నేడు ఎంతో మంది ప్రజలు ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక, సాంస్కృతిక జీవితంలో అర్థవంతమైన భాగస్వామ్యం నుంచి మినహాయింపునకు గురవుతున్నారు. ఇది సమాజం ఎదుర్కొంటున్న పెద్ద సమస్య. ఇలాంటి సమాజాలు సమర్థవంతమైనవి కావు, కోరదగినవి కావు. బడి బయట ఉన్న పిల్లల్లో సుమారు 90% మంది తక్కువ ఆదాయ, దిగువ మధ్య ఆదాయ దేశాల్లో నివసిస్తున్నారు. చాలామంది ప్రాథమిక బడిలో చేరినా, పూర్తి చేయకముందే మానేస్తున్నారు. ప్రస్తుత విద్యా వ్యూహాలు, కార్యక్రమాలు ఇలాంటి విద్యార్థుల, బహిష్కరణకు గురైన యువత అవసరాలను తీర్చలేకపోతున్నాయి. వైకల్యం ఉన్నవారు వ్యక్తిగత, సామాజిక సమస్యలు, వివక్ష వల్ల విద్యలో వెనుకబడుతున్నారు అనడం అతిశయోక్తి కాదు. "అందరికీ విద్య"ను అంతర్జాతీయంగా ఆమోదించారు; అందుకే చాలా దేశాలు ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలు సాధారణ పిల్లలతో కలిసి చదివే బడులు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి.
సమ్మిళిత సమాజం: కోపెన్హేగన్ 1995 నిర్వచనం
- కోపెన్హేగన్ (1995) లో జరిగిన సామాజిక అభివృద్ధి ప్రపంచ సదస్సు సమ్మిళిత సమాజాన్ని ఇలా వర్ణించింది: "ప్రతి వ్యక్తికీ హక్కులు, బాధ్యతలు ఉండి, ప్రతి ఒక్కరూ క్రియాశీలక పాత్ర పోషించే సమాజమే సమ్మిళిత సమాజం."
- ఇలాంటి సమాజం మానవ హక్కులు, సామాజిక న్యాయం, ప్రత్యేక అవసరాలు, ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం అనే పునాదులపై నిలబడాలి. అప్పుడే సమాజంలో అసమానతలు తొలగుతాయి.
అంతర్జాతీయ మైలురాళ్లు (ఒక్క చూపులో)
వీటి పూర్తి వివరాలు "అంతర్జాతీయ ఒడంబడికలు" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. సమ్మిళిత విద్య హక్కుగా ఎలా బలపడిందో చూడటానికి వరుస మాత్రమే:
| సంవత్సరం | మైలురాయి | సమ్మిళిత విద్యకు సందేశం |
|---|---|---|
| 1948 | సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన | ప్రతి వ్యక్తికీ విద్య ఒక హక్కు |
| 1993 | సమాన అవకాశాల ప్రామాణిక నియమాలు (నియమం 6) | వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు, యువత, పెద్దలకు సమాన విద్యా హక్కు; విద్య "సమైక్య బడి వాతావరణంలో", "సాధారణ బడి వాతావరణంలో" అందాలి; అది జాతీయ విద్యా ప్రణాళికలో అంతర్భాగం కావాలి |
| 1994 | సలమాంక ప్రకటన, కార్యాచరణ చట్రం | శారీరక, బౌద్ధిక, సామాజిక, ఉద్వేగ, భాషా లేదా ఇతర ఏ పరిస్థితి ఉన్నా బడులు పిల్లలందరినీ చేర్చుకోవాలి |
| 2000 | డకార్ ప్రపంచ విద్యా వేదిక (అందరికీ విద్య లక్ష్యాలు), MDGs | 2015 నాటికి పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య; ఉపాంత వర్గాలు, బాలికలపై దృష్టి |
| 2001 | వైకల్యం ఉన్నవారి విద్యా హక్కుపై EFA ఫ్లాగ్షిప్: "సమ్మిళితం వైపు" | అందరికీ విద్యలో వైకల్యం ఉన్నవారిని కలపడం |
| 2006 | UNCRPD (ఆర్టికల్ 24 - విద్య) | అన్ని స్థాయిల్లో సమ్మిళిత విద్యా వ్యవస్థ |
- సలమాంక చెప్పిన "పిల్లలందరూ" అనే మాటలో వైకల్యం ఉన్నవారు, ప్రతిభావంతులు, వీధి పిల్లలు, పని చేసే పిల్లలు, మారుమూల లేదా సంచార జనాభా పిల్లలు, భాషా, జాతి, సాంస్కృతిక అల్పసంఖ్యాక వర్గాల పిల్లలు, ఇతర ప్రతికూల లేదా ఉపాంత ప్రాంతాల పిల్లలు అందరూ ఉన్నారు.
- వైకల్యం ఉన్నవారి విద్యకు స్థానిక ప్రభుత్వాలు, తల్లిదండ్రులు, న్యాయవాద సమూహాలు, వైకల్యం ఉన్నవారి సంఘాలు అంకితభావంతో పనిచేసినా లక్ష్యాలు పూర్తిగా చేరలేదు. అందుకే ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, వివిధ రంగాల సంస్థలు కలిసి ముందుకు సాగాలని ప్రపంచ సదస్సులు నిర్ణయించాయి.
హక్కుల ఆధారిత విధానం
- వైకల్యం ఉన్నవారికి విద్య అందించడంలో విద్యా హక్కును కల్పించే విధానమే సరైన విధానం. UNESCO, సలమాంక సదస్సు ప్రజాస్వామ్య, మానవ హక్కుల ఆధారిత సమ్మిళిత విద్యను కోరాయి.
- UNCRPD ఆర్టికల్ 24 - వైకల్యం ఆధారంగా ఎవరినీ సాధారణ విద్యా వ్యవస్థ నుంచి మినహాయించకూడదు; అన్ని స్థాయిల్లో సమ్మిళిత విద్య అందాలి (పూర్తి వివరాలు "అంతర్జాతీయ ఒడంబడికలు" అధ్యాయంలో).
పరీక్ష కోణం: కోపెన్హేగన్ 1995 = సమ్మిళిత సమాజం అంటే "ప్రతి వ్యక్తికీ హక్కులు, బాధ్యతలు, క్రియాశీలక పాత్ర". 1993 ప్రామాణిక నియమాల్లో విద్యకు సంబంధించింది నియమం 6. UNCRPD ఆర్టికల్ 24 = విద్య. హక్కుల ఆధారిత విధానం = దయ, సేవ, దాతృత్వం కాదు - హక్కు.
మెమొరీ కోడ్: "48 - 93 - 94 - 2000 - 2006" = హక్కు ప్రకటన → నియమం 6 → సలమాంక → డకార్ → UNCRPD ("హ-ని-స-డ"). కోపెన్హేగన్ సమ్మిళిత సమాజం "హ-బా-క్రి": హక్కులు, బాధ్యతలు, క్రియాశీల పాత్ర.