మాధ్యమిక స్థాయిలో వైకల్యం ఉన్నవారికి సమ్మిళిత విద్య (IEDSS) పథకం 2009-10 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. పాత IEDC పథకానికి బదులుగా వచ్చిన పథకం ఇది. 9 నుంచి 12 తరగతుల వరకు చదివే వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు సమ్మిళిత విద్య అందించడానికి ఇది సహాయపడుతుంది. 2013 నుంచి IEDSS ను RMSA లో కలిపేశారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
‘IEDSS’ పథకం ప్రారంభించిన సంవత్సరం
- (1)1999
- (2)2009
- (3)2019
- (4)2000
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 2009
IEDSS పథకం ఏ సంవత్సరం ప్రారంభమైందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
IEDSS అంటే Inclusive Education of the Disabled at Secondary Stage. ప్రాథమిక స్థాయిలో సర్వశిక్షా అభియాన్ CWSN అవసరాలు చూస్తుంటే, 9, 10 తరగతులు (సెకండరీ స్థాయి) చదివే వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 2009లో (2009-10 నుంచి) ఈ పథకం ప్రారంభించింది. ఇది అంతకుముందు ఉన్న IEDC (Integrated Education for Disabled Children, 1974) పథకం స్థానంలో వచ్చింది. తర్వాత ఇది RMSAలో, 2018 నుంచి సమగ్ర శిక్షలో కలిసిపోయింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 2009.
1999 (1) NT Act వచ్చిన సంవత్సరం. 2000 (4) సర్వశిక్షా అభియాన్ ప్రారంభమైన కాలం (2000-01). 2019 (3) ఈ పథకానికి సంబంధించిన సంవత్సరం కాదు. RTE Act కూడా 2009లోనే వచ్చింది అని గుర్తుంచుకుంటే సులభం.
గుర్తుంచుకోండి: IEDC 1974 → IEDSS 2009 (RTE వచ్చిన సంవత్సరమే) → సమగ్ర శిక్ష 2018.
IEDSS కార్యక్రమం ప్రారంభించబడిన సంవత్సరం
- (1)2001 - 02
- (2)2010 - 11
- (3)2012 - 13
- (4)2009 - 10
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 2009 - 10
IEDSS కార్యక్రమం ఏ సంవత్సరంలో ప్రారంభమైందో అడిగారు.
IEDSS అంటే Inclusive Education of the Disabled at Secondary Stage. 1974 నుంచి నడుస్తున్న IEDC పథకం స్థానంలో 2009-10 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం దీన్ని ప్రారంభించింది. 9, 10 తరగతులు (ద్వితీయ స్థాయి) చదువుతున్న దివ్యాంగ పిల్లలకు సహిత విద్య అందించడం దీని లక్ష్యం. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 2009 - 10.
2001-02 అనేది సర్వ శిక్షా అభియాన్ (SSA) ప్రారంభ సంవత్సరం; అది ప్రాథమిక స్థాయి కోసం. 2010-11, 2012-13 లలో IEDSS ప్రారంభం కాలేదు; తర్వాత 2013 లో IEDSS ను RMSA లో కలిపారు. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: IEDC 1974 → IEDSS 2009-10 (Secondary Stage).
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు మాధ్యమిక స్థాయి సహిత విద్య కార్యక్రమాన్ని ఈ విద్యా సంవత్సరంలో ప్రారంభించారు.
- (1)2007 - 08
- (2)2008 - 09
- (3)2009 - 10
- (4)2010 - 11
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 2009 - 10
మాధ్యమిక స్థాయిలో దివ్యాంగుల సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education for the Disabled at Secondary Stage, IEDSS) పథకం ఏ విద్యా సంవత్సరంలో మొదలైందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2009-10 విద్యా సంవత్సరంలో IEDSS ను ప్రారంభించింది. 1974 నుంచి అమల్లో ఉన్న IEDC (Integrated Education for Disabled Children) పథకం స్థానంలో ఇది వచ్చింది. 9 నుంచి 12 తరగతుల దివ్యాంగ విద్యార్థులకు సహాయక ఉపకరణాలు, పుస్తకాలు, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు, అవరోధాలు లేని బడి వాతావరణం అందించడం దీని లక్ష్యం. ప్రస్తుతం ఇది Samagra Shiksha లో భాగంగా ఉంది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) 2009 - 10.
2007-08 (1), 2008-09 (2) పథకం ప్రారంభానికి ముందు సంవత్సరాలు; 2010-11 (4) ప్రారంభం తర్వాతి సంవత్సరం. కాబట్టి అవి సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: IEDC 1974 (ప్రాథమిక స్థాయి నుంచి) → IEDSS 2009-10 (9 నుంచి 12 తరగతులు).
లక్ష్యాలు
- వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థులందరూ సమ్మిళిత వాతావరణంలో 8 ఏళ్ల ఎలిమెంటరీ విద్య పూర్తి చేశాక, 4 ఏళ్ల మాధ్యమిక విద్య (9-12 తరగతులు) కూడా పూర్తి చేసే అవకాశం ఇవ్వడం.
- సాధారణ పాఠశాలల్లో మాధ్యమిక స్థాయిలో (9-12 తరగతులు) వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు కూడా సమ్మిళిత విద్య పొందే వసతులు, అవకాశాలు ఇవ్వడం.
- మాధ్యమిక స్థాయి సాధారణ పాఠశాలల ఉపాధ్యాయులకు, వైకల్యం ఉన్న పిల్లల అవసరాలు తీర్చేలా శిక్షణ ఇవ్వడంలో సహకరించడం.
ఎవరు అర్హులు? (పరిధి)
- మాధ్యమిక స్థాయిలోని ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ ఎయిడెడ్ పాఠశాలల్లో చదివే పిల్లలకు ఈ పథకం వర్తిస్తుంది.
- వికలాంగుల చట్టం (PWD) 1995, నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లో నిర్వచించిన ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఉండి, 9 నుంచి 12 తరగతులు చదువుతున్న పిల్లలందరూ దీని పరిధిలోకి వస్తారు.
- అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, కుష్టు నయమైనవారు, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, మేధో వైకల్యం (అప్పటి పదం: మెంటల్ రిటార్డేషన్), మానసిక అనారోగ్యం, ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ ఉన్న పిల్లలు; మాట లోపం, అభ్యసన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు కూడా.
- వైకల్యం ఉన్న బాలికలపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ: మాధ్యమిక విద్య అందించడంతో పాటు వారి అంతర్గత సామర్థ్యాలు పెంచుకునే మార్గదర్శనం ఇవ్వాలి.
- ప్రతి రాష్ట్రంలో ఆదర్శ సమ్మిళిత పాఠశాలలు (మోడల్ స్కూల్స్) ఏర్పాటు చేయాలి.
ఉద్దేశాలు
- మాధ్యమిక స్థాయిలో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించడం, వారి విద్యా అవసరాలను అంచనా వేయడం.
- ప్రతి విద్యార్థికి కావలసిన సహాయ పరికరాలు, సాధనాలు, అభ్యసన పరికరాలు అందించడం.
- బడిలో నిర్మాణపరమైన అడ్డంకులు తొలగించి వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థులు తరగతి గదులు, ప్రయోగశాలలు, గ్రంథాలయాలు, మరుగుదొడ్లు వాడుకునేలా చేయడం.
- మూడు నుంచి ఐదు సంవత్సరాల్లో సాధారణ బడుల ఉపాధ్యాయులందరూ వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థులకు బోధించే పద్ధతుల్లో శిక్షణ పొందేలా చేయడం.
- వనరుల గది, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు వంటి సహాయక సేవలు అందించడం.
- ప్రతి రాష్ట్రంలో ఆదర్శ పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేసి, ఆదర్శ సమ్మిళిత విద్యను అనుభవంలోకి తేవడం.
పథకంలోని అంశాలు
| రకం | ఏమేమి |
|---|---|
| విద్యార్థి కేంద్రిత అంశాలు | వైద్య, విద్యాపరమైన మూల్యాంకనం, పుస్తకాలు, విద్యా సామగ్రి, యూనిఫాం, రవాణా భత్యం, రీడర్ భత్యం, బాలికలకు భృతి (స్టైపెండ్), సహాయక సేవలు, సహాయక సాధనాలు, వసతి-భోజనం, చికిత్సా సేవలు, బోధనాభ్యసన పరికరాలు |
| ఇతర అంశాలు | ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుల నియామకం, వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు బోధించే సాధారణ ఉపాధ్యాయులకు ప్రత్యేక అదనపు భత్యం, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, పాఠశాల నిర్వాహకులకు అవగాహన, వనరుల గది ఏర్పాటు, అడ్డంకులు లేని వాతావరణం |
- విద్యార్థి కేంద్రిత అంశాలకు కేంద్రం ఒక్కో బిడ్డకు ఏడాదికి 3,000 రూపాయలు సహాయం ఇచ్చేది; వైకల్యం ఉన్న బాలికలకు నెలకు 200 రూపాయల భృతి.
- IEDSS - RMSA మార్గదర్శకాల ప్రకారం మాధ్యమిక స్థాయిలో ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలు : ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుల నిష్పత్తి 5 : 1.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
IEDSS – RMSA నిబంధనల ప్రకారం సెకండరీ విద్య నందు ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు - ఉపాధ్యాయుల నిష్పత్తి
- (1)10 : 1
- (2)8 : 1
- (3)6 : 1
- (4)5 : 1
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 5 : 1
ఈ ప్రశ్న సెకండరీ స్థాయిలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల (CWSN) కోసం ఎంతమంది పిల్లలకు ఒక ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు ఉండాలో అడుగుతోంది.
IEDSS (Inclusive Education of the Disabled at Secondary Stage) పథకం 9, 10 తరగతుల్లో చదివే దివ్యాంగ పిల్లలకు సమ్మిళిత విద్య అందించడానికి వచ్చింది. తర్వాత ఇది RMSA లో, ఇప్పుడు సమగ్ర శిక్షలో కలిసిపోయింది. ఈ పథకం నిబంధనల ప్రకారం ప్రతి ఐదుగురు ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు ఒక ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు ఉండాలి.
అంటే పిల్లలు : ఉపాధ్యాయుల నిష్పత్తి 5 : 1. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 5 : 1. ఈ పిల్లలకు వ్యక్తిగత శ్రద్ధ ఎక్కువ కావాలి కాబట్టి సాధారణ తరగతి నిష్పత్తి కంటే ఇది చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
10 : 1, 8 : 1, 6 : 1 అనేవి ఈ పథకం పెట్టిన నిష్పత్తి కాదు. వీటిలో ఏదైనా ఎంచుకుంటే ఒక్కో ఉపాధ్యాయుడికి ఎక్కువ మంది పిల్లలు వస్తారు, అది IEDSS నిబంధనకు సరిపోదు.
గుర్తుంచుకోండి: IEDSS: ఐదుగురు పిల్లలకు ఒక ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు (5 : 1).
అమలు చేసే సంస్థలు, ఆర్థిక సహాయం
- రాష్ట్ర ప్రభుత్వ / కేంద్రపాలిత ప్రాంత పాఠశాల విద్యా శాఖ నిర్వాహకులు ఈ పథకాన్ని అమలు చేస్తారు. విద్యా రంగంలో అనుభవం ఉన్న స్వచ్ఛంద సంస్థలను (NGO) భాగస్వాములుగా చేసుకోవచ్చు.
- పథకం అమలుకు 100% కేంద్ర ప్రభుత్వం ధన సహాయం ఇస్తుంది.
- రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేయాల్సింది ఒక్కటే: వైకల్యం ఉన్న ప్రతి బిడ్డకు సంవత్సరానికి 600 రూపాయల ఉపకార వేతనం.
పరీక్ష కోణం: IEDSS = 2009-10; IEDC కి బదులుగా; 9-12 తరగతులు; ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్ బడులు; PWD చట్టం 1995 + నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 వైకల్యాలు. 100% కేంద్ర నిధులు; రాష్ట్రం ఏడాదికి 600 రూపాయల ఉపకార వేతనం. ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి 5 : 1. 2013 నుంచి RMSA లో విలీనం; 2018 నుంచి సమగ్ర శిక్షలో భాగం.
మెమొరీ కోడ్: "9 నుంచి 12, 100 - 600 - 5": తరగతులు 9-12, కేంద్రం 100%, రాష్ట్రం 600 రూపాయలు, 5 మంది పిల్లలకు 1 ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు. IEDC, IEDSS తేడా: "C = చిన్నవాళ్లు (బడి), SS = సెకండరీ స్టేజ్" - 1974 పాతది, 2009 కొత్తది.