AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 8 / 15 · విద్య: భావన, ప్రతినిధి సంస్థలు, తాత్త్విక దృక్పథాలు

వ్యవహారిక సత్తావాదం (ప్రయోజనవాదం)

వ్యవహారిక సత్తావాదం: భావనలు

అధిభౌతిక శాస్త్రం: వాస్తవం అనేది ఒక ప్రక్రియ మాత్రమే. మార్పు నిరంతరం జరుగుతుంది; మార్పే అంతిమ వాస్తవం. వాస్తవం స్థిరమైనది కాదు; అది ఇంకా తయారీలోనే ఉంది, శాశ్వతం కాదు. వ్యవహారిక సత్తావాదులది దూరదృష్టితో కూడిన సామాజిక దృక్పథం. వీరు భగవంతుణ్ణి కొంతవరకు నమ్ముతారు - వ్యక్తి తన అవసరాల కోసం భగవంతుణ్ణి నమ్ముతాడు. కాబట్టి అవసరాలే అంతిమం అన్నారు. క్రియాశీలత ఫలితాలే ముఖ్యం. శాశ్వత ఆధ్యాత్మిక విలువలంటూ ఏవీ లేవు; కాలానుగుణంగా విలువలు మారతాయి. భౌతికంగా, సాంఘికంగా, జైవికంగా కనిపించేదే వాస్తవం. మానవ అనుభవాలే వాస్తవానికి కేంద్రాలు.

జ్ఞాన మీమాంస: సమస్యలే సత్యాన్వేషణకు ప్రేరకాలు. సత్యాలు మారుతున్న సమాజానికి అనుగుణంగా మారుతుంటాయి; అంతిమ సత్యం ఏదీ లేదు. జ్ఞానమే సత్యం. మానవ అనుభవాల ద్వారా సంపాదించిన జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానం. విశ్వంలో ప్రతిదీ - అది భావమైనా, పదార్థమైనా - నిరంతరం చలనంలో ఉంటుంది. వాస్తవం ఒక ఉత్పత్తి కాదు, ఒక ప్రక్రియ. వీరు ఆచరణాత్మక జ్ఞానాన్ని నమ్మారు. మనిషి తన చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలతో పరస్పర చర్యల ద్వారా జ్ఞానం సంపాదిస్తాడని భావించారు. జ్ఞానాన్ని, సత్యాన్ని ఒకే భావంతో చూశారు.

విలువల శాస్త్రం: విలువలను మనిషే సృష్టించాడు. అవి సమయం, సందర్భం, స్థలం, పరిస్థితుల నుంచి పుడతాయి. మనిషి సమాజంలో ఒక సభ్యుడు; తన పరిసరాల్లో చేసే చర్యల వల్ల మంచి, చెడు ఫలితాలు వస్తాయి. స్థలం, కాలం, పరిస్థితులను బట్టి విలువలు మారతాయి. అనుభవ క్రమంలోనే "విలువ", "సత్యం" నిర్మితమవుతాయి. "విలువలు విలువల కోసమే" అనే వాదాన్ని వదిలిపెట్టి, అవి మానవ అవసరాలు తీర్చడానికే ఉన్నాయన్నది వీరి దృక్పథం.

వ్యవహారిక సత్తావాదం: విద్యా పర్యవసానాలు

పాఠ్యప్రణాళిక సూత్రాలు (6):

సంఖ్యసూత్రం
1ఉపయోగిత
2సహజ ఆసక్తులు
3అభ్యాసకుని పూర్వ అనుభవాలు
4కృత్యం
5నమ్యత (వెసులుబాటు)
6సమైక్యత (సమన్వయం)

వ్యవహారిక సత్తావాదం: బోధన, క్రమశిక్షణ, ఉపాధ్యాయుడు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 10

ప్రాజెక్టు పద్ధతిని ప్రతిపాదించిన వారు

  1. (1)కిల్ పాట్రిక్
  2. (2)డాల్టన్
  3. (3)మోరిసన్
  4. (4)హార్లాక్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) కిల్ పాట్రిక్

ప్రాజెక్టు పద్ధతి (Project Method) అనే బోధనా పద్ధతిని ఎవరు ప్రతిపాదించారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ప్రాజెక్టు పద్ధతిని విలియం హెర్డ్ కిల్‌పాట్రిక్ 1918లో ‘The Project Method’ అనే వ్యాసం ద్వారా ప్రతిపాదించాడు. ఈయన జాన్ డ్యూయీ శిష్యుడు. ‘చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం’ (Learning by doing) దీనికి ఆధారం. విద్యార్థులు నిజ జీవిత సమస్యను ఎంచుకుని, ప్రణాళిక వేసి, అమలు చేసి, మూల్యాంకనం చేసుకుంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) కిల్‌పాట్రిక్.

‘డాల్టన్ ప్రణాళిక’ (2) హెలెన్ పార్క్‌హర్స్ట్ ప్రతిపాదించిన వ్యక్తిగత బోధనా పద్ధతి; డాల్టన్ అనేది ఆ ప్రణాళిక మొదలైన ఊరి పేరు. మోరిసన్ (3) ‘యూనిట్ ప్రణాళిక’కు ప్రసిద్ధుడు. హార్లాక్ (4) ప్రాజెక్టు పద్ధతితో సంబంధం ఉన్న పేరు కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: ప్రాజెక్టు పద్ధతి – కిల్‌పాట్రిక్ (డ్యూయీ శిష్యుడు) – చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం.

పరీక్ష కోణం: వ్యవహారిక సత్తావాదం = అమెరికాలో పుట్టింది; ప్రాగ్మా (గ్రీకు) = చేసిన పని; మార్పే అంతిమ వాస్తవం; అంతిమ సత్యం లేదు; విలువలు మనిషి సృష్టి, అవసరాల కోసం; బోధన = పనిచేస్తూ నేర్చుకోవడం, ప్రాజెక్టు పద్ధతి, ముఖ్యంగా ప్రయోగ పద్ధతి; సాంఘిక క్రమశిక్షణ. ప్రతినిధులు: జాన్ డ్యూయీ, కిల్‌పాట్రిక్, జేమ్స్, పియర్స్.

మెమొరీ కోడ్: "ప్రాగ్మా = పని, ఫలితం, మార్పు" - ఏది పనిచేస్తే అదే సత్యం. పాఠ్యప్రణాళిక 6 సూత్రాలు "ఉ-స-పూ-కృ-న-స": ఉపయోగిత, సహజ ఆసక్తి, పూర్వ అనుభవం, కృత్యం, నమ్యత, సమైక్యత. "డ్యూ-కి-జే-పి": డ్యూయీ, కిల్‌పాట్రిక్, జేమ్స్, పియర్స్.

అంశం 8 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

వ్యవహారిక సత్తావాదం ఏ దేశంలో అభివృద్ధి చెందిన విద్యా తత్త్వం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అమెరికా

వ్యవహారిక సత్తావాదం అమెరికాలో అభివృద్ధి చెందిన విద్యా తత్త్వం. అమెరికా దేశ జీవన విధానం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

"ప్రాగ్మా" అనే పదం గ్రీకు భాష నుంచి వచ్చినా, ఈ తత్త్వం గ్రీసులో అభివృద్ధి చెందలేదు. ఇంగ్లండ్, జర్మనీలను ఈ తత్త్వం పుట్టిన దేశాలుగా చెప్పరు.

ప్రశ్న 2 / 5

వ్యవహారిక సత్తావాదులు చెప్పిన పాఠ్యప్రణాళిక సూత్రాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) స్థిరత్వం

వ్యవహారిక సత్తావాదుల ప్రకారం మార్పే అంతిమ వాస్తవం; ఏదీ శాశ్వతం కాదు. అందుకే స్థిరత్వం వారి పాఠ్యప్రణాళిక సూత్రం కాదు.

ఉపయోగిత, సహజ ఆసక్తులు, అభ్యాసకుని పూర్వ అనుభవాలు, కృత్యం, నమ్యత, సమైక్యత అనేవి వారు చెప్పిన 6 సూత్రాలు. కాబట్టి ఉపయోగిత, నమ్యత, సమైక్యత అందులో ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3 / 5

వ్యవహారిక సత్తావాదులు ముఖ్యంగా చెప్పిన బోధన పద్ధతి ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ప్రయోగ పద్ధతి

చిన్న పిల్లల్లో పరిశీలించి, పరిశోధించాలనే జిజ్ఞాస ఎక్కువ. తామే స్వయంగా చేసి నేర్చుకుంటే ఆ జిజ్ఞాస తీరుతుంది. అందుకే వ్యవహారిక సత్తావాదులు ముఖ్యంగా ప్రయోగ పద్ధతిని చెప్పారు.

ఉపన్యాస, ఉపదేశ, అనుకరణ పద్ధతులు భావవాదులు సూచించిన సంప్రదాయ పద్ధతులు. నిష్క్రియాత్మక అభ్యసనపై, ఉపయోగం లేని సంప్రదాయ బోధనపై వ్యవహారిక సత్తావాదులు విముఖత చూపారు.

ప్రశ్న 4 / 5

విలువల గురించి వ్యవహారిక సత్తావాదుల అభిప్రాయం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) విలువలను మనిషే సృష్టించాడు; అవి మానవ అవసరాలు తీర్చడానికే ఉన్నాయి

వ్యవహారిక సత్తావాదుల ప్రకారం విలువలను మనిషే సృష్టించాడు. అవి సమయం, సందర్భం, స్థలం, పరిస్థితుల నుంచి పుడతాయి; మానవ అవసరాలు తీర్చడానికే ఉన్నాయి.

విలువలు శాశ్వతమైనవి, నిరపేక్షమైనవి అనేది భావవాద భావన. "విలువలు విలువల కోసమే" అనే వాదాన్ని వీరు వదిలిపెట్టారు. స్థలం, కాలం, పరిస్థితులను బట్టి విలువలు మారతాయని చెప్పారు కాబట్టి నాలుగో ఆప్షన్ కూడా తప్పు.

ప్రశ్న 5 / 5

వ్యవహారిక సత్తావాదం గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. I. ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థికి సహచరుడిగా, మార్గదర్శకుడిగా ఉండాలి. II. అదుపుతో కూడిన స్వేచ్ఛ, సాంఘిక క్రమశిక్షణే సరైన క్రమశిక్షణ. III. పుస్తక జ్ఞానానికి, తయారుగా ఉన్న జ్ఞానానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. వీటిలో సరైనవి ఏవి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) I, II మాత్రమే

వ్యవహారిక సత్తావాద ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థికి సహచరుడిగా, మార్గదర్శకుడిగా ఉంటూ ప్రేరణ ఇస్తాడు. అదుపుతో కూడిన స్వేచ్ఛ, సాంఘిక క్రమశిక్షణే సరైన క్రమశిక్షణ అని వీరు భావించారు. కాబట్టి I, II సరైనవి.

పుస్తక జ్ఞానం, తయారుగా ఉన్న (అమర్చిన) జ్ఞానం, నిష్క్రియాత్మక అభ్యసనపై వీరు విముఖత చూపారు. కాబట్టి III తప్పు; III ఉన్న ఆప్షన్లన్నీ సరికావు.