అంధులకు విద్య మొదలైనప్పటి నుంచి మంచి ఉపాధ్యాయులు ఈ సూత్రాలను సిద్ధాంతం తెలియకపోయినా ఆచరిస్తూనే ఉన్నారు. దృశ్య ప్రపంచంలోని భావనలను అర్థం చేసుకోవడానికి అంధ, దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థులకు ప్రత్యేక బోధన చాలా ముఖ్యం - ఎందుకంటే వారికి సహజమైన (యాదృచ్ఛిక) అభ్యసన అనుభవాలు అందవు; వస్తువులను, పరస్పర చర్యలను వారు పరిశీలించలేరు.
బెర్తోల్డ్ లోవెన్ఫెల్డ్ దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థుల బోధనకు మూడు ప్రధాన సూత్రాలు / వ్యూహాలు చెప్పారు: (1) మూర్త (ప్రత్యక్ష) అనుభవాలు, (2) ఏకీకృత అనుభవాలు, (3) చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం. కొందరు విద్యావేత్తలు మరో మూడు చేరుస్తారు: వ్యక్తిగతీకరణ, అదనపు ఉద్దీపన, స్వీయ కృత్యం.
విద్యా వ్యవస్థ (ఎడ్యుకేషనల్ సెటప్)
ఈ సూత్రాలు ఎంతవరకు అమలవుతాయి అనేది పిల్లవాడు ఎక్కడ చదువుతున్నాడు అనే దానిపై ఆధారపడుతుంది - వారి అవసరాలకు తగ్గట్టు ఏర్పాటైన వసతి పాఠశాలలో సమూహంగానా, లేక సాధారణ పాఠశాలలో ఒంటరిగానా (అక్కడ అర్థం చేసుకునే సాధారణ ఉపాధ్యాయుడు, వనరుల లేదా సంచార ఉపాధ్యాయుడు ఉండాలి). విద్యా వ్యవస్థ రకం ఉపాధ్యాయుడి పాత్రను మారుస్తుంది.
1. మూర్త అనుభవాల అవసరం
- అనుభవాల పరిధి, వైవిధ్యంలో పరిమితిని కొంతవరకు పూడ్చడానికి ఉపాధ్యాయుడు విభిన్న మూర్త అనుభవాలు ఇవ్వాలి.
- అంధ పిల్లవాడు అరుదైన, అన్యదేశ వస్తువుల గురించి మూర్తంగా నేర్చుకోవడం ముఖ్యం కాదు; అతని ప్రాథమిక అవసరం తన పరిసరాల గురించి నేర్చుకోవడం.
- అంధ పిల్లల లోతైన, ప్రాథమిక అవసరాలు: సాధారణ వస్తువులతో సమృద్ధమైన, సన్నిహిత అనుభవం; రోజువారీ జీవితంలో కనిపించే అనేక వ్యక్తులతో, వారి కార్యకలాపాలతో ప్రత్యక్ష పరిచయం. వీటికి మాటలు ప్రత్యామ్నాయం కావు; ప్రపంచంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం కావాలి. (కూర్చునే ఉండే నిష్క్రియ ధోరణి వారి అవసరం కాదు.)
- మూర్తత్వం రెండు మార్గాల్లో: నిజమైన వస్తువు / సందర్భాన్ని పరిశీలించడం, లేదా దాని నమూనా (మోడల్) ఇవ్వడం. వీలైనంత వరకు నిజమైనదానికే ప్రాధాన్యం. పరిశీలనకు తగినంత సమయం ఇవ్వాలి.
- విద్యా విహారయాత్రలు, క్షేత్ర పర్యటనలు అమూర్తంగా మిగిలిపోయే సందర్భాలను పరిచయం చేస్తాయి.
- నమూనా ప్రత్యామ్నాయం మాత్రమే; పరిమాణం, ఇతర వక్రీకరణలు విద్యార్థికి పూర్తిగా తెలియజేయకపోతే అది అసంపూర్ణంగా, వక్రంగా ఉంటుంది.
- ఉదా: జంతువు లేదా వాహనం గురించి తెలుసుకోవాలంటే ప్రత్యక్ష అనుభవం ఉంటే దాని వాసన, స్పర్శ, ఆకారం, పరిమాణం నేరుగా తాకి తెలుసుకుంటారు. అస్థిపంజరం గురించి నేర్పడానికి నిజమైన ఎముకలు, గ్రంథాలయం భావనకు గ్రంథాలయానికి నడిచి వెళ్లడం.
- ఉబ్బెత్తు (ఎంబాస్డ్) చిత్రాలు: దృశ్య చిత్రాలకు సమానమైనవిగా ఎన్నోసార్లు ప్రయత్నించారు కానీ శాశ్వత విజయం దక్కలేదు. ఆకు, ఫోర్క్, సీతాకోకచిలుక వంటి దాదాపు రెండు కొలతల వస్తువుల రేఖా చిత్రాలను గుర్తించగలరు; మనిషి బొమ్మను తన శరీరంతో పోల్చుకుని అర్థం చేసుకుంటారు. కానీ నాలుగో కాలు కనిపించదని మూడు కాళ్లతో గీసిన జంతువు బొమ్మ తప్పుడు భావన ఇస్తుంది. అయినా పరిమితులు ఉన్నా, రేఖా చిత్రాలు, ఉబ్బెత్తు పటాలు తొలి తరగతుల నుంచే ప్రాదేశిక భావనలు, దిశా జ్ఞానానికి కావాల్సిన సంబంధాలు నేర్పడంలో చాలా విలువైనవి.
- వాస్తవాల జ్ఞానం ఇవ్వడం అంటే పదజాలం పెంచడం కాదు; పరిసరాల వాస్తవికత భావన ఇవ్వడం. ఇది అవాస్తవ ధోరణిలోకి జారిపోకుండా కాపాడుతుంది; ఇతరులతో సంభాషణల్లో వెనుకబడకుండా చురుకుగా పాల్గొనేలా చేస్తుంది.
- ఉష్ణోగ్రత, దూరం, బరువు వంటి భావనలు ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాల ద్వారా బాగా నేర్చుకుంటారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఉబ్బెత్తుగా ఉన్న చిత్రాలను ఈ పిల్లల బోధనలో ఉపయోగిస్తారు.
- (1)ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్
- (2)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
- (3)దృష్టిలోపం
- (4)థలసేమియా
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) దృష్టిలోపం
ఉబ్బెత్తు చిత్రాలు (Embossed diagrams) ఏ పిల్లలకు బోధించడానికి వాడతారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఉబ్బెత్తు చిత్రంలో గీతలు, ఆకారాలు కాగితం మీద పైకి లేచి ఉంటాయి. కంటితో చూడలేని పిల్లవాడు వేళ్లతో తడిమి ఆ ఆకారాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ఇది స్పర్శ ద్వారా నేర్చుకునే పద్ధతి. Braille లాగే ఇది కూడా దృష్టిలోపం గల పిల్లలకు ముఖ్యమైన TLM.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) దృష్టిలోపం.
ఆటిజం (1) పిల్లలకు దృశ్య షెడ్యూళ్లు, చిత్రాల కార్డులు ఎక్కువ ఉపయోగపడతాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (2) పిల్లలకు సరళమైన, మూర్త సామగ్రి కావాలి కానీ వారికి చూపు ఉంటుంది. థలసేమియా (4) ఒక రక్త సంబంధ వ్యాధి; దానికి ప్రత్యేక స్పర్శ సామగ్రి అవసరం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: తడిమి నేర్చుకునే సామగ్రి అంటే దృష్టిలోపం గుర్తు రావాలి.
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు ఉష్ణోగ్రత, దూరం మరియు బరువు వంటి భావనలను చక్కగా నేర్చుకోవడానికి దోహదపడేది
- (1)దృశ్య అనుభవాలు
- (2)ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాలు
- (3)శ్రవణ అనుభవాలు
- (4)పఠన అనుభవాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాలు
ఉష్ణోగ్రత, దూరం, బరువు వంటి భావనలను ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు బాగా నేర్చుకోవడానికి ఏ అనుభవం తోడ్పడుతుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాలు.
వేడి-చల్లదనం చర్మంతో తాకితేనే తెలుస్తుంది. బరువు చేతితో ఎత్తితేనే తెలుస్తుంది. దూరం నడిచి చూస్తేనే అర్థమవుతుంది. ఇవి ఇంద్రియాల ద్వారా నేరుగా అనుభవించే భావనలు. ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవాలు (Direct sensory experiences) అంటే పిల్లలు తాకి, ఎత్తి, నడిచి, చేసి నేర్చుకోవడం. ఎడ్గార్ డేల్ అనుభవ శంఖువు (Cone of Experience) లో కూడా ప్రత్యక్ష అనుభవాలు అడుగున, అత్యంత ప్రభావవంతమైనవిగా ఉంటాయి.
దృశ్య అనుభవాలు దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి పనికిరావు, శ్రవణ అనుభవాలు వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి పనికిరావు. పఠనం అనేది అన్నిటికంటే అమూర్తమైనది, చదవడంలో ఇబ్బంది ఉన్న పిల్లలకు కష్టం. పైగా వేడి, బరువు వంటి భావనలు చూడటం, వినడం, చదవడం ద్వారా పూర్తిగా అర్థం కావు. కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: తాకి, ఎత్తి, చేసి నేర్చుకునేదే ప్రత్యక్ష ఇంద్రియ అనుభవం.
2. ఏకీకృత అనుభవాల అవసరం
- వస్తువులను, సందర్భాలను మొత్తంగా అనుభవించడంలో అంధ పిల్లలు తీవ్ర ప్రతికూలతలో ఉంటారు. స్పర్శ, చేతులతో లేదా శరీరంతో పట్టుకోగలిగే వస్తువులను మాత్రమే ఒకేసారి పరిశీలించనిస్తుంది. పెద్ద వస్తువులను వరుస స్పర్శ కదలికలతో, చాలాసార్లు కొన్ని భాగాలనే పరిశీలించగలరు.
- చూపు పరిశీలనలను ఏకీకృతం చేస్తుంది; ఇతర జ్ఞానేంద్రియాల నుంచి వచ్చే వేర్వేరు ముద్రలను వ్యవస్థీకరిస్తుంది.
- ఈ లోపాన్ని పూడ్చడానికి ఉపాధ్యాయుడు సందర్భాలను సంపూర్ణంగా అనుభవించే అవకాశాలు ఇవ్వాలి; భాగాల అనుభవాలను అర్థవంతమైన మొత్తంగా కలపాలి.
- దీనికి ముఖ్య సాధనం అధ్యయన యూనిట్ల ద్వారా బోధన (టీచింగ్ బై స్టడీ యూనిట్స్). దీని ద్వారా వాస్తవాలతో పాటు, వేర్వేరు భాగాలు కలిసి మొత్తం వస్తువు, సందర్భం లేదా అంశంగా ఎలా ఏర్పడతాయో కూడా తెలుసుకుంటారు.
- ఒక పనిని చిన్న చిన్న దశలుగా విభజించి (పని విశ్లేషణ) నేర్పిన తర్వాత, ఆ దశలన్నిటినీ మళ్లీ కలిపి ఒకే నిత్యకృత్యంగా సాధన చేయించాలి; అప్పుడే పిల్లవాడికి ఏకీకృత అనుభవం అందుతుంది.
3. చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం
- అంధత్వం వల్ల, దానిపై పరిసరాల ప్రతిస్పందన వల్ల అంధ పిల్లలకు తామే స్వయంగా చేసే అవకాశాలు చాలా తక్కువ.
- చిన్నప్పటి నుంచి ఇతరుల కార్యకలాపాలను చూసి అనుకరించే దృశ్య ప్రేరణ లేకపోవడం, శరీర అవసరాలు తీర్చి సరిపెట్టుకునే చాలామంది తల్లిదండ్రుల ధోరణి - ఈ రెండూ కలిసి అంధ పిల్లల్లో జడత్వం (ఇనర్షియా) వైపు ధోరణి తెస్తాయి.
- వీలైనంత తక్కువ సహాయంతో తామే పనులు చేయడం నేర్చుకునేలా ప్రోత్సహించాలి: తినడం, దుస్తులు వేసుకోవడం, ఆడటం, మనుషులను కలవడం, తిరగడం. ఎన్ని సందర్భాలను వారు నేర్చుకుంటే అంత భద్రతా భావం, అంత సానుకూల స్వీయ భావన.
- కొన్ని పనులు చూపుతో సంబంధం లేకుండా నేర్చుకోవాలి - ఆహారం వండటం, ఇంటి పనులు, నిత్యకృత్యాలు అంధులకు చాలా ముఖ్యం.
- అనవసర దయ, జాలి, కరుణ, ఇతరులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వల్ల నిస్సహాయత ఏర్పడుతుంది. వైకల్యం ఉన్నవారు తమకు తాము సహాయం చేసుకునేలా ప్రోత్సహించి, వారి బాధ్యతలు పెంచాలి.
- సృజనాత్మక కార్యకలాపాల్లో ఉపాధ్యాయులు తమ "చూపు అభిరుచి"ని అంధ పిల్లలపై రుద్దకూడదు. బంకమట్టి బొమ్మ దృశ్య రూపం అంధ పిల్లవాడికి అసంబద్ధం; అతను స్పర్శ భావనలను వ్యక్తపరుస్తాడు. ఫలితం చూపుకు ఆ వస్తువులా కనిపించకపోవచ్చు; ప్రక్రియే ముఖ్యం, ఉత్పత్తి కాదు.
ఉపాధ్యాయ-విద్యార్థి నిష్పత్తి
- ఈ వ్యక్తిగత శ్రద్ధ అంతా సాధ్యం కావాలంటే ఉపాధ్యాయుడి దగ్గర పిల్లల సంఖ్య తక్కువగా ఉండాలి - వసతి పాఠశాలలోనైనా, వనరుల / సంచార ఉపాధ్యాయుడు ఉన్న స్థానిక పాఠశాలలోనైనా.
- సంఖ్య తరగతి స్థాయి, వయసు, విషయం (పై తరగతుల్లో), భౌగోళిక స్థానం (సంచార ఉపాధ్యాయులకు) పై ఆధారపడుతుంది. సాధారణంగా ఒక ఉపాధ్యాయుడికి 5 నుంచి 10 మంది పిల్లలు.
- ప్రాథమిక తరగతుల అంధ పిల్లలకు సంచార ఉపాధ్యాయుడు సేవ చేస్తున్నప్పుడు, లేదా పిల్లలకు బహుళ వైకల్యాలు (VIMD) ఉన్నప్పుడు నిష్పత్తి చాలా తక్కువగా - కొన్నిసార్లు ఒకరికి ఒకరు (1 : 1) - ఉండాలి.
బోధనలో గుర్తుంచుకోవాల్సిన మరిన్ని అంశాలు
- అంధత్వం ప్రారంభమైన వయసు అత్యంత కీలకం.
- మిగులు దృష్టి ఎంత ఉందో అది దృశ్య ప్రతిబింబాల స్వభావం, ప్రాబల్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
- మిగులు దృష్టి స్థిరంగా ఉందా, మానసిక ఆఘాతం (ట్రామా) ఉందా అనేది చూడాలి.
- కుటుంబ నేపథ్యం తెలుసుకోవాలి.
- రోజువారీ జీవితంలో కోల్పోయే అనుభవాలను ఇవ్వడానికి మూర్త జీవిత సందర్భాలను కల్పించాలి.
- ఇంట్లో, తరగతిలో దొరకని అనుభవాల కోసం అవసరమైతే బయటికి తీసుకెళ్లాలి.
- నమూనాలను తప్పనిసరైనప్పుడు మాత్రమే వాడాలి.
- మ్యూజియం, పోస్టాఫీసు, మార్కెట్లు, సామాజిక-సాంస్కృతిక కేంద్రాల సందర్శనలు ఏర్పాటు చేయాలి.
- వస్తువులను తాకడాన్ని నిషేధించకూడదు; ప్రోత్సహించాలి.
- మాటల వివరణకు వీలైనంత వరకు మూర్త అనుభవాల తోడు ఉండాలి.
- పరిసరాలతో విస్తృతంగా కలిసేలా ప్రేరేపించడానికి బహుమతి, శిక్షలను విచక్షణతో ఇవ్వాలి.
- రెండు కొలతలతో పాటు మూడు కొలతల ప్రపంచ భావన కోసం బ్రెయిలీలో లేదా పెద్ద అక్షరాలలో రేఖా చిత్రాలు వాడాలి.
- చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం ఉపాధ్యాయుడి ప్రాథమిక సూత్రం కావాలి - ప్రతిబింబాలు, భావనలు ఏర్పడతాయి.
- ఇంట్లో, తరగతిలో ఆటను జ్ఞానాత్మక వికాస సాధనంగా విస్తృతంగా వాడాలి.
- వ్యక్తీకరణను మెరుగుపరచడానికి, జ్ఞాపకం-స్మరణను బలపరచడానికి తగిన సందర్భాల్లో నటన వాడాలి.
- జీవిత సందర్భాల అనుభవం ఇవ్వడానికి పాత్ర పోషణ (రోల్ ప్లే) వాడాలి.
పరీక్ష కోణం: లోవెన్ఫెల్డ్ బోధనా సూత్రాలు మూడు: మూర్త అనుభవాలు, ఏకీకృత అనుభవాలు, చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం. నిజమైన వస్తువుకే ప్రాధాన్యం; నమూనా తప్పనిసరైనప్పుడే. ఉబ్బెత్తు చిత్రాల పరిమితి - మూడు కాళ్ల జంతువు. ఏకీకృత అనుభవాలకు సాధనం - అధ్యయన యూనిట్ల బోధన. జడత్వానికి కారణం - అనుకరణ ప్రేరణ లేకపోవడం + శరీర అవసరాలతో సరిపెట్టే తల్లిదండ్రులు. సృజనాత్మక పనిలో ప్రక్రియే ముఖ్యం. నిష్పత్తి 5-10; VIMD కి 1 : 1. తాకడాన్ని ప్రోత్సహించాలి.
మెమొరీ కోడ్: లోవెన్ఫెల్డ్ బోధనా సూత్రాలు "మూ-ఏ-చే" (మూయేచే) - "మూడు ఏకైక చేతి సూత్రాలు": మూర్త అనుభవాలు, ఏకీకృత అనుభవాలు, చేయడం ద్వారా నేర్చుకోవడం. నిష్పత్తి "5-10, బహుళానికి 1".