ఆమోదం, అమలు
- వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తుల హక్కులపై ఐక్యరాజ్యసమితి ఒడంబడిక (UNCRPD) ను ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 2006 డిసెంబర్ 13 న న్యూయార్క్లోని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో ఆమోదించింది. దీనితో పాటు ఒక ఐచ్ఛిక ప్రొటోకాల్ కూడా ఆమోదం పొందింది.
- 2007 మార్చి 30 న దేశాలు సంతకం చేయడానికి ఈ ఒడంబడిక తెరుచుకుంది.
- 20 దేశాలు ఆమోదం (రాటిఫికేషన్) తెలిపిన తర్వాత 2008 మే 3 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది.
- 2016 డిసెంబర్ నాటికి 160 దేశాలు సంతకం చేశాయి; 172 దేశాలు/పక్షాలు ఆమోదం తెలిపాయి. యూరోపియన్ యూనియన్ 2010 డిసెంబర్ 23 న దీనిని ఆమోదించింది. ఇప్పుడు ఆమోదించిన దేశాల సంఖ్య 190 దాటింది.
- దీనిని 21వ శతాబ్దపు మొట్టమొదటి సమగ్ర మానవ హక్కుల ఒడంబడిక అంటారు.
- ఒడంబడికలో మొత్తం 50 ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి.
భారతదేశం, UNCRPD
- భారతదేశం 2007 మార్చి 30 న (ఒడంబడిక తెరుచుకున్న మొదటి రోజే) సంతకం చేసింది; 2007 అక్టోబర్ 1 న ఆమోదం (రాటిఫికేషన్) తెలిపింది.
- ఈ ఒడంబడికలోని బాధ్యతలను నెరవేర్చడానికే భారతదేశం పాత PWD చట్టం 1995 స్థానంలో RPwD చట్టం 2016 తెచ్చింది (చట్టం పూర్తి వివరాలు "జాతీయ చట్టాలు" అధ్యాయంలో).
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
UNCRPD జరిగిన ప్రదేశం
- (1)లండన్
- (2)ప్యారిస్
- (3)న్యూయార్క్
- (4)న్యూఢిల్లీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) న్యూయార్క్
UNCRPD ఎక్కడ జరిగిందో (ఆమోదించబడిన ప్రదేశం) ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
UNCRPD అంటే United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities. దీన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ 13 డిసెంబర్ 2006న న్యూయార్క్లోని ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో ఆమోదించింది. 30 మార్చి 2007 నుంచి దేశాలు సంతకాలు చేయడం మొదలైంది; భారత్ ఆ రోజే సంతకం చేసి, అదే సంవత్సరం ఆమోదించింది. ఈ ఒప్పందానికి అనుగుణంగానే భారత్ RPwD Act 2016 తెచ్చింది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) న్యూయార్క్.
లండన్ (1), ప్యారిస్ (2), న్యూఢిల్లీ (4)లలో UNCRPD ఆమోదం జరగలేదు. ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయం న్యూయార్క్లో ఉంది అని గుర్తుంచుకుంటే జవాబు సులభం.
గుర్తుంచుకోండి: UNCRPD: 13 డిసెంబర్ 2006, న్యూయార్క్ (UN ప్రధాన కార్యాలయం).
లక్ష్యం
- వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తులందరూ అన్ని మానవ హక్కులను, ప్రాథమిక స్వేచ్ఛలను ఇతరులతో సమానంగా, పూర్తిగా అనుభవించేలా ప్రోత్సహించడం, రక్షించడం, భద్రపరచడం.
- వైకల్యం ఉన్నవారి సహజ గౌరవాన్ని (ఇన్హెరెంట్ డిగ్నిటీ) గౌరవించేలా చూడడం.
సాధారణ సూత్రాలు (ఆర్టికల్ 3)
ఒడంబడిక మొత్తానికి పునాది అయిన 8 సాధారణ సూత్రాలు ఇవి:
| సంఖ్య | సూత్రం | సరళమైన అర్థం |
|---|---|---|
| 1 | సహజ గౌరవం, వ్యక్తిగత స్వయంప్రతిపత్తి, స్వాతంత్ర్యం | తన జీవితం గురించి తానే ఎంపికలు చేసుకునే స్వేచ్ఛ |
| 2 | భేదభావం చూపకపోవడం | వైకల్యం కారణంగా వివక్ష ఉండకూడదు |
| 3 | సమాజంలో పూర్తి, ప్రభావవంతమైన భాగస్వామ్యం, సమ్మిళితం | అన్ని రంగాల్లో పాల్గొనే హక్కు |
| 4 | భేదాలను గౌరవించడం | వైకల్యాన్ని మానవ వైవిధ్యంలో, మానవత్వంలో ఒక భాగంగా అంగీకరించడం |
| 5 | సమాన అవకాశాలు | అందరికీ ఒకే అవకాశం |
| 6 | సౌలభ్యం (యాక్సెసిబిలిటీ) | భవనాలు, రవాణా, సమాచారం అందుబాటులో ఉండాలి |
| 7 | స్త్రీ, పురుషుల మధ్య సమానత్వం | వైకల్యం ఉన్న మహిళలకు సమాన హక్కులు |
| 8 | వైకల్యం ఉన్న పిల్లల ఎదిగే సామర్థ్యాలను గౌరవించడం | పిల్లలు తమ గుర్తింపును కాపాడుకునే హక్కును గౌరవించడం |
పరీక్ష కోణం: UNCRPD - ఆమోదం 2006 డిసెంబర్ 13 - న్యూయార్క్ (ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయం) - సాధారణ సభ. సంతకాలకు తెరిచింది 2007 మార్చి 30; అమలు 2008 మే 3. భారత్: సంతకం 2007 మార్చి 30, ఆమోదం 2007 అక్టోబర్ 1. 21వ శతాబ్దపు మొదటి సమగ్ర మానవ హక్కుల ఒడంబడిక. మొత్తం 50 ఆర్టికల్స్; సాధారణ సూత్రాలు ఆర్టికల్ 3 లో, 8 సూత్రాలు.
మెమొరీ కోడ్: "13-12-06 న్యూయార్క్, 3-5-08 అమలు" - ఆమోదం 13 డిసెంబర్ 2006, అమలు 3 మే 2008. అంటే ఆమోదానికి, అమలుకు మధ్య ఏడాదిన్నర కాలం. భారత్ ఆమోదం "గాంధీ జయంతికి ముందు రోజు" - 2007 అక్టోబర్ 1.