విద్య ప్రతి బిడ్డకు ఉన్న ప్రాథమిక హక్కు. మనిషి గౌరవంగా, ఉన్నతంగా బతకడానికి విద్యే అతి ముఖ్యమైన సాధనం. సమాజం ముందుకు వెళ్లడానికి, స్థిరమైన అభివృద్ధికి కూడా విద్యే మంచి మార్గం. కులం, లింగం, మతం, వైకల్యం - ఏదీ చూడకుండా ప్రతి వ్యక్తికీ విద్య అందించడం ప్రభుత్వం (రాజ్యం) బాధ్యత. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21ఏ విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది (వివరాలు "విద్యపై రాజ్యాంగ నిబంధనలు" అధ్యాయంలో చూడండి). ఆ హక్కును ఆచరణలోకి తెచ్చినవి కింది చట్టాలు.
వైకల్య రంగంలో చట్టాల కాలక్రమం
| సంవత్సరం | చట్టం | ముఖ్య ఉద్దేశం |
|---|---|---|
| 1987 | మానసిక ఆరోగ్య చట్టం (మెంటల్ హెల్త్ యాక్ట్) | మానసిక అనారోగ్యం ఉన్నవారి చికిత్స, సంరక్షణ; వైకల్యానికి సంబంధించి వచ్చిన మొదటి చట్టం ఇదే (2017లో దీని స్థానంలో మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణ చట్టం వచ్చింది) |
| 1992 | RCI చట్టం | పునరావాస నిపుణుల శిక్షణ ప్రమాణాలు, కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్ |
| 1995 | PWD చట్టం | వైకల్యం ఉన్నవారికి సమాన అవకాశాలు, హక్కుల పరిరక్షణ, సంపూర్ణ భాగస్వామ్యం; 7 వైకల్యాలు |
| 1999 | నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం | ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం |
| 2009 | RTE చట్టం | 6-14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య |
| 2012 | RTE సవరణ చట్టం | వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను స్పష్టంగా RTE పరిధిలోకి తేవడం, ఇంటి వద్ద విద్య ఎంపిక |
| 2016 | RPwD చట్టం | PWD చట్టం 1995 స్థానంలో; 21 వైకల్యాలు; UNCRPD కి అనుగుణంగా |
పరీక్ష కోణం: "వైకల్యానికి సంబంధించిన మొదటి చట్టం" అని అడిగి ఎంపికల్లో మానసిక ఆరోగ్య చట్టం ఉంటే అదే సమాధానం (1987). వైకల్యం ఉన్నవారి హక్కులన్నిటినీ కలిపి చెప్పిన మొదటి సమగ్ర చట్టం PWD చట్టం 1995. కాలక్రమం: RCI (1992) → PWD (1995) → నేషనల్ ట్రస్ట్ (1999) → RPwD (2016). సమాచార హక్కు (RTI) చట్టానికి వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యతో నేరుగా సంబంధం లేదు.
మెమొరీ కోడ్: "87 - 92 - 95 - 99 - 09 - 16" = మానసిక ఆరోగ్యం → RCI → PWD → ట్రస్ట్ → RTE → RPwD. గుర్తు: "మా రి పి ట్ర రై హ" - మానసిక, రిహాబిలిటేషన్, పిడబ్ల్యూడీ, ట్రస్ట్, రైట్ టు ఎడ్యుకేషన్, హక్కుల చట్టం (RPwD).
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఈ చట్టాల సరైన కాలక్రమానుసారాన్ని గుర్తించండి. a. NT Act b. RCI Act c. PWD Act d. RPWD Act
- (1)a, b, c, d
- (2)b, c, d, a
- (3)b, c, a ,d
- (4)c, b, a, d
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) b, c, a ,d
నాలుగు వైకల్య చట్టాలను అవి వచ్చిన సంవత్సరాల క్రమంలో అమర్చమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒక్కో చట్టం సంవత్సరం: RCI Act (భారత పునరావాస మండలి చట్టం) 1992. PwD Act (వికలాంగుల సమాన అవకాశాలు, హక్కుల రక్షణ, పూర్తి భాగస్వామ్య చట్టం) 1995. NT Act (National Trust Act: ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాల వారి సంక్షేమం కోసం) 1999. RPwD Act (వైకల్యం గల వ్యక్తుల హక్కుల చట్టం, 21 వైకల్యాలు) 2016.
క్రమం: 1992 (b) → 1995 (c) → 1999 (a) → 2016 (d), అంటే b, c, a, d. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3).
ఆప్షన్ (1) NT Actను మొదట పెట్టింది, కానీ అది 1999లో వచ్చింది. ఆప్షన్ (2) RPwD Actను NT Act కంటే ముందు పెట్టింది; 2016 చట్టం 1999 కంటే ముందు రాదు. ఆప్షన్ (4) PwD Actను RCI Act కంటే ముందు పెట్టింది; కానీ 1995 కంటే 1992 ముందు.
గుర్తుంచుకోండి: 92 RCI → 95 PwD → 99 NT → 2016 RPwD.
భారత ప్రభుత్వం దివ్యాంగుల కోసం మొదటగా ఆమోదించిన చట్టం
- (1)మానసిక ఆరోగ్య చట్టం
- (2)వికలాంగుల చట్టం
- (3)భారత పునరావాస మండలి చట్టం
- (4)జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మానసిక ఆరోగ్య చట్టం
ఇచ్చిన నాలుగు చట్టాల్లో భారత ప్రభుత్వం మొదట ఆమోదించినది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. దీనికి సంవత్సరాల వరుస తెలిస్తే చాలు.
చట్టాల సంవత్సరాలు: మానసిక ఆరోగ్య చట్టం (Mental Health Act) 1987, భారత పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం 1992, వికలాంగుల చట్టం (PwD Act) 1995, జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం (National Trust Act) 1999. వీటిలో అన్నింటికన్నా ముందుది 1987 నాటి మానసిక ఆరోగ్య చట్టం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (1).
RCI చట్టం 1992 లో వచ్చింది, కాబట్టి (3) సరికాదు. వికలాంగుల చట్టం 1995 లో, జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లో వచ్చాయి, కాబట్టి (2), (4) సరికావు. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, ఎందుకంటే అది దివ్యాంగులకు సమగ్ర హక్కులు ఇచ్చిన మొదటి చట్టం. కానీ ప్రశ్న అడిగింది ఇచ్చిన వాటిలో మొదట వచ్చిన చట్టం.
గుర్తుంచుకోండి: 1987 మానసిక ఆరోగ్యం, 1992 RCI, 1995 PwD, 1999 జాతీయ ట్రస్ట్.
క్రిందివానిలో ఏ చట్టం ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల విద్యకు సంబంధించినది కాదు
- (1)RTE చట్టం
- (2)RPWD చట్టం
- (3)RTI చట్టం
- (4)RCI చట్టం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) RTI చట్టం
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల (CWSN) విద్యతో సంబంధం లేని చట్టం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RTE Act 2009 ఆరు నుంచి పద్నాలుగేళ్ల పిల్లలందరికీ, దివ్యాంగ పిల్లలతో సహా, ఉచిత నిర్బంధ విద్యను హక్కుగా ఇచ్చింది. RPwD Act 2016 దివ్యాంగుల సమ్మిళిత విద్య గురించి ప్రత్యేక అధ్యాయం పెట్టింది. RCI Act 1992 ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుల శిక్షణ, నమోదును నియంత్రిస్తుంది. RTI Act 2005 మాత్రం ప్రభుత్వ సమాచారం పొందే హక్కు చట్టం; దానికి విద్యతో నేరుగా సంబంధం లేదు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) RTI చట్టం.
RTE (1), RPWD (2), RCI (4) మూడూ CWSN విద్యను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తాయి. పేర్లు దగ్గరగా ఉండడం వల్ల RTE, RTI కలగలిసిపోకుండా జాగ్రత్తగా చదవండి.
గుర్తుంచుకోండి: RTI = సమాచార హక్కు; RTE = విద్యా హక్కు.