RCI ఎలా ఏర్పడింది?
- భారత పునరావాస మండలి (రిహాబిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా - RCI) మొదట 1986లో నమోదైన సొసైటీగా (సంఘాల నమోదు చట్టం 1860 కింద) ఏర్పడింది.
- 1992లో పార్లమెంటు RCI చట్టం ఆమోదించింది (1992 చట్టం సంఖ్య 34). రాష్ట్రపతి ఆమోదం 1 సెప్టెంబర్ 1992న వచ్చింది.
- 22 జూన్ 1993 నుంచి RCI ఒక **చట్టబద్ధ సంస్థ (స్టాట్యుటరీ బాడీ)**గా పనిచేయడం మొదలుపెట్టింది.
- 2000లో పార్లమెంటు ఈ చట్టాన్ని సవరించి దాని పరిధిని విస్తృతం చేసింది (2000 చట్టం సంఖ్య 38).
- RCI కేంద్ర సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలో పనిచేస్తుంది.
| సంవత్సరం / తేదీ | సంఘటన |
|---|---|
| 1986 | నమోదైన సొసైటీగా ఏర్పాటు |
| 1992 | RCI చట్టం ఆమోదం |
| 22 జూన్ 1993 | చట్టబద్ధ సంస్థగా అమలు మొదలు |
| 2000 | సవరణ: పరిధి విస్తరణ |
మెమొరీ కోడ్: "86 - 92 - 93 - 2000" = సొసైటీ → చట్టం → చట్టబద్ధ సంస్థ (22-6-93) → సవరణ. తేదీ కోసం "22-6-93: రెండు రెండ్లు, ఆరు, తొంభై మూడు".
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యావసరాలను తీర్చడానికి 1992లో చేయబడిన చట్టం
- (1)నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం
- (2)రిహాబిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం
- (3)బాలల హక్కుల చట్టం
- (4)ప్రత్యేక అవసరాలు గల బాలల చట్టం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) రిహాబిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం
1992లో వచ్చిన, వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యకు సంబంధించిన చట్టం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RCI Act 1992 ద్వారా Rehabilitation Council of India (RCI) ఏర్పడింది. ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు, పునరావాస నిపుణుల శిక్షణ కోర్సులను ఇది నియంత్రిస్తుంది. వారిని Central Rehabilitation Register లో నమోదు చేస్తుంది. శిక్షణ పొందిన ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు ఉంటేనే దివ్యాంగ పిల్లలకు సరైన విద్య అందుతుంది. 2000లో వచ్చిన సవరణతో దీని పరిధి ఇంకా పెరిగింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) రిహాబిలిటేషన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఇండియా చట్టం.
National Trust Act (1) 1999లో వచ్చింది; ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం కోసం. బాలల హక్కుల చట్టం (3), ప్రత్యేక అవసరాలు గల బాలల చట్టం (4) అనే పేర్లతో 1992లో ఏ చట్టమూ రాలేదు.
గుర్తుంచుకోండి: RCI – 1992, PwD – 1995, National Trust – 1999, RPwD – 2016.
భారత పునరావాస మండలి చట్టం ఆమోదించిన సంవత్సరం
- (1)1988
- (2)1989
- (3)1992
- (4)1995
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 1992
భారత పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం ఏ సంవత్సరం ఆమోదం పొందిందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RCI మొదట 1986 లో ఒక సంస్థగా ఏర్పడింది. దానికి చట్టబద్ధమైన హోదా ఇస్తూ పార్లమెంటు 1992 లో RCI చట్టం ఆమోదించింది. ఈ చట్టం ప్రకారం స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, పునరావాస రంగాల్లో శిక్షణ కార్యక్రమాలను RCI నియంత్రిస్తుంది, ప్రమాణాలు నిర్ణయిస్తుంది. ఈ రంగాల్లో పనిచేసే నిపుణుల పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ (CRR) లో నమోదు చేస్తుంది. ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడికి RCI నమోదు తప్పనిసరి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
1988, 1989 సంవత్సరాల్లో ఏ ముఖ్య వైకల్య చట్టమూ రాలేదు, కాబట్టి (1), (2) సరికావు. 1995 లో వచ్చింది వికలాంగుల చట్టం (PwD Act), RCI చట్టం కాదు, కాబట్టి (4) సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: చట్టాల వరుస: మానసిక ఆరోగ్య 1987, RCI 1992, PwD 1995, జాతీయ ట్రస్ట్ 1999, RPwD 2016.
భారత పునరావాస మండలి చట్టం - 1992 అమలులోకి వచ్చిన తేది.
- (1)22.06.1992
- (2)22.09.1993
- (3)22.07.1992
- (4)22.06.1993
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) 22.06.1993
భారత పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం 1992 ఏ తేదీ నుంచి అమలులోకి వచ్చిందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RCI చట్టాన్ని పార్లమెంటు 1992లో ఆమోదించింది. కానీ అది అమలులోకి వచ్చి, RCI చట్టబద్ధ సంస్థగా మారింది 22 జూన్ 1993న. RCI పునరావాస, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ నిపుణుల శిక్షణను నియంత్రిస్తుంది. వారి పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ (CRR)లో నమోదు చేస్తుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) 22.06.1993.
ఇక్కడ చాలామంది చట్టం సంవత్సరం 1992 చూసి (1) లేదా (3) ఎంచుకుంటారు. కానీ 1992 చట్టం చేసిన సంవత్సరం మాత్రమే. (2) లో సంవత్సరం సరైనదే, నెల తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: RCI: చట్టం 1992, అమలు 22 జూన్ 1993.
స్పెషల్ ఎడ్యూకేటర్స్ అందరూ విధిగా RCI నందు పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. RCI స్థాపించిన రోజు
- (1)22.06.1993
- (2)22.06.1992
- (3)22.09.1993
- (4)22.09.1992
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) 22.06.1993
RCI (Rehabilitation Council of India) చట్టబద్ధ సంస్థగా ఏర్పడిన తేదీ అడిగారు.
RCI మొదట 1986 లో ఒక సొసైటీగా ఏర్పడింది. తర్వాత పార్లమెంటు RCI Act 1992 ను చేసింది. ఈ చట్టం ప్రకారం RCI 22 జూన్ 1993 న చట్టబద్ధ సంస్థ (Statutory Body)గా ఏర్పడింది. పునరావాస, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ నిపుణుల శిక్షణను నియంత్రించడం, Central Rehabilitation Register లో వారి పేర్లు నమోదు చేయడం దీని పని. అందుకే స్పెషల్ ఎడ్యుకేటర్లు RCI లో నమోదు చేసుకోవాలి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) 22.06.1993.
ఇక్కడ చాలామంది చట్టం సంవత్సరం 1992 చూసి (2) లేదా (4) ఎంచుకుంటారు. కానీ 1992 చట్టం చేసిన సంవత్సరం; సంస్థ చట్టబద్ధంగా ఏర్పడింది 1993 లో. 22.09.1993 తేదీ కూడా సరికాదు, కాబట్టి (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: RCI Act 1992; RCI Statutory Body 22 జూన్ 1993.
RCI నిర్మాణం
RCI పరిపాలనా నిర్మాణం చాలా బలంగా ఉంటుంది. దానిలో ఈ విభాగాలు ఉన్నాయి:
- సాధారణ సభ (జనరల్ కౌన్సిల్)
- కార్యనిర్వాహక కమిటీ (చైర్పర్సన్తో పాటు కౌన్సిల్ సభ్యుల నుంచి 7 నుంచి 10 మంది)
- చైర్పర్సన్ (అధ్యక్షులు), సభ్య కార్యదర్శి (మెంబర్ సెక్రటరీ)
- నిపుణుల కమిటీలు, ప్రాంతీయ కమిటీలు
- RCI లో అత్యున్నత అధికారం చైర్పర్సన్ చేతిలో ఉంటుంది.
RCI లక్ష్యాలు
- వైకల్యం ఉన్నవారి పునరావాసం కోసం రకరకాల శిక్షణా విధానాలు, కార్యక్రమాలు రూపొందించడం.
- వైకల్యం ఉన్నవారికి సేవలు అందించే నిపుణులకు ఇచ్చే శిక్షణా కార్యక్రమాలను ఒక క్రమంలో పెట్టడం (ప్రామాణీకరించడం).
- ఆ నిపుణులకు కావలసిన కనీస విద్యా / శిక్షణా అర్హతలను నిర్ణయించడం.
- దేశమంతటా ఉన్న శిక్షణా సంస్థలన్నిటికీ ఒకే రకమైన ప్రమాణాలు అమలు చేయడం.
- విశ్వవిద్యాలయాలు, విద్యాసంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు నడిపే మాస్టర్ డిగ్రీ, బ్యాచిలర్ డిగ్రీ, పీజీ డిప్లొమా, డిప్లొమా, సర్టిఫికెట్ కోర్సులకు గుర్తింపు ఇవ్వడం.
- విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలు, సంస్థలు ఇచ్చే అర్హతలకు గుర్తింపు ఇవ్వడం.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లల పునరావాసం, విద్య, శిక్షణ కార్యక్రమాల సమాచారాన్ని దేశంలో, విదేశాల్లో ఉన్న సంస్థల నుంచి సేకరించడం.
- సంబంధిత సంస్థల సహకారంతో పునరావాసం, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ రంగాల్లో నిరంతర విద్యను ప్రోత్సహించడం.
- వృత్తి పునరావాస కేంద్రాలను మానవ వనరుల అభివృద్ధి కేంద్రాలుగా గుర్తించడం; అక్కడ పనిచేసే వృత్తి బోధకులను నమోదు చేయడం.
- వైకల్యం ఉన్నవారికి వృత్తి శిక్షణ ఇచ్చే జాతీయ, ఉన్నత స్థాయి సంస్థలను మానవ వనరుల అభివృద్ధి కేంద్రాలుగా గుర్తించడం.
- సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని జాతీయ సంస్థలు, ఉన్నత సంస్థల్లో పనిచేసే సిబ్బందిని నమోదు చేయడం.
RCI విధులు (చట్టం చెప్పినవి)
| విధి | వివరం |
|---|---|
| కోర్సుల ప్రామాణీకరణ | వైకల్యం ఉన్నవారికి సేవ చేసే వృత్తి శిక్షణా కోర్సులను ప్రామాణీకరించడం, గుర్తించడం, ఏర్పాటు చేయడం |
| పరస్పర గుర్తింపు | విదేశీ డిగ్రీ / డిప్లొమా / సర్టిఫికెట్ కోర్సులకు, భారత కోర్సులకు పరస్పర గుర్తింపు కోసం ఒప్పందాలు (సెక్షన్ 12) |
| కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ | అర్హత ఉన్న పునరావాస నిపుణుల పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్లో నమోదు చేసి నిర్వహించడం (సెక్షన్ 19, 23) |
| వృత్తి నైతికత | పునరావాస వృత్తిలో పాటించాల్సిన ప్రవర్తనా నియమాలు, ప్రమాణాలు, నైతిక విలువలు నిర్ణయించడం (సెక్షన్ 21) |
చట్టంలోని ముఖ్య సెక్షన్లు
| సెక్షన్ | ఏం చెబుతుంది |
|---|---|
| 3 | భారత పునరావాస మండలి ఏర్పాటు, సభ్యులు |
| 11 | భారత విశ్వవిద్యాలయాలు / సంస్థలు ఇచ్చే అర్హతలు షెడ్యూల్లో ఉంటే అవి గుర్తింపు పొందిన అర్హతలు |
| 12 | విదేశీ అర్హతలకు పరస్పర గుర్తింపు |
| 13 | గుర్తింపు పొందిన అర్హత ఉండి రిజిస్టర్లో నమోదైనవారు మాత్రమే పునరావాస నిపుణులుగా పనిచేయాలి |
| 18 | అర్హతలు ఇవ్వడానికి కనీస విద్యా ప్రమాణాలు నిర్ణయించే అధికారం |
| 19 | దరఖాస్తు చేసినవారి పేరు రిజిస్టర్లో నమోదు |
| 21 | వృత్తి ప్రవర్తనా నియమావళి; తప్పు చేసినవారి పేరు రిజిస్టర్ నుంచి తొలగింపు |
| 23 | కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ నిర్వహణ సభ్య కార్యదర్శి బాధ్యత |
- సెక్షన్ 13 ప్రకారం నమోదు కాని వ్యక్తి పునరావాస నిపుణుడిగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేయకూడదు, దేశంలో ఎక్కడా ప్రాక్టీస్ చేయకూడదు, చట్టం కోరే సర్టిఫికెట్లపై సంతకం చేయకూడదు, కోర్టులో నిపుణుడిగా సాక్ష్యం ఇవ్వకూడదు.
- ఈ నియమం ఉల్లంఘిస్తే 1 సంవత్సరం వరకు జైలు, లేదా 1,000 రూపాయల వరకు జరిమానా, లేదా రెండూ విధించవచ్చు.
- అందుకే స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ డిగ్రీ / డిప్లొమా పొందినవారు తమ సర్టిఫికెట్ను RCI లో నమోదు చేసుకోవాలి. RCI ఇచ్చే నమోదు సంఖ్యే వారి వృత్తి గుర్తింపు.
- చట్టం పేర్కొన్న పునరావాస నిపుణుల్లో ఆడియాలజిస్టులు, స్పీచ్ థెరపిస్టులు, క్లినికల్ సైకాలజిస్టులు, వినికిడి యంత్రం / ఇయర్ మౌల్డ్ టెక్నీషియన్లు, పునరావాస ఇంజనీర్లు, స్పెషల్ టీచర్లు, వృత్తి కౌన్సెలర్లు, బహుళార్థ పునరావాస థెరపిస్టులు ఉన్నారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో డిగ్రీ పట్టా పొందిన వారు ఈ సంస్థలోవారి డిగ్రీపట్టాను నమోదు చేసుకోవాలి.
- (1)భారత పునరావాస మండలి
- (2)భారతీయ వైద్య మండలి
- (3)భారత వ్యవసాయదారుల మండలి
- (4)భారత న్యాయవాదుల మండలి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) భారత పునరావాస మండలి
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో అర్హత పొందిన ఉపాధ్యాయులు, నిపుణులు తమ సర్టిఫికెట్ను ఏ సంస్థలో నమోదు చేసుకోవాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భారత పునరావాస మండలి (RCI) RCI చట్టం 1992 ద్వారా చట్టబద్ధ సంస్థగా ఏర్పడింది. పునరావాసం, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ రంగంలో శిక్షణ కార్యక్రమాలను గుర్తించడం, వాటి ప్రమాణాలను పర్యవేక్షించడం, అర్హులైన నిపుణుల పేర్లను కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ (CRR) లో నమోదు చేయడం దీని పనులు. RCI నమోదు లేకుండా ప్రత్యేక విద్యార్థులకు బోధించడం చట్టప్రకారం నేరం అవుతుంది.
కాబట్టి స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో డిగ్రీ ఉన్నవారు నమోదు చేసుకోవాల్సింది భారత పునరావాస మండలిలోనే. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1).
భారతీయ వైద్య మండలి వైద్యుల నమోదు చూసేది, న్యాయవాదుల మండలి న్యాయవాదుల నమోదు చూసేది. వ్యవసాయదారుల మండలి అనేది స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్కు సంబంధం లేని ఆప్షన్. ఈ మూడూ స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ నిపుణులను నమోదు చేయవు.
గుర్తుంచుకోండి: స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ఉపాధ్యాయుడికి RCI రిజిస్ట్రేషన్ (CRR నంబర్) తప్పనిసరి.
2000 సవరణ ఏం మార్చింది?
- చట్టం పేరులోని ఉద్దేశాన్ని విస్తరించారు: శిక్షణను పర్యవేక్షించడం, పునరావాసం, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్లో పరిశోధనను ప్రోత్సహించడం కూడా RCI పనిలో చేరాయి.
- 1992 చట్టంలో "వికలాంగులు" అంటే దృష్టి, వినికిడి, చలన వైకల్యం, మెంటల్ రిటార్డేషన్ అనే 4 రకాలే. సవరణ తర్వాత PWD చట్టం 1995 లో చెప్పిన వైకల్యాలన్నీ దీని పరిధిలోకి వచ్చాయి.
- "పునరావాసం" అనే పదానికి నిర్వచనం చేర్చారు: వైకల్యం ఉన్నవారు తమ శారీరక, ఇంద్రియ, మేధో, మానసిక, సామాజిక పనితీరులో సాధ్యమైనంత ఉత్తమ స్థాయికి చేరి, దాన్ని నిలుపుకునేలా చేసే ప్రక్రియ.
- వృత్తి పునరావాస కేంద్రాల్లోని వృత్తి బోధకులను, జాతీయ సంస్థల సిబ్బందిని నమోదు చేసే అధికారం (సెక్షన్ 19 కి చేర్చిన నిబంధనలు).
RCI జాతీయ కార్యక్రమాలు
| కార్యక్రమం | ఉద్దేశం |
|---|---|
| మానవ వనరుల సంస్థలకు సహాయ పథకం | కొత్త సంస్థలతో పాటు ఇప్పటికే ఉన్న సంస్థలను బలపరచడం, శిక్షణను విస్తరించడం |
| బ్రిడ్జ్ కోర్సులు | క్రమబద్ధమైన శిక్షణ లేకుండా చాలా కాలంగా వికలాంగుల సేవలో పనిచేస్తున్న వారికి (సేవలో ఉన్న టీచర్లకు) జాతీయ స్థాయిలో నిర్వహించే కోర్సులు |
| ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల వైద్యాధికారులకు శిక్షణ | ప్రాథమిక / సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రాల వైద్యులకు వైకల్యం ఉన్నవారి సామర్థ్యాలు, సమస్యలపై అవగాహన పెంచడం |
| ఫెలోషిప్, పరిశోధనా పథకాలు | దేశ, విదేశాల్లో పునరావాసంపై చదువుతున్న విద్యార్థులకు ఫెలోషిప్; సంక్షేమం, సాధికారత, పునరావాసంపై పరిశోధనా ప్రతిపాదనలకు గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ |
RCI చట్టం ఇచ్చే హామీలు
పునరావాసం పొందే వ్యక్తికి నాణ్యమైన సేవలు అందుతాయని RCI చట్టం భరోసా ఇస్తుంది:
- అర్హత, శిక్షణ ఉన్న నిపుణుల నుంచే సేవలు పొందే హక్కు; అలాంటి వారి పేర్లను RCI నమోదు చేస్తుంది.
- దేశంలో పునరావాస రంగంలోని సంస్థలకు, విశ్వవిద్యాలయాలకు గుర్తింపు ఇస్తూ విద్యా ప్రమాణాలను నిర్ణయిస్తుంది.
- నిపుణులు పాటించాల్సిన వృత్తి ప్రవర్తన, నైతిక ప్రమాణాలను తెలియజేస్తుంది. అదే సమయంలో కౌన్సిల్ అకారణంగా శిక్ష విధించకుండా, నమోదు రద్దు చేయకుండా నిపుణులకు రక్షణ ఇస్తుంది.
- పునరావాస వృత్తిని పార్లమెంటు చేసిన చట్టం పరిధిలో, కేంద్ర ప్రభుత్వ నియంత్రణలో క్రమబద్ధం చేసింది.
పరీక్ష కోణం: RCI సొసైటీ 1986 → చట్టం 1992 → చట్టబద్ధ సంస్థ 22-06-1993 → సవరణ 2000. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ అర్హతలు ఉన్నవారు RCI లో నమోదు తప్పనిసరి (సెక్షన్ 13). రిజిస్టర్ పేరు కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్. నమోదు లేకుండా ప్రాక్టీస్ చేస్తే 1 ఏడాది వరకు జైలు / 1,000 రూపాయల వరకు జరిమానా. బ్రిడ్జ్ కోర్సులు = శిక్షణ లేకుండా సేవలో ఉన్నవారికి.