AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 7 / 15 · విద్య: భావన, ప్రతినిధి సంస్థలు, తాత్త్విక దృక్పథాలు

ప్రకృతివాదం

ప్రకృతివాదం: భావనలు

అధిభౌతిక శాస్త్రం: ప్రకృతి సహజసిద్ధమైనది. ప్రతిదీ ప్రకృతి ఒడిలోంచే పుట్టి తిరిగి ప్రకృతి ఒడిలోకే చేరుతుంది. కాబట్టి ప్రకృతే అంతిమ యదార్థం. "ప్రకృతిలోకి తిరిగి వెళ్దాం", "సమాజ సంకెళ్ళు తొలగిద్దాం" అని ప్రకృతివాదులు నినదించారు. మనస్సును, శరీరాన్ని, మనిషిని భౌతిక ప్రపంచం నుంచి వేరు చేసి చూడలేదు. మెదడు వల్లే మనస్సుకు ఉనికి; మెదడు ఒక పదార్థం. ఆత్మ, పరమాత్మ, దేవుడు, స్వర్గం, నరకం వంటి ఊహాజనిత మరో ప్రపంచానికి వీరి తత్త్వంలో చోటు లేదు. మెదడు శరీరం నుంచి వేరు కాదు; అది కూడా ఇతర పదార్థాల్లాగే తిరిగి ప్రకృతిలో కలుస్తుంది - అదే ప్రకృతి నియమం అని వారి వాదన.

జ్ఞాన మీమాంస: "ప్రకృతిలోకి మరలండి" అనే నినాదం వీరిదే. ప్రతి అంశాన్నీ శాస్త్రీయ దృక్కోణం నుంచి చూస్తారు. శాస్త్రీయ జ్ఞానమే ఉత్తమమైనది. "జ్ఞానేంద్రియాలే విజ్ఞానానికి ద్వారాలు" - జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా సంపాదించినదే నిజమైన జ్ఞానం. ప్రకృతిని మించిన జ్ఞానం మరొకటి లేదు; హేతుబద్ధ, ఇంద్రియ అనుభవ జ్ఞానమే వాస్తవ జ్ఞానమని నమ్మారు. ఆధ్యాత్మిక భావనలను, ప్రబోధాత్మక జ్ఞానాన్ని నమ్మలేదు.

విలువల శాస్త్రం: సమాజంలో విలువలు ఎప్పటికప్పుడు మారుతుంటాయి. ఆధ్యాత్మిక విలువలు, సార్వజనీన అంతిమ విలువలు లేవు. సహజమైన నైతికత, సౌందర్యాత్మకతలనే వీరు అంగీకరించారు; సంప్రదాయ నైతికతను అంగీకరించలేదు.

ప్రకృతివాదం: విద్యా లక్ష్యాలు, పాఠ్యప్రణాళిక

ప్రకృతివాదం: బోధన పద్ధతులు, ఉపాధ్యాయుడు, విద్యార్థి

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 147

విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతి కానిది

  1. (1)ఉపన్యాస పద్ధతి
  2. (2)అన్వేషణ పద్ధతి
  3. (3)నియోజన పద్ధతి
  4. (4)ప్రాజెక్టు పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఉపన్యాస పద్ధతి

ఇచ్చిన బోధనా పద్ధతుల్లో విద్యార్థి కేంద్రీకృతం కానిది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

బోధనా పద్ధతులను రెండు రకాలుగా చూడవచ్చు. ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతుల్లో ఉపాధ్యాయుడే మాట్లాడతాడు, విద్యార్థులు వింటారు. విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతుల్లో విద్యార్థులు స్వయంగా చేసి, వెతికి, ఆలోచించి నేర్చుకుంటారు, ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శిగా ఉంటాడు.

ఉపన్యాస పద్ధతిలో ఉపాధ్యాయుడు విషయాన్ని చెబుతాడు, పిల్లలు వింటూ ఉంటారు. వారి పాత్ర చాలా తక్కువ. కాబట్టి ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృత పద్ధతి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఉపన్యాస పద్ధతి.

అన్వేషణ పద్ధతి (2) లో పిల్లలు స్వయంగా ప్రయోగాలు చేసి విషయాలు కనుగొంటారు. నియోజన పద్ధతి (3) లో ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చిన పనిని పిల్లలు సొంతంగా పూర్తి చేస్తారు. ప్రాజెక్టు పద్ధతి (4) లో పిల్లలు నిజ జీవిత సమస్యను ప్రణాళిక వేసి పరిష్కరిస్తారు. ఈ మూడూ విద్యార్థి కేంద్రీకృత పద్ధతులే.

గుర్తుంచుకోండి: ఉపాధ్యాయుడు మాట్లాడితే (ఉపన్యాసం) = ఉపాధ్యాయ కేంద్రీకృతం.

పరీక్ష కోణం: ప్రకృతివాదం = భావవాదానికి పూర్తి వ్యతిరేకం; "ప్రకృతిలోకి తిరిగి వెళ్దాం"; "జ్ఞానేంద్రియాలే విజ్ఞానానికి ద్వారాలు"; స్థిర పాఠ్యప్రణాళిక లేదు; ప్రకృతే పెద్ద పుస్తకం; డాల్టన్, హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతుల మూలం; ఉపాధ్యాయుడు = తెర వెనుక, సహాయకుడు, పందిరి; శారీరక దండన లేదు. ప్రతినిధులు: రూసో, పెస్టాలజీ, హెర్బర్ట్ స్పెన్సర్.

మెమొరీ కోడ్: "తెర ముందు భావం, తెర వెనుక ప్రకృతి" - భావవాద ఉపాధ్యాయుడు ముందుంటాడు, ప్రకృతివాద ఉపాధ్యాయుడు వెనుక. "రూ-పె-స్పె": రూసో, పెస్టాలజీ, స్పెన్సర్ = ప్రకృతివాదులు. "డా-హ్యూ = ప్రకృతి పిల్లలు" - డాల్టన్, హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతుల మూలం ప్రకృతివాదం.

అంశం 7 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

కిందివారిలో ప్రకృతివాదాన్ని ప్రచారంలోకి తెచ్చిన తత్త్వవేత్త కానివారు ఎవరు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) హెగెల్

హెగెల్ భావవాద తత్త్వవేత్త. ప్లేటో, బర్కిలీ, కాంట్ వంటి వారితో పాటు ఆయన సిద్ధాంతాల నుంచి భావవాదం పుట్టింది. కాబట్టి ఆయన ప్రకృతివాది కాదు.

జె.జె. రూసో, పెస్టాలజీ, హెర్బర్ట్ స్పెన్సర్, ఆగస్టు కాంటే వంటి విద్యా తత్త్వవేత్తలు ప్రకృతివాదాన్ని ప్రచారంలోకి తెచ్చారు.

ప్రశ్న 2 / 5

ప్రకృతివాద పాఠ్యప్రణాళిక గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) స్థిరమైన పాఠ్యప్రణాళికను నిర్ణయించలేదు

ప్రకృతే విద్యార్థికి ఒక పెద్ద పుస్తకం అని, వ్యక్తిగత అనుభవాల ద్వారా ప్రకృతి నుంచే నేర్చుకోవాలని ప్రకృతివాదులు భావించారు. అందుకే వారు స్థిరమైన పాఠ్యప్రణాళికను నిర్ణయించలేదు.

సాంస్కృతిక అంశాలకు పాఠ్యప్రణాళికలో స్థానం లేదు. హేతువుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు కాబట్టి మత, దైవ బోధనకు చోటు ఇవ్వలేదు. నైతిక విలువలను ప్రత్యక్షంగా బోధించకుండా వ్యక్తిగత అనుభవాల ద్వారా పెంచుకోవాలన్నారు.

ప్రశ్న 3 / 5

ప్రకృతివాదంలో ఉపాధ్యాయుడు పూల వంటి పిల్లల సహజ ఎదుగుదలకు దేనిలా ఆసరాగా ఉంటాడు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) పందిరి

ప్రకృతివాదంలో ఉపాధ్యాయుడు బోధకుడు కాదు, కేవలం సహాయకుడు. పూల వంటి పిల్లల సహజ ఎదుగుదలకు పందిరిలా ఆసరాగా ఉంటూ, సహజాభివృద్ధికి సరైన పరిసరాన్ని సృష్టించడమే అతని పని.

లేత మొక్కలను కాపాడే తోటమాలితో పోలిక భావవాద ఉపాధ్యాయుడిది. శిల్పి, న్యాయమూర్తి పోలికలు ప్రకృతివాద ఉపాధ్యాయుడి పాత్రకు సంబంధించినవి కావు.

ప్రశ్న 4 / 5

ప్రకృతివాద అధిభౌతిక శాస్త్రం గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. I. మెదడు ఒక పదార్థం; మెదడు వల్లే మనస్సుకు ఉనికి. II. ఆత్మ, పరమాత్మ, స్వర్గం, నరకం వంటి మరో ప్రపంచానికి వీరి తత్త్వంలో చోటు ఉంది. వీటిలో సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) I మాత్రమే

ప్రకృతివాదులు మనస్సును, శరీరాన్ని భౌతిక ప్రపంచం నుంచి వేరు చేసి చూడలేదు. మెదడు ఒక పదార్థం, మెదడు వల్లే మనస్సుకు ఉనికి అన్నారు. కాబట్టి I సరైనది.

ఆత్మ, పరమాత్మ, దేవుడు, స్వర్గం, నరకం వంటి ఊహాజనిత మరో ప్రపంచానికి వీరి తత్త్వంలో చోటు లేదు. కాబట్టి II తప్పు; అందుకే మిగతా ఆప్షన్లు సరికావు.

ప్రశ్న 5 / 5

కిందివాటిలో ప్రకృతివాద విద్యా లక్ష్యం కానిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఆత్మ సాక్షాత్కారం

ఆత్మ సాక్షాత్కారం భావవాద విద్యా లక్ష్యం. ప్రకృతివాదులు ఆత్మ, పరమాత్మ వంటి ఆధ్యాత్మిక భావనలను నమ్మలేదు కాబట్టి ఇది వారి లక్ష్యం కాదు.

సహజాతాల ఉదాత్తీకరణ, పరిసరాలకు అనుగుణమైన సర్దుబాటు, స్వేచ్ఛా వ్యక్తీకరణ ప్రకృతివాద విద్యా లక్ష్యాలే. సమగ్ర మూర్తిమత్వ అభివృద్ధి, స్వతస్సిద్ధ శక్తుల అభివృద్ధి, వ్యక్తిత్వ అభివృద్ధి కూడా వీరి లక్ష్యాలు.