ప్రత్యేక పాఠశాలల కాలం
- సంప్రదాయంగా వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో చేరేవారు. ఈ పాఠశాలల అభివృద్ధి చాలా నెమ్మదిగా జరిగింది.
- 1880 లలో క్రైస్తవ మిషనరీలు స్వచ్ఛంద సంస్థలుగా వైకల్యం ఉన్నవారి కోసం పాఠశాలలు ప్రారంభించాయి. దేశంలో తొలి అంధుల పాఠశాల 1887 లో (అమృత్సర్లో) ఏర్పడింది; తొలి బధిరుల పాఠశాలలు కూడా అదే దశకంలో మొదలయ్యాయి.
- శారీరక వైకల్యం ఉన్నవారికి సేవలు 20వ శతాబ్దం మధ్యలో మొదలయ్యాయి. మానసిక (బౌద్ధిక) వైకల్యం ఉన్నవారు అందరికంటే చివరి స్థానంలో నిలిచారు; వారికి పాఠశాలలు అన్నిటికంటే ఆలస్యంగా వచ్చాయి.
- బ్రిటిష్ పాలనలో ఈ ప్రత్యేక పాఠశాలలు సరిగ్గా నడవలేదు. వైకల్యం ఉన్న పిల్లలపై సానుభూతితో కొన్ని NGO లు మాత్రమే వాటిని అభివృద్ధి చేశాయి.
- పాశ్చాత్య దేశాల ప్రభావంతో పట్టణ ప్రాంతాల తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల కోసం బడులు ప్రారంభించారు. వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యపై ప్రభుత్వానికి ప్రత్యేక విధానం లేకపోవడంతో, అది ఈ ప్రైవేట్ పాఠశాలలకు నిధులు ఇవ్వడానికే పరిమితమైంది.
- ఈ ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఎక్కువగా పట్టణాల్లో, నివాస (రెసిడెన్షియల్) పాఠశాలలుగా ఉండేవి. దేశ పరిమాణంతో పోలిస్తే వాటి సంఖ్య చాలా తక్కువ.
- ఒక శతాబ్దానికి పైగా వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు అందుబాటులో ఉన్న ఏకైక విద్య ఇదే. "ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలను ఇతరులతో కలిపి చదివించలేం" అనే నమ్మకమే దీనికి కారణం.
- ఈ పాఠశాలలు కొద్ది మందికి విద్య ఇచ్చాయి కానీ, చదువు పూర్తయ్యాక వారు ప్రధాన స్రవంతి సమాజంలో కలిసిపోవడానికి సహాయపడలేదు.
- తొలి రోజుల్లో స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ కార్యక్రమాలు ఎక్కువగా స్వచ్ఛంద చొరవ, దాతృత్వం మీద ఆధారపడి ఉండేవి.
సార్జెంట్ నివేదిక 1944
- 1944 లో కేంద్ర విద్యా సలహా మండలి (CABE) ఒక సమగ్ర నివేదిక ప్రచురించింది. దీనినే సార్జెంట్ నివేదిక అంటారు.
- యుద్ధానంతర విద్యాభివృద్ధిపై వచ్చిన ఈ నివేదిక, వైకల్యం ఉన్నవారి విద్యకు సంబంధించిన ఏర్పాట్లను విద్యా శాఖ ద్వారా నడిచే జాతీయ విద్యా వ్యవస్థలో ముఖ్య భాగంగా చేసింది.
- ఈ నివేదిక ప్రకారం వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను వైకల్యం స్వభావం, తీవ్రతను బట్టి అవసరమైతేనే ప్రత్యేక పాఠశాలలకు పంపాలి.
స్వాతంత్ర్యం తర్వాత
- స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ప్రభుత్వం సాధారణ విద్యపై దృష్టి పెట్టింది. రాజ్యాంగం (1950) అధికరణ 45 ద్వారా పిల్లలందరికీ 14 సంవత్సరాలు నిండే వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలని నిర్దేశించింది (2002 సవరణ తర్వాత ఈ అధికరణ 6 సంవత్సరాల లోపు పిల్లల బాల్య సంరక్షణ, విద్య గురించి చెబుతుంది). కానీ వైకల్యం ఉన్నవారి విద్య గురించి తొలి రాజ్యాంగ నిబంధనల్లో స్పష్టత లేదు (వివరాలు "రాజ్యాంగ నిబంధనలు" అధ్యాయంలో).
- కొఠారీ కమిషన్ (1964-66) వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యపై దృష్టి పెట్టింది. "వైకల్యం ఉన్నవారి విద్య విద్యా వ్యవస్థలో విడదీయరాని భాగం" అని చెప్పింది. సాధ్యమైనంత ఎక్కువ మంది పిల్లలను చేర్చుకోవడానికి ప్రయోగాత్మక సమైక్య విద్యా కార్యక్రమాలు ప్రారంభించాలని సిఫారసు చేసింది.
- 1970 వరకు విధానం ఎక్కువగా వేర్పాటును ప్రోత్సహించింది. శారీరక, ఇంద్రియ, బౌద్ధిక లోపాలు ఉన్న పిల్లలు చాలా భిన్నంగా ఉంటారనీ, వారు సాధారణ బడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనలేరనీ చాలామంది విద్యావేత్తలు నమ్మేవారు.
పథకాలు, విధానాలు, చట్టాల వరుస (ఒక్క చూపులో)
ఈ పథకాలు, విధానాలు, చట్టాల పూర్తి వివరాలు వాటి సొంత అధ్యాయాల్లో ఉన్నాయి. ఇక్కడ మారుతున్న విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి వరుస మాత్రమే:
| సంవత్సరం | మైలురాయి | వైకల్యం ఉన్నవారి విద్యకు అర్థం |
|---|---|---|
| 1974 | IEDC పథకం | సమైక్య విద్యకు మొదటి పథకం; సాధారణ బడుల్లో అవకాశాలు |
| 1986 | జాతీయ విద్యా విధానం (NPE), కార్యాచరణ ప్రణాళిక | సాధారణ సమాజంతో సమాన భాగస్వాములుగా చేయాలనే లక్ష్యం |
| 1990 | అందరికీ విద్యపై ప్రపంచ ప్రకటన | దేశంలోని ప్రక్రియలకు మరింత ఊపు |
| 1992 | RCI చట్టం | వృత్తి నిపుణుల శిక్షణ కార్యక్రమాలకు గుర్తింపు, క్రమబద్ధత |
| 1994 | DPEP | ప్రాథమిక విద్య సార్వత్రికం (UEE) దిశగా |
| 1995 | PWD చట్టం | 18 సంవత్సరాల వరకు తగిన వాతావరణంలో ఉచిత విద్య |
| 1999 | నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం | ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బుద్ధిమాంద్యం, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారి సంక్షేమం |
| 2000-01 | SSA | జీరో రిజెక్షన్ విధానం |
| 2009 | RTE చట్టం | 6-14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య |
- RCI ని మొదట 1986 లో ఒక సొసైటీగా నమోదు చేశారు; RCI చట్టం 1992 తో అది చట్టబద్ధ సంస్థ అయింది. ఈ చట్టం 22 జూన్ 1993 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది.
- కొఠారీ కమిషన్ తర్వాత వచ్చిన ప్రభుత్వ అజెండా - ప్రాథమిక విద్యను సార్వత్రికం చేయడం, ఆదేశిక సూత్రాలపై నిబద్ధత, గతంలోని అసమానతలు మళ్ళీ రాకుండా నాణ్యమైన విద్య ఇవ్వడం. 73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణలు గ్రామాల్లో ఎన్నికైన స్థానిక సంస్థలకు ప్రాథమిక విద్య బాధ్యత అప్పగించే అవకాశం ఇచ్చాయి. ఇది సమాజ భాగస్వామ్యానికి, ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లల సాధికారతకు దారి తీసింది.
- ఈ చట్టాలు, పథకాల వల్ల ప్రభుత్వంలో, NGO లలో, వైకల్యం ఉన్నవారిలో చాలా మార్పు వచ్చింది. అయినా DPEP, SSA వంటి కార్యక్రమాలు వైకల్యం ఉన్న పిల్లల అధికారిక విద్యపై చూపిన ప్రభావం పరిమితమే. అందుకే సమ్మిళిత విద్యను ఎలా పెంచాలో, ఎలా ప్రోత్సహించాలో ఆలోచించాల్సి వస్తోంది.
పరీక్ష కోణం: తొలి ప్రత్యేక పాఠశాలలు = 1880 లలో క్రైస్తవ మిషనరీలు; తొలి అంధుల పాఠశాల 1887. సార్జెంట్ నివేదిక = 1944, CABE; "అవసరమైతేనే ప్రత్యేక పాఠశాల". కొఠారీ కమిషన్ 1964-66 = "విడదీయరాని భాగం" + ప్రయోగాత్మక సమైక్య కార్యక్రమాలు. 1970 వరకు వేర్పాటే ప్రధాన ధోరణి. చివరిగా సేవలు అందినవారు బౌద్ధిక వైకల్యం ఉన్నవారు.
మెమొరీ కోడ్: "మి-సా-కొ" - మిషనరీలు (1880 లు) → సార్జెంట్ (1944) → కొఠారీ (1964-66). సంఖ్యల్లో "44 - 64": ఇరవై ఏళ్ల తేడా, రెండూ "4" తో ముగుస్తాయి.