AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 5 / 11 · జాతీయ చట్టాలు: RCI, PWD, నేషనల్ ట్రస్ట్, RTE, RPwD

RTE చట్టం 2009: నేపథ్యం, పిల్లల హక్కులు

చరిత్ర: ఉచిత నిర్బంధ విద్య కోసం పోరాటం

చట్టం ఎలా వచ్చింది?

తేదీదశ
2005ప్రభుత్వం విద్యా హక్కు బిల్లు ముసాయిదా సిద్ధం చేసింది
2 జూలై 2009కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదం
20 జూలై 2009రాజ్యసభ ఆమోదం
4 ఆగస్టు 2009లోక్‌సభ ఆమోదం
26 ఆగస్టు 2009రాష్ట్రపతి ఆమోదం (2009 చట్టం సంఖ్య 35); మరుసటి రోజు, 27 ఆగస్టు 2009న గెజిట్‌లో ప్రచురణ
1 ఏప్రిల్ 2010జమ్మూ-కాశ్మీర్ తప్ప దేశమంతటా అమలు

చట్టం నిర్మాణం: 7 అధ్యాయాలు

అధ్యాయంవిషయంసెక్షన్లు
1ప్రారంభ అంశాలు, నిర్వచనాలు1-2
2ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు3-5
3ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థలు, తల్లిదండ్రుల విధులు6-11
4పాఠశాలలు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతలు12-28
5పాఠ్యప్రణాళిక, ప్రాథమిక విద్య పూర్తి29-30
6పిల్లల హక్కుల రక్షణ31-34
7ఇతర అంశాలు35-38 (2012లో 39 చేరింది)

పిల్లల హక్కులు (అధ్యాయం 2, 4)

పరీక్ష కోణం: RTE = 2009, చట్టం సంఖ్య 35, రాష్ట్రపతి ఆమోదం 26-8-2009, అమలు 1-4-2010. 6-14 ఏళ్లు, పరిసర పాఠశాల. విద్యా హక్కు = అధ్యాయం 2 (సెక్షన్ 3). ప్రవేశ నిరాకరణ వద్దు = సెక్షన్ 15 (అధ్యాయం 4). ఫెయిల్ / బహిష్కరణ వద్దు = సెక్షన్ 16. శారీరక శిక్ష వద్దు = సెక్షన్ 17. 1910 - గోఖలే తీర్మానం.

మెమొరీ కోడ్: RTE తేదీల వరుస "2 - 20 - 4 - 26 - 1": జూలై 2 మంత్రివర్గం, జూలై 20 రాజ్యసభ, ఆగస్టు 4 లోక్‌సభ, ఆగస్టు 26 రాష్ట్రపతి, ఏప్రిల్ 1 (2010) అమలు. సెక్షన్లు "14-15-16-17 = వ-ప్ర-ఫె-శి": వయసు ధ్రువపత్రం, ప్రవేశ నిరాకరణ వద్దు, ఫెయిల్ / బహిష్కరణ వద్దు, శిక్ష వద్దు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 23

6 నుండి 14 సంవత్సరాల లోపు బాలలందరూ తమ పరిసర పాఠశాలలో ఎలిమెంటరీ విద్య పూర్తయ్యే వరకు ‘ఉచిత నిర్బంధిత విద్య’ ను పొందే హక్కును కలిగియున్నారు – అని తెలిపే చట్టం

  1. (1)POCSO Act
  2. (2)Narasimhan Act
  3. (3)RTE Act-2009
  4. (4)RTI Act-2005
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) RTE Act-2009

6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ పరిసర బడిలో ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య హక్కు ఇచ్చిన చట్టం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఉచిత నిర్బంధ విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE Act 2009) ఈ హక్కును ఇచ్చింది. 86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) ద్వారా చేర్చిన ఆర్టికల్ 21Aను అమలు చేయడానికి ఈ చట్టం వచ్చింది, 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. దీని ప్రకారం 6-14 ఏళ్ల ప్రతి బిడ్డకు 1 నుంచి 8వ తరగతి వరకు (ఎలిమెంటరీ విద్య) పరిసర బడిలో ఉచితంగా చదువుకునే హక్కు ఉంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).

POCSO చట్టం (1) 2012లో వచ్చింది, పిల్లలను లైంగిక నేరాల నుంచి రక్షించడానికి. ‘నరసింహన్ చట్టం’ (2) అనే విద్యా చట్టం లేదు; నరసింహం కమిటీ బ్యాంకింగ్ సంస్కరణలకు సంబంధించింది. RTI చట్టం 2005 (4) ప్రభుత్వ సమాచారం పొందే హక్కు ఇస్తుంది, విద్యా హక్కు కాదు.

గుర్తుంచుకోండి: RTE 2009: 6-14 ఏళ్లు, ఆర్టికల్ 21A, 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి అమలు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 10 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 22

RTE Act 2009 ప్రకారం బాల బాలికలందరికీ నాణ్యమైన ఉచిత నిర్బంధ విద్యను అందివ్వాలని ఈ కింది అధ్యాయం తెలుపుతుంది.

  1. (1)అధ్యాయం–V
  2. (2)అధ్యాయం–VI
  3. (3)అధ్యాయం–VII
  4. (4)అధ్యాయం–II
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అధ్యాయం–II

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 (RTE Act 2009) లో పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కును ప్రకటించే అధ్యాయం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RTE చట్టంలో ఏడు అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. అధ్యాయం I ప్రాథమిక అంశాలు, నిర్వచనాలు. అధ్యాయం II ‘ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు’; ఇందులోని సెక్షన్ 3 ప్రకారం 6 నుంచి 14 ఏళ్ల ప్రతి బిడ్డకు దగ్గరలోని బడిలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు ఉంది. సెక్షన్ 4 వయసుకు తగిన తరగతిలో చేరిక గురించి, సెక్షన్ 5 బడి మార్పు గురించి చెబుతాయి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) అధ్యాయం–II.

అధ్యాయం V (1) పాఠ్యప్రణాళిక, ప్రాథమిక విద్య పూర్తి గురించి (సెక్షన్లు 29, 30). అధ్యాయం VI (2) పిల్లల హక్కుల పరిరక్షణ, అంటే NCPCR, SCPCR పాత్ర గురించి. అధ్యాయం VII (3) ఇతర అంశాలు (Miscellaneous). ఇవేవీ విద్య హక్కును నేరుగా ప్రకటించవు.

గుర్తుంచుకోండి: RTE: అధ్యాయం II = విద్య హక్కు; III = ప్రభుత్వ బాధ్యతలు; IV = బడులు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతలు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 15 అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 23

విద్యా హక్కు చట్టం ప్రకారం–2009 ఉచిత నిర్బంధ విద్యా హక్కు ను గురించి తెలిపే అధ్యాయం

  1. (1)Chapter-I
  2. (2)Chapter-II
  3. (3)Chapter-IV
  4. (4)Chapter-VII
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) Chapter-II

విద్యా హక్కు చట్టం (RTE Act 2009) లో 'ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు' గురించి చెప్పే అధ్యాయం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RTE చట్టంలో 7 అధ్యాయాలు, 38 సెక్షన్లు ఉన్నాయి. అధ్యాయం I ప్రాథమిక అంశాలు, నిర్వచనాలు (సెక్షన్లు 1-2). అధ్యాయం II 'ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు' (సెక్షన్లు 3-5): 6-14 ఏళ్ల ప్రతి పిల్లవాడికి దగ్గరి పాఠశాలలో ఉచిత, నిర్బంధ విద్య హక్కు, వయసుకు తగిన తరగతిలో చేరే హక్కు, బదిలీ హక్కు ఇందులో ఉన్నాయి.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) Chapter-II.

అధ్యాయం I (1) లో నిర్వచనాలు మాత్రమే ఉంటాయి. అధ్యాయం IV (3) పాఠశాలలు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతల గురించి చెబుతుంది. అధ్యాయం VII (4) ఇతర అంశాలు (Miscellaneous) గురించి. అధ్యాయం VI పిల్లల హక్కుల రక్షణ గురించి.

గుర్తుంచుకోండి: RTE: అధ్యాయం II = హక్కు; అధ్యాయం IV = పాఠశాల, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతలు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 10 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 23

విద్యా హక్కు చట్టం–2009 ప్రకారం బడిలో ప్రవేశాన్ని తిరస్కరించకూడదు అని క్రింది అధ్యాయంలోని ఈ సెక్షన్ తెలుపుతుంది.

  1. (1)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 28
  2. (2)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 16
  3. (3)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15
  4. (4)అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 20
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15

RTE Act 2009 లో ‘ఏ బిడ్డకూ బడిలో ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు’ అని చెప్పే సెక్షన్ ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. నాలుగు ఆప్షన్లూ అధ్యాయం IV లోనివే, కాబట్టి సెక్షన్ సంఖ్యే కీలకం.

అధ్యాయం IV బడులు, ఉపాధ్యాయుల బాధ్యతల గురించి (సెక్షన్లు 12 నుంచి 28). ఇందులో సెక్షన్ 15 ప్రకారం విద్యా సంవత్సరం మొదట్లో గానీ, నిర్దేశించిన పొడిగింపు గడువులో గానీ ఏ బిడ్డకూ ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు. సెక్షన్ 14 ప్రకారం వయసు ధ్రువపత్రం లేదన్న కారణంతో కూడా ప్రవేశం ఆపకూడదు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3) అధ్యాయం IV, సెక్షన్ 15.

సెక్షన్ 28 (1) ఉపాధ్యాయులు ప్రైవేట్ ట్యూషన్లు చెప్పడాన్ని నిషేధిస్తుంది. సెక్షన్ 16 (2) ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు ఏ బిడ్డనూ అదే తరగతిలో నిలిపివేయకూడదు, బడి నుంచి బహిష్కరించకూడదు అని చెబుతుంది. సెక్షన్ 20 (4) షెడ్యూల్‌ను సవరించే అధికారం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఇస్తుంది. ఇక్కడ (2) తో తికమకపడవచ్చు, కానీ అది ప్రవేశం గురించి కాదు, నిలిపివేత గురించి.

గుర్తుంచుకోండి: RTE: సెక్షన్ 13 = క్యాపిటేషన్ ఫీజు నిషేధం; 15 = ప్రవేశ నిరాకరణ వద్దు; 16 = నిలిపివేత వద్దు; 17 = శారీరక శిక్ష వద్దు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 12 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 21

RTE Act 2009 ప్రకారం, సరిగ్గా చదవడం లేదని లేదా మరొక కారణం చేత విద్యార్థిని ఒకే తరగతిలో ఉంచకూడదు. ఎలిమెంటరీ విద్య పూర్తి అయ్యేంత వరకు పాఠశాలలో ఉంచాలి అని తెలిపే ఆర్టికల్

  1. (1)Article 15
  2. (2)Article 16
  3. (3)Article 17 (1)
  4. (4)Article 18 (1)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) Article 16

ప్రవేశం పొందిన విద్యార్థిని ఏ తరగతిలోనూ నిలిపివేయకూడదు (Hold back), ప్రాథమిక విద్య పూర్తయ్యే వరకు పాఠశాల నుంచి బహిష్కరించకూడదు అని RTE చట్టం 2009 లో ఏ నిబంధన చెబుతుందో అడుగుతున్నారు.

RTE చట్టంలో వీటిని 'సెక్షన్లు' అంటారు; ప్రశ్నలో 'ఆర్టికల్' అని ముద్రించారు. సెక్షన్ 16 'నిలిపివేత, బహిష్కరణ నిషేధం' గురించి చెబుతుంది. 6–14 ఏళ్ల పిల్లలు భయం లేకుండా చదువు కొనసాగించాలనేది దీని ఉద్దేశం. 2019 సవరణ తర్వాత 5, 8 తరగతుల్లో పరీక్ష పెట్టి, మళ్లీ పరీక్షకు అవకాశం ఇచ్చిన తర్వాత కూడా ఉత్తీర్ణులు కాకపోతే నిలిపివేసే అధికారం రాష్ట్రాలకు వచ్చింది, కానీ బహిష్కరణ నిషేధం అలాగే ఉంది.

కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (2) సెక్షన్ 16.

ఆప్షన్ (1) సెక్షన్ 15: విద్యా సంవత్సరం ప్రారంభంలో లేదా పొడిగించిన కాలంలో ప్రవేశం నిరాకరించకూడదని చెబుతుంది. ఆప్షన్ (3) సెక్షన్ 17 (1): పిల్లలకు శారీరక దండన, మానసిక వేధింపుల నిషేధం. ఆప్షన్ (4) సెక్షన్ 18 (1): గుర్తింపు లేకుండా పాఠశాల నడపకూడదని చెబుతుంది.

గుర్తుంచుకోండి: RTE: 16 = నిలిపివేత/బహిష్కరణ లేదు, 17 = దండన లేదు, 18 = గుర్తింపు తప్పనిసరి.

అంశం 5 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

రాజ్యాంగం అమలైనప్పటి నుంచి ఎన్ని ఏళ్లలో (ఏ సంవత్సరం నాటికి) 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య ఇవ్వాలని ఆర్టికల్ 45 అసలు రూపం చెప్పింది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 10 ఏళ్లలో (1960)

ఆర్టికల్ 45 (ఆదేశ సూత్రం) అసలు రూపం రాజ్యాంగం అమలైన 10 ఏళ్లలోపు, అంటే 1960 నాటికి, 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించాలని చెప్పింది.

5, 15, 20 ఏళ్ల గడువులు ఆర్టికల్ 45 లో లేవు. ఆ లక్ష్యం సమయానికి నెరవేరకపోవడంతోనే తర్వాత 21ఏ, RTE వచ్చాయి.

ప్రశ్న 2 / 5

RTE చట్టం 2009 మొదట అమలైనప్పుడు ఏ రాష్ట్రానికి వర్తించలేదు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) జమ్మూ-కాశ్మీర్

RTE చట్టం 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి జమ్మూ-కాశ్మీర్ తప్ప దేశమంతటా అమలులోకి వచ్చింది.

సిక్కిం, గోవా, నాగాలాండ్‌లకు ఆ సమయంలో ఎలాంటి మినహాయింపు లేదు; అవి మొదటి నుంచే చట్ట పరిధిలో ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3 / 5

RTE చట్టం ప్రకారం బదిలీ పత్రం (TC) ఇవ్వడంలో ఆలస్యం చేసిన ప్రధానోపాధ్యాయుడిపై ఏం చేస్తారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సేవా నిబంధనల ప్రకారం క్రమశిక్షణా చర్యలు

సెక్షన్ 5 ప్రకారం ప్రధానోపాధ్యాయుడు వెంటనే TC ఇవ్వాలి; ఆలస్యం చేస్తే సేవా నిబంధనల ప్రకారం క్రమశిక్షణా చర్యలు తీసుకుంటారు. TC ఆలస్యమైందని కొత్త బడిలో ప్రవేశం ఆపకూడదు.

10 రెట్ల జరిమానా క్యాపిటేషన్ ఫీజుకు. బిడ్డ ప్రవేశం రద్దు చట్ట స్ఫూర్తికే విరుద్ధం. గుర్తింపు రద్దు ఈ నేరానికి చెప్పిన శిక్ష కాదు.

ప్రశ్న 4 / 5

RTE బిల్లును లోక్‌సభ ఆమోదించిన తేదీ ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 4 ఆగస్టు 2009

RTE బిల్లును లోక్‌సభ 4 ఆగస్టు 2009న ఆమోదించింది.

2 జూలై 2009 కేంద్ర మంత్రివర్గ ఆమోదం, 20 జూలై 2009 రాజ్యసభ ఆమోదం, 26 ఆగస్టు 2009 రాష్ట్రపతి ఆమోదం తేదీలు.

ప్రశ్న 5 / 5

"నేను కిరోసిన్ లాంతరు వెలుగులో చదువుకున్నాను; విద్య వెలుగు అందరికీ చేరాలి" అని RTE సందర్భంగా చెప్పిన ప్రధానమంత్రి ఎవరు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) డా. మన్మోహన్ సింగ్

RTE చట్టం అమలు సందర్భంగా అప్పటి ప్రధానమంత్రి డా. మన్మోహన్ సింగ్ తన బాల్యాన్ని గుర్తుచేస్తూ విద్య తనను ఈ స్థాయికి తెచ్చిందని, ఆ వెలుగు అందరికీ చేరాలని చెప్పారు.

వాజ్‌పేయి, నరసింహారావు, రాజీవ్ గాంధీ 2009-10 లో ప్రధానమంత్రులు కారు; RTE వారి కాలంలో రాలేదు.