AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 3 / 11 · జాతీయ చట్టాలు: RCI, PWD, నేషనల్ ట్రస్ట్, RTE, RPwD

PWD చట్టం 1995 (వికలాంగుల చట్టం)

చట్టం పూర్తి పేరు, నేపథ్యం

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 3

దివ్యాంగుల కొరకు భారత ప్రభుత్వం ఏ సంవత్సరంలో మొదటి చట్టాన్ని ఆమోదించినది

  1. (1)1994
  2. (2)1995
  3. (3)1996
  4. (4)1997
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1995

దివ్యాంగుల కోసం భారత ప్రభుత్వం తెచ్చిన మొదటి సమగ్ర హక్కుల చట్టం ఏ సంవత్సరంలో వచ్చిందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

వికలాంగుల (సమాన అవకాశాలు, హక్కుల పరిరక్షణ, సంపూర్ణ భాగస్వామ్యం) చట్టం – PwD Act 1995 దివ్యాంగుల విద్య, ఉద్యోగం, పునరావాసం, వివక్ష నిరోధం అన్నింటినీ ఒకేసారి చెప్పిన మొదటి సమగ్ర చట్టం. ఇది 1996 ఫిబ్రవరి 7 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. ఇందులో 7 వైకల్యాలు ఉన్నాయి, ఉద్యోగాల్లో 3% రిజర్వేషన్ ఇచ్చింది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) 1995. (RCI Act 1992 పునరావాస నిపుణుల శిక్షణ, నమోదు కోసం వచ్చిన చట్టం; దివ్యాంగుల హక్కులకు మొదటి సమగ్ర చట్టం 1995 దే.)

1996 అనేది చట్టం అమలులోకి వచ్చిన సంవత్సరం, ఆమోదించిన సంవత్సరం కాదు; ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు. 1994, 1997 లకు ఈ చట్టంతో సంబంధం లేదు.

గుర్తుంచుకోండి: PwD Act 1995 → 7 వైకల్యాలు; RPwD Act 2016 → 21 వైకల్యాలు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 22

వికలాంగుల చట్టం-1995 ఈ రాష్ట్రాల మినహా , భారత దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలకు, కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు వర్తిస్తుంది

  1. (1)Haryana-Chandigarh
  2. (2)Jammu-Kashmir
  3. (3)Andhra Pradesh-Telangana
  4. (4)Gujarat-Punjab
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) Jammu-Kashmir

వికలాంగుల చట్టం 1995 (PwD Act 1995) ఏ రాష్ట్రానికి వర్తించదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

PwD చట్టం 1995 (సమాన అవకాశాలు, హక్కుల రక్షణ, సంపూర్ణ భాగస్వామ్యం) 7 రకాల వైకల్యాలను గుర్తించింది. ఈ చట్టంలోని మొదటి సెక్షనే ‘ఇది జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్రం తప్ప భారతదేశం మొత్తానికి వర్తిస్తుంది’ అని చెబుతుంది. అప్పట్లో జమ్మూ కాశ్మీర్‌కు ఆర్టికల్ 370 కింద ప్రత్యేక హోదా ఉండేది, కాబట్టి పార్లమెంటు చేసిన ఇలాంటి చట్టాలు అక్కడ నేరుగా వర్తించేవి కావు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2).

హర్యానా-చండీగఢ్ (1), ఆంధ్రప్రదేశ్-తెలంగాణ (3), గుజరాత్-పంజాబ్ (4) అన్నింటికీ ఈ చట్టం పూర్తిగా వర్తించింది. ఈ చట్టం స్థానంలో ఇప్పుడు RPwD చట్టం 2016 అమల్లో ఉంది, అది 21 రకాల వైకల్యాలను గుర్తిస్తుంది.

గుర్తుంచుకోండి: 1995 నాటి కేంద్ర చట్టాలు చాలావరకు ‘జమ్మూ కాశ్మీర్ మినహా’.

7 వైకల్యాలు, 40% నియమం

మెమొరీ కోడ్: PWD లోని 7 వైకల్యాలు "అం-అ-కు-వి-చ-మె-మా" - అంధత్వం, అల్ప దృష్టి, కుష్ఠు నయమైనవారు, వినికిడి లోపం, చలన వైకల్యం, మెంటల్ రిటార్డేషన్, మానసిక అనారోగ్యం. సంఖ్యలు "7 - 40 - 80".

చట్టం లక్ష్యాలు

ముఖ్య నిబంధనలు: ఒక్కొక్కటిగా

లక్ష్యాలు సాధించడానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర, స్థానిక ప్రభుత్వాలు (చట్టం భాషలో "సంబంధిత ప్రభుత్వాలు") పాటించాల్సిన నియమాలను చట్టం ఇలా చెప్పింది.

1. నివారణ, ముందస్తు గుర్తింపు (సెక్షన్ 25)

2. విద్యలో సమానత్వం (సెక్షన్ 26-31)

సెక్షన్నిబంధన
26వైకల్యం ఉన్న ప్రతి బిడ్డకూ 18 ఏళ్లు వచ్చే వరకు తగిన వాతావరణంలో ఉచిత విద్య; సాధారణ పాఠశాలల్లో ఏకీకరణ (ఇంటిగ్రేషన్) ప్రోత్సాహం; దేశంలో ఎక్కడ ఉన్నా అందుబాటులో ఉండేలా ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగాల్లో ప్రత్యేక పాఠశాలలు; ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో వృత్తి శిక్షణ సదుపాయాలు
275వ తరగతి తర్వాత పూర్తి సమయం చదవలేని పిల్లలకు పార్ట్-టైమ్ తరగతులు; 16 ఏళ్లు పైబడినవారికి క్రియాత్మక అక్షరాస్యత తరగతులు; అనియత విద్య; ఓపెన్ స్కూళ్లు, ఓపెన్ విశ్వవిద్యాలయాల ద్వారా విద్య; ఎలక్ట్రానిక్ మాధ్యమాల ద్వారా తరగతులు, చర్చలు; ప్రతి బిడ్డకూ ఉచితంగా ప్రత్యేక పుస్తకాలు, పరికరాలు
28కొత్త సహాయ పరికరాలు, బోధనోపకరణాలు, ప్రత్యేక బోధనా సామగ్రి రూపకల్పనకు పరిశోధన
29వైకల్యాల్లో ప్రత్యేకత కలిగిన ఉపాధ్యాయ శిక్షణా సంస్థలను తగినన్ని ఏర్పాటు చేయడం
30సమగ్ర విద్యా పథకం: రవాణా సౌకర్యం (లేదా తల్లిదండ్రులకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహం), భవనాల్లో అడ్డంకుల తొలగింపు, పుస్తకాలు, యూనిఫారాలు, ఇతర సామగ్రి, ఉపకార వేతనాలు, తల్లిదండ్రుల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వేదికలు, అంధులు / అల్ప దృష్టి ఉన్నవారికి పూర్తిగా గణిత రూపంలోని ప్రశ్నలను తొలగించేలా పరీక్షా విధానంలో మార్పు, పాఠ్యప్రణాళికలో మార్పులు, వినికిడి లోపం ఉన్నవారు ఒకే భాష చదివేలా పాఠ్యప్రణాళిక
31అంధులు, అల్ప దృష్టి ఉన్న విద్యార్థులకు ప్రతి విద్యాసంస్థ లేఖకుడిని (అమాన్యుయెన్సిస్) అందించాలి

3. ఉద్యోగంలో సమానత్వం (సెక్షన్ 32-41)

4. అనుకూల చర్యలు (సెక్షన్ 42-43)

5. వివక్ష లేకుండా చూడటం (సెక్షన్ 44-47)

6. పరిశోధన, మానవ వనరుల అభివృద్ధి (సెక్షన్ 48-49)

7. సామాజిక భద్రత (సెక్షన్ 66-68)

8. తీవ్ర వైకల్యం ఉన్నవారి కోసం సంస్థలు (సెక్షన్ 56)

9. సమస్య పరిష్కారం (సెక్షన్ 57-62)

10. శిక్ష (సెక్షన్ 69)

చట్టం అమలుకు ఏర్పాటైన కమిటీలు

స్థాయిసంస్థ
కేంద్రంకేంద్ర సమన్వయ కమిటీ (సంక్షేమ శాఖ మంత్రి అధ్యక్షులు), కేంద్ర కార్యనిర్వాహక కమిటీ
రాష్ట్రంరాష్ట్ర సమన్వయ కమిటీ, రాష్ట్ర కార్యనిర్వాహక కమిటీ
ఫిర్యాదులుకేంద్రంలో ముఖ్య కమిషనర్, రాష్ట్రంలో కమిషనర్

పరీక్ష కోణం: PWD = 1995 చట్టం, అమలు 7-2-1996, జమ్మూ-కాశ్మీర్ తప్ప. 7 వైకల్యాలు, 40%. ఉచిత విద్య 18 ఏళ్ల వరకు (సెక్షన్ 26). ప్రత్యేక పుస్తకాలు, పరికరాలు ఉచితం (సెక్షన్ 27). సమగ్ర విద్యా పథకం (సెక్షన్ 30). లేఖకుడు (సెక్షన్ 31). ఉద్యోగాలు 3% (సెక్షన్ 33), సీట్లు 3% (సెక్షన్ 39), పేదరిక నిర్మూలన 3% (సెక్షన్ 40). సహాయ పరికరాలు (42), భూమి కేటాయింపు (43), పరిశోధన (48-49). నిరుద్యోగ భృతి - 2 ఏళ్లు నమోదు.

మెమొరీ కోడ్: ఉద్యోగాల 3% = "చూ-వి-క" - చూపు (అంధత్వం / అల్ప దృష్టి) 1%, వినికిడి 1%, కదలిక (చలన వైకల్యం / CP) 1%. విద్యా సెక్షన్లు "26 నుంచి 31" = ఉచిత విద్య → పార్ట్-టైమ్ / ఉచిత పుస్తకాలు → పరిశోధన → టీచర్ శిక్షణ → సమగ్ర పథకం → లేఖకుడు.

అంశం 3 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

PWD చట్టం 1995 ఏ ప్రకటనను అమలు చేయడానికి వచ్చింది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో వైకల్యం ఉన్నవారి సంపూర్ణ భాగస్వామ్యం, సమానత్వ ప్రకటన (బీజింగ్, 1992)

ఆసియా-పసిఫిక్ వికలాంగుల దశాబ్దం (1993-2002) ప్రారంభ సమావేశం 1992 డిసెంబర్‌లో బీజింగ్‌లో ఆమోదించిన ప్రకటనపై భారత్ సంతకం చేసింది; దాన్ని అమలు చేయడానికే PWD చట్టం వచ్చింది.

UNCRPD (2006) RPwD చట్టానికి ఆధారం. సలమాంక ప్రకటన (1994) సమ్మిళిత విద్య గురించి. ఇంచియాన్ వ్యూహం 2012 ది.

ప్రశ్న 2 / 5

PWD చట్టం 1995 నిర్మాణం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 14 అధ్యాయాలు, 74 సెక్షన్లు

PWD చట్టంలో 14 అధ్యాయాలు, 74 సెక్షన్లు ఉన్నాయి. విద్య అధ్యాయం 5 (సెక్షన్ 26-31), ఉద్యోగం అధ్యాయం 6.

17 అధ్యాయాలు, 102 సెక్షన్లు RPwD చట్టం 2016 వి. 7 అధ్యాయాలు, 38 సెక్షన్లు RTE చట్టం 2009 అసలు నిర్మాణం.

ప్రశ్న 3 / 5

"ప్రమాదం ఉన్న కేసులను గుర్తించడానికి పిల్లలందరినీ ఏడాదికి కనీసం ఒకసారి పరీక్షించాలి" అనే నిబంధన PWD చట్టంలోని ఏ భాగానికి చెందింది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) నివారణ, ముందస్తు గుర్తింపు (సెక్షన్ 25)

వైకల్యాల నివారణ, ముందస్తు గుర్తింపు అధ్యాయంలోని సెక్షన్ 25 సర్వేలు, పరిశోధనలు, ఏటా పిల్లలందరి పరీక్ష, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల సిబ్బందికి శిక్షణ, తల్లీబిడ్డల సంరక్షణ వంటి చర్యలు చెబుతుంది.

సెక్షన్ 26 ఉచిత విద్య, సెక్షన్ 33 ఉద్యోగ రిజర్వేషన్, సెక్షన్ 68 నిరుద్యోగ భృతి గురించి.

ప్రశ్న 4 / 5

PWD చట్టం సెక్షన్ 39 ప్రకారం ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ సహాయ విద్యాసంస్థల్లో వైకల్యం ఉన్నవారికి కనీసం ఎంత శాతం సీట్లు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 3%

PWD చట్టం సెక్షన్ 39 ప్రకారం ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ సహాయం పొందే విద్యాసంస్థలన్నీ వైకల్యం ఉన్నవారికి కనీసం 3% సీట్లు కేటాయించాలి.

5% అనేది RPwD చట్టం సెక్షన్ 32 లో ఉన్నత విద్యాసంస్థలకు చెప్పిన శాతం. 1%, 2% ఈ నిబంధనలో లేవు.

ప్రశ్న 5 / 5

PWD చట్టం సెక్షన్ 31 ప్రకారం విద్యాసంస్థలు లేఖకుడిని (అమాన్యుయెన్సిస్) ఎవరికి అందించాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అంధులు, అల్ప దృష్టి ఉన్న విద్యార్థులకు

సెక్షన్ 31 ప్రకారం ప్రతి విద్యాసంస్థ అంధులు, అల్ప దృష్టి ఉన్న విద్యార్థులకు లేఖకుడిని ఏర్పాటు చేయాలి.

వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి చట్టం ఒకే భాష చదివే వెసులుబాటు చెప్పింది (సెక్షన్ 30). మిగతా వర్గాలకు సెక్షన్ 31 లేఖకుడిని ప్రత్యేకంగా చెప్పలేదు.