విభేదిత బోధన అంటే ఒక్కో విద్యార్థికి విడివిడిగా వేరువేరు పాఠం చెప్పడం కాదు. అభ్యాసకుల అవసరాలు, ప్రాధాన్యాలను బట్టి సరళమైన, తాత్కాలిక చిన్న బృందాలు ఏర్పాటు చేస్తూ, విద్యార్థుల అవసరాల చుట్టూ పాఠ్యప్రణాళిక, నిర్మాణాలు రూపొందించే విధానం.
- విద్యార్థులు తమ చదువుపై కొంత నియంత్రణ, ఎంపిక ఉండాలని కోరుకుంటారు.
- విభేదిత బోధన ఒక్కటే నిర్దిష్ట పద్ధతి కాదు, ఒకే నమూనా కూడా కాదు. కౌమార దశ పిల్లలు తమకు ఆసక్తిగా, ఆచరణాత్మకంగా ఉండే కార్యకలాపాలను అనుభవపూర్వకంగా ఎంచుకునేలా విద్యావేత్తలు చూస్తారు.
ఎంపికలు ఎలా ఇవ్వాలి?
- బృందంలో లేదా జతగా సమర్థంగా పనిచేయడానికి కావలసిన నైపుణ్యాలు ముందుగా నేర్పాలి.
- విద్యార్థులు తమ అభ్యసన బలాలు, ప్రాధాన్యాలు తెలుసుకునేలా చూడాలి.
- వారికి అనుకూలమైన కార్యకలాపాలు ఎంచుకునేలా ప్రోత్సహించాలి; మంచి ఫలితం ఇచ్చే ఎంపికలు ఇవ్వాలి.
- మొదట చిన్న చిన్న మార్గాల్లో ఎంపికలు ప్రవేశపెట్టాలి.
- ఒంటరిగా పనిచేస్తారా, భాగస్వామితో కలిసి పనిచేస్తారా అని అడగాలి.
- పని పూర్తి చేయడానికి ప్రణాళిక లేదా క్రమాన్ని వారే నిర్ణయించుకునే అవకాశం ఇవ్వాలి.
- పరీక్ష ప్రశ్నకు రాసి లేదా బొమ్మ గీసి సమాధానం చెప్పే అవకాశం ఇవ్వాలి.
విభేదిత బోధన చట్రం
- విభేదిత బోధన = విద్యార్థి అవసరాలకు ఉపాధ్యాయుడి ప్రతిస్పందన.
- దీనికి దారి చూపే సాధారణ సూత్రాలు: గౌరవప్రదమైన పనులు, సరళ బృందీకరణ (ఫ్లెక్సిబుల్ గ్రూపింగ్), నిరంతర మూల్యాంకనం - సర్దుబాటు.
- ఉపాధ్యాయుడు మూడింటిని మార్చగలడు: విషయం (కంటెంట్), ప్రక్రియ, ఉత్పత్తి.
- వీటితో పాటు అభ్యసన వాతావరణాన్ని కూడా మార్చవచ్చు. అంటే ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థి సంసిద్ధత, ఆసక్తి, అభ్యసన శైలి (లెర్నింగ్ ప్రొఫైల్) ఆధారంగా విషయం, ప్రక్రియ, ఉత్పత్తి, వాతావరణంలో మార్పులు చేస్తాడు.
- ఇందుకు రకరకాల బోధన, నిర్వహణ వ్యూహాలు వాడతాడు. ఇవి ఏ ఒక్క ఆధారానికీ పరిమితం కావు; అవసరాన్ని బట్టి ఏదైనా వాడవచ్చు: బహుళ ప్రజ్ఞలు, జిగ్సా, రికార్డ్ చేసిన సామగ్రి, స్థిర కార్యకలాపాలు (యాంకర్ యాక్టివిటీస్), రకరకాల నిర్వాహకాలు, రకరకాల పాఠ్యాంశాలు, అదనపు సామగ్రి, సాహిత్య వృత్తాలు, అంచెల పాఠాలు (టైర్డ్ లెసన్స్), అంచెల కేంద్రాలు, అంచెల ఉత్పత్తులు, అభ్యసన ఒప్పందాలు, చిన్న బృంద బోధన, బృంద పరిశోధన, స్వతంత్ర అధ్యయనం, 4MAT, రకరకాల ప్రశ్నించే వ్యూహాలు, ఆసక్తి కేంద్రాలు, ఆసక్తి బృందాలు, రకరకాల ఇంటిపని, పాఠ్యాంశ కుదింపు (కాంపాక్టింగ్), రకరకాల డైరీ ప్రశ్నలు, సంక్లిష్ట బోధన.
విషయం (కంటెంట్)
- పాఠ్యప్రణాళికలోని భావనలు, ఉద్దేశాలు; రాష్ట్ర లేదా జాతీయ ప్రమాణాలను ప్రతిబింబిస్తుంది; అవసరమైన వాస్తవాలు, నైపుణ్యాలు అందిస్తుంది.
- విషయాన్ని లోతుగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంపికలు ఇస్తారు; వేర్వేరు స్థాయిల్లో అవగాహన కల్పిస్తారు.
- ముందుగా చిన్న కార్యకలాపాల ద్వారా విద్యార్థుల స్థాయిని అంచనా వేస్తారు.
- విద్యార్థుల కోసం: చేతులతో చేసే చిన్న కార్యక్రమాలు; చిన్న కథలు చదివించడం; విషయం మొత్తం చిత్రం అర్థమయ్యేలా చేయడం; ఇద్దరిని జతచేసి పనిచేయించడం; అర్థం కాకపోతే మళ్ళీ వివరించడం; టీవీ, రేడియో, కంప్యూటర్, వీడియో, పాఠ్యపుస్తకాల ద్వారా వివరించడం; బ్లూమ్స్ వర్గీకరణ (టాక్సానమీ) వాడి వేర్వేరు స్థాయిల్లో వివరించడం.
ప్రక్రియ
- విద్యార్థి ఒక విషయాన్ని, కొత్త ఆలోచనలను, నైపుణ్యాలను ఎలా అర్థం చేసుకుంటాడు అనేది ప్రక్రియ. ఇది విద్యార్థి అభ్యసన శైలిని, ప్రాధాన్యాన్ని చూపుతుంది.
- వేర్వేరు దశల వారీగా కష్టమైన అంశాలను, విద్యార్థుల ఆసక్తి ప్రకారం అందిస్తారు.
- పనిలో సహకరించినందుకు చిన్న బహుమతులు ఇస్తారు; తమకు ఏమి అర్థమైందో విద్యార్థి స్వయంగా చెప్పే అవకాశం ఇస్తారు.
- అందరికీ ఒకే కార్యకలాపం కాకుండా, విభిన్న స్థాయిల విద్యార్థులకు వారి ఆసక్తి ఆధారంగా విభిన్న ఎంపికలు ఇస్తారు.
- ఉపాధ్యాయులు వేర్వేరుగా అమలు చేసినా ఒక ప్రామాణిక పద్ధతిని పాటిస్తారు.
- విద్యార్థులు ఎలా నేర్చుకుంటున్నారో బట్టి పద్ధతులు మారుస్తారు; పని అర్థం చేసుకోవడానికి సమయం, అవసరమైన రెమెడియల్ బోధన ఇస్తారు.
- లక్ష్యం సాధించేలా కొత్త బోధన సామగ్రి అందిస్తారు; అన్ని జ్ఞానేంద్రియాలను వాడే కార్యకలాపాలు ఇస్తారు.
- పిల్లలు తమకు నచ్చిన బృందాల్లో, చిన్న బృందాల్లో కలిసి పనిచేసేలా ప్రోత్సహిస్తారు.
ఉత్పత్తి
- ఉపాధ్యాయుడు పాఠం చెప్పిన తర్వాత విద్యార్థి ఏమి నేర్చుకున్నాడో చూపించేది ఉత్పత్తి. ఇది పరీక్షలు, ప్రసంగాలు, ప్రదర్శనల ద్వారా తెలుస్తుంది.
- సవాళ్లు అధిగమించే అవకాశాలు, తమకు నచ్చింది ఎంచుకునే అవకాశం ఇస్తారు. ఉదా: తోలుబొమ్మలాట ద్వారా ప్రదర్శన, వ్యాసం రాయడం, నమూనాలు (మోడల్స్) తయారుచేయడం.
- విద్యార్థి తనకు నచ్చిన విధంగా ఉత్పత్తిని రూపొందించే అవకాశం; వ్యక్తిగతంగా లేదా బృందంగా చేసే అవకాశం, మద్దతు.
- ఉన్నత స్థాయి మూల్యాంకన ప్రక్రియలు; విద్యార్థుల స్థాయిని బట్టి ప్రోత్సాహం, మార్గదర్శనం.
- సులువు నుంచి కష్టం వైపు సాగాలి; తక్కువ ఆధారపడే, ఎక్కువ స్వతంత్రంగా పనిచేసే అవకాశం ఇవ్వాలి; సమస్య వచ్చినప్పుడు పూర్తిగా అర్థమయ్యేలా వివరించాలి.
పరీక్ష కోణం: విభేదిత బోధనలో పిల్లలు అభ్యసనలో ఎక్కువ నిమగ్నమవుతారు - ఇదే దాని ముఖ్య లాభం. ఉపాధ్యాయుడు మార్చేవి 3: విషయం, ప్రక్రియ, ఉత్పత్తి. వేటి ఆధారంగా 3: సంసిద్ధత, ఆసక్తి, అభ్యసన శైలి. బోధన సామగ్రి తయారుచేసేటప్పుడు తరగతిలోని అన్ని రకాల పిల్లలను దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
భేదాత్మక బోధన (డిఫరెన్షియేటెడ్ ఇన్స్ట్రక్షన్) లో దీనిని లాభంగా పరిగణించవచ్చు.
- (1)వృత్తిపర వనరుల సమృద్ధి లోపించడం.
- (2)ఉపాధ్యాయులు వారి ప్రణాళికలో అధిక సమయం వెదుకుటలో ఇబ్బంది.
- (3)స్వల్ప నుండి తీవ్ర వైకల్యం వారికి తగినది కాదు/ప్రభావవంతం కాదు.
- (4)అభ్యసనంలో విద్యార్థులు ఎక్కువగా నిమగ్నమవ్వడం గమనించగలం.
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) అభ్యసనంలో విద్యార్థులు ఎక్కువగా నిమగ్నమవ్వడం గమనించగలం.
భేదాత్మక బోధన (Differentiated Instruction) వల్ల కలిగే లాభం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భేదాత్మక బోధనలో టీచర్ ఒకే తరగతిలోని పిల్లల సంసిద్ధత, ఆసక్తి, అభ్యసన శైలిని బట్టి విషయం (Content), ప్రక్రియ (Process), ఉత్పత్తి (Product), వాతావరణాన్ని మారుస్తారు. ప్రతి పిల్లవాడికీ తనకు తగిన స్థాయిలో సవాలు దొరుకుతుంది. అందుకే పిల్లలు ఆసక్తిగా, చురుకుగా పాల్గొంటారు.
కాబట్టి లాభం ఆప్షన్ (4) విద్యార్థులు అభ్యసనంలో ఎక్కువగా నిమగ్నమవ్వడం.
మిగతా మూడూ లాభాలు కావు, భేదాత్మక బోధనలో ఎదురయ్యే సవాళ్ళు లేదా విమర్శలు. వృత్తిపర శిక్షణ వనరుల కొరత (1), ప్రణాళికకు అదనపు సమయం దొరకకపోవడం (2) టీచర్లకు ఎదురయ్యే ఇబ్బందులు. వైకల్యం ఉన్నవారికి పనికిరాదు (3) అనేది ప్రతికూల వాదన; నిజానికి సమ్మిళిత తరగతుల్లో భేదాత్మక బోధన వారికి సహాయపడుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: 'లాభం' అడిగితే సానుకూల వాక్యం వెతకండి; మిగతావి సవాళ్ళు.
ఉపాధ్యాయులు బోధనా అభ్యసన సామాగ్రిని తయారు చేయునపుడు వీరిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.
- (1)ఉన్నతాధికారుల సూచనలు
- (2)కేటాయించిన వనరులు
- (3)తరగతిలోని వివిధ రకాల విద్యార్థులు
- (4)తల్లిదండ్రులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) తరగతిలోని వివిధ రకాల విద్యార్థులు
బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) తయారుచేసేటప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ముందుగా ఎవరిని గుర్తుంచుకోవాలి అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
TLM ఉద్దేశం పిల్లలు పాఠాన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవడమే. ఒకే తరగతిలో వేగంగా నేర్చుకునేవారు, నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారు, దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. ఒకరికి చూసి నేర్చుకోవడం సులభం, మరొకరికి తాకి లేదా విని నేర్చుకోవడం సులభం. అందుకే సామగ్రి అందరి అవసరాలకు సరిపోయేలా ఉండాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) తరగతిలోని వివిధ రకాల విద్యార్థులు. సమ్మిళిత తరగతిలో వైయుక్తిక భేదాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని తయారుచేసిన TLM మాత్రమే అందరికీ ఉపయోగపడుతుంది.
ఉన్నతాధికారుల సూచనలు (1), కేటాయించిన వనరులు (2) కొంతవరకు పరిమితులు మాత్రమే, అవి లక్ష్యం కాదు. తల్లిదండ్రులు (4) సహకరించగలరు, కానీ సామగ్రి వాడేది పిల్లలే. ఇక్కడ చాలామంది (2) ఎంచుకుంటారు, కానీ ప్రధాన దృష్టి పిల్లల మీదే ఉండాలి.
గుర్తుంచుకోండి: TLM కేంద్రం = పిల్లలు, వారి భేదాలు.
సహిత తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడు ఈ పిల్లలను ఉద్దేశించి బోధనాభ్యసన కృత్యాలు రూపొందించాలి.
- (1)ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు
- (2)చదువులో వెనుకబడిన విద్యార్థులు
- (3)తెలివైన విద్యార్థులు
- (4)సగటు విద్యార్థి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు
సహిత తరగతిలో ఉపాధ్యాయుడు ఎవరిని దృష్టిలో పెట్టుకుని కృత్యాలు రూపొందించాలో అడిగారు.
సహిత తరగతి (Inclusive Classroom) ప్రత్యేకత అక్కడ ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు (CWSN) కూడా ఉండడం. కృత్యాలు వారు కూడా పాల్గొనగలిగేలా ఉంటేనే అది నిజమైన సహిత విద్య. CWSN కు అనువుగా రూపొందించిన కృత్యాలు (బహు ఇంద్రియ, చిన్న మెట్లుగా, సవరించిన) మిగతా పిల్లలకు కూడా ఉపయోగపడతాయి. కాబట్టి అధికారిక కీ ప్రకారం సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు.
కేవలం సగటు విద్యార్థిని ఉద్దేశించి బోధిస్తే CWSN, వెనుకబడినవారు వెనకే ఉండిపోతారు. తెలివైన విద్యార్థుల కోసం మాత్రమే రూపొందిస్తే చాలామందికి అందదు. చదువులో వెనుకబడినవారు ఒక వర్గం మాత్రమే; సహిత తరగతి ప్రత్యేకంగా గుర్తించేది CWSN ని. అందుకే (2), (3), (4) కంటే (1) బలమైన జవాబు.
గుర్తుంచుకోండి: సహిత తరగతిలో కృత్యాలు CWSN ని దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపొందించాలి.
బహుళ స్థాయి బోధన (మల్టీ-లెవల్ టీచింగ్)
- ప్రతి తరగతిలో వేర్వేరు సామర్థ్యాలు, వేర్వేరు వేగం ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. బహుళ స్థాయి బోధనలో ఉపాధ్యాయుడు ఒకే పాఠాన్ని వేర్వేరు స్థాయిల్లో ప్లాన్ చేసి, ఒక్కో పిల్లవాడికి తగిన పని, సామగ్రి, వేగం ఇస్తాడు.
- ప్రతి పిల్లవాడూ తన స్థాయి నుంచి ముందుకు సాగుతాడు; బృందాల్లో ఒకరి నుంచి ఒకరు నేర్చుకుంటారు. అందుకే బహుళ స్థాయి తరగతి నాణ్యమైన అభ్యసన ఇస్తుంది.
- ఇది విభేదిత బోధన ఆలోచనకు దగ్గరగా ఉంటుంది; సమ్మిళిత తరగతిలో ముఖ్యమైన ఆచరణ.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
బహుళ స్థాయి తరగతులు అందించేవి
- (1)నాణ్యమైన అభ్యసనం
- (2)చెడు ప్రవర్తన
- (3)తక్కువ గ్రహింపు స్థాయి
- (4)ఆత్మ న్యూనత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) నాణ్యమైన అభ్యసనం
బహుళ స్థాయి తరగతి (Multi-level Classroom) వల్ల పిల్లలకు ఏమి అందుతుందని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఒకే తరగతిలో వేర్వేరు సామర్థ్యాలు, వేగాలు ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. బహుళ స్థాయి బోధనలో ఉపాధ్యాయుడు ఒకే పాఠాన్ని వేర్వేరు స్థాయిల్లో ప్లాన్ చేస్తాడు. ఒక్కో పిల్లవాడికి తగిన పని, తగిన సామగ్రి, తగిన వేగం ఇస్తాడు. పిల్లలు గుంపుల్లో ఒకరి నుంచి ఒకరు నేర్చుకుంటారు. సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education) లో ఇది ముఖ్యమైన పద్ధతి.
ప్రతి పిల్లవాడు తన స్థాయి నుంచి ముందుకు వెళ్తాడు కాబట్టి అభ్యసనం అర్థవంతంగా, నాణ్యంగా జరుగుతుంది. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) నాణ్యమైన అభ్యసనం.
చెడు ప్రవర్తన (2), తక్కువ గ్రహింపు స్థాయి (3), ఆత్మన్యూనత (4) ప్రతికూల ఫలితాలు. పిల్లల స్థాయిని పట్టించుకోకుండా అందరికీ ఒకేలా బోధించినప్పుడు ఇవి వస్తాయి. బహుళ స్థాయి బోధన వీటినే తగ్గిస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: ఒక్కొక్కరికి తగిన స్థాయి = నాణ్యమైన అభ్యసనం.
మెమొరీ కోడ్: "వి-ప్ర-ఉ ని సం-ఆ-శై తో మార్చు" - విషయం, ప్రక్రియ, ఉత్పత్తిని సంసిద్ధత, ఆసక్తి, అభ్యసన శైలి ఆధారంగా మార్చు. సూత్రాలు "గౌ-స-ని" - గౌరవప్రదమైన పనులు, సరళ బృందీకరణ, నిరంతర మూల్యాంకనం.