AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 8 / 11 · సార్వత్రిక విద్య, సమాన విద్యా అవకాశాలు

సమాన విద్యా అవకాశాలు: భావన, సమానత్వం - సమన్యాయం

అన్ని ప్రజాస్వామ్య దేశాలు సమాన అవకాశాల కోసం పాటుపడుతున్నాయి. డా. ఎస్. రాధాకృష్ణన్ ప్రకారం ప్రజాస్వామ్యంలో అసమానత లేని అభివృద్ధికి అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉండాలి.

సమానత్వం అంటే ఏమిటి? ఏది కాదు?

సమాన విద్యా అవకాశాల ప్రాముఖ్యత

అసమానత సమస్యలు: సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల్లో తేడాలు, లింగ అసమానతలు, ప్రాంతీయ అసమానతలు, సామాజికంగా పైకి ఎదిగే (సామాజిక చలనశీలత) అవకాశాలు లేకపోవడం, శారీరక, మానసిక సామర్థ్యాల్లో తేడాలు.

సమానత్వం, సమన్యాయం (నిష్పక్షపాతం)

సామాజిక సమానత్వం, సమాన విద్యా అవకాశాలు

విద్యలో సామాజిక సమానత ప్రాముఖ్యత

సమాన అవకాశాలకు రాజ్యాంగ, విధానపరమైన ఏర్పాట్లు (ఒక్క చూపులో)

రాజ్యాంగ ప్రవేశిక పౌరులందరికీ సమానత్వం హామీ ఇస్తుంది. ప్రజాస్వామ్యం, సామ్యవాదం, లౌకికవాదం, సమానత్వం విద్యలో సమాన అవకాశాల ద్వారా సమసమాజ స్థాపనను సాధ్యం చేస్తాయి. అధికరణల పూర్తి వివరాలు "విద్యపై రాజ్యాంగ నిబంధనలు" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.

ఏర్పాటుసమాన అవకాశానికి ఇచ్చే హామీ
అధికరణ 15, 17, 46బలహీన వర్గాలకు విద్యాపరమైన రక్షణ; 15(1) - ఏ పౌరుడిపైనా వివక్ష చూపరాదు; 15(3) - స్త్రీలు, పిల్లల కోసం ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయవచ్చు
అధికరణ 46దళితులు, గిరిజనులు, బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు పెంచడం; సామాజిక అన్యాయం, దోపిడీ నుంచి రక్షణ
అధికరణ 25(1), 28మత స్వేచ్ఛ; పూర్తిగా ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే బడుల్లో మత బోధన లేదు; ప్రభుత్వ సహాయంతో నడిచే బడుల్లో సంరక్షకుల అనుమతి లేకుండా మత ప్రార్థనలకు బలవంతం లేదు
అధికరణ 29(1), 30ప్రత్యేక భాష, లిపి, సంస్కృతిని కాపాడుకునే హక్కు; మత, భాషా మైనారిటీలు తమకు ఇష్టమైన విద్యాసంస్థలు స్థాపించి నడుపుకునే హక్కు; గ్రాంట్ ఇవ్వడంలో వివక్ష లేదు
అధికరణ 350Bభాషా మైనారిటీల హక్కుల రక్షణకు ప్రత్యేక అధికారి
అధికరణ 351హిందీ భాష వ్యాప్తి
కేంద్ర జాబితా అంశాలు 63, 66బనారస్ హిందూ, అలీగఢ్ ముస్లిం, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయాలు, జాతీయ ప్రాముఖ్యత ఉన్న సంస్థలు; ఉన్నత విద్య, శాస్త్ర-సాంకేతిక సంస్థల్లో సమన్వయం, ప్రమాణాలు

వివిధ కమిషన్లు సూచించిన సమానత్వ చర్యలు: (1) ట్యూషన్ ఫీజు తొలగింపు; (2) ప్రైవేటు రుసుము తగ్గింపు; (3) స్కాలర్‌షిప్ / ఉపకార వేతనాలు; (4) విద్యార్థులకు ఉపకరణాలు; (5) ప్రాంతీయ అసమానతల తగ్గింపు; (6) మహిళల విద్య; (7) వెనుకబడిన వర్గాల విద్య - గిరిజనుల విద్యతో సహా.

జాతీయ విద్యా విధానం 1986 సమానత్వం కోసం దృష్టి పెట్టిన రంగాలు: మహిళల విద్య; వెనుకబడిన వర్గాల విద్యా అవకాశాలు; మైనారిటీల విద్య; వైకల్యం ఉన్నవారి విద్య; నిరంతర, వయోజన విద్య.

సాధనాలు: ఉచిత నిర్బంధ విద్య, సార్వత్రిక విద్య, ఆపరేషన్ బ్లాక్ బోర్డ్, భిన్నత్వంతో కూడిన పాఠ్యప్రణాళిక, నవోదయ పాఠశాలలు, దూరవిద్య.

పరీక్ష కోణం: సమానత్వం ≠ ఏకరూపత; సమాన అవకాశం ≠ ఒకే రకం విద్య. సమాన అవకాశం = అడ్డంకులు తొలగించి సామర్థ్యం, ఆసక్తికి తగిన విద్య. ఈక్విటీ = నిష్పక్షపాతం; రెండు అర్థాలు (సమానత్వం, నిష్పక్షపాతం). బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ (1973): సమానత్వం = సామాజిక న్యాయం. NPE 1986: సమాన అవకాశం + విజయానికి పరిస్థితులు. కొఠారీ కమిషన్ 1964-66: పేదలు, బలహీన వర్గాల స్థితి మెరుగుకు విద్య. ప్రస్తుత భావన: అందరూ కలిసి మొదలుపెట్టి, కలిసి లబ్ధి పొంది, కలిసి ముందుకు.

మెమొరీ కోడ్: "సమానత్వం = ఒకే పెట్టె, సమన్యాయం = అవసరమైనన్ని పెట్టెలు". ఈక్విటీ రెండు అర్థాలు "స-ని": సమానత్వం, నిష్పక్షపాతం. ప్రస్తుత భావన "కలిసి - 3": కలిసి మొదలు, కలిసి లబ్ధి, కలిసి ప్రగతి. బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ "73 = సామాజిక న్యాయం".

అంశం 8 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

"ప్రజాస్వామ్యంలో అసమానత లేని అభివృద్ధికి అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉండాలి" అని చెప్పినవారు ఎవరు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) డా. ఎస్. రాధాకృష్ణన్

డా. ఎస్. రాధాకృష్ణన్ ప్రజాస్వామ్యంలో అసమానత లేని అభివృద్ధికి అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉండాలని పేర్కొన్నారు.

బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ సమానత్వాన్ని సామాజిక న్యాయంగా నిర్వచించారు; పాలో ఫ్రెయిరీ అక్షరాస్యత గురించి చెప్పారు; కొఠారీ కమిషన్ విద్యను బలహీన వర్గాల స్థితి మెరుగుకు సాధనంగా చూసింది.

ప్రశ్న 2 / 5

"ఈక్విటీ (సమన్యాయం)" కి చెప్పిన రెండు అర్థాలు ఏవి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సమానత్వం, నిష్పక్షపాతం

ఈక్విటీని రెండు రకాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు: సమానత్వం, నిష్పక్షపాతం. నిష్పక్షపాతం లేకుండా సమానత్వం సాధ్యపడదు; అది సమానత్వానికి తోడ్పడుతుంది.

ఏకరూపత సమానత్వం కాదని ముందే చెప్పారు; పోటీ, స్వేచ్ఛ, ఆస్తి ఈక్విటీ అర్థాలు కావు.

ప్రశ్న 3 / 5

సమాన విద్యా అవకాశం ప్రస్తుత అర్థం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అందరూ కలిసి ప్రారంభించి, కలిసి లబ్ధి పొంది, కలిసి ముందుకు సాగడం

సమాన విద్యా అవకాశ భావన చరిత్రలో మారుతూ వచ్చింది; ఇప్పుడు దాని అర్థం అందరూ కలిసి ప్రారంభించి, అందరూ లబ్ధి పొంది, అందరూ కలిసి ముందుకు సాగడం.

మిగతా మూడూ కొందరికే ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవి కాబట్టి సమాన అవకాశ భావనకు వ్యతిరేకం.

ప్రశ్న 4 / 5

జాతీయ విద్యా విధానం 1986 సమానత్వం కోసం దృష్టి పెట్టిన రంగాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) విదేశీ విద్యార్థుల కోసం ప్రత్యేక కోటా

NPE 1986 సమానత్వం కోసం మహిళల విద్య, వెనుకబడిన వర్గాల విద్యా అవకాశాలు, మైనారిటీల విద్య, వైకల్యం ఉన్నవారి విద్య, నిరంతర-వయోజన విద్యపై దృష్టి పెట్టింది.

విదేశీ విద్యార్థుల కోటా ఈ జాబితాలో లేదు.

ప్రశ్న 5 / 5

భాషా మైనారిటీల హక్కుల రక్షణకు ప్రత్యేక అధికారిని నియమించే అధికరణ ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అధికరణ 350B

అధికరణ 350B భాషా మైనారిటీల హక్కుల రక్షణకు ఒక ప్రత్యేక అధికారిని నియమించాలని చెబుతుంది.

అధికరణ 351 హిందీ భాష వ్యాప్తికి; అధికరణ 28 విద్యాసంస్థల్లో మత బోధనకు; అధికరణ 46 బలహీన వర్గాల విద్యా-ఆర్థిక ప్రయోజనాలకు సంబంధించినవి.