AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 13 / 15 · విద్య: భావన, ప్రతినిధి సంస్థలు, తాత్త్విక దృక్పథాలు

అరవిందుడు, గాంధీజీ: తాత్త్విక భావనలు, విద్య

భారతీయ తత్త్వవేత్తలు విద్యా వ్యవస్థను పరోక్షంగా ప్రభావితం చేస్తారు. అరవిందుడు "ది లైఫ్ డివైన్" అనే తత్త్వాన్ని ప్రతిపాదించాడు; ఆయన తాత్త్విక భావనలకు ఆధారం వేదాలు, ఉపనిషత్తులు. మహాత్మా గాంధీ ఒక మహా తత్త్వవేత్త, విద్యావేత్త; "ప్రతి మానవుడు దైవ సృష్టి, దైవమే సత్యం, దైవమే ప్రేమ" అనే ఆయన ఆచరణాత్మక తత్త్వ భావనలు ఎందరో తత్త్వవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షించాయి.

అరవింద్ ఘోష్: తాత్త్విక భావనలు

అరవిందుడు: విద్యా పర్యవసానాలు

బోధన సూత్రాలు, పద్ధతులు:

  1. ఉపాధ్యాయుడు కేవలం మార్గదర్శి మాత్రమే. ఈ విషయంలో అరవిందుడు ప్రకృతివాదులు, వ్యవహారిక సత్తావాదులతో ఏకీభవించాడు.
  2. ఉపాధ్యాయుడు సూచనలు ఇవ్వాలే గానీ విధించకూడదు.
  3. ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థికి శిక్షణ ఇవ్వకూడదు; జ్ఞాన సముపార్జన పరికరాలను నిర్దిష్టంగా చేసుకునే విధానం చూపి, వాటిని దోషరహితంగా చేసుకునే ప్రక్రియలో సహాయపడాలి.
  4. ఉపాధ్యాయుడు జ్ఞానాన్ని నేర్పకూడదు; జ్ఞానం సంపాదించే మార్గం చూపిస్తే విద్యార్థి తనంత తానే జ్ఞానాన్ని సంపాదించుకుంటాడు.
  5. మనసు వృద్ధి చెందే మార్గాన్ని గమనించాలి అనేది మరో బోధన సూత్రం.
  6. తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయుల కోరికల మేరకు పిల్లవాడిని తయారు చేయకూడదు; స్వేచ్ఛగా తన స్వభావానికి అనుకూలంగా అభివృద్ధి చెందడానికి అవకాశం ఇవ్వాలి.
  7. స్వీయ అనుభవాలు.
  8. పనిచేస్తూ నేర్పించడం.
  9. విద్యార్థులతో ప్రేమ, సహానుభూతితో ప్రవర్తించడం.
  10. మాతృభాషలో విద్యా ప్రక్రియ.
  11. తార్కిక శక్తులకు, మానసిక శక్తులకు శిక్షణ.

మహాత్మా గాంధీ: తాత్త్విక భావనలు

గాంధీజీని ప్రభావితం చేసినవి:

ప్రభావంవివరం
టాల్‌స్టాయ్"ది కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ గాడ్ ఈజ్ విదిన్ యూ" గ్రంథం
రస్కిన్"అన్‌టు దిస్ లాస్ట్" గ్రంథం
తల్లిచిన్నతనంలో చెప్పిన పురాణాలు, పౌరాణిక గాథలు
మత గ్రంథాలుఉపనిషత్తులు, పతంజలి యోగ సూత్రాలు, బుద్ధుని జాతక కథలు, బుద్ధుని బోధనలు, మహావీరుని బోధనలు, బౌద్ధ-జైన తత్త్వాలు, భగవద్గీత, రామాయణ, మహాభారతాలు, బైబిలు, ఖురాన్

జీవిత తత్త్వం - ముఖ్య సూత్రాలు:

గాంధీజీ ఈ కోణంలోఎందుకు
ఆదర్శవాది (భావవాది)సత్ప్రవర్తనపై నమ్మకం, మతబోధన, వ్యక్తి స్వేచ్ఛ, విశ్వమానవ సౌభ్రాతృత్వం, సత్యం-శివం-సుందరం అనే శాశ్వత విలువలపై గాఢ విశ్వాసం. గాంధీజీ విద్యాతత్త్వంలో ఆదర్శవాదమే ఎక్కువగా చోటు చేసుకుంది
ప్రకృతి విద్యాతత్త్వవాదికృత్రిమ విద్యను తిరస్కరించారు; స్వేచ్ఛ, స్వయం క్రమశిక్షణ, ప్రకృతి వాతావరణంలో విద్యాభ్యాసాన్ని సమర్థించారు; ఇతరుల జోక్యాన్ని సమర్థించలేదు; వ్యక్తిగత అభివృద్ధికే ప్రాముఖ్యం
వ్యవహారిక సత్తావాదివిద్య జీవిత అవసరాలు తీర్చాలి; కృషి ఆధారంగా విద్యాభ్యాసం; అన్ని అంశాలు చేతిపని కేంద్రంగా; అన్ని రంగాల్లో శిక్షణ; సామాజిక దృక్పథం పాఠ్యప్రణాళికలో ప్రతిబింబించాలి

గాంధీజీ: విద్యాతత్త్వం, బేసిక్ విద్య

విద్యా భావనలు:

వార్ధా లేదా బేసిక్ విద్యా విధానం - ముఖ్య సూత్రాలు:

  1. బాలబాలికలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య.
  2. వృత్తి విద్య / చేతిపనుల విద్య; పాఠ్యాంశాలు చేతిపని కేంద్రీకృతం కావాలి.
  3. ఉపాధ్యాయుని పర్యవేక్షణలో విద్యా ప్రక్రియ జరగాలి.
  4. విద్యార్థుల ఆసక్తి, సామర్థ్యాన్ని బట్టి తగిన శిక్షణ ఇవ్వాలి.
  5. జామెట్రీ బొమ్మల అభ్యాసం ద్వారా చేతివ్రాత నైపుణ్యం పెంచాలి.
  6. రాయడానికి ముందు చదవడం నైపుణ్యం పెంచడానికి ఉపాధ్యాయులు శ్రద్ధ చూపాలి.
  7. ఎనిమిదేళ్ళ వయసు ముందు వరకు మౌఖిక పద్ధతుల ద్వారా బోధన జరపాలి.
  8. పాఠ్యాంశాలను మాతృభాషలోనే బోధించాలి. మాతృభాషలో మాట ద్వారా, వ్రాత ద్వారా భావ ప్రకటన చేయగల నైపుణ్యం పిల్లలకు కలిగించాలి.
  9. కృత్యాల ఆధారంగా అభ్యసన.
  10. శ్రమకు తగిన గౌరవం లభించాలి.
  11. బాలబాలికలందరికీ కుట్టడం నేర్పాలి.
  12. చరిత్ర, జాగ్రఫీ, వృక్షశాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం, గణితం, జామెట్రీ, ఆల్జీబ్రా వంటి అంశాల గురించి ప్రాథమిక సమాచారం అందించాలి.

గాంధీజీ: విద్యా పర్యవసానాలు

పరీక్ష కోణం: అరవిందుడు = "ది లైఫ్ డివైన్"; అధిమనస్సు మూల పదం; యోగం = వారధి; అధిమానవుడు; సత్-చిత్-ఆనంద్; ఉపాధ్యాయుడు జ్ఞానం నేర్పడు - మార్గం చూపుతాడు, "మనసు వృద్ధి మార్గం గమనించాలి", మాతృభాషలో విద్య. గాంధీజీ = సత్యమే దైవం; అహింస, ప్రేమ, సోదరభావం; టాల్‌స్టాయ్, రస్కిన్ ప్రభావం; సర్వోదయం; చేతిపని కేంద్రం, స్వయం పోషకం; వార్ధా (బేసిక్) విద్య; సహసంబంధ పద్ధతి; విద్యాతత్త్వంలో ఆదర్శవాదమే ఎక్కువ.

మెమొరీ కోడ్: "అర-అధి-యో" - అరవిందుడు = అధిమనస్సు + యోగ వారధి. గాంధీ జీవిత సూత్రాలు "స-అ-ప్రే-సో": సత్యం, అహింస, ప్రేమ, సోదరభావం. బేసిక్ విద్య "చే-మా-స్వ": చేతిపని కేంద్రం, మాతృభాష, స్వయం పోషకం. "టాల్-రస్" - టాల్‌స్టాయ్, రస్కిన్ గాంధీని ప్రభావితం చేశారు.

అంశం 13 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

అరవిందుడి భావనలకు సంబంధించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. I. అత్యున్నతమైన ఆధ్యాత్మిక సత్యాలను తార్కిక వివేచనతో తెలుసుకోవచ్చు. II. సామాన్య మనస్సు, అధిమనస్సు మధ్య ఉన్న అంతరానికి యోగ విధానం వారధి వంటిది. సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) II మాత్రమే సరైనది

అరవిందుడి ప్రకారం సామాన్య మనస్సుకు, అధిమనస్సుకు మధ్య పెద్ద అంతరం ఉంది; ఆ అంతరానికి యోగ విధానం వారధి వంటిది. కాబట్టి వాక్యం II సరైనది.

అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సత్యాలు అంతర్బుద్ధితోనే తెలుస్తాయి, తార్కిక వివేచనతో కాదు అని అరవిందుడు చెప్పాడు. అందుకే వాక్యం I తప్పు; దాంతో మిగతా మూడు ఆప్షన్లు సరిపోవు.

ప్రశ్న 2 / 5

అరవిందుడు సూచించిన బోధన సూత్రాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయుల కోరికల మేరకు పిల్లవాడిని తయారు చేయాలి

పిల్లవాడిని తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయుల కోరికల మేరకు తయారు చేయకూడదు; తన స్వభావానికి అనుకూలంగా స్వేచ్ఛగా అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఇవ్వాలి అని అరవిందుడు చెప్పాడు. కాబట్టి ఈ ఆప్షన్ ఆయన సూత్రం కాదు.

సూచనలు ఇవ్వడమే గానీ విధించకపోవడం, మనసు వృద్ధి చెందే మార్గాన్ని గమనించడం, మాతృభాషలో విద్యా ప్రక్రియ - ఈ మూడూ అరవిందుడి బోధన సూత్రాల్లో ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3 / 5

గాంధీజీ విద్యాతత్త్వంలో ఎక్కువగా చోటు చేసుకున్న తాత్త్విక వాదం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఆదర్శవాదం

సత్ప్రవర్తన, మతబోధన, వ్యక్తి స్వేచ్ఛ, విశ్వమానవ సౌభ్రాతృత్వం, సత్యం-శివం-సుందరం అనే శాశ్వత విలువలపై గాంధీజీకి గాఢ విశ్వాసం ఉంది. అందుకే ఆయన విద్యాతత్త్వంలో ఆదర్శవాదమే ఎక్కువగా చోటు చేసుకుంది.

గాంధీజీలో ప్రకృతివాద, వ్యవహారిక సత్తావాద అంశాలు కూడా ఉన్నా అవి ప్రధానమైనవి కావు. యదార్థవాదం గాంధీజీ కోణాల్లో పేర్కొన్నది కాదు.

ప్రశ్న 4 / 5

గాంధీజీ జీవిత తత్త్వ సూత్రాలను వాటి భావంతో జతపరచండి. A. సత్యం B. అహింస C. ప్రేమ D. సోదరభావం 1. ద్వేషాన్ని, హింసను జయించే సాధనం 2. పుట్టుకతో మనుషుల్లో తేడా లేదు 3. సత్యమే దైవం, దైవమే సత్యం 4. దైవాన్ని, సత్యాన్ని కనుక్కోవడానికి ఒక్కటే మార్గం

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) A-3, B-4, C-1, D-2

గాంధీజీకి సత్యమే దైవం (A-3); దైవాన్ని, సత్యాన్ని కనుక్కోవడానికి అహింస ఒక్కటే మార్గం (B-4); ద్వేషాన్ని, హింసను ప్రేమ ద్వారానే జయించగలం (C-1); మానవులంతా ఒక్కటే, పుట్టుకతో తేడా లేదు అనేది సోదరభావం (D-2).

మిగతా ఆప్షన్లు అహింస, ప్రేమ లేదా సత్యం, సోదరభావం భావాలను తారుమారు చేశాయి; కాబట్టి అవి తప్పు.

ప్రశ్న 5 / 5

ఒక ఉపాధ్యాయుడు 6 సంవత్సరాల పిల్లలకు రాతపని ఇవ్వకుండా మాటల ద్వారానే పాఠాలు చెబుతున్నాడు. ఆయన బేసిక్ (వార్ధా) విద్య ఏ సూత్రాన్ని పాటిస్తున్నాడు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఎనిమిదేళ్ళ వయసు ముందు వరకు మౌఖిక పద్ధతుల ద్వారా బోధన జరపాలి

బేసిక్ విద్యా సూత్రాల ప్రకారం ఎనిమిదేళ్ళ వయసు ముందు వరకు బోధన మౌఖిక పద్ధతుల్లో జరగాలి. 6 ఏళ్ళ పిల్లలకు మాటల ద్వారా బోధించడం ఈ సూత్రానికి సరిపోతుంది.

కుట్టడం నేర్పడం, జామెట్రీ బొమ్మలతో చేతివ్రాత, ఉపాధ్యాయుని పర్యవేక్షణ కూడా బేసిక్ విద్యా సూత్రాలే; కానీ అవి మౌఖిక బోధనకు సంబంధించినవి కావు.