మానవతావాదం: భావనలు
- మానవతావాదం ఒక సాంస్కృతిక ఉద్యమం. మధ్యయుగంలో మత ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా రూపొందిన ఉద్యమం. గ్రీసు, రోములో వెలసిన మానవతా సూత్రాలు దీనికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి.
- చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతి గురించి అధ్యయనం చేయడం మధ్యయుగ మానవతావాదం లక్షణం. తత్త్వవేత్తలు తమ అనుభవాలు, అన్వేషణల ఆధారంగా మానవతావాదాన్ని వివరించారు.
- మానవతావాదం ప్రకారం మానవ ప్రక్రియలో, మానవుల సమస్యల్లో, విశ్వమంతటిలో మనిషే కేంద్ర బిందువు.
- వివిధ దృక్పథాలు: మానవతావాదం ఒక మానవసేవా ప్రక్రియ అని, తృప్తినిచ్చే ప్రక్రియ అని, మత సంబంధ స్వేచ్ఛ అని, మానవ సమస్యలకు మానవత్వంతో కూడిన పరిష్కారం అని, ప్రపంచంలో శాంతి పెంచే ప్రక్రియ అని రకరకాల భావనలు ఉన్నాయి.
ప్రముఖ భావనలు:
- మనిషి హేతుబద్ధమైనవాడు. తన హేతువాదం వల్లే మనిషి జంతువుల నుంచి వేరుగా గుర్తించబడ్డాడు.
- మానవతా ప్రక్రియలు విశ్వమంతా ఒకే విధంగా ఉంటాయి.
- మరణం, స్వేచ్ఛ వంటి వాటి గురించి మతపరంగా ఉన్న భావనలను, ఇతరులు చెప్పినట్లుగా అలాగే నమ్మకుండా, హేతువాదంతో నిరూపించారు.
- స్వానుభూతి ద్వారా లేదా జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా లభించే విజ్ఞానాన్ని కూడా అది హేతుబద్ధమైతేనే నమ్మారు.
- మతపరమైన విషయాల్లోనూ ఈ విధానాన్నే అనుసరించారు. విద్యాలయాల్లో కూడా మత ప్రాబల్యం తగ్గింది; ప్రతి వ్యక్తి తాను సహేతుకం అనుకున్న వాటినే నమ్మవచ్చు.
- మనిషి ప్రవృత్తే మంచిని సూచిస్తుంది. కళ, సాహిత్యం, భగవంతుడు, సర్వం మనిషి చుట్టూ, మనిషి కేంద్రంగా తిరగడం మొదలుపెట్టాయి.
- మానవతావాదులు నైతిక విలువలను నేరుగా బోధించాలని అనలేదు. ప్రతిభలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరిన వారిలో నైతిక విలువలు, సత్ప్రవర్తన వాటంతట అవే పెరుగుతాయని నమ్మారు.
మానవతావాదం: విద్యా పర్యవసానాలు
- విద్యా లక్ష్యాలు: ప్రతిభను పెంచడం; అందుకే అత్యుత్తమ గ్రంథాల అధ్యయనం. ఏదో ఒక విషయంలో ప్రత్యేకంగా ప్రతిభ సాధించడం కన్నా పలు విషయాల్లో స్థూలమైన విజ్ఞానం ఉండడమే శ్రేష్ఠం. కుటుంబం, పాఠశాల, చర్చి వంటి అన్ని సామాజిక సంస్థలూ విద్యాభివృద్ధి సంస్థలే.
పాఠ్యప్రణాళిక - 3 గ్రూపులు:
| గ్రూపు | విషయం | పాఠ్యాంశాలు |
|---|---|---|
| మొదటి గ్రూపు | మనిషికి, ప్రకృతికి మధ్య సంబంధాలు | గణితం, భౌతిక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం, సహజ చరిత్ర, అనువర్తిత శాస్త్రాలు |
| రెండో గ్రూపు | మనిషికి తనతో తనకు ఉన్న సంబంధం | ఫ్రెంచ్, లాటిన్, వ్యాకరణం, తర్కం, భాషణం, చిత్రలేఖనం, సంగీతం, వ్యాయామం |
| మూడో గ్రూపు | మనిషికి ఇతర మనుషులతో ఉన్న సంబంధాలు | చరిత్ర, ప్రాచీన-ఆధునిక రాజకీయ శాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రం, జీవిత చరిత్రలు |
- మానవతావాద అన్వేషణ ముఖ్యంగా నైతిక, ఆధ్యాత్మిక విలువలు పెంచడం.
- బోధన పద్ధతులు: ఉపాధ్యాయులు తాము నేర్చుకున్న పద్ధతిలోనే విద్యార్థులకు బోధించేవారు. ఉపాధ్యాయులకు, విద్యార్థులకు మధ్య వ్యక్తిగత సంబంధాలు ఉండేవి కావు. ఇది ఉపాధ్యాయ కేంద్రిత విద్యా విధానం. చర్చా పద్ధతి, డిబేట్, ప్రత్యక్ష బోధన పద్ధతి, అర్థం చేసుకుని వల్లె వేయడం వంటి పద్ధతులు వాడుకలో ఉండేవి.
- పరీక్షా విధానం: మౌఖిక పరీక్షలు ఉండేవి. భాషలో వ్యాకరణానికి ప్రాముఖ్యం. విద్యార్థులు పరీక్షల్లో తప్పితే అదే తరగతిలో నిలిపేవారు.
- క్రమశిక్షణ: బోధనలో దండన లేకపోయినా మిగతా విషయాల్లో క్రమశిక్షణ కఠినంగా, దండన కఠినంగా ఉండేది.
నిర్మాణాత్మకవాదం
- జ్ఞాన నిర్మాణం; తనకు కావాల్సిన జ్ఞానాన్ని తానే నిర్మించుకోవడం; అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని తనకు తెలిసిన సమాచారంతో సమన్వయం చేసి తన అనుభవాలను సుసంపన్నం చేసుకోవడమే నిర్మాణాత్మకవాదం.
- జాన్ డ్యూయీ, లెవ్ వైగోట్స్కీ, బ్రూనర్, మాంటిస్సోరి వంటివారు ఈ జ్ఞాన నిర్మాణ దృక్పథాన్ని బలపరిచారు.
- జ్ఞానాత్మక మనోవిజ్ఞానం, జీవశాస్త్రాల నుంచి నిర్మాణాత్మకవాదం పుట్టింది.
- వీరి ప్రకారం వ్యక్తులు సచేతనులై జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటారు. ఇందుకు పలు ప్రక్రియల్లో భాగస్వాములవుతారు, ప్రయోగ అనుభవాలు పొందుతారు. ఇది చుట్టూ ఉన్న పరిసరాల్లో సర్దుబాటు చేసుకునే శక్తిని వ్యక్తులకు ఇస్తుంది.
- నిర్మాణాత్మక అభ్యసనం: రిచర్డ్ ఇ. మేయర్ ప్రకారం అభ్యసనం మనోవిషయకంగా సచేతనమైనది. ఇది వివిధ జ్ఞాన ప్రక్రియలను వినియోగించుకుంటుంది. ఆలోచనలకు సంబంధించిన సమాచారం మీద కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. లభించిన సమాచారాన్ని క్రమబద్ధంగా వ్యవస్థీకరిస్తుంది. వివిధ అంశాల మధ్య సంబంధాలను పూర్వ జ్ఞానంతో అన్వయిస్తుంది.
- అభ్యాసకుడు: పరిశీలన అనుభవాల ద్వారా జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటాడు. వాస్తవికతకు దగ్గరగా, వాస్తవ ప్రపంచంలో జ్ఞానం నిర్మించుకుంటాడు; ఆయా అంశాల పూర్వాపరాలను గ్రహిస్తాడు. స్వీయ నిర్దేశంలో సృజనాత్మకంగా, విశ్లేషిస్తూ, భావ నిర్మాణం చేస్తాడు. తన పూర్వ అనుభవాలను ప్రాతిపదికగా చేసుకుని కొత్త జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటాడు.
- ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: లెవ్ వైగోట్స్కీ ప్రకారం అభ్యాసకుల ఆలోచనా ప్రక్రియకు ఉపాధ్యాయుడు ఊతమిస్తాడు, కృత్యాల నిర్వహణను సరైన మార్గంలో పెడతాడు, మెలకువలు నేర్పుతాడు. ఈ ప్రక్రియలో ఉపాధ్యాయుడు అభ్యసన సహాయకుడు మాత్రమే. అభ్యాసకులు విషయాలను స్వయంగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయకుడి పాత్ర పోషిస్తాడు.
- బోధనాంశం, జ్ఞాన ప్రక్రియ కలిసి ఒకటిగా జరుగుతాయి. విద్యార్థుల పూర్వ అనుభవాల ఆధారంగా అభ్యసన సాగుతుంది. పూర్వ భావనలను మార్చుకుని, సర్దుబాటు చేసుకోవడం ద్వారా కొత్త భావనలు పుడతాయి. ఇది యాంత్రిక చర్య కాదు, సృజనాత్మకతతో కూడిన జ్ఞాన నిర్మాణ చర్య. పూర్వ భావనలను పునరాలోచించడం ద్వారా అర్థవంతమైన అభ్యసనం జరిగి కొత్త సాధారణీకరణలకు దారి తీస్తుంది.
నిర్మాణాత్మకవాదం: 5-E నమూనా
నిర్మాణాత్మక భావన ఆధారంగా 5-E నమూనా రూపొందింది:
| దశ | ఏం జరుగుతుంది |
|---|---|
| 1. నిమగ్నం చేయడం | స్వీయ జ్ఞాన నిర్మాణానికి ముందు విద్యార్థులను శారీరకంగా, మానసికంగా సంసిద్ధం చేయడం. ప్రశ్నించడం, అన్వేషించడం, విచారించడం, చర్చించడం, ప్రతిస్పందించడం వంటి చర్యల్లో విద్యార్థులను నిమగ్నం చేయడం |
| 2. అన్వేషించడం | విద్యార్థులు సమాచారం కోసం అన్వేషించేలా ఉపాధ్యాయుడు మార్గదర్శనం చేస్తాడు: మూల గ్రంథాలు, పరామర్శ గ్రంథాలు చదవడం, విషయ నిపుణులను సంప్రదించడం, అంతర్జాలం చూడడం, తరగతిలో చర్చలు |
| 3. వివరించడం | ఉపాధ్యాయులు ప్రాతిపదిక భావనలు ప్రస్తావించి వాటి ఆధారంగా కొత్త భావనలతో పాఠ్యాంశం నిర్మిస్తారు. విద్యార్థులు విశ్లేషించడం, పోల్చడం, వర్గీకరించడం ద్వారా ఉమ్మడిగా నేర్చుకుని కొత్త భావాలు నిర్మించుకుంటారు |
| 4. విస్తరించడం | జ్ఞానాన్ని విశ్లేషించి కేంద్రీకృత, వికేంద్రీకృత భావనలు నిర్మించుకుంటారు. తమ జ్ఞానాన్ని కొత్త, అపరిచిత సన్నివేశాల్లో వర్తింపజేసి సమస్యలు పరిష్కరిస్తారు, కొత్త సన్నివేశాలు సృష్టిస్తారు |
| 5. మూల్యాంకనం | ప్రాయోగిక కృత్యాలు, పరిశీలన, చర్చల్లో పాల్గొనడం, స్పందనలు, మౌఖిక, లిఖిత ప్రశ్నల ద్వారా ఉపాధ్యాయులు మూల్యాంకనం చేస్తారు |
అనుసంధానవాదం
- అనుసంధానవాదం మనస్సు ఎలా పనిచేస్తుందో చెప్పే ఒక కొత్త సిద్ధాంతం. ఇది మెదడు, నాడీ కణాల వ్యవస్థ పనిచేసే తీరుపై ఆధారపడి రూపొందింది.
- ఒక్కొక్క నాడీ కణానికి విడిగా గణన శక్తి అంతగా ఉండదు; కానీ నాడీ కణాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి పనిచేసినప్పుడు అత్యంత శక్తివంతంగా పనిచేస్తాయని ఈ సిద్ధాంతం చెబుతుంది.
- అభ్యాసకుడిలో అభ్యసన రకరకాలుగా జరుగుతుంది. అన్ని విషయాలు అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రంలో చాలా కాలంగా జరుగుతోంది.
- మెక్క్లెలాండ్ ప్రకారం అనుసంధాన స్థితి అంటే అభ్యసన చుట్టూ ఉన్న ప్రశ్నల నుంచి వచ్చే ప్రేరణ. ప్రాచీన కృత్రిమ మేధస్సు నమూనా ప్రకారం వ్యక్తి జన్యు నిర్మాణాన్ని బట్టి పుట్టినప్పుడే మెదడు నిర్మితమై ఉంటుంది; దానికి తగినట్లే ఆలోచన జరుగుతుంది కానీ పరిసరాలు, పరస్పర చర్యలు, అనుభవాల నుంచి అభ్యసన జరగదు అని ఆ నమూనా చెప్పిందని మెక్క్లెలాండ్ అభిప్రాయపడ్డాడు.
- శాస్త్రవేత్తలు మెరుగైన కంప్యూటర్లను న్యూరాన్ల కలయికతో రూపొందించినప్పుడు 1980 లో అనుసంధానవాదానికి అత్యంత ప్రాముఖ్యం వచ్చింది.
- అనుసంధానవాదుల అభ్యసన సిద్ధాంతం ప్రకారం నాడీ కణాల అంతర్ కలయిక ద్వారా నాడీ కణాల్లో మార్పు వచ్చి అది మెదడులో అభ్యసనకు ఉపకరిస్తుంది.
- మెక్క్లెలాండ్ "అనుసంధానవాదం సాహచర్యవాదానికి కొత్త రూపం" అనే వాదనతో ఏకీభవించాడు. సాహచర్యవాదం మెదడులో జరిగే అభ్యసన ప్రక్రియ; రెండు సన్నివేశాలు జరిగినప్పుడు వాటి మధ్య దగ్గరి సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ, సర్దుబాటు చేసుకుంటూ సాధారణీకరించుకోవడం.
- నాడీ కణాల అంతర్ కలయిక ద్వారా జరిగే సమాచార ప్రక్రియనే అనుసంధానవాదంగా పరిగణిస్తారు.
పరీక్ష కోణం: మానవతావాదం = మధ్యయుగంలో మత ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా వచ్చిన సాంస్కృతిక ఉద్యమం; మనిషే కేంద్రం; పాఠ్యప్రణాళిక 3 గ్రూపులు. నిర్మాణాత్మకవాదం = డ్యూయీ, వైగోట్స్కీ, బ్రూనర్, మాంటిస్సోరి; జ్ఞానాత్మక మనోవిజ్ఞానం, జీవశాస్త్రాల నుంచి; ఉపాధ్యాయుడు = అభ్యసన సహాయకుడు; 5-E నమూనా. అనుసంధానవాదం = నాడీ కణాల అంతర్ కలయిక; 1980; మెక్క్లెలాండ్; సాహచర్యవాదానికి కొత్త రూపం.
మెమొరీ కోడ్: 5-E వరుస "ని-అ-వి-వి-మూ": నిమగ్నం, అన్వేషణ, వివరణ, విస్తరణ, మూల్యాంకనం. నిర్మాణాత్మకవాదులు "డ్యూ-వై-బ్రూ-మాం": డ్యూయీ, వైగోట్స్కీ, బ్రూనర్, మాంటిస్సోరి. "అనుసంధానం = నాడీ + నెట్ + 80" - నాడీ కణాల కలయిక, న్యూరాన్ల కంప్యూటర్లు, 1980.