యదార్థవాదం (వాస్తవికవాదం): భావనలు
- సమాజంలో విజయవంతంగా జీవించడానికి కావాల్సిన నైపుణ్యాలు పెంచి, జీవితానికి సంసిద్ధుణ్ణి చేయడం, సంపూర్ణ అభివృద్ధి సాధించడం యదార్థవాదం ధ్యేయం. స్వయంగా సంపాదించుకున్న విద్యే శాశ్వతం అని యదార్థవాదుల నమ్మకం.
- అధిభౌతిక శాస్త్రం: వస్తు ప్రపంచమే నిజమైనది. విశేషాల మీద వీరు విముఖత చూపారు. "నేను ఆలోచిస్తున్నాను కనుక నేను ఉన్నాను" అనే భావవాద వాదనను వ్యతిరేకించారు. ఇంద్రియాల ద్వారా పొందిన అనుభవ జ్ఞానాన్నే నమ్మారు. అంతిమ సత్యం వస్తు ప్రపంచమే అని వీరి భావన.
- జ్ఞాన మీమాంస: ఇంద్రియానుభూతులే వాస్తవ జ్ఞానానికి రాచబాటలు. అనుభూతి జ్ఞానానికి ఎక్కువ ప్రాముఖ్యం ఇచ్చారు. విజ్ఞానశాస్త్ర ప్రయోగాత్మక జ్ఞానాన్ని ఇంద్రియానుభవాల ద్వారా పొందవచ్చని భావించారు.
- విలువల శాస్త్రం: సార్వజనీన అంతిమ విలువలు లేవు. సహజ నైతికతను, సౌందర్యాత్మకతను అంగీకరించారు; సంప్రదాయ నైతికతను అంగీకరించలేదు. స్వేచ్ఛ, మానవత్వం, సాంస్కృతిక విలువలు విలువల ఆధారిత విద్యకు మూలాలని నమ్మారు. యదార్థవాదం మనిషినే గొప్పవాడిగా భావించింది. మనిషి తన గమ్యాన్ని తానే నిర్దేశించుకోగలడు. విలువలు, సూత్రాలు, నియమాలు మనిషి సుఖ జీవనానికి ఉపయోగపడాలి. "సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదిద్దాం, హింసను కాదు" అన్నది వీరి భావజాలం.
యదార్థవాదం: విద్యా పర్యవసానాలు
- విద్యా లక్ష్యాలు: (1) జీవితానికి సిద్ధం చేయడం (2) ప్రస్తుత సామాజిక అవసరాలకు తగిన విద్య నేర్పడం (3) బాలుని అభివృద్ధి (4) విద్యార్థులను పండితులుగా తయారు చేయడం కాదు, ప్రపంచంలోని కార్యక్రమాలను సక్రమంగా నిర్వర్తించగలిగేలా చేయడం (5) పరిసరాలను నియంత్రించడం విద్యకు సంబంధించిన అంశం కాదు.
- పాఠ్యప్రణాళిక: సామాజిక అవసరాలు, ప్రయోగాత్మకతను దృష్టిలో పెట్టుకుని నిర్ణయించాలి; వ్యక్తిగత అవసరాలను లెక్కలోకి తీసుకోరు. నిర్దిష్ట ఆదర్శాలకు స్థానం లేదు. సమాజంలో విజయవంతంగా జీవించడానికి కావాల్సిన నైపుణ్యాలను పాఠ్యప్రణాళిక పెంచాలి. వృత్తి విద్యకు ఎక్కువ స్థానం; సాహిత్యానికి, లలితకళలకు ప్రముఖ స్థానం ఇవ్వలేదు.
- బోధన పద్ధతి: (1) మౌఖిక పద్ధతి, పదజాలంలో వ్యక్తీకరణ (2) తెలిసిన విషయం నుంచి తెలియని విషయానికి (3) వ్యాస పద్ధతిని ప్రోత్సహించారు (4) ప్రయోగాలు, క్షేత్ర దర్శనాలు, బోధనోపకరణాల సహాయంతో బోధించడం ప్రోత్సహించారు.
- ఉపాధ్యాయుడు: విద్యార్థి ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడకుండా జ్ఞానం అందించాలి; విద్యార్థులకు సరైన కార్యక్రమాలు, కార్యకలాపాలు సూచించాలి.
- విద్యార్థి: విద్యార్థులను కోప్పడడం, బాహ్య క్రమశిక్షణ విధించడం వరకే; అంతకు మించి శిక్షలు ఇవ్వకూడదు. మంచి పనులకు బహుమతులు ఇచ్చి ప్రోత్సహించవచ్చు. విద్యార్థి ప్రవర్తనలో అవసరమైన మార్పులు చేస్తే పరిసరాల్లో సుఖంగా, సంతోషంగా జీవించగలడు.
అస్తిత్వవాదం: భావనలు
- అస్తిత్వవాదం = అస్తిత్వం + వాదం. అస్తిత్వం అంటే ఉనికి లేదా ఉండడం. ఉనికి గురించిన వాదమే అస్తిత్వవాదం.
- ఇది భావవాదానికి వ్యతిరేకంగా వచ్చిన తాత్త్విక సిద్ధాంతం. ఉనికిలో ఉన్న ప్రత్యేకతకు పట్టం కట్టడమే అస్తిత్వవాదం.
- ఆధునిక కాలంలో అస్తిత్వవాదానికి గట్టి పునాదులు వేసినవాడు డేనిష్ తత్త్వవేత్త కీర్క్గార్డ్. 1843 లో రాసిన "ఇది లేదా అది" అనే గ్రంథంలో తన భావాలకు నిర్దిష్ట రూపం ఇచ్చాడు.
మౌలిక భావనలు:
- వ్యక్తి అద్వితీయత: ప్రతి మనిషి అద్వితీయుడు; ఒక వ్యక్తి లాంటి మరో వ్యక్తి ప్రపంచంలో లేడు. "సాధారణ వ్యక్తి" అంటూ ఎవరూ ఉండరు. ప్రతి వ్యక్తి స్వభావం చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులను బట్టి నిరంతరం మారుతుంది.
- భావవాదానికి వ్యతిరేకంగా "సారం కంటే ముందు అస్తిత్వం" అనేది వీరి వాదన. మనిషే లేకపోతే మనిషితనం అనే సాధారణ సారం లేదు.
- మనిషి అరాచక, ఆటవిక పరిస్థితుల్లో జీవించలేడు కాబట్టి సమాజంలో స్వేచ్ఛగా, నియమబద్ధంగా జీవిస్తాడు.
- మనిషే సంస్కృతికి రూపకర్త.
- అస్తిత్వమే సారం కంటే ముందు ఉంటుంది కాబట్టి వ్యక్తి అద్వితీయతే మౌలికం. అందువల్ల ఆత్మాశ్రయతే సత్యం అనేది అస్తిత్వవాదం మరో మౌలిక లక్షణం.
- మనిషి తన జీవితానికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు నిత్యం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఇది ప్రకృతిసిద్ధంగా అతనికి ఉన్న నిర్ణయ స్వేచ్ఛ. ఈ నిర్ణయ స్వేచ్ఛ మనిషిని స్వతంత్రుణ్ణి చేస్తుంది; వ్యక్తి అస్తిత్వానికి వాస్తవ రూపం ఇస్తుంది.
- ప్రత్యేకతే వాస్తవికత అని వీరి భావన. సాధారణీకరించిన, నిశ్చయమైన జ్ఞానాన్ని అస్తిత్వవాదం అంగీకరించదు.
అస్తిత్వవాదం: విద్యా పర్యవసానాలు
"అస్తిత్వ అనుభవమే విద్య" అన్నది అస్తిత్వవాద విద్యా భావన.
- విద్యా లక్ష్యాలు: (1) ప్రతి వ్యక్తి అద్వితీయుడు, వ్యక్తుల మధ్య తేడాలు ఉంటాయి, ఏ ఇద్దరూ సమానులు కారు; ప్రతి ఒక్కరినీ అద్వితీయ శక్తి సామర్థ్యాలున్నవారిగా తీర్చిదిద్దడం (2) ప్రతి వ్యక్తి అస్తిత్వ ప్రకటన కావాలి; అస్తిత్వమే వాస్తవం, సారం కాదు (3) ప్రతి వ్యక్తి నిర్ణయ స్వేచ్ఛను గౌరవించి పెంచడం (4) నిర్ణయ స్వేచ్ఛలో తప్పనిసరిగా వచ్చే భయం, భీతి, ఆందోళన వంటి మానసిక ఒత్తిడులకు లోను కాకుండా వ్యక్తిని తీర్చిదిద్దడం.
- పాఠ్యప్రణాళిక: విద్యార్థి సమస్త పార్శ్వాలను సమ్మేళనం చేసే ఏ పాఠ్యప్రణాళికనైనా అంగీకరిస్తారు. విద్యను సమస్యా కేంద్రంగా, వృత్తి పరంగా చేయడాన్ని అంగీకరించరు. స్వేచ్ఛా నిర్ణయం, సృజనాత్మకత, నైతిక నిర్ణయాలు, సౌందర్య దృక్పథాలను పెంచేలా ఆధారాలు ఉండాలి. శాస్త్ర సాంకేతిక అంశాల కంటే మానవీయ శాస్త్రాలకు, లలితకళలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం.
- బోధన పద్ధతులు: మౌలిక భావన వ్యక్తి అద్వితీయత కాబట్టి ఉపాధ్యాయ కేంద్ర, విషయ కేంద్ర పాఠ్యప్రణాళికలను పూర్తిగా నిరాకరిస్తారు. కార్యకారణ వివరణలతో సంబంధం లేకుండా, ఒక దృగాంశం గురించి వ్యక్తికి కలిగిన ప్రత్యక్ష అనుభవాల వెలుగులో దాన్ని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నమే దృగాంశ పద్ధతి. చాలా మంది అస్తిత్వవాదులు దీన్ని వాడినా ఒక్కొక్కరు ఒక్కో విధంగా ప్రయోగించారు.
- ప్రధాన బోధన పద్ధతులు: సోక్రటీస్ పద్ధతి, వ్యక్తిగత బోధన పద్ధతి, అనియత బోధన పద్ధతి, చర్చా పద్ధతి, సృజనాత్మక బోధన పద్ధతి, ఆగమన-నిగమన పద్ధతి, అభివృద్ధి పథక బోధన పద్ధతి, అంతర్గత బోధన పద్ధతి.
- ఉపాధ్యాయుడు: ఒక నిర్దేశకుడు, అనుసంధానకర్త. జ్ఞానాన్ని రుద్దే సంబంధం ఉండదు; నైతికపరమైన స్వేచ్ఛా సంబంధం ఉంటుంది. విద్యార్థి వ్యక్తిత్వాన్ని దెబ్బతీయకుండా, విద్యార్థులు తప్పనిసరిగా ఎదుర్కొనే భయాందోళనల నుంచి బయటపడేలా చేయడం ఉపాధ్యాయుని పాత్ర.
- క్రమశిక్షణ: బాహ్య క్రమశిక్షణ కాదు; వ్యక్తి నైతిక బాధ్యత రూపంలో అంతర్గత క్రమశిక్షణ పెంచుతుంది.
| అంశం | యదార్థవాదం | అస్తిత్వవాదం |
|---|---|---|
| వాస్తవం | వస్తు ప్రపంచమే సత్యం | ఉనికే వాస్తవం; సారం కంటే ముందు అస్తిత్వం |
| జ్ఞానం | ఇంద్రియానుభూతులు = రాచబాటలు | సాధారణీకరించిన జ్ఞానాన్ని అంగీకరించదు; ప్రత్యేకతే వాస్తవికత |
| పాఠ్యప్రణాళిక | సామాజిక అవసరాలు, వృత్తి విద్యకు ఎక్కువ స్థానం | మానవీయ శాస్త్రాలు, లలితకళలు; వృత్తి కేంద్రం కాదు |
| పద్ధతులు | తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి, ప్రయోగాలు, క్షేత్ర దర్శనాలు | సోక్రటీస్ పద్ధతి, వ్యక్తిగత బోధన, దృగాంశ పద్ధతి |
| క్రమశిక్షణ | పరిమిత బాహ్య క్రమశిక్షణ, బహుమతులు | నైతిక బాధ్యతగా అంతర్గత క్రమశిక్షణ |
పరీక్ష కోణం: యదార్థవాదం = వస్తు ప్రపంచమే సత్యం; ఇంద్రియానుభూతులే జ్ఞానానికి రాచబాటలు; "నేను ఆలోచిస్తున్నాను కనుక నేను ఉన్నాను" వాదనను వ్యతిరేకించింది; తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి. అస్తిత్వవాదం = సారం కంటే ముందు అస్తిత్వం; వ్యక్తి అద్వితీయత, నిర్ణయ స్వేచ్ఛ; కీర్క్గార్డ్ (డేనిష్), "ఇది లేదా అది" (1843); ఉపాధ్యాయ, విషయ కేంద్ర ప్రణాళికలను నిరాకరిస్తుంది.
మెమొరీ కోడ్: "య-వ-ఇం" - యదార్థం = వస్తు ప్రపంచం + ఇంద్రియాలు. అస్తిత్వం "అ-ని-సా": అద్వితీయత, నిర్ణయ స్వేచ్ఛ, సారం కంటే ముందు ఉనికి. "కీర్క్గార్డ్ 1843 = ఇదా అదా?" - ఎంపికే అస్తిత్వం.