AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 4 / 11 · సార్వత్రిక విద్య, సమాన విద్యా అవకాశాలు

సార్వత్రిక నమోదు, సార్వత్రిక నిలుపుదల

విద్య ప్రతి ఒక్కరికీ జన్మతః హక్కు. పుట్టిన ప్రతి పిల్లవాడికీ, బడి వయసు ఉన్న ప్రతి ఒక్కరికీ ఏ ప్రభుత్వమైనా విద్యా సౌకర్యాలు కల్పించాలి. రాజ్యాంగ నిబంధనలు, జాతి ఆకాంక్షలను దృష్టిలో ఉంచుకుని కేంద్రం, రాష్ట్రాలు ఎన్నో కార్యక్రమాలు చేపట్టినా ప్రమాణాల సాధనకు ఇంకా కృషి కావాలి.

లక్ష్యం ఎందుకు అందలేదు?

సార్వత్రిక నమోదు

సూచికగణాంకం
ప్రాథమిక స్థాయి నమోదు1950-51 లో 1.916 కోట్లు (19.16 మిలియన్లు) → 1999-2000 లో 11.361 కోట్లు (113.61 మిలియన్లు)
ప్రాథమికోన్నత స్థాయి నమోదు2000 నాటికి 42.05 మిలియన్లు
బాలికల వాటా (ప్రాథమిక)1950-51 లో 28.1% → 1999-2000 లో 43.6%
బాలికల వాటా (ప్రాథమికోన్నత, 1999-2000)40.4% (ప్రాథమిక స్థాయి కంటే తక్కువ)
స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (1999-2000)ప్రాథమిక 94.9%, ప్రాథమికోన్నత 58.79%
నికర నమోదు నిష్పత్తి (NER, ప్రాథమిక, 1997-98)బాలురు 78%, బాలికలు 64%

నమోదుకు అవరోధాలు: తల్లిదండ్రుల నిరక్షరాస్యత; అమాయకత్వం; ఆర్థిక అసమానతలు; నమోదులో జాప్యం, నిర్లక్ష్యం.

సార్వత్రిక నిలుపుదల

సార్వత్రిక నిలుపుదల అంటే బడిలో చేరిన పిల్లవాడు ప్రాథమిక పాఠశాల దశను పూర్తిగా చదవడం. పూర్తి చేయకుండా మానేస్తే సార్వత్రిక ప్రాథమిక విద్య లక్ష్యం నెరవేరదు.

భావనఅర్థం
వృథా (వేస్టేజ్)విద్యార్థి బడి దశ పూర్తి కాకముందే బడి మానేయడం
స్తబ్దత (స్టాగ్నేషన్)పిల్లవాడు ఒకే తరగతిలో ఎక్కువ కాలం ఉండిపోవడం

నిలుపుదల పెంచడానికి NCERT సూచనలు

గుణాత్మకత పెంచడం

పరీక్ష కోణం: వృథా = దశ పూర్తి కాకముందే మానేయడం (డ్రాపౌట్); స్తబ్దత = ఒకే తరగతిలో ఎక్కువ కాలం (మళ్లీ మళ్లీ అదే తరగతి). నిలుపుదల = చేరిన తర్వాత ప్రాథమిక దశ పూర్తి చేయడం. 5వ పంచవర్ష ప్రణాళిక = ఉచిత పుస్తకాలు, యూనిఫామ్, హాస్టళ్లు, స్టైపెండ్, ఆశ్రమ పాఠశాలలు. మధ్యాహ్న భోజనం 1995. ప్రాథమిక నమోదు 19.16 మిలియన్లు (1950-51) → 113.61 మిలియన్లు (1999-2000).

మెమొరీ కోడ్: "వృథా = వెళ్లిపోవడం, స్తబ్దత = ఆగిపోవడం" - వృథాలో పిల్లవాడు బడి బయటకి, స్తబ్దతలో అదే బెంచీ మీద. NCERT సూచనలు "కా-సె-ఆ-త-గు": కాలపట్టిక, సెలవులు, ఆకర్షణ, తల్లిదండ్రులు, గుణాత్మకత.

అంశం 4 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

ప్రాథమిక విద్య స్థానిక సంస్థల బాధ్యతగా ఉన్నప్పుడు అది ఎందుకు విఫలమైంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) స్థానిక సంస్థల ఆదాయ వనరులు తక్కువ కాబట్టి

ప్రాథమిక విద్య అందించడం స్థానిక సంస్థల బాధ్యత; కానీ వాటి ఆదాయ వనరులు తక్కువ కావడం వల్ల అది విఫలమైంది.

ఉపాధ్యాయులు, బడులు ఎక్కువగా ఉండటం లేదా పిల్లలు తక్కువగా ఉండటం కారణాలు కావు; నిజానికి గ్రామాల్లో బడుల కొరతే ఉంది.

ప్రశ్న 2 / 5

విద్యకు సామాజిక అడ్డంకులుగా చెప్పిన వాటిలో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) మధ్యాహ్న భోజనం

మూఢనమ్మకాలు, సాంఘిక దురాచారాలు, బాల్య వివాహాలు, పరదా పద్ధతి, అస్పృశ్యత, అంటరానితనం, బాల కార్మికత్వం - ఇవి విద్యకు సామాజిక అడ్డంకులు.

మధ్యాహ్న భోజనం అడ్డంకి కాదు; నమోదు, హాజరు, నిలుపుదల పెంచిన ప్రోత్సాహకం.

ప్రశ్న 3 / 5

1950-51 లో ప్రాథమిక స్థాయి నమోదు ఎంత?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 19.16 మిలియన్లు

ప్రాథమిక స్థాయి నమోదు 1950-51 లో 19.16 మిలియన్లు; 1999-2000 నాటికి అది 113.61 మిలియన్లకు పెరిగింది.

113.61 మిలియన్లు 1999-2000 సంఖ్య; 42.05 మిలియన్లు 2000 నాటి ప్రాథమికోన్నత నమోదు. 3.4 మిలియన్లు ప్రాథమిక నమోదు సంఖ్య కాదు.

ప్రశ్న 4 / 5

బడిలో నిలుపుదల పెంచడానికి NCERT ఇచ్చిన సూచన కానిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) బడి ఫీజులు పెంచడం

NCERT సూచనలు: బడి కాలపట్టికలో మార్పు, సెలవుల్లో మార్పు, బడులను ఆకర్షణీయంగా, సమర్థంగా మార్చడం, తల్లిదండ్రుల ఉదాసీనత తొలగించడం, విద్యలో గుణాత్మక మెరుగుదల.

ఫీజులు పెంచితే పేద పిల్లలు ఇంకా మానేస్తారు; ఇది సూచనల్లో లేదు.

ప్రశ్న 5 / 5

ప్రాథమిక బడులను వాటి స్థాయిని బట్టి ఏ వర్గాలుగా విభజించారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) A, B, C, D, E

అన్ని ప్రాథమిక బడులను వాటి స్థాయికి అనుగుణంగా A, B, C, D, E వర్గాలుగా విభజించారు; ఈ విభజనతో వాటి స్థాయిని పెంచవచ్చు.

రోమన్ అంకెలు, రంగులు, మూడు శ్రేణుల విభజన గుణాత్మకత కోసం చెప్పిన విధానం కాదు.