AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 8 / 10 · సమ్మిళిత బోధన, సహకారాలు

హక్కుల ఆధారిత విధానం: సమ్మిళిత విద్యే సరైన మార్గం

వివిధ దేశాల పురోగతిని, నిర్దిష్ట సమస్యలను పరిశోధించి నివేదికలు, విధానాలు రూపొందించాలని అంతర్జాతీయంగా అంగీకరించారు. పాఠశాల స్థాయిలో హక్కుల ఆధారిత సమ్మిళిత విద్యకు అన్ని పాఠశాలల్లో సదుపాయాలు, విద్యార్థులకు-ఉపాధ్యాయులకు నాణ్యమైన వాతావరణం, వ్యవస్థ స్థాయిలో అభివృద్ధి అవసరం. అందుకే మొత్తం విద్యారంగంలో ఒక క్రమబద్ధమైన విధానం (సిస్టమాటిక్ అప్రోచ్) అనుసరించాలి.

హక్కుల ఆధారిత నమూనా అంటే?

PANEL సూత్రాలు

హక్కుల ఆధారిత విధానం ముఖ్య సూత్రాలను PANEL అనే సంక్షిప్త రూపంలో చెబుతారు:

అక్షరంసూత్రంఅర్థం
Pభాగస్వామ్యంలబ్ధిదారులు, స్థానిక సంఘాలు, పౌర సమాజం, మైనారిటీలు, మహిళలు అందరికీ చురుకైన, స్వేచ్ఛాయుత, అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యం
Aజవాబుదారీతనంఅన్ని స్థాయిల్లో జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత; హక్కులు ఉల్లంఘిస్తే పరిష్కార మార్గాలు
Nవివక్ష లేకపోవడం, సమానత్వంపక్షపాతం లేకుండా అందరినీ సమానంగా చూడటం
Eసాధికారతప్రజలు తమ హక్కులు తెలుసుకుని, వాటిని పొందే శక్తి, సామర్థ్యం
Lచట్టబద్ధత / మానవ హక్కుల ప్రమాణాలతో అనుసంధానంహక్కులను చట్టపరంగా అమలు చేయగల హక్కులుగా గుర్తించడం

హక్కుల ఆధారిత విధానాన్ని బలపరిచే మానవ హక్కుల సూత్రాలు

హక్కుల ఆధారిత విధానంపై UN ఉమ్మడి అవగాహన (2003) మానవ హక్కుల ఆరు సూత్రాలను పేర్కొంది; కొన్ని ఆధారాలు సాధికారతను ఏడో సూత్రంగా చేర్చుతాయి. ఇవి చట్టాల అభివృద్ధికి, సమ్మిళిత విద్య ఆచరణకు తోడ్పడతాయి:

  1. సార్వత్రికత, అన్యాక్రాంతం కాకపోవడం - మానవ హక్కులు ప్రపంచంలో ప్రతిచోటా ప్రతి వ్యక్తికీ ఉంటాయి; ఎవరూ వాటిని స్వచ్ఛందంగా వదులుకోలేరు, ఇతరులు లాక్కోలేరు.
  2. విభజించలేనితనం - సాంస్కృతిక, పౌర, ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక హక్కులన్నీ ప్రతి వ్యక్తి గౌరవానికి అంతర్గతంగా అవసరం.
  3. పరస్పర ఆధారం, పరస్పర సంబంధం - ఒక హక్కు అమలు తరచూ పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా ఇతర హక్కులపై ఆధారపడుతుంది.
  4. సమానత్వం, వివక్ష లేకపోవడం - ఏ రకమైన వివక్ష లేకుండా అందరూ హక్కులకు అర్హులు.
  5. భాగస్వామ్యం, సమ్మిళితం - పౌర, సామాజిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక అభివృద్ధిలో అందరికీ స్వేచ్ఛాయుత, చురుకైన, అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యం.
  6. జవాబుదారీతనం, చట్ట పాలన - అన్ని స్థాయిల్లో జవాబుదారీతనం పెంచడం, చట్ట పాలనను గౌరవించడం.

కొన్ని ఆధారాలు చేర్చే ఏడో సూత్రం: సాధికారత - ప్రజలు తమ హక్కులు వాడుకుని సామర్థ్యాలు పెంచుకునే ప్రక్రియ; దీని ద్వారా మెరుగైన జీవితం, సమాజ అభివృద్ధి.

ఈ సూత్రాలన్నీ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యను ప్రోత్సహించడానికి అవసరం; వీటి ద్వారా వారు ఇతర హక్కులను కూడా పొందుతారు.

బాలల హక్కులు, వైకల్యం: విద్యా హక్కు బాధ్యతలు

బాధ్యతఏం చేయాలి?
నెరవేర్చడంనాణ్యమైన సమ్మిళిత విద్య కోసం భౌతిక మార్పులు, రవాణా సౌకర్యం, పాఠ్యప్రణాళికలో అవసరమైన మార్పులు, పరికరాలు, వనరులు కల్పించడం
గౌరవించడంవివిధ వర్గాల పిల్లలకు సమాన అవకాశం; వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు పాఠశాలకు రాకుండా అడ్డుకునే విధానాలను నిరోధించడం
రక్షించడంపాఠశాలలో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను హింస నుంచి, ఉపాధ్యాయుల వేధింపుల నుంచి కాపాడే వాతావరణం కల్పించడం

హక్కుల ఆధారిత విధానం ఉపయోగాలు

పరీక్ష కోణం: PANEL = భాగస్వామ్యం, జవాబుదారీతనం, వివక్ష లేకపోవడం-సమానత్వం, సాధికారత, చట్టబద్ధత. ప్రాథమిక బాధ్యత = ప్రభుత్వాలు. విద్యా హక్కు బాధ్యతలు 3: నెరవేర్చడం, గౌరవించడం, రక్షించడం. CRC విద్య = ఆర్టికల్ 28, 29; CRPD సమ్మిళిత విద్య = ఆర్టికల్ 24. ప్రమాణాలు సేవా కోణం నుంచి కాదు, మానవ హక్కుల కోణం నుంచి.

మెమొరీ కోడ్: విద్యా హక్కు బాధ్యతలు "నె-గౌ-ర" = నెరవేర్చు, గౌరవించు, రక్షించు. CRC విద్య "28 - 29" (హక్కు, ఉద్దేశం) - CRPD 24: "28 లో హక్కు, 29 లో ఉద్దేశం, 24 లో అందరం కలిసి".

అంశం 8 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

హక్కుల ఆధారిత నమూనా దేని ఆధారంగా రూపొందింది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల ప్రమాణాలు

హక్కుల ఆధారిత నమూనా అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల ప్రమాణాల ఆధారంగా, కార్యక్రమాలను పద్ధతిగా ప్లాన్ చేయడానికి రూపొందిన చట్రం. ప్రమాణాలను సేవా కోణం నుంచి కాకుండా హక్కుల కోణం నుంచి చూడాలి.

సేవా దృష్టి, పరీక్ష ఫలితాలు, ఆదాయం దీనికి ఆధారాలు కావు.

ప్రశ్న 2 / 5

హక్కుల ఉల్లంఘనకు దూరంగా ఉండటం బాధ్యత వహించేవారి ఏ రకమైన బాధ్యత?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ప్రతికూల బాధ్యత

హక్కుల ఉల్లంఘనకు దూరంగా ఉండటం ప్రతికూల బాధ్యత. హక్కులు అమలయ్యేలా చర్యలు తీసుకోవడం సానుకూల బాధ్యత.

ఐచ్ఛిక, అంతర్జాతీయ బాధ్యత అనేవి ఇక్కడ చెప్పిన రెండు రకాల్లో లేవు.

ప్రశ్న 3 / 5

"ఒక హక్కు అమలు తరచూ పాక్షికంగా లేదా పూర్తిగా ఇతర హక్కులపై ఆధారపడుతుంది" - ఇది ఏ సూత్రం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పరస్పర ఆధారం, పరస్పర సంబంధం

ఒక హక్కు ఇతర హక్కులపై ఆధారపడటం పరస్పర ఆధారం, పరస్పర సంబంధం సూత్రం.

సార్వత్రికత అంటే అందరికీ ప్రతిచోటా హక్కులు. సాధికారత అంటే హక్కులు వాడుకుని సామర్థ్యం పెంచుకోవడం. జవాబుదారీతనం అన్ని స్థాయిల్లో బాధ్యత వహించడం.

ప్రశ్న 4 / 5

బాలల హక్కుల కమిటీ గుర్తించిన నాలుగు సాధారణ సూత్రాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) పరీక్షల్లో అధిక మార్కులు

బాలల హక్కుల కమిటీ నాలుగు సూత్రాలు: వివక్ష లేకపోవడం, ఉత్తమ ప్రయోజనాలు, జీవించే-అభివృద్ధి చెందే హక్కు, అభిప్రాయాలకు గౌరవం.

"పరీక్షల్లో అధిక మార్కులు" ఈ జాబితాలో లేదు; అందుకే అది సమాధానం.

ప్రశ్న 5 / 5

UNICEF ప్రకారం హక్కుల ఆధారిత నమూనాతో పిల్లలందరికీ విద్య అందిస్తే ఏ సమస్య కూడా పరిష్కారమవుతుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) లింగ వివక్ష సమస్య

UNICEF ప్రకారం హక్కుల ఆధారిత నమూనాతో పిల్లలందరికీ విద్య అందిస్తే లింగ వివక్ష సమస్య కూడా పరిష్కారమవుతుంది.

ట్రాఫిక్, నీటి కొరత, ధరల పెరుగుదల ఈ విద్యా విధానంతో నేరుగా సంబంధం లేని అంశాలు.