తత్త్వవేత్తల జ్ఞాన తృష్ణే నేటి విజ్ఞాన భాండాగారం. విశ్వ విజ్ఞానం కోసం మనిషి పడే తపనే తత్త్వశాస్త్రం. "సత్యం అంటే ఏమిటి?" అనే ప్రశ్నకు ఒక్కో తత్త్వం ఒక్కో జవాబు ఇచ్చింది:
| తత్త్వం | సత్యం అంటే |
|---|---|
| భావవాదం | కేవలం భావాలే సత్యం; శాశ్వత, నిరపేక్ష సత్యాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది |
| వ్యవహారిక సత్తావాదం | ఆచరణలో పనిచేసేదే సత్యం |
| ప్రకృతివాదం | ప్రకృతే సత్యం |
| యదార్థవాదం | వాస్తవ ప్రపంచమే నిజమైనది |
| అస్తిత్వవాదం | ఉనికే వాస్తవం |
| మానవతావాదం | మధ్యయుగంలో మత ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా పుట్టింది; మనిషే కేంద్రం |
| నిర్మాణాత్మకవాదం | వ్యక్తులు తమకు కావాల్సిన జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకోవడానికి చైతన్యంతో తమ అనుభవాలను సుసంపన్నం చేసుకోవడం |
భావవాదం: భావనలు
- మనిషికి తెలిసిన అతి ప్రాచీనమైన విద్యా తత్త్వం భావవాదం.
- ప్లేటో, డెస్కార్టెస్, స్పినోజా, జార్జి బర్కిలీ, ఇమ్మాన్యుయెల్ కాంట్, హెగెల్ వంటి పాశ్చాత్య తత్త్వవేత్తల సిద్ధాంతాల నుంచి భావవాదం పుట్టింది.
- ప్రపంచంలో ఎప్పటికీ మారకుండా శాశ్వతంగా ఉండేవి భావాలే. శాశ్వతమైన, నిరపేక్షమైన సత్యాన్ని అధ్యయనం చేసేదే భావవాదం.
అధిభౌతిక శాస్త్రం (వాస్తవం గురించి):
- మనకు కనిపిస్తున్న వస్తు ప్రపంచం వాస్తవం కాదు. బాహ్య ప్రపంచమంతా మనస్సు పొందిన అనుభవం మాత్రమే.
- సత్యం భౌతికమైనది కాదు; ఆధ్యాత్మికమైనది, అంటే భావరూపమైనది.
- మనస్సు శాశ్వతమైనది. మనస్సులోని భావాలకు నిజమైన ఉనికి ఉంది.
- భౌతిక శరీరం నశిస్తుంది; ఆత్మ, మనస్సు నశించవు. భావమే అంతిమ వాస్తవం. భౌతిక పదార్థం భావానికి అసంపూర్ణ వ్యక్తీకరణ మాత్రమే. భౌతిక ప్రపంచం నశించేది, నిరంతరం మారేది, అసత్యమైనది. శాశ్వతమైనది, సత్యమైనది మనస్సు మాత్రమే. భావాల అంతిమ వ్యక్తీకరణ ఆత్మ, విశ్వ మనస్సు.
జ్ఞాన మీమాంస (జ్ఞానం గురించి): భావాల జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానం. ఆధ్యాత్మికమైన, యథార్థమైన బ్రహ్మజ్ఞానం పొందడమే అత్యున్నత జ్ఞానం. జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా పొందే జ్ఞానం కంటే సృజనాత్మక అంతర్బుద్ధి (అంతర్జ్ఞానం) ద్వారా పొందే జ్ఞానానికి భావవాదులు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
విలువల శాస్త్రం: విలువలు శాశ్వతమైనవి, నిరపేక్షమైనవి. సత్యం, శివం, సుందరం నిత్య సత్యాలు, అంతిమ విలువలు. ఆత్మ సాక్షాత్కారం, ఆత్మ సిద్ధి ఈ అంతిమ విలువల ద్వారానే సాధ్యమని భావవాదుల నమ్మకం.
భావవాదం: విద్యా పర్యవసానాలు
- విద్యా లక్ష్యాలు: ఆత్మ సాక్షాత్కారం, ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధి, విశ్వజనీన విద్య, శాశ్వత-నిరపేక్ష విలువల సాధన, సాంస్కృతిక అభివృద్ధి, నైతిక అభివృద్ధి, సృజనాత్మక శక్తుల అభివృద్ధి, సంపూర్ణ మూర్తిమత్వ అభివృద్ధి.
- పాఠ్యప్రణాళిక: నైతిక విలువలు పెంచడానికి సాహిత్యం, కళలు, సంగీతం, కవిత్వం, చరిత్ర బోధించాలని హెర్బర్ట్ అభిప్రాయపడ్డాడు. భావ సాహిత్యం, చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం, గణితం, విజ్ఞానశాస్త్రం, నీతిశాస్త్రం; ఆధ్యాత్మికత కోసం లలితకళలు, మతం, అధిభౌతిక శాస్త్రం బోధించాలన్నారు.
- బోధన పద్ధతులు: ప్రశ్న-సమాధాన పద్ధతి, అంతర్జ్ఞాన పద్ధతి, ఆగమన-నిగమన పద్ధతి, ఉపదేశ పద్ధతి, స్వీయ కృత్యాల పద్ధతి, చర్చ పద్ధతి, ఉపన్యాస పద్ధతి, సంభాషణ పద్ధతి, అనుకరణ పద్ధతి, కథలు. సత్యాన్వేషణకు, జ్ఞానాభివృద్ధికి, వ్యక్తిత్వ వికాసానికి తోడ్పడే ఈ సంప్రదాయ బోధన పద్ధతులను భావవాదులు సూచించారు.
- క్రమశిక్షణ: పర్యవేక్షణతో కూడిన స్వేచ్ఛ, స్వీయ క్రమశిక్షణకు ప్రాధాన్యం. శిక్షల కంటే అంతర్గత నియంత్రణ, స్వీయ నియంత్రణను ప్రోత్సహించారు. నైతిక బోధనల ద్వారా ఉన్నత విలువలు పెంచాలి. స్వీయ నియంత్రణ, స్వీయ క్రమశిక్షణ లేకుండా ఆత్మ సిద్ధి కలగదు. అందుకే ఉపాధ్యాయులు ఆదర్శంగా ఉండాలని భావించారు.
- ఉపాధ్యాయుడు: గురువుకు ఉన్నత స్థానం. "గురుర్దేవోభవ" అని గురువుకు భగవంతుని స్థానం ఇచ్చారు. ఉత్తమ, ఆదర్శ జీవన విధానంతో, ఉన్నత విలువలతో, నీతికి, దైవత్వానికి మారుపేరుగా ఉంటూ విద్యార్థుల్లో అంతర్గతంగా ఉన్న జ్ఞానాన్ని బయటకు తీయాలి. విద్యార్థులనే లేత మొక్కలను తోటమాలిలా కాపాడుతూ, స్నేహితుడిగా, తత్త్వవేత్తగా, సలహాదారుగా, ఆదర్శ వ్యక్తిగా సరైన మార్గంలో నడిపిస్తాడు. జ్ఞానం, నైపుణ్యం, సంస్కారం, సహృదయత, ఆధ్యాత్మిక అభివృద్ధి పెంచుతూ విద్యార్థుల సంపూర్ణ అభివృద్ధికి నిరంతరం శ్రమిస్తాడు.
- విద్యార్థి: విద్యార్థిని కేవలం భౌతిక రూపంగా కాకుండా ఆధ్యాత్మిక జీవిగా చూశారు. ఆత్మజ్ఞాన అభివృద్ధికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం. విద్యార్థి ఉపాధ్యాయుణ్ణి అనుసరిస్తాడు; కాబట్టి ఉపాధ్యాయుడు ఆదర్శంగా ఉంటూ విద్యార్థి మూర్తిమత్వాన్ని ప్రభావితం చేయాలి. ఆత్మసిద్ధి అనే అత్యున్నత లక్ష్యం కోసం స్వీయ క్రమశిక్షణకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం.
పరీక్ష కోణం: భావవాదం = అతి ప్రాచీన విద్యా తత్త్వం; భావమే అంతిమ వాస్తవం; లక్ష్యం ఆత్మ సాక్షాత్కారం; విలువలు సత్యం, శివం, సుందరం (శాశ్వతం); ఉపాధ్యాయుడు = తోటమాలి, "గురుర్దేవోభవ"; జ్ఞానం = అంతర్జ్ఞానం ద్వారా. ప్రతినిధులు: ప్లేటో, బర్కిలీ, కాంట్, హెగెల్.
మెమొరీ కోడ్: "భా-ఆ-తో" - భావవాదం = ఆత్మ సాక్షాత్కారం + తోటమాలి ఉపాధ్యాయుడు. విలువలు "స-శి-సు": సత్యం, శివం, సుందరం. ప్రతినిధులు "ప్లే-బ-కా-హె": ప్లేటో, బర్కిలీ, కాంట్, హెగెల్.