చట్టం ఎందుకు వచ్చింది?
- ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 13 డిసెంబర్ 2006న వైకల్యం ఉన్నవారి హక్కుల ఒప్పందం (UNCRPD) ఆమోదించింది. భారత్ దానిపై సంతకం చేసింది (ఒప్పందం వివరాలు "అంతర్జాతీయ ఒడంబడికలు, విధానాలు" అధ్యాయంలో).
- ఆ ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడానికి PWD చట్టం 1995 స్థానంలో కొత్త చట్టం తెచ్చారు: దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం, 2016 (RPwD చట్టం), 2016 చట్టం సంఖ్య 49.
- పీఠికలో చెప్పిన UNCRPD సూత్రాలు: స్వాభావిక గౌరవం, వ్యక్తిగత స్వయంప్రతిపత్తి, వివక్ష లేకపోవడం, సమాజంలో సంపూర్ణ భాగస్వామ్యం, తేడాలను గౌరవించడం, అవకాశాల్లో సమానత్వం, అందుబాటు (యాక్సెసిబిలిటీ), స్త్రీ-పురుష సమానత్వం, వైకల్యం ఉన్న పిల్లల ఎదుగుతున్న సామర్థ్యాలకు గౌరవం.
| తేదీ | దశ |
|---|---|
| డిసెంబర్ 2016 | పార్లమెంటు ఉభయ సభల ఆమోదం |
| 27 డిసెంబర్ 2016 | రాష్ట్రపతి ఆమోదం (చట్టం తేదీ) |
| 28 డిసెంబర్ 2016 | గెజిట్లో ప్రచురణ |
| 19 ఏప్రిల్ 2017 | చట్టం అమలు మొదలు |
| 15 జూన్ 2017 | కేంద్ర నియమాలు అమలు |
- నిర్మాణం: 17 అధ్యాయాలు, 102 సెక్షన్లు, ఒక షెడ్యూల్ (వైకల్యాల జాబితా).
- సెక్షన్ 102 PWD చట్టం 1995 ను రద్దు చేసింది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఏ సంవత్సరంలో దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం ఆమోదించబడినది
- (1)1996
- (2)1994
- (3)2016
- (4)2022
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 2016
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం (RPwD Act) పార్లమెంటులో ఏ సంవత్సరంలో ఆమోదం పొందిందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
Rights of Persons with Disabilities Act ను పార్లమెంటు డిసెంబర్ 2016లో ఆమోదించింది. ఇది 2017 ఏప్రిల్ నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. ఇది PwD Act 1995 స్థానంలో వచ్చింది. వైకల్యాల సంఖ్యను 7 నుంచి 21కి పెంచింది. 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యం ఉంటే Benchmark Disability అంటారు. UNCRPD 2006 కి అనుగుణంగా ఈ చట్టం వచ్చింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 2016.
1996 (1) దగ్గర చాలామంది తడబడతారు, ఎందుకంటే PwD Act 1995 చట్టం 1996లో అమలులోకి వచ్చింది. కానీ అది హక్కుల చట్టం కాదు. 1994 (2), 2022 (4) సంవత్సరాల్లో ఇలాంటి చట్టం రాలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD Act 2016: 21 వైకల్యాలు, Benchmark 40%.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టాన్ని భారత పార్లమెంట్ ఆమోదించిన తేదీ
- (1)27-12-2016
- (2)27-11-2016
- (3)27-10-2016
- (4)27-04-2017
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 27-12-2016
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం (RPwD Act 2016) చట్టంగా ఆమోదం పొందిన తేదీని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ బిల్లును రాజ్యసభ 14 డిసెంబర్ 2016న, లోక్సభ 16 డిసెంబర్ 2016న ఆమోదించాయి. రాష్ట్రపతి 27 డిసెంబర్ 2016న సమ్మతి ఇవ్వడంతో ఇది చట్టమైంది. చట్టం 19 ఏప్రిల్ 2017 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. ఇది PwD Act 1995 స్థానంలో వచ్చింది, వైకల్యాల సంఖ్యను 7 నుంచి 21కి పెంచింది.
ఇచ్చిన తేదీల్లో పార్లమెంట్ ఆమోద ప్రక్రియ పూర్తై చట్టంగా మారిన తేదీ 27-12-2016. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
27-11-2016 (2), 27-10-2016 (3) నాటికి బిల్లు ఇంకా పార్లమెంట్లో ఆమోదం పొందలేదు. 27-04-2017 (4) కూడా తప్పు; చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది ఏప్రిల్ 2017లోనే కానీ ఆ తేదీ 19, 27 కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD: రాష్ట్రపతి సమ్మతి 27-12-2016, అమలు 19-04-2017.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016 మనదేశంలో అమలులోకి వచ్చిన తేది
- (1)19 ఏప్రిల్ 2016
- (2)1 ఏప్రిల్ 2016
- (3)19 ఏప్రిల్ 2017
- (4)1 ఏప్రిల్ 2017
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 19 ఏప్రిల్ 2017
RPwD Act 2016 అమలులోకి వచ్చిన తేదీ అడుగుతున్నారు. చట్టం పేరులో 2016 ఉందని చాలామంది 2016 తేదీలు ఎంచుకుంటారు, కానీ ఆమోదం, అమలు వేర్వేరు.
ఈ చట్టాన్ని పార్లమెంటు 2016 డిసెంబర్లో ఆమోదించింది; రాష్ట్రపతి ఆమోదం 2016 డిసెంబర్ 27న వచ్చింది. ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ ద్వారా 2017 ఏప్రిల్ 19 నుంచి ఇది అమలులోకి వచ్చింది. అదే రోజు నుంచి PwD Act 1995 రద్దయింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 19 ఏప్రిల్ 2017.
2016 లో చట్టం ఇంకా ఆమోదం పొందలేదు కాబట్టి ఆప్షన్లు (1), (2) సాధ్యం కావు. 1 ఏప్రిల్ 2017 అమలు తేదీ కాదు కాబట్టి ఆప్షన్ (4) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD Act: ఆమోదం 2016, అమలు 19 ఏప్రిల్ 2017.
ముఖ్య నిర్వచనాలు (సెక్షన్ 2)
| పదం | అర్థం |
|---|---|
| వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తి (2(ఎస్)) | దీర్ఘకాలిక శారీరక, మానసిక, మేధో లేదా ఇంద్రియ లోపం ఉండి, అడ్డంకులతో కలిసి, ఇతరులతో సమానంగా సమాజంలో పూర్తిగా పాల్గొనలేకపోయే వ్యక్తి |
| బెంచ్మార్క్ వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తి (2(ఆర్)) | ధ్రువీకరణ అధికారి నిర్ధారించిన ప్రకారం, పేర్కొన్న వైకల్యం 40% కంటే తక్కువ కాకుండా ఉన్న వ్యక్తి |
| సమ్మిళిత విద్య (2(ఎం)) | వైకల్యం ఉన్న, లేని విద్యార్థులు కలిసి నేర్చుకునే విధానం; వైకల్యం ఉన్నవారి రకరకాల అభ్యసన అవసరాలకు తగ్గట్టు బోధన-అభ్యసన వ్యవస్థను మార్చడం |
| సహేతుక వసతి (2(వై)) | అసమాన భారం పడకుండా, ఇతరులతో సమానంగా హక్కులు అనుభవించేందుకు అవసరమైన, తగిన మార్పులు, సర్దుబాట్లు |
| అధిక మద్దతు అవసరం ఉన్న వ్యక్తి (2(టి)) | ఎక్కువ మద్దతు అవసరమని ధ్రువీకరించిన బెంచ్మార్క్ వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తి |
21 వైకల్యాలు (షెడ్యూల్)
PWD చట్టంలో 7 వైకల్యాలు ఉండగా, RPwD చట్టం వాటిని 21కి పెంచింది. షెడ్యూల్ వీటిని ఈ శీర్షికల కింద చెబుతుంది:
| శీర్షిక | వైకల్యాలు |
|---|---|
| శారీరక వైకల్యం - చలన వైకల్యం | కుష్ఠు నయమైనవారు, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మరుగుజ్జుతనం, కండరాల క్షీణత (మస్క్యులర్ డిస్ట్రోఫీ), యాసిడ్ దాడి బాధితులు (వీటితో పాటు చలన వైకల్యం) |
| శారీరక వైకల్యం - దృష్టి లోపం | అంధత్వం, అల్ప దృష్టి |
| శారీరక వైకల్యం - వినికిడి లోపం | బధిరులు, పాక్షిక వినికిడి కలవారు |
| శారీరక వైకల్యం - మాట, భాష | మాట, భాషా వైకల్యం |
| మేధో వైకల్యం | మేధో వైకల్యం; దాని కిందే నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలు, ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ |
| మానసిక ప్రవర్తన | మానసిక అనారోగ్యం |
| దీర్ఘకాలిక నాడీ స్థితులు | మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్, పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి |
| రక్త సంబంధ రుగ్మతలు | హీమోఫీలియా, థలసీమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి |
| బహుళ వైకల్యాలు | పై వాటిలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ; **శ్రవణ-దృష్టి లోపం (డెఫ్-బ్లైండ్నెస్)**తో సహా |
ప్రభుత్వం వినియోగించే అధికారిక 21 జాబితా:
- అంధత్వం 2. అల్ప దృష్టి 3. కుష్ఠు నయమైనవారు 4. వినికిడి లోపం (బధిరులు, పాక్షిక వినికిడి) 5. చలన వైకల్యం 6. మరుగుజ్జుతనం 7. మేధో వైకల్యం 8. మానసిక అనారోగ్యం 9. ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ 10. సెరిబ్రల్ పాల్సీ 11. కండరాల క్షీణత 12. దీర్ఘకాలిక నాడీ స్థితులు 13. నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలు 14. మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ 15. మాట, భాషా వైకల్యం 16. థలసీమియా 17. హీమోఫీలియా 18. సికిల్ సెల్ వ్యాధి 19. శ్రవణ-దృష్టి లోపంతో సహా బహుళ వైకల్యాలు 20. యాసిడ్ దాడి బాధితులు 21. పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి.
- మరుగుజ్జుతనం = వైద్య లేదా జన్యు కారణంతో పెద్దయ్యాక ఎత్తు 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెంటీమీటర్లు) లేదా అంతకంటే తక్కువ.
- బధిరులు = రెండు చెవుల్లో సంభాషణ పౌనఃపున్యాల్లో 70 డెసిబెల్ వినికిడి నష్టం; పాక్షిక వినికిడి = రెండు చెవుల్లో 60 నుంచి 70 డెసిబెల్.
- అంధత్వం = ఉత్తమ సవరణతో మంచి కంటిలో దృష్టి తీక్షణత 3/60 కంటే తక్కువ, లేదా దృష్టి క్షేత్రం 10 డిగ్రీల కంటే తక్కువ.
- ఆటిజం = సాధారణంగా జీవితం మొదటి 3 ఏళ్లలో కనిపించే నాడీ అభివృద్ధి స్థితి.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ ద్వారా ఇతర వర్గాలను కూడా చేర్చవచ్చు.
పరీక్ష కోణం: RPwD = 2016 చట్టం సంఖ్య 49; రాష్ట్రపతి ఆమోదం 27-12-2016; అమలు 19-04-2017. UNCRPD (2006) కి అనుగుణంగా. 17 అధ్యాయాలు, 102 సెక్షన్లు. వైకల్యాలు 21; బెంచ్మార్క్ 40%. మరుగుజ్జుతనం = 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెం.మీ.). ఆటిజం, అభ్యసన వైకల్యం - మేధో వైకల్యం శీర్షిక కింద. హీమోఫీలియా, థలసీమియా, సికిల్ సెల్ - రక్త సంబంధ రుగ్మతలు (శారీరక వైకల్యం కాదు).
మెమొరీ కోడ్: "27-12 సంతకం, 19-4 అమలు". సంఖ్యల గొలుసు "21 - 40 - 17 - 102" = 21 వైకల్యాలు, 40% బెంచ్మార్క్, 17 అధ్యాయాలు, 102 సెక్షన్లు. రక్త రుగ్మతలు "హీ-థ-సి" = హీమోఫీలియా, థలసీమియా, సికిల్ సెల్.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
RPwD Act 2016 ప్రకారం వైకల్యాల సంఖ్య
- (1)7
- (2)21
- (3)10
- (4)5
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) 21
వికలాంగుల హక్కుల చట్టం 2016 (RPwD Act 2016) ఎన్ని రకాల వైకల్యాలను గుర్తించిందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 మొత్తం 21 రకాల వైకల్యాలను గుర్తించింది. వాటిలో అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, మేధో వైకల్యం (Intellectual Disability), ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, మరుగుజ్జుతనం, యాసిడ్ దాడి బాధితులు, మానసిక వ్యాధి, బహుళ వైకల్యాలు వంటివి ఉన్నాయి. 40% లేదా అంతకు మించిన వైకల్యాన్ని ‘బెంచ్మార్క్ వైకల్యం’ అంటారు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) 21.
7 (1) అనేది పాత PwD Act 1995 గుర్తించిన వైకల్యాల సంఖ్య: అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, కుష్టు నయమైనవారు, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, మానసిక వ్యాధి. 10 (3), 5 (4) ఏ చట్టంలోనూ వైకల్యాల సంఖ్య కాదు. ఇక్కడ 1995, 2016 చట్టాలను కలిపి గందరగోళపడకూడదు.
గుర్తుంచుకోండి: PwD 1995 = 7 వైకల్యాలు; RPwD 2016 = 21 వైకల్యాలు, బెంచ్మార్క్ 40%.
దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం - 2016 నందు పొందుపరచబడిన వైకల్యాలు మరియు రుగ్మతల సంఖ్య
- (1)12
- (2)27
- (3)21
- (4)22
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 21
RPwD Act 2016 లో ఎన్ని వైకల్యాలు చేర్చారో అడిగారు.
PwD Act 1995 లో 7 వైకల్యాలే ఉండేవి. దాని స్థానంలో వచ్చిన RPwD Act 2016 ఈ సంఖ్యను 21 కి పెంచింది. ఉదాహరణకు అంధత్వం, తక్కువ దృష్టి, వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత, ఆటిజం, నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, Thalassemia, Haemophilia, Sickle Cell Disease, Acid Attack Victims, Parkinson's Disease వంటివి. Benchmark Disability అంటే 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) 21. 12, 27, 22 ఏ చట్టంలోనూ ఉన్న సంఖ్యలు కావు. ఇక్కడ 21 (వైకల్యాలు), 40% (Benchmark) ఈ రెండూ కలిపి గుర్తుంచుకోండి.
గుర్తుంచుకోండి: RPwD 2016: 21 వైకల్యాలు, Benchmark 40%; PwD 1995: 7.
దివ్యాంగుల హక్కులు చట్టం - 2016 ప్రకారం వైకల్యాల సంఖ్య
- (1)10
- (2)15
- (3)18
- (4)21
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 21
RPwD Act 2016 (దివ్యాంగుల హక్కుల చట్టం) గుర్తించిన వైకల్యాల సంఖ్య అడుగుతున్నారు.
PwD Act 1995 లో 7 వైకల్యాలు మాత్రమే ఉండేవి. RPwD Act 2016 ఆ జాబితాను 21 కి పెంచింది. కొత్తగా చేరిన వాటిలో Autism Spectrum Disorder, Specific Learning Disabilities, Cerebral Palsy, Muscular Dystrophy, Acid Attack Victims, Thalassemia, Haemophilia, Sickle Cell Disease, Parkinson's Disease వంటివి ఉన్నాయి. 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యం ఉంటే Benchmark Disability అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 21.
10, 15, 18 అనే సంఖ్యలు ఏ చట్టంలోనూ వైకల్యాల సంఖ్య కాదు. కాబట్టి ఆప్షన్లు (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: 1995 చట్టం → 7, 2016 చట్టం → 21 వైకల్యాలు.
RPwD Act 2016 ప్రకారం వయోజనులైన మరుగుజ్జు వ్యక్తి యొక్క గరిష్ఠ ఎత్తు లేదా దీని కన్నా తక్కువ
- (1)5 అడుగుల 2 ఇంచులు
- (2)4 అడుగుల 11 ఇంచులు
- (3)5 అడుగుల 5 ఇంచులు
- (4)4 అడుగుల 10 ఇంచులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 4 అడుగుల 10 ఇంచులు
RPwD Act 2016 ప్రకారం పెద్ద వయసు వ్యక్తిని మరుగుజ్జు (Dwarfism) గా గుర్తించడానికి గరిష్ఠ ఎత్తు ఎంతో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RPwD Act 2016 షెడ్యూల్లో మరుగుజ్జుతనాన్ని ఇలా నిర్వచించారు: వైద్య లేదా జన్యు కారణాల వల్ల పెద్ద వయసులో ఎత్తు 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెం.మీ.) లేదా అంతకంటే తక్కువ ఉండటం. లెక్క చూస్తే 4 అడుగులు = 4 × 12 = 48 అంగుళాలు, 48 + 10 = 58 అంగుళాలు. 58 × 2.54 = 147.32 సెం.మీ., అంటే దాదాపు 147 సెం.మీ. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు. మరుగుజ్జుతనం చట్టంలోని చలన వైకల్యం (Locomotor Disability) వర్గంలో ఉంది.
మిగతా ఎత్తులు (1) 5 అ. 2 అం. = 62 అంగుళాలు, (2) 4 అ. 11 అం. = 59 అంగుళాలు, (3) 5 అ. 5 అం. = 65 అంగుళాలు. ఇవన్నీ చట్టం చెప్పిన 58 అంగుళాల పరిమితి కంటే ఎక్కువ. ముఖ్యంగా (2) దగ్గరగా ఉండటం వల్ల తికమకపడే అవకాశం ఉంది.
గుర్తుంచుకోండి: మరుగుజ్జుతనం: పెద్దవారిలో 4'10" (147 సెం.మీ.) లేదా తక్కువ.