నిర్వచనాలను కాలక్రమంలో చూస్తే, ఈ స్థితిని వర్ణించే తీరు ఎలా మారిందో అర్థమవుతుంది.
AAMD నిర్వచనం (1983)
- "అభివృద్ధి కాలంలో బయటపడే, సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ సాధారణ మేధో పనితీరు; దానితో పాటు లేదా దాని ఫలితంగా అనుకూల ప్రవర్తనలో లోపాలు ఒకేసారి ఉండటం."
- ఈ నిర్వచనాన్ని గ్రాస్మన్ నేతృత్వంలో ఇచ్చారు. ఇందులో అభివృద్ధి కాలం అంటే గర్భధారణ (పిండ దశ) నుంచి 18 ఏళ్లు నిండే వరకు, అంటే కౌమారదశ ముగిసే వరకు.
- "సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ" అంటే ప్రామాణిక తెలివితేటల పరీక్షలో (ఉదా: స్టాన్ఫోర్డ్-బినే) IQ 70 లేదా అంతకంటే తక్కువ (సగటు కంటే 2 ప్రామాణిక విచలనాలు తక్కువ). పరీక్ష ఎంపికల్లో ఇది "IQ 70 కంటే తక్కువ" అని ఉంటుంది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
AAMD నిర్వచనం ప్రకారం అభివృద్ధి దశ అనగా
- (1)పిండదశ నుండి కౌమార దశ ముగింపు వరకు
- (2)పుట్టినప్పటి నుండి బాల్యదశ ముగింపు వరకు
- (3)శైశవ దశ నుండి యౌవనారంభ దశ ముగింపు వరకు
- (4)పిండదశ నుండి బాల్యదశ ముగింపు వరకు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) పిండదశ నుండి కౌమార దశ ముగింపు వరకు
AAMD (American Association on Mental Deficiency) బుద్ధిమాంద్యతకు ఇచ్చిన నిర్వచనంలో 'అభివృద్ధి దశ' (Developmental Period) అంటే ఏ కాలమో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
AAMD నిర్వచనం (గ్రాస్మన్) ప్రకారం బుద్ధిమాంద్యత అంటే సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ సాధారణ మేధో సామర్థ్యం, దానితో పాటు అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour) లో లోపాలు. ఇవి అభివృద్ధి దశలోనే బయటపడాలి. ఈ అభివృద్ధి దశ గర్భధారణ (పిండదశ) తో మొదలై 18 ఏళ్ల వరకు, అంటే కౌమార దశ ముగిసే వరకు ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) పిండదశ నుంచి కౌమార దశ ముగింపు వరకు. 18 ఏళ్ల తర్వాత ప్రమాదం వల్ల మేధో సామర్థ్యం తగ్గితే దాన్ని బుద్ధిమాంద్యత అనరు.
ఆప్షన్ (2), (4) బాల్యదశతోనే ఆగిపోతాయి; కౌమార దశను వదిలేస్తాయి. ఆప్షన్ (2), (3) పుట్టుక లేదా శైశవం నుంచి మొదలవుతాయి; గర్భంలో జరిగే కారణాలను వదిలేస్తాయి. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది 18 ఏళ్ల వరకు రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: AAMD అభివృద్ధి దశ = గర్భధారణ నుంచి 18 ఏళ్ల వరకు.
స్టాన్ ఫోర్డ్-బినే ప్రజ్ఞామాపని ప్రకారం ఒక వ్యక్తి యొక్క IQ, సగటు IQ ఇంతకంటే తక్కువగా వుంటే వారిని తక్కువస్థాయి మేధస్సు గల వారుగా పేర్కొన్నవచ్చును.
- (1)50 కంటే తక్కువ IQ
- (2)70 కంటే తక్కువ IQ
- (3)90 కంటే తక్కువ IQ
- (4)100 కంటే తక్కువ IQ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 70 కంటే తక్కువ IQ
ఏ IQ కంటే తక్కువ ఉంటే ఒక వ్యక్తిని 'గణనీయంగా సగటు కంటే తక్కువ' (Significantly Sub-average) మేధస్సు ఉన్నవారిగా గుర్తిస్తారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రజ్ఞా పరీక్షల్లో సగటు IQ 100. సగటు నుంచి రెండు ప్రామాణిక విచలనాలు (2 SD) కిందకు ఉంటే 'గణనీయంగా తక్కువ' అంటారు. SD సుమారు 15 అనుకుంటే 100 − 2 × 15 = 70. అందుకే IQ 70 కంటే తక్కువ ఉంటే బుద్ధిమాంద్యత పరిధిలోకి వస్తారు (అనుకూల ప్రవర్తన లోపాలు కూడా ఉండాలి).
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) 70 కంటే తక్కువ IQ.
IQ 50 (1) మధ్యస్థ (Moderate) స్థాయి సరిహద్దు దగ్గర ఉంటుంది; అది 'తక్కువ' కు మొదటి సరిహద్దు కాదు. IQ 90 (3) సగటు స్థాయి కింది అంచు; 70–89 మధ్య వారిని బోర్డర్లైన్ లేదా నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారు అంటారు, బుద్ధిమాంద్యులు కాదు. IQ 100 (4) సగటే.
గుర్తుంచుకోండి: 100 − 2 × 15 = 70: దీనికంటే తక్కువ IQ = గణనీయంగా సగటు కంటే తక్కువ.
AAMR నిర్వచనం (1992)
- సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ మేధో పనితీరు, దానితో పాటు కింది 10 అనుకూల నైపుణ్య రంగాల్లో కనీసం 2 రంగాల్లో పరిమితులు ఉండటం. ఇది 18 ఏళ్ల లోపు బయటపడుతుంది.
| 10 అనుకూల నైపుణ్య రంగాలు | |
|---|---|
| 1. సమాచార ప్రసారం | 6. స్వీయ నిర్దేశం |
| 2. స్వయం సంరక్షణ | 7. ఆరోగ్యం, భద్రత |
| 3. ఇంటి జీవనం | 8. ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్ (నిత్య జీవిత విద్య) |
| 4. సామాజిక నైపుణ్యాలు | 9. విరామ సమయం |
| 5. సమాజ సౌకర్యాల వినియోగం | 10. పని |
- ఈ నిర్వచనంతో AAMR పెద్ద మార్పు తెచ్చింది: పాత "తేలికపాటి, మధ్యస్థ, తీవ్ర, అతి తీవ్ర" వర్గాల బదులు ఆ వ్యక్తికి ఎంత మద్దతు అవసరమో ఆ స్థాయిలతో వర్గీకరించాలని సూచించింది (వివరాలు "వర్గీకరణ" అంశంలో).
AAMR నిర్వచనం (2002)
- "మేధో పనితీరులోనూ, భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక అనుకూల నైపుణ్యాలుగా వ్యక్తమయ్యే అనుకూల ప్రవర్తనలోనూ గణనీయమైన పరిమితులు ఉండే వైకల్యం; ఇది 18 ఏళ్ల లోపు మొదలవుతుంది."
- ఇది ఒక పనితీరు నమూనా: వ్యక్తి జీవించే సందర్భం, పరిసరాలు, వ్యక్తికీ పరిసరానికీ మధ్య జరిగే పరస్పర చర్య (పర్యావరణ దృక్పథం) అన్నీ ఇందులో భాగం.
- వ్యక్తిగతంగా రూపొందించిన మద్దతు ఇస్తే పనితీరు మెరుగవుతుంది. ఆ పరస్పర చర్య ఫలితాలను స్వాతంత్ర్యం, సంబంధాలు, సమాజానికి చేసే సేవ, పాఠశాల-సమాజంలో పాల్గొనడం, వ్యక్తిగత శ్రేయస్సు అనే అంశాల్లో చూస్తారు.
AAIDD నిర్వచనం (2010)
- "మేధో పనితీరులోనూ, అనేక రోజువారీ సామాజిక, ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాలను కలిగి ఉండే అనుకూల ప్రవర్తనలోనూ గణనీయమైన పరిమితులు ఉండే వైకల్యం. ఇది 18 ఏళ్ల లోపు మొదలవుతుంది."
AAIDD నిర్వచనం (2021)
- 2021లో వచ్చిన AAIDD 12వ సంచిక కూడా అవే మూడు అంశాలు చెబుతుంది: మేధో పనితీరులో, అనుకూల ప్రవర్తనలో (భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక) గణనీయమైన పరిమితులు; అభివృద్ధి కాలంలో మొదలవడం.
- మార్పు ఒక్కటే: అభివృద్ధి కాలాన్ని 22 ఏళ్లు నిండే వరకు అని నిర్ణయించారు. మెదడు అభివృద్ధి 20లలో కూడా కొనసాగుతుందన్న పరిశోధనలు దీనికి ఆధారం.
DSM-5 (2013) / DSM-5-TR (2022)
- అమెరికన్ సైకియాట్రిక్ అసోసియేషన్ మాన్యువల్ DSM-5 దీనిని నాడీ అభివృద్ధి రుగ్మతలలో ఒకటిగా చేర్చింది. DSM-5-TR లో పేరు "ఇంటలెక్చువల్ డెవలప్మెంటల్ డిజార్డర్ (ఇంటలెక్చువల్ డిసెబిలిటీ)".
- నిర్ధారణకు 3 ప్రమాణాలు అన్నీ ఉండాలి:
- ప్రమాణం A: మేధో పనుల్లో లోపం - తర్కం, సమస్య పరిష్కారం, ప్రణాళిక, అమూర్త ఆలోచన, తీర్పు, చదువులో నేర్చుకోవడం, అనుభవం నుంచి నేర్చుకోవడం (వైద్య పరిశీలన, ప్రామాణిక పరీక్షలతో నిర్ధారణ).
- ప్రమాణం B: అనుకూల పనితీరులో లోపం - భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక రంగాల్లో; మద్దతు లేకుంటే ఇంట్లో, బడిలో, పనిలో, సమాజంలో రోజువారీ పనులు పరిమితమవుతాయి.
- ప్రమాణం C: ఈ లోపాలు అభివృద్ధి కాలంలోనే మొదలవడం.
- DSM-5 తీవ్రతను IQ సంఖ్యతో కాకుండా అనుకూల పనితీరుతో నిర్ణయిస్తుంది.
ICD-11 (WHO)
- WHO వర్గీకరణ ICD-11 దీనిని "డిజార్డర్స్ ఆఫ్ ఇంటలెక్చువల్ డెవలప్మెంట్" (కోడ్ 6A00) అంటుంది.
- ప్రామాణిక పరీక్షల్లో మేధో పనితీరు, అనుకూల ప్రవర్తన రెండూ సగటు కంటే సుమారు 2 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రామాణిక విచలనాలు తక్కువగా (సుమారు 2.3వ శతాంశం కంటే తక్కువ) ఉండాలి; అభివృద్ధి కాలంలో మొదలవ్వాలి.
- స్థాయిలు: తేలికపాటి, మధ్యస్థ, తీవ్ర, అతి తీవ్ర (వీటితో పాటు తాత్కాలిక, పేర్కొనని రకాలు). తీవ్ర, అతి తీవ్ర స్థాయిలను పరీక్షలు సరిగ్గా వేరు చేయలేవు కాబట్టి వాటిని అనుకూల ప్రవర్తన తేడాలతోనే వేరు చేస్తారు.
PWD చట్టం 1995 నిర్వచనం
- "ఒక వ్యక్తి మనస్సు అభివృద్ధి ఆగిపోయిన లేదా అసంపూర్ణంగా అభివృద్ధి చెందిన స్థితి; దీని ప్రత్యేక లక్షణం సాధారణం కంటే తక్కువ తెలివితేటలు." (ఈ చట్టం పాత పదాన్నే వాడింది.)
- WHO కూడా దీనిని ఇదే విధంగా వర్ణించింది: మనస్సు అసంపూర్ణంగా అభివృద్ధి చెందడం వల్ల అభివృద్ధి దశల్లో రావాల్సిన నైపుణ్యాలు రావు; అందుకే తెలివితేటలు, జ్ఞానం, భాష, చలనం, సామాజిక సామర్థ్యాల్లో సమస్యలు ఉంటాయి.
RPwD చట్టం 2016 నిర్వచనం
- "మేధో వైకల్యం అంటే మేధో పనితీరులోనూ (తర్కం, నేర్చుకోవడం, సమస్య పరిష్కారం), అనేక రోజువారీ, సామాజిక, ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాలను కలిగి ఉండే అనుకూల ప్రవర్తనలోనూ గణనీయమైన పరిమితులు ఉండే స్థితి."
- ఈ చట్టంలో "మేధో వైకల్యం" శీర్షిక కింద నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలు, ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ కూడా ఉన్నాయి.
- 21 నిర్దిష్ట వైకల్యాల్లో ఇది ఒకటి. కనీసం 40% వైకల్యం ఉంటే "బెంచ్మార్క్ వైకల్యం" అంటారు.
పరీక్షల్లో అడిగే ఇతర నిర్వచనాలు
| ఎవరు | నిర్వచనం సారాంశం |
|---|---|
| బెండా (1954) | తన పనులు తాను చేసుకోలేని, ఇతరుల పర్యవేక్షణ, శ్రద్ధ, సంరక్షణ అవసరమైన వ్యక్తి |
| స్మిత్, నీస్వర్త్ | సమాజంలో స్వతంత్రంగా జీవించడానికి సరిపడా తెలివితేటలు లేకపోవడం |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఎవరైతే స్వతంత్రంగా తమ పనులను చేసుకోలేరో, ఎవరికైతే ఇతరుల పర్యవేక్షణ, శ్రద్ధ అవసరమవుతాయో వారే మానసిక వికలాంగులు అని పేర్కొన్నవారు
- (1)NPE - 1986
- (2)Chandrika - 2002
- (3)Premi - 1988
- (4)Benda - 1954
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) Benda - 1954
తన పనులు తాను చేసుకోలేని, ఇతరుల పర్యవేక్షణ అవసరమైన వ్యక్తులను మానసిక వికలాంగులుగా (బుద్ధిమాంద్యత, Intellectual Disability) నిర్వచించింది ఎవరో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ నిర్వచనాన్ని C.E. Benda 1954లో ఇచ్చాడు. ఆయన ప్రకారం బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న వ్యక్తి తన పనులను, వ్యవహారాలను తానే నిర్వహించుకోలేడు; అతనికి ఇతరుల పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరం. ఈ నిర్వచనం IQ కంటే సామాజిక సామర్థ్యం మీద దృష్టి పెడుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) Benda - 1954.
NPE 1986 (1) ఒక విద్యా విధానం; దివ్యాంగుల విద్య గురించి చెప్పింది కానీ ఈ నిర్వచనం దానిది కాదు. Chandrika - 2002 (2), Premi - 1988 (3) ఈ నిర్వచనంతో ప్రమాణ గ్రంథాల్లో కనిపించే పేర్లు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఇతరుల పర్యవేక్షణ అవసరం అనే మాట ఉంటే Benda (1954).
బెండా (1954) నిర్వచనం ప్రకారం ఎవరైతే స్వతంత్రంగా తమ పనులను చేసుకోలేరో, ఎవరికైతే ఇతరుల పర్యవేక్షణ, శ్రద్ధ అవసరమవుతాయో వారు ఈ లోపం కలిగినవారు
- (1)దృష్టిలోపం
- (2)బహుళ వైకల్యం
- (3)వినికిడి లోపం
- (4)బుద్ధిమాంద్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) బుద్ధిమాంద్యం
స్వతంత్రంగా తమ పనులు చేసుకోలేని, ఇతరుల పర్యవేక్షణ అవసరమైనవారిని బెండా (1954) ఏ లోపం ఉన్నవారిగా నిర్వచించాడు అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బెండా బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation, ఇప్పుడు Intellectual Disability) ఉన్న వ్యక్తిని "తన సంక్షేమం కోసం, సమాజ సంక్షేమం కోసం పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరమైన వ్యక్తి" అని నిర్వచించాడు. బుద్ధిమాంద్యతలో ప్రజ్ఞతో పాటు అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour), అంటే రోజువారీ పనులు స్వయంగా చేసుకునే సామర్థ్యం తక్కువగా ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) బుద్ధిమాంద్యం.
దృష్టి లోపం (1), వినికిడి లోపం (3) ఉన్నవారు సరైన శిక్షణ, Braille, Hearing Aid వంటి సహాయంతో స్వతంత్రంగా జీవించగలరు; బెండా నిర్వచనం వారి గురించి కాదు. బహుళ వైకల్యం (2) అంటే ఒకటి కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉండటం; అది ఈ నిర్వచనం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: బెండా 1954: పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరం = బుద్ధిమాంద్యత.
“ఎవరైతే స్వంతంగా తమ పనులను చేసుకోలేరో, ఎవరికైతే ఇతరుల పర్యవేక్షణ, శ్రద్ధ అవసరం అవుతాయో వారిని బుద్ధి మాంద్యులు అంటారు” అని నిర్వచించిన వారు.
- (1)స్మిత్
- (2)బెండా
- (3)లూయిపాశ్చర్
- (4)ఐన్స్టీన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) బెండా
తమ పనులు సొంతంగా చేసుకోలేని, ఇతరుల పర్యవేక్షణ, సంరక్షణ అవసరమైన వారిని బుద్ధిమాంద్యులుగా నిర్వచించింది ఎవరని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యతకు చాలా నిర్వచనాలు ఉన్నాయి. వాటిలో బెండా (C. E. Benda) నిర్వచనం సామాజిక సామర్థ్యం మీద ఆధారపడింది. తనను తాను, తన వ్యవహారాలను నిర్వహించుకోలేని, తన సంక్షేమం కోసం, సమాజ సంక్షేమం కోసం పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, సంరక్షణ అవసరమైన వ్యక్తి బుద్ధిమాంద్యుడు అని బెండా చెప్పాడు. ప్రశ్నలోని వాక్యం ఇదే భావం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బెండా.
లూయి పాశ్చర్ (3) సూక్ష్మజీవశాస్త్రవేత్త, టీకాలు, పాశ్చరైజేషన్కు ప్రసిద్ధుడు. ఐన్స్టీన్ (4) భౌతికశాస్త్రవేత్త. స్మిత్ (1) ఈ నిర్వచనానికి సంబంధించిన పేరు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: పర్యవేక్షణ, సంరక్షణ అవసరం అనే నిర్వచనం = బెండా.
సమాజంలో స్వతహాగా జీవించడానికి తగిన మేధాశక్తి లేక పోవడమే బుద్ధి మాంద్యత అని నిర్వచించిన వారు
- (1)బెండా
- (2)రూసో
- (3)స్మిత్, నెయిస్ వర్త్
- (4)హెబర్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) స్మిత్, నెయిస్ వర్త్
"సమాజంలో స్వతంత్రంగా జీవించడానికి తగిన మేధాశక్తి లేకపోవడమే బుద్ధిమాంద్యత" అనే నిర్వచనం ఎవరిదో అడుగుతున్నారు.
బుద్ధిమాంద్యతకు చాలామంది నిర్వచనాలు ఇచ్చారు. కొన్ని నిర్వచనాలు ప్రజ్ఞ (IQ) మీద దృష్టి పెడతాయి; మరికొన్ని సమాజంలో స్వతంత్రంగా బతకగల సామర్థ్యం (సామాజిక సామర్థ్యం) మీద దృష్టి పెడతాయి. ఈ ప్రశ్నలోని నిర్వచనం రెండో రకం: మేధాశక్తి లోపాన్ని స్వతంత్ర జీవనంతో ముడిపెడుతుంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం స్మిత్, నెయిస్వర్త్ (Smith, Neisworth) లది, కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3). ఈ నిర్వచనం ఎవరిదో ప్రామాణిక ఆధారాలతో నేను స్వతంత్రంగా నిర్ధారించలేకపోయాను; కీ ప్రకారమే గుర్తుంచుకోండి.
హెబర్ (Heber) పేరు 1959, 1961 AAMD నిర్వచనంతో ముడిపడి ఉంది; అది సగటు కంటే తక్కువ ప్రజ్ఞ, అనుకూల ప్రవర్తనలో లోపం గురించి చెబుతుంది. రూసో ప్రకృతి సిద్ధ విద్య గురించి చెప్పిన తత్వవేత్త. కీ ఈ ప్రశ్నకు ఆప్షన్లు (1), (2), (4) ను తీసుకోలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: అధికారిక కీ: "స్వతంత్ర జీవనానికి తగిన మేధాశక్తి లేకపోవడం" → స్మిత్, నెయిస్వర్త్.
“వ్యక్తి స్వతంత్రంగా సమాజంలో వ్యవహరించడానికి అవసరమైన మానసిక సామర్థ్యం లేని తనాన్ని బుద్ధిమాంద్యతగా” నిర్వచించినవారు
- (1)స్మిత్, నెస్వర్త్
- (2)సి.బెండా
- (3)ఎఫ్.ఎమ్.హిల్
- (4)గెలాండెట్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) స్మిత్, నెస్వర్త్
సమాజంలో స్వతంత్రంగా జీవించడానికి సరిపడా మానసిక సామర్థ్యం లేకపోవడమే బుద్ధిమాంద్యత అనే నిర్వచనం ఎవరిదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యతను ఒకప్పుడు IQ తో మాత్రమే కొలిచేవారు. తర్వాత వచ్చిన నిర్వచనాలు వ్యక్తి సమాజంలో ఎంతవరకు స్వతంత్రంగా బతకగలడు అనే అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour)కి కూడా ప్రాధాన్యం ఇచ్చాయి. ఈ నిర్వచనం అదే ఆలోచనను చెబుతోంది.
అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం స్మిత్, నెస్వర్త్ (Smith, Neisworth) ఇచ్చారు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1).
గెలాండెట్ (4) వినికిడి లోపం గల వారి విద్యకు పేరుపొందిన వ్యక్తి, బుద్ధిమాంద్యత నిర్వచనంతో ఆయనకు సంబంధం లేదు. సి.బెండా (2), ఎఫ్.ఎమ్.హిల్ (3) పేర్లు కీ ప్రకారం సరైన జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: సమాజంలో స్వతంత్రంగా వ్యవహరించలేకపోవడం నిర్వచనం = స్మిత్, నెస్వర్త్ (కీ ప్రకారం).
“సమాజంలో స్వతహా గా జీవించడానికి తగిన మేధాశక్తి లేకపోవడమే బుద్ధిమాంద్యము” అని నిర్వచించిన వారు
- (1)బెండా
- (2)హెబర్
- (3)స్మిత్ , నెయిస్ వర్త్
- (4)ఎ.ఎ.ఎం.ఆర్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) స్మిత్ , నెయిస్ వర్త్
బుద్ధిమాంద్యతను (Mental Retardation, ఇప్పుడు Intellectual Disability) సమాజంలో స్వతంత్రంగా బతికే సామర్థ్యం ఆధారంగా నిర్వచించిన వారెవరో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యతకు రకరకాల నిర్వచనాలు ఉన్నాయి. కొన్ని ప్రజ్ఞా లబ్ధి (IQ) మీద ఆధారపడతాయి, కొన్ని సామాజిక సామర్థ్యం మీద ఆధారపడతాయి. ఈ నిర్వచనం రెండో రకం: వ్యక్తి తనంతట తాను సమాజంలో జీవించలేకపోవడాన్నే లోపానికి గుర్తుగా చూస్తుంది. అధికారిక కీ ప్రకారం ఈ నిర్వచనం స్మిత్, నెయిస్వర్త్ ఇచ్చినది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
AAMR (American Association on Mental Retardation) నిర్వచనం (4) మూడు అంశాలను కలిపి చెబుతుంది: సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ మేధో పనితీరు, అనుకూల ప్రవర్తన (Adaptive Behaviour)లో లోపాలు, 18 ఏళ్ల లోపు మొదలవడం. హెబర్ (2) పేరు AAMD తొలి నిర్వచనాలతో ముడిపడి ఉంది, అది కూడా మేధో పనితీరు, అనుకూల ప్రవర్తన రెండింటినీ చెబుతుంది. బెండా (1) నిర్వచనం కూడా సామాజిక సామర్థ్యాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది కాబట్టి ఇక్కడ తికమక పడే అవకాశం ఉంది; పరీక్ష కోసం కీ ఇచ్చిన జవాబు (3) గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: సమాజంలో స్వతంత్రంగా జీవించే మేధాశక్తి లేకపోవడం – స్మిత్, నెయిస్వర్త్ (కీ ప్రకారం).
పరీక్ష కోణం: AAMD 1983 - అభివృద్ధి కాలం = గర్భధారణ నుంచి 18 ఏళ్లు; గణనీయంగా తక్కువ = IQ 70 లేదా అంతకంటే తక్కువ (పరీక్ష ఎంపిక: "70 కంటే తక్కువ"). AAMR 1992 - 10 అనుకూల నైపుణ్య రంగాలు, కనీసం 2 లో పరిమితి, మద్దతు స్థాయిలు. AAMR 2002 / AAIDD 2010 - భావనాత్మక, సామాజిక, ఆచరణాత్మక నైపుణ్యాలు, 18 ఏళ్ల లోపు. AAIDD 2021 - 22 ఏళ్ల లోపు. RPwD 2016 - తర్కం, నేర్చుకోవడం, సమస్య పరిష్కారం. బెండా (1954) - ఇతరుల పర్యవేక్షణ అవసరం; స్మిత్, నీస్వర్త్ - స్వతంత్ర జీవనానికి సరిపడా తెలివితేటలు లేకపోవడం.
మెమొరీ కోడ్: వయసు పరిమితులు "18 - 18 - 22": AAMD/AAMR/AAIDD 2010 వరకు 18, AAIDD 2021లో 22. నిర్వచనకర్తలు: "బెం-ప, స్మి-స్వ" - బెండా = పర్యవేక్షణ అవసరం; స్మిత్-నీస్వర్త్ = స్వతంత్ర జీవనం లేకపోవడం.