సమగ్ర శిక్ష పాఠశాల విద్య కోసం ఏర్పాటు చేసిన సమగ్ర పథకం. పాఠశాల విద్యను ప్రీ-ప్రైమరీ నుంచి 12వ తరగతి వరకు ముక్కలు చేయకుండా ఒకే మొత్తంగా చూడాలని 2018-19 కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రకటించింది. ఆ నేపథ్యంలో 2018 లో పాత మూడు కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకాలను కలిపి సమగ్ర శిక్షను ప్రారంభించారు:
- సర్వ శిక్షా అభియాన్ (SSA)
- రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక శిక్షా అభియాన్ (RMSA)
- ఉపాధ్యాయ విద్య (టీచర్ ఎడ్యుకేషన్)
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
భారతప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో విద్యాశాఖ ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రస్తుతం అమలు అవుతున్న పథకం
- (1)సర్వశిక్ష అభియాన్
- (2)రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక శిక్షా అభియాన్
- (3)సమగ్రశిక్షా
- (4)రాష్ట్రీయ బాల్ స్వాస్థ్య కార్యక్రమం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సమగ్రశిక్షా
కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర విద్యాశాఖ ఇప్పుడు అమలుచేస్తున్న పథకం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
2018-19 నుంచి కేంద్ర ప్రభుత్వం సర్వశిక్ష అభియాన్ (SSA), రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక శిక్షా అభియాన్ (RMSA), ఉపాధ్యాయ విద్య (Teacher Education) అనే మూడు పథకాలను కలిపి ఒకే పథకంగా చేసింది. అదే సమగ్ర శిక్ష. ప్రీ-ప్రైమరీ నుంచి 12వ తరగతి వరకు ఒకే పథకం కింద వస్తుంది. CWSN కోసం సమ్మిళిత విద్య భాగం కూడా ఇందులో ఉంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) సమగ్రశిక్షా.
SSA (1), RMSA (2) ఇప్పుడు విడిగా లేవు, సమగ్ర శిక్షలో కలిసిపోయాయి. రాష్ట్రీయ బాల్ స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (4) పిల్లల ఆరోగ్య పరీక్షల కోసం ఆరోగ్య శాఖ పథకం, విద్యాశాఖది కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: SSA + RMSA + ఉపాధ్యాయ విద్య = సమగ్ర శిక్ష (2018).
ప్రస్తుతం మన దేశంలోని పాఠశాలల్లో అమలు అవుతున్న విద్యా పథకం
- (1)సర్వ శిక్షా అభియాన్
- (2)రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక శిక్షా అభియాన్
- (3)సమగ్ర శిక్ష
- (4)రాజీవ్ విద్యా మిషన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సమగ్ర శిక్ష
ప్రస్తుతం దేశంలోని పాఠశాలల్లో అమలవుతున్న కేంద్ర పథకం ఏదో అడుగుతున్నారు.
2018 నుంచి కేంద్ర ప్రభుత్వం సర్వ శిక్షా అభియాన్ (SSA), రాష్ట్రీయ మాధ్యమిక శిక్షా అభియాన్ (RMSA), ఉపాధ్యాయ విద్య (Teacher Education) అనే మూడు పథకాలను కలిపి సమగ్ర శిక్ష (Samagra Shiksha) అనే ఒకే పథకంగా అమలు చేస్తోంది. ఇది ప్రీ-స్కూల్ నుంచి 12వ తరగతి వరకు పాఠశాల విద్యను ఒకే దృష్టితో చూస్తుంది. CWSN కోసం సమ్మిళిత విద్య భాగం కూడా ఇందులోనే ఉంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) సమగ్ర శిక్ష.
SSA, RMSA ఇప్పుడు విడిగా లేవు; సమగ్ర శిక్షలో కలిసిపోయాయి. రాజీవ్ విద్యా మిషన్ అనేది ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో SSA ను అమలు చేసిన సంస్థ పేరు. కాబట్టి ఆప్షన్లు (1), (2), (4) ప్రస్తుత పథకాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: SSA + RMSA + Teacher Education = సమగ్ర శిక్ష (2018).
ముఖ్య లక్షణాలు
- పాఠశాల విద్యను నిరంతర ప్రక్రియ (కంటిన్యూయమ్) గా చూస్తుంది; విద్యకు సంబంధించిన సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం SDG-4 కు అనుగుణంగా ఉంది.
- RTE చట్టం అమలుకు సహాయం చేస్తుంది; NEP 2020 సిఫారసులతో జతకట్టింది.
- సమగ్ర శిక్ష 2.0: 2021-22 నుంచి 2025-26 వరకు ఐదేళ్ల పాటు కొనసాగింపునకు కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం ఇచ్చింది; మొత్తం వ్యయం సుమారు 2,94,283 కోట్ల రూపాయలు. ఇది ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్ బడుల్లో 11.6 లక్షల పాఠశాలలు, 15.6 కోట్లకు పైగా విద్యార్థులు, 57 లక్షల ఉపాధ్యాయులను కవర్ చేస్తుంది. ఈ పథకం కొనసాగుతోంది.
- అమలు: రాష్ట్ర స్థాయిలో ఒకే రాష్ట్ర అమలు సంఘం; జాతీయ స్థాయిలో కేంద్ర విద్యా మంత్రి అధ్యక్షతన పాలక మండలి, పాఠశాల విద్య-అక్షరాస్యత శాఖ కార్యదర్శి అధ్యక్షతన ప్రాజెక్ట్ ఆమోద మండలి (PAB).
- ముఖ్య జోక్యాల్లో కొన్ని: సార్వత్రిక అందుబాటు, పునాది అక్షరాస్యత-సంఖ్యాజ్ఞానం, లింగ సమానత్వం, సమ్మిళిత విద్య, నాణ్యత, ఉపాధ్యాయ జీతాలకు సహాయం, డిజిటల్ కార్యక్రమాలు, RTE హక్కులు (యూనిఫాం, పుస్తకాలు), బాల్య సంరక్షణ-విద్య, వృత్తి విద్య, క్రీడలు, ఉపాధ్యాయ విద్య బలోపేతం.
- పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానం కోసం NIPUN భారత్ మిషన్ను జూలై 5, 2021 న సమగ్ర శిక్ష కిందే ప్రారంభించారు.
సమగ్ర శిక్షలో CWSN కోసం సమ్మిళిత విద్య
పాత పథకాల్లో IEDC / SSA (ఎలిమెంటరీ), IEDSS - RMSA (మాధ్యమిక) వేర్వేరుగా ఉండేవి. సమగ్ర శిక్షలో ఇవి ఒకే సమ్మిళిత విద్య భాగంగా కలిశాయి.
| అంశం | సమగ్ర శిక్షలో ఏర్పాటు |
|---|---|
| ఎవరికి | RPwD చట్టం 2016 ప్రకారం వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు (CWSN), ప్రీ-ప్రైమరీ నుంచి 12వ తరగతి వరకు |
| విద్యార్థి కేంద్రిత సహాయం | ఒక్కో బిడ్డకు ఏడాదికి 3,500 రూపాయల వరకు (గతంలో 3,000); సహాయ పరికరాలు, బోధనాభ్యసన సామగ్రి వంటివి |
| బాలికల భృతి | వైకల్యం ఉన్న బాలికలకు నెలకు 200 రూపాయలు, 10 నెలలు; గతంలో 9-12 తరగతులకే (RMSA), ఇప్పుడు 1-12 తరగతులకు |
| గుర్తింపు శిబిరాలు | బ్లాక్ స్థాయిలో ఏటా గుర్తింపు శిబిరాలు (ఒక్కో శిబిరానికి 10,000 రూపాయలు); పునరావాసం, ప్రత్యేక శిక్షణ కోసం బ్లాక్ వనరుల కేంద్రాలకు పరికరాలు |
| ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు | స్పెషల్ ఎడ్యుకేటర్ల జీతాలకు ఆర్థిక సహాయం (విద్యార్థి కేంద్రిత 3,500 రూపాయలకు అదనంగా) |
| ఇంటి వద్ద విద్య | బడికి రాలేని తీవ్ర / అతి తీవ్ర వైకల్యం ఉన్న ఎంపిక చేసిన పిల్లలకు ఇంటి వద్దనే విద్య (హోమ్ బేస్డ్ ఎడ్యుకేషన్) |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఎంపిక చేసిన అతి తీవ్ర బుద్ధిమాంద్యత గల పిల్లలకు సమగ్రశిక్ష పథకం కింద విద్యను అందించే కార్యక్రమం పేరు
- (1)సాధారణ విద్య
- (2)స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్
- (3)రెమిడియల్ విద్య
- (4)ఇంటి వద్దనే విద్య
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఇంటి వద్దనే విద్య
సమగ్ర శిక్ష కింద, బడికి రాలేని అతితీవ్ర బుద్ధిమాంద్యత (Profound Intellectual Disability) పిల్లలకు విద్య అందించే కార్యక్రమం పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అతితీవ్ర, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న కొందరు పిల్లలు పాఠశాలకు రాలేరు. వారి కోసం సమగ్ర శిక్ష ఇంటి వద్దనే విద్య (Home Based Education) అందిస్తుంది. IERT లు ఇంటికి వెళ్ళి స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు నేర్పుతారు. తల్లిదండ్రులకూ శిక్షణ ఇస్తారు. RTE Act లోని సవరణ కూడా ఇలాంటి పిల్లలకు ఇంటి వద్ద విద్య పొందే హక్కు ఇచ్చింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) ఇంటి వద్దనే విద్య.
సాధారణ విద్య (1) సాధారణ తరగతిలో అందరితో పాటు చదవడం; అతితీవ్ర స్థాయి పిల్లలకు అది వీలుకాదు. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ (2) ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో ఇచ్చే విద్యకు విస్తృతమైన పేరు; ఎంపిక చేసిన పిల్లలకు ఇంటి వద్ద ఇచ్చే ఈ కార్యక్రమం పేరు కాదు. రెమిడియల్ విద్య (3) వెనుకబడిన పిల్లలకు ఇచ్చే పరిహార బోధన.
గుర్తుంచుకోండి: బడికి రాలేని అతితీవ్ర CWSN కోసం: Home Based Education.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో
- ఆంధ్రప్రదేశ్లో కేంద్ర ప్రభుత్వ సహకారంతో ప్రస్తుతం విద్యా శాఖలో అమలవుతున్న పథకం సమగ్ర శిక్ష.
- CWSN కోసం మండల స్థాయిలో సమ్మిళిత విద్యా వనరుల కేంద్రాలుగా భవిత కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల కోసం భవిత కేంద్రాలను ప్రతీ ___ లో స్థాపించారు.
- (1)జిల్లా కేంద్రం
- (2)డివిజన్ కేంద్రం
- (3)మండల కేంద్రం
- (4)పంచాయితీ కేంద్రం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మండల కేంద్రం
ఆంధ్రప్రదేశ్లో CWSN కోసం భవిత కేంద్రాలు ఏ స్థాయిలో ఏర్పాటు చేశారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భవిత కేంద్రాలు సమ్మిళిత విద్యా వనరుల కేంద్రాలు (Inclusive Education Resource Centres). సమగ్ర శిక్ష కింద ఇవి మండల స్థాయిలో పనిచేస్తాయి. ఇక్కడ ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు పిల్లలకు బడి సంసిద్ధత శిక్షణ, Therapy సేవలు, సహాయ ఉపకరణాల పంపిణీ, తల్లిదండ్రులకు సలహా అందిస్తారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) మండల కేంద్రం.
జిల్లా కేంద్రం (1), డివిజన్ కేంద్రం (2) మరీ పెద్ద యూనిట్లు; దూర గ్రామాల పిల్లలు రోజూ అక్కడికి రాలేరు. పంచాయితీ (4) స్థాయిలో ప్రతిచోటా ఇలాంటి కేంద్రం పెట్టడం సాధ్యం కాదు. అందుకే మధ్యస్థంగా మండల స్థాయిని ఎంచుకున్నారు.
గుర్తుంచుకోండి: భవిత = మండల స్థాయి IERC.
పరీక్ష కోణం: సమగ్ర శిక్ష = 2018 = SSA + RMSA + ఉపాధ్యాయ విద్య; ప్రీ-ప్రైమరీ నుంచి 12వ తరగతి; SDG-4, RTE, NEP 2020 కు అనుగుణం. సమగ్ర శిక్ష 2.0 = 2021-22 నుంచి 2025-26; పథకం కొనసాగుతోంది. CWSN: RPwD చట్టం 2016 ప్రకారం; ఏడాదికి 3,500 రూపాయలు; బాలికలకు నెలకు 200 రూపాయలు × 10 నెలలు (1-12 తరగతులు); అతి తీవ్ర వైకల్యం ఉన్నవారికి ఇంటి వద్ద విద్య. ప్రస్తుతం అమలవుతున్న పథకం = సమగ్ర శిక్ష.
మెమొరీ కోడ్: "3 నదులు ఒక సముద్రం": SSA + RMSA + ఉపాధ్యాయ విద్య = సమగ్ర శిక్ష (2018). CWSN అంకెలు "35 - 200 - 10": 3,500 రూపాయలు ఏడాదికి, 200 రూపాయలు నెలకు, 10 నెలలు. భవిత = మండలం ("భవిత మండలంలో").