతి అంటే పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి, నిర్ణీత స్థానంలోని అక్షరానికి ఉండాల్సిన మైత్రి.
నాలుగు ప్రధాన వృత్తాల యతి స్థానాలు: ఉత్పలమాల – 10వ అక్షరం; చంపకమాల – 11వ అక్షరం; శార్దూలం – 13వ అక్షరం; మత్తేభం – 14వ అక్షరం. కాబట్టి 14వ అక్షరం యతి ఉండేది మత్తేభం, ఆప్షన్ (1).
శార్దూలం (2)లో యతి 13వ అక్షరం, మత్తేభానికి ఒక్కటి తక్కువ; అందుకే ఈ రెండూ తరచు తికమక పెడతాయి. చంపకమాల (3)లో 11వ అక్షరం, ఉత్పలమాల (4)లో 10వ అక్షరం యతి స్థానం.
అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైతే క్రమంగా ఇవి ఆదేశంగా వస్తాయి
(1)శ, ష, స
(2)న, ణ, మ
(3)య, వ, ర
(4)ఏ, ఓ, అర్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఏ, ఓ, అర్
ప్రశ్న గుణ సంధి సూత్రాన్ని అడుగుతోంది: అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైతే ఏవి ఆదేశంగా వస్తాయి?
గుణ సంధి సూత్రం: అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైతే వరుసగా ఏ, ఓ, అర్ లు ఏకాదేశంగా వస్తాయి. ఉదాహరణలు: దేవ + ఇంద్రుడు = దేవేంద్రుడు (అ + ఇ = ఏ); సూర్య + ఉదయం = సూర్యోదయం (అ + ఉ = ఓ); మహా + ఋషి = మహర్షి (ఆ + ఋ = అర్). ఏ, ఓ, అర్ లను "గుణాలు" అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
య, వ, ర (3) యణాదేశ సంధిలో వస్తాయి; అక్కడ ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణ అచ్చులు పరమవుతాయి. ఈ రెండు సూత్రాలను చాలామంది తారుమారు చేస్తారు. న, ణ, మ (2) అనునాసికాలు, శ, ష, స (1) ఊష్మాలు; ఇవి ఈ సూత్రంలో రావు.
ఇంత బరువైనది మోసుకొస్తున్నావు. దేనికది?
గీత గీసిన చోట ఉన్న సంధి
(1)యడాగమ
(2)అకార
(3)ఇకార
(4)ఉకార
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ఇకార
ప్రశ్న గీత గీసిన "దేనికది" అనే పదంలోని సంధిని అడుగుతోంది. ముందు పదాన్ని విడదీయాలి.
దేనికి + అది = దేనికది. ఇక్కడ పూర్వపదం "దేనికి" చివర "ఇ" ఉంది, పరపదం "అది" అచ్చుతో మొదలైంది. సంధిలో పూర్వస్వరం "ఇ" లోపించి, పరస్వరం "అ" మిగిలింది. పూర్వపదం చివరి ఇకారం లోపించడం వల్ల దీన్ని ఇకార సంధి అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
యడాగమ సంధి (1)లో "య్" కొత్తగా చేరుతుంది (ఉదా: మా + అమ్మ = మాయమ్మ); ఇక్కడ య్ రాలేదు. అకార సంధి (2)లో పూర్వపదం చివరి "అ" లోపిస్తుంది, ఇక్కడ లోపించింది "ఇ". ఉకార సంధి (4)లో "ఉ" లోపిస్తుంది (ఉదా: రాముడు + అతడు = రాముడతడు). కాబట్టి ఇవి సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: సంధి పేరు = లోపించిన పూర్వస్వరం పేరు (ఇ పోతే ఇకార, ఉ పోతే ఉకార).
దేశానికి మంచిరోజులొస్తాయని ఆశలు మొలకెత్తుతున్నాయి.
గీత గీసిన చోట ఉన్న సంధి
(1)ఇకార
(2)అకార
(3)ఉకార
(4)నుగాగమ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) అకార
ప్రశ్న గీత గీసిన "మొలకెత్తుతున్నాయి" పదంలోని సంధిని అడుగుతోంది. ముందు పదాన్ని విడదీయాలి.
మొలక + ఎత్తుతున్నాయి = మొలకెత్తుతున్నాయి. పూర్వపదం "మొలక" చివర "అ" ఉంది. పరపదం "ఎ"తో మొదలైంది. సంధిలో పూర్వస్వరం "అ" లోపించి, "ఎ" మిగిలి "కె" అయింది. ఇది అకార సంధి: "అత్తునకు సంధి బహుళంబుగానగు". కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
ఇకార సంధి (1)లో పూర్వపదం చివరి "ఇ" లోపిస్తుంది; "మొలక" ఇకారాంతం కాదు. ఉకార సంధి (3)లో "ఉ" లోపిస్తుంది; ఇక్కడ ఉకారం లేదు. నుగాగమ సంధి (4)లో "న్" కొత్తగా చేరుతుంది; ఈ పదంలో న్ చేరలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: పూర్వపదం చివరి అచ్చు చూడండి: మొలక – "అ" కాబట్టి అకార సంధి.
ప్రశ్న "గంగ అనే పేరున్న నది" అనే విగ్రహ వాక్యాన్ని సమాస పదంగా మార్చమని అడుగుతోంది.
పూర్వపదం ఒక పేరు (సంజ్ఞ), ఉత్తరపదం ఆ పేరున్న వస్తువు జాతిని తెలిపితే అది సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం. దాని విగ్రహం "... అనే పేరు కల ..." అని ఉంటుంది. "గంగ అనే పేరున్న నది" = గంగానది. అలాగే "కృష్ణ అనే పేరు కల నది" = కృష్ణానది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
గాంగేయము (1) సమాసం కాదు; "గంగకు సంబంధించినది" అనే అర్థంలో తద్ధిత ప్రత్యయంతో ఏర్పడిన పదం (గాంగేయుడు = భీష్ముడు). నదీ గాంగము (2) పదాల క్రమం తప్పు, తెలుగులో వాడుకలో లేని రూపం. గంగా నామాఖ్యనది (3) విగ్రహంలోని "పేరు" అనే మాటను కూడా సమాసంలో ఉంచింది; సమాసంలో ఆ మాట లోపిస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: "... అనే పేరు కల ..." విగ్రహం = సంభావనా పూర్వపద కర్మధారయం (గంగానది, కృష్ణానది).
నవ మాసాలు మోసిన కన్నతల్లి ఋణం తీర్చుకోవడం ఎవరి తరం?
గీత గీసిన చోట ఉన్న సంధి
(1)కర్మధారయ
(2)బహువ్రీహి
(3)ద్విగు
(4)ద్వంద్వ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) ద్విగు
ప్రశ్న గీత గీసిన "నవ మాసాలు" పదం ఏ సమాసమో అడుగుతోంది. ప్రశ్నలో "సంధి" అని ముద్రించారు, కానీ ఆప్షన్లన్నీ సమాసాల పేర్లు. కాబట్టి ఇక్కడ అడిగింది సమాసం.
పూర్వపదం సంఖ్యను తెలిపే సమాసాన్ని ద్విగు సమాసం అంటారు. "నవ మాసాలు" విగ్రహం: "నవ (తొమ్మిది) సంఖ్య గల మాసాలు". ఇక్కడ పూర్వపదం "నవ" ఒక సంఖ్య. కాబట్టి ఇది ద్విగు సమాసం, ఆప్షన్ (3). "మూడు లోకాలు", "నాలుగు దిక్కులు" కూడా ద్విగు సమాసాలే.
కర్మధారయ (1)లో విశేషణ–విశేష్యాలు ఉంటాయి (ఉదా: నల్లకలువ); పూర్వపదం సంఖ్య అయితే అది ప్రత్యేకంగా ద్విగు అవుతుంది. బహువ్రీహి (2)లో రెండు పదాలు కాకుండా మూడో అర్థం ప్రధానం (ఉదా: ముక్కంటి = శివుడు). ద్వంద్వ (4)లో రెండు పదాలూ సమ ప్రాధాన్యం కలవి (ఉదా: రామలక్ష్మణులు).
గుర్తుంచుకోండి: పూర్వపదంలో సంఖ్య ఉంటే ద్విగు (నవ మాసాలు, మూడు లోకాలు).
ప్రశ్న "నీకు వంద వందనాలు" అనే వాక్యంలోని శబ్దాలంకారం ఏదని అడుగుతోంది.
ఛేకానుప్రాస: రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ హల్లుల జంట అర్థభేదంతో, వ్యవధానం లేకుండా వెంటవెంటనే రావడం. ఈ వాక్యంలో "వంద" అనే హల్లుల జంట వెంటవెంటనే రెండుసార్లు వచ్చింది. మొదటి "వంద" అంటే నూరు (సంఖ్య); రెండో "వంద" "వందనాలు" (నమస్కారాలు) అనే పదంలో భాగం. అర్థం వేరు, వ్యవధానం లేదు. కాబట్టి ఇది ఛేకానుప్రాస, ఆప్షన్ (1).
యమకం (2)లో అక్షరాల సముదాయం వ్యవధానంతో మళ్ళీ మళ్ళీ వచ్చి, వేరువేరు అర్థాలు ఇస్తుంది (ఉదా: "లేమా! దనుజుల గెలువగ లేమా!"). వృత్త్యనుప్రాస (3)లో ఒకే హల్లు చాలాసార్లు వస్తుంది (ఉదా: "చిటపట చినుకులు"). లాటానుప్రాస (4)లో ఒకే పదం ఒకే అర్థంతో, కానీ తాత్పర్యభేదంతో వస్తుంది. ఇవి ఇక్కడ సరిపోవు.
గుర్తుంచుకోండి: హల్లుల జంట + వెంటవెంటనే + అర్థభేదం = ఛేకానుప్రాస.
ప్రశ్న ఉపమాలంకారంలోని "ఉపమేయం" అంటే ఏమిటని అడుగుతోంది.
ఉపమాలంకారంలో నాలుగు అంశాలు ఉంటాయి: ఉపమేయం (మనం వర్ణించే వస్తువు), ఉపమానం (పోలిక కోసం తీసుకునే వస్తువు), ఉపమావాచకం (వలె, పోలె, భంగి వంటి పోలిక పదాలు), సమానధర్మం (రెండింటిలో ఉన్న సమాన గుణం). ఉదా: "ఆమె ముఖం చంద్రబింబం వలె అందంగా ఉంది." ఇక్కడ ముఖం ఉపమేయం, చంద్రబింబం ఉపమానం, "వలె" ఉపమావాచకం, అందం సమానధర్మం. కాబట్టి ఉపమేయం అంటే దేనిని వర్ణిస్తున్నామో అది, ఆప్షన్ (4).
పోలిక చెప్పడానికి ఉపయోగించే వస్తువు (1) ఉపమానం; ఉపమేయం, ఉపమానం తారుమారు కావడం సాధారణ పొరపాటు. వలె, పోలె, భంగి (3) ఉపమావాచకాలు. సమాస లక్షణం (2) ఉపమాలంకారంలోని అంశమే కాదు.
రెండు గాని అంతకంటె ఎక్కువగాని వాక్యాలలోని సమాపక క్రియలను అసమాపక క్రియలుగా మార్చి ఒకే వాక్యంగా రాస్తే అది.
(1)సామాన్య వాక్యం
(2)సంశ్లిష్ట వాక్యం
(3)సంయుక్త వాక్యం
(4)నిషేధార్థక వాక్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) సంశ్లిష్ట వాక్యం
ప్రశ్న వాక్య రకాల గురించి అడుగుతోంది: రెండు లేదా ఎక్కువ వాక్యాల సమాపక క్రియలను అసమాపక క్రియలుగా మార్చి ఒకే వాక్యం చేస్తే దాన్ని ఏమంటారు?
సమాపక క్రియ వాక్యాన్ని పూర్తి చేస్తుంది (తిన్నాడు, వెళ్ళాడు). అసమాపక క్రియ వాక్యాన్ని పూర్తి చేయదు (తిని, వెళ్ళి). ఉదా: "రాము అన్నం తిన్నాడు. రాము బడికి వెళ్ళాడు." → "రాము అన్నం తిని బడికి వెళ్ళాడు." ఇక్కడ మొదటి వాక్యంలోని "తిన్నాడు" అనే సమాపక క్రియ "తిని" అనే అసమాపక క్రియగా మారింది. ఇలా ఏర్పడే వాక్యం సంశ్లిష్ట వాక్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).
సంయుక్త వాక్యం (3)లో రెండు వాక్యాలు "కాని, కాబట్టి" వంటి సంయోజకాలతో కలుస్తాయి, సమాపక క్రియలు అలాగే ఉంటాయి (ఉదా: "సీత పాట పాడింది కాని ఆట ఆడలేదు"). సామాన్య వాక్యం (1)లో ఒకే సమాపక క్రియ ఉంటుంది. నిషేధార్థక వాక్యం (4) ఒక పని జరగదని/చేయవద్దని చెబుతుంది.
నేను, మేము వంటి పదాలు తను, తాను, తాము గా మారడం ఈ వాక్యాలలో జరుగుతుంది.
(1)పరోక్ష కథనం
(2)ప్రత్యక్ష కథనం
(3)కర్తరి వాక్యం
(4)కర్మణి వాక్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పరోక్ష కథనం
ప్రశ్న "నేను, మేము" వంటి సర్వనామాలు "తాను, తాము"గా ఎప్పుడు మారతాయని అడుగుతోంది.
ఒకరు చెప్పిన మాటలను వారి మాటల్లోనే, ఉద్ధరణ చిహ్నాలతో చెబితే ప్రత్యక్ష కథనం. అవే మాటలను మన మాటల్లో చెబితే పరోక్ష కథనం. ప్రత్యక్ష కథనాన్ని పరోక్ష కథనంగా మార్చినప్పుడు ఉత్తమ పురుష సర్వనామాలు మారతాయి: నేను → తాను, మేము → తాము, నా → తన. ఉదా: "నేను రేపు వస్తాను" అని రాము అన్నాడు → తాను రేపు వస్తానని రాము అన్నాడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) పరోక్ష కథనం.
ప్రత్యక్ష కథనం (2)లో "నేను, మేము" అలాగే ఉంటాయి; మార్పు జరిగేది పరోక్షంలోనే. కర్తరి (3), కర్మణి (4) వాక్యాల మధ్య మార్పులో కర్త, కర్మల స్థానాలు, క్రియ రూపం మారతాయి (చేత, బడు), సర్వనామాలు ఇలా మారవు.
గుర్తుంచుకోండి: పరోక్ష కథనం: నేను → తాను, మేము → తాము, ఉద్ధరణ చిహ్నాలు పోతాయి.
ప్రశ్న క్రియకు "బడు" చేర్చితే ఏ రకమైన వాక్యం ఏర్పడుతుందని అడుగుతోంది.
కర్త ప్రధానంగా ఉండే వాక్యం కర్తరి వాక్యం: "రాముడు రావణుణ్ణి చంపాడు." దీన్ని కర్మ ప్రధానంగా మార్చితే కర్తకు "చేత" చేరుతుంది, క్రియకు "బడు" చేరుతుంది: "రాముడి చేత రావణుడు చంపబడ్డాడు." ఇలా క్రియకు "బడు" చేరిన వాక్యం కర్మణి వాక్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
కర్తరి వాక్యం (1)లో "బడు" ఉండదు; అది కర్మణి వాక్యానికి మూల రూపం. ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం (2) ఆశ్చర్యాన్ని తెలుపుతుంది (ఉదా: "ఆహా! ఎంత బాగుందో!"). నిషేధార్థక వాక్యం (4) ఒక పని చేయవద్దని చెబుతుంది (ఉదా: "అబద్ధం చెప్పవద్దు"). ఈ రెండిటిలోనూ "బడు" చేరదు.