మనది సమ్మిళిత సమాజం; సమాజంలో అందరూ సమానమే. గురుకుల విధానం నుంచి నేటి డే-కేర్ విధానం వరకు అందరికీ కలిపి విద్య ఇవ్వడమే మన ఆలోచన; ఎవరినీ సమాజం నుంచి వేరు చేసే భావన లేదు.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు వారి బలహీనతలతో సంబంధం లేకుండా సాధారణ తరగతిలో అందరితో కలిపి విద్య ఇవ్వాలి.
- ఉపాధ్యాయులు వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను "మనవాళ్లు" అనే భావనతో బోధించడమే సమ్మిళిత విద్య.
- కులం, తరగతి, లింగ వివక్ష లేకుండా అందరికీ విద్య అందించడం సమ్మిళిత విద్య. ప్రతి పిల్లవాడూ తన తల్లిదండ్రులకు ప్రత్యేకం; ప్రతి పిల్లవాడికీ "తాను మనవాడు" అనే అంగీకారం అవసరం.
సమ్మిళిత విద్య అంటే ఏమిటి?
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు సాధారణ పిల్లలతో కలిపి విద్య అందించడం సమ్మిళిత విద్య ముఖ్య ఉద్దేశం. సాధారణ విద్యా వ్యవస్థలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను కలిపి, వారికి కావలసిన సహాయం అందించడం.
- ఇందులో సహ బోధన, ఇతర నిపుణుల సేవలు, పాఠ్యప్రణాళికలో మార్పులు, పరీక్ష విధానంలో మార్పులు, వ్యక్తిగత అవసరాలను బట్టి తరగతిలో సౌకర్యాలు ఉంటాయి.
- సాధారణ పాఠశాలల్లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను కేవలం ఉంచడాన్ని సమైక్య విద్య (ఇంటిగ్రేటెడ్) అంటారు; సమ్మిళిత విద్య అయితే వ్యవస్థలోనే మార్పులు కోరుతుంది - పాఠ్యప్రణాళికలో సరళత, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, వాతావరణంలో మార్పు (బహిష్కరణ, వేరుచేయడం, సమైక్యత, సమ్మిళితం అనే మారుతున్న విధానాల వివరాలు సమ్మిళిత విద్య భావనల అధ్యాయంలో).
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ద్వారా నైపుణ్యాలు
- ప్రత్యేక పాఠశాలలు లేదా ప్రత్యేక తరగతుల్లో బ్రెయిలీ, సంజ్ఞా భాష, ఇతర భాషా నైపుణ్యాలు పెంచి, తర్వాత సాధారణ పాఠశాలల్లో కలపాలి. ఈ విధానం వల్ల ప్రత్యేక పాఠశాలల పట్ల సానుకూల దృక్పథం పెరుగుతుంది.
- ప్రత్యేక తరగతులు ఉన్న సాధారణ పాఠశాలల్లో ఇది బాగా ఉపయోగపడుతుంది: విరామ సమయాల్లో, ఇతర కార్యక్రమాల్లో అందరూ కలిసి ఉంటారు. ఇలా సాధారణ పాఠశాలలు సమ్మిళిత ప్రక్రియలో తోడ్పడతాయి.
- స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ప్రాథమిక లక్ష్యం - పిల్లల వ్యక్తిత్వ వికాసం, సామాజికీకరణ ద్వారా పునరావాసం.
- సాధారణ సామర్థ్యాలు ఉన్న పిల్లలను ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో చేర్చకూడదు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యము
- (1)CwSN వాళ్ళ ఆర్థిక పరిస్థితులను అదుపు చేయడం.
- (2)CwSN వారికి విలాస అవసరాలను అందించడం.
- (3)CwSN వారి మూర్తిమత్వాన్ని, సాంఘీకీకరణను పునరావాసం ద్వారా పెంపొందించడం.
- (4)CwSN వారికి మందులు, పుస్తకాలు మరియు పెన్షన్లు అందించకూడదు.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) CwSN వారి మూర్తిమత్వాన్ని, సాంఘీకీకరణను పునరావాసం ద్వారా పెంపొందించడం.
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ముఖ్య లక్ష్యం ఏమిటో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. CwSN అంటే ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు (Children with Special Needs).
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ప్రతి పిల్లవాడి అవసరాలకు తగినట్టు బోధనను మలచి, అతడు తన పూర్తి సామర్థ్యాన్ని చేరేలా చేస్తుంది. దీని లక్ష్యం పిల్లవాడి మూర్తిమత్వాన్ని (Personality) పెంచడం, సమాజంలో కలిసిపోయేలా సాంఘికీకరణ (Socialization) నేర్పడం, స్వతంత్రంగా జీవించేలా పునరావాసం (Rehabilitation) కల్పించడం. చివరికి వారు కుటుంబంలో, సమాజంలో గౌరవంగా జీవించాలి. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
ఆర్థిక పరిస్థితులను అదుపు చేయడం (1) విద్య లక్ష్యం కాదు, పైగా ‘అదుపు చేయడం’ అనేది ప్రతికూల భావన. విలాస అవసరాలు (2) అందించడం విద్య పని కాదు. మందులు, పుస్తకాలు, పెన్షన్లు అందించకూడదు (4) అనేది హక్కులకే వ్యతిరేకం; నిజానికి ప్రభుత్వం ఇవి అందించాలి. ఈ మూడూ సులభంగా తొలగించగల తప్పు ఆప్షన్లు.
గుర్తుంచుకోండి: స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ లక్ష్యం = వికాసం, సాంఘికీకరణ, పునరావాసం, స్వతంత్ర జీవనం.
ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో ఈ పిల్లలను నమోదు చేసుకోరు
- (1)ప్రత్యేక అవసరాలు గల బుద్ధి మాంద్యత పిల్లలు
- (2)సాధారణ సామర్థ్యాలు గల పిల్లలు
- (3)ప్రత్యేక అవసరాలు గల ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ పిల్లలు
- (4)ప్రత్యేక అవసరాలు గల వినికిడిలోపం గల పిల్లలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) సాధారణ సామర్థ్యాలు గల పిల్లలు
ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో (Special Schools) ఎవరిని చేర్చుకోరో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఒక నిర్దిష్ట వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసమే ఏర్పాటు అవుతాయి: అంధుల పాఠశాల, బధిరుల పాఠశాల, బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్నవారి పాఠశాల, ఆటిజం కేంద్రాలు. అక్కడ ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన టీచర్లు, ప్రత్యేక పరికరాలు ఉంటాయి. వైకల్యం లేని, సాధారణ సామర్థ్యాలు ఉన్న పిల్లలు సాధారణ పాఠశాలల్లోనే చదువుతారు.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) సాధారణ సామర్థ్యాలు గల పిల్లలు.
బుద్ధిమాంద్యత (1), ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ (3), వినికిడి లోపం (4) ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఉన్నాయి; ఎక్కువ సహాయం అవసరమైన వారిని అక్కడ చేర్చుకుంటారు. నేడు వీరిని కూడా వీలైనంతవరకు సమ్మిళిత విద్యలో సాధారణ పాఠశాలల్లో చేర్చాలని RPwD Act 2016, NEP 2020 చెబుతున్నాయి.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రత్యేక పాఠశాల = వైకల్యం ఉన్నవారికి మాత్రమే.
సమ్మిళిత విద్య ఎందుకు అవసరం?
- స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ అంటే వైకల్యం ఉన్నవారికి ప్రత్యేకంగా విద్య ఇవ్వడం. ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో వారిని ఇతరుల నుంచి వేరు చేసి బోధిస్తారు. దీని వల్ల సామాజికంగా వేరుపడి "ఒంటరిని" అనే భావన పెరుగుతుంది.
- ప్రత్యేక పాఠశాలలు వైద్యపరమైన జోక్యానికి తోడ్పడతాయి. కానీ అవి ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, సామర్థ్యాలను తగ్గిస్తాయని మరికొందరు భావిస్తున్నారు.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ఇతరులతో కలిపి బోధించడం, వివిధ వైకల్యాలను ఉపాధ్యాయులు గుర్తించడం వల్లే విద్యార్థి నేర్చుకోవడం సాధ్యమవుతుంది.
- కాబట్టి సమ్మిళిత విద్య ఒక మానవ హక్కు. ఇది మంచి విద్యా విధానం, మంచి సామాజిక దృక్పథం.
ప్రత్యేక సమ్మిళిత పాఠశాలలు: చర్చ
- ఒక సాధారణ పాఠశాలను ఒక ప్రత్యేక వైకల్యం ఉన్నవారి కోసం అభివృద్ధి చేయాలనే చర్చ ఉంది (ఉదా: దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలను చేర్చుకునే సాధారణ పాఠశాల). కానీ ఇలాంటి పాఠశాలలు ఇతర వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలను అడ్డుకోకూడదు.
- ప్రత్యేక పాఠశాలలకు సానుకూల అంశం: అవి ఒక రంగంలో నిష్ణాతులు.
- అయినా ప్రతి పిల్లవాడికీ ఇంటి దగ్గరి పాఠశాలకు వెళ్లే హక్కు ఉంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్నది కావచ్చు.
- అందుకే ప్రత్యేకంగా లేని సాధారణ సమ్మిళిత పాఠశాలల్లోనే వనరుల కేంద్రాల సహాయంతో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు, వారి సమాజంలోని పాఠశాలల్లోనే విద్య అందించవచ్చు.
- సరళమైన, సృజనాత్మక పరిష్కారం: అభ్యాసకుల అవసరాలను బట్టి సరళమైన, సృజనాత్మక విద్యా విధానం పెంచాలి; వాడే ప్రతి పద్ధతిని ఎప్పటికప్పుడు మూల్యాంకనం చేస్తూ అందరి అవసరాలు తీర్చాలి. రెండు విధానాల మధ్య తేడాలు ఉన్నా రెండూ ఉపయోగకరమే; ప్రతి విధానంలో లోపాలు, ఉపయోగాలు ఉన్నాయి.
సంప్రదాయ విధానం - సమ్మిళిత విధానం
| అంశం | సంప్రదాయ విధానం | సమ్మిళిత విధానం |
|---|---|---|
| ఎవరికి? | కొందరికి విద్య | అందరికీ విద్య |
| స్వభావం | స్థిరత్వం (కఠినం) | సరళత |
| బోధన | సమూహ బోధన | వ్యక్తిగత బోధన |
| కేంద్రం | విషయ కేంద్రిత బోధన | విద్యార్థి కేంద్రిత అభ్యసన |
| విధానం | ముఖ్యమైన అంశాలకే ప్రాధాన్యం | సమగ్ర విధానం |
| దృష్టి | వైకల్యంపై దృష్టి; పిల్లలకు ముద్ర (లేబుల్) వేయడం | అన్ని రకాల ముద్రలను నివారించడం |
స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ - సమ్మిళిత విద్య: పోలిక
| అంశం | స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ | సమ్మిళిత విద్య |
|---|---|---|
| ఎక్కడ | ప్రత్యేక పాఠశాలలు, ప్రత్యేక తరగతులు | ఇంటి దగ్గరి సాధారణ పాఠశాల, సాధారణ తరగతి |
| సామాజిక ఫలితం | ఇతరుల నుంచి వేరుపాటు, ఒంటరి భావన | తోటివారితో కలిసి జీవించడం, "మనవాడు" భావన |
| బలం | ఒక రంగంలో నిష్ణాతులు; బ్రెయిలీ, సంజ్ఞా భాష వంటి ప్రత్యేక నైపుణ్యాలు; వైద్యపరమైన జోక్యం | సహ బోధన, పాఠ్యప్రణాళిక-పరీక్షల్లో మార్పులు, వనరుల కేంద్రాల సహాయం |
| ఖర్చు | ఎక్కువ కావచ్చు | వనరులను సమర్థంగా వినియోగించుకుంటుంది |
| సేవలు | వేరుగా అందుతాయి | మొత్తం విద్యా వ్యవస్థను భాగం చేస్తుంది; సేవలు మెరుగైనవి |
అపోహలు - వాస్తవాలు
| అపోహ | వాస్తవం |
|---|---|
| వేరుగా ఉంచడం మంచిది | పిల్లలను వారి సామర్థ్యం, జాతి లేదా మరేదైనా లక్షణం ఆధారంగా వేరుగా బోధించడం సమాన అవకాశం కాదు. సమ్మిళిత తరగతుల్లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు ఎక్కువగా నేర్చుకుంటారని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి |
| విద్యార్థులు ముందు "సిద్ధంగా" ఉండాలి | ప్రతి విద్యార్థికీ తన వయసువారితో కలిసి నేర్చుకునే సమాన హక్కు ఉంది. వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు అదే స్థాయిలోని ఇతర పిల్లల్లాగే నైపుణ్యాలు ప్రదర్శిస్తారు |
| తల్లిదండ్రులు సమ్మిళిత విద్యను సమర్థించరు | తల్లిదండ్రులు బలంగా సమర్థిస్తారు. తల్లిదండ్రులు, నిపుణులు కలిసి పనిచేసి, ఒకరితో ఒకరు సంప్రదించుకుంటే సరైన ఫలితాలు వస్తాయి |
సమ్మిళిత విద్య ఉపయోగాలు
- సమ్మిళిత పాఠశాలల ద్వారా విద్యార్థులందరూ లబ్ధి పొందుతారు. సమ్మిళిత విద్య అంటే వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పాఠశాలలో ఉంచడం మాత్రమే కాదు; ప్రతి విద్యార్థి వ్యక్తిగత అవసరాలు తీర్చడం.
- భిన్న బోధన విధానాలు: ఏ ఇద్దరు అభ్యాసకులూ ఒకేలా ఉండరు. ఉపాధ్యాయులు చూడటం, వినడం, స్పర్శ వంటి వివిధ అభ్యసన మార్గాలను వాడి బోధిస్తారు; వైకల్యం ఉన్నవారికి సహకారం, వసతులు, పాఠ్యాంశ మార్పులు చేయడం వల్ల అందరికీ సరైన అనుభవాలు దొరుకుతాయి.
- పాఠ్యప్రణాళిక అందుబాటు: ప్రతి పిల్లవాడి వయసుకు తగిన ప్రమాణాలతో విద్యాపరమైన ఆధారం దొరుకుతుంది; ఇంగ్లీష్ నేర్చుకుంటున్నవారికి, ప్రతిభావంతులకూ మంచి అభ్యసన వాతావరణం ఏర్పడుతుంది.
- ప్రవర్తనాపరమైన సహాయం: సరైన ప్రవర్తనా వాతావరణం అభ్యసనకు తోడ్పడుతుంది.
- వాతావరణాన్ని గౌరవించడం: వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు పాఠశాల సమాజంలో భాగస్వామ్యం కల్పించినప్పుడే సమ్మిళిత విద్య సఫలమవుతుంది. దీనితో వారి కుటుంబాలూ లాభం పొందుతాయి.
- పాఠశాల వనరుల సద్వినియోగం: గతంలో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు వేరుగా బోధన జరిగేది. ఇప్పుడు పాఠశాల వనరులు సమర్థంగా వినియోగమవుతాయి; వైకల్యం ఉన్నవారికీ, లేనివారికీ సామాజిక, విద్యాపరమైన లాభాలు అందుతాయి.
- నేటి పరిస్థితుల్లో: సమ్మిళిత విద్య ఆత్మవిశ్వాసం, స్వేచ్ఛ, ఆత్మగౌరవం, తమ కాళ్లపై తాము నిలబడటం పెంచుతుంది; సమాజానికి, దేశానికి సేవ చేసేలా చేస్తుంది. సమ్మిళిత విద్యకు తోడ్పడటం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.
- స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ సేవల కంటే సమ్మిళిత విద్య ద్వారా అందే సేవలు మెరుగైనవి; ఇది మొత్తం విద్యా వ్యవస్థను భాగం చేస్తుంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, సాధారణ విద్య సిబ్బంది బాధ్యతలు, సంబంధాలు మెరుగుపడతాయి. ఇది తరగతిలో, క్యాంపస్లో, జిల్లాల్లో అమలవుతుంది.
- పాఠశాల నాయకులు సరైన దృక్కోణంతో పనిచేయాలి; సిబ్బంది అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేపట్టాలి. సహకార ప్రణాళిక (కొలాబరేటివ్ ప్లానింగ్) కు సామగ్రి, సాంకేతికత, వ్యక్తులు, వనరులు కల్పించాలి.
- సమస్యలు, పరిష్కారాలు ఒకే నాణేనికి బొమ్మా బొరుసు లాంటివి; ప్రతి సమస్యకూ పరిష్కారం ఉంది. సృజనాత్మక, ఊహాత్మక పరిష్కారాలతో అభ్యాసకులందరూ నేర్చుకుంటూ, ఆనందంగా కలిసి జీవించేలా చూడాలి.
సారాంశం
- సమ్మిళిత విద్య అనేది శారీరక, ఇతర వైకల్యాలు ఉన్నవారికి విద్య అందించడానికి కావలసిన తోడ్పాటు, కౌన్సెలింగ్, మూల్యాంకనం, పాఠ్యప్రణాళికలో సవరణలు, రెమెడియల్ బోధనతో కూడిన క్రమబద్ధమైన ప్రక్రియ.
- సమ్మిళిత విద్యా లక్ష్యాల కోసం పనిచేసే ఉపాధ్యాయులు సామర్థ్యాలు పెంచుకోవాలి. శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయుల నియామకానికి బడ్జెట్, నిధులు కేటాయించాలి.
- విభిన్న వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు బోధించడం వల్ల ఉపాధ్యాయుల బోధన కూడా మెరుగుపడుతుంది - విద్యార్థులకే కాదు, ఉపాధ్యాయులకూ మేలు.
పరీక్ష కోణం: సమ్మిళిత విద్య = విద్యార్థి కేంద్రిత, అందరికీ, సరళం, ముద్రలు నివారిస్తుంది; సంప్రదాయ విధానం = విషయ కేంద్రిత, కొందరికి, స్థిరం. సమ్మిళిత విద్య = మానవ హక్కు. CWSN సాధారణ పాఠశాలకు వెళ్లి చదవడం = సమ్మిళిత విద్య; భారత్లో అమలవుతున్న విధానం = సమ్మిళిత విద్య. 3 అపోహలు: వేరుగా మంచిది, ముందు సిద్ధంగా ఉండాలి, తల్లిదండ్రులు సమర్థించరు.
మెమొరీ కోడ్: సమ్మిళిత విధానం "అ-స-వ్య-వి-స-ము" - అందరికీ, సరళం, వ్యక్తిగత బోధన, విద్యార్థి కేంద్రిత, సమగ్రం, ముద్రలు లేవు. అపోహలు "వే-సి-త" - వేరుగా మంచిది, సిద్ధంగా ఉండాలి, తల్లిదండ్రులు ఒప్పుకోరు - మూడూ తప్పు.