AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 12 / 15 · విద్య: భావన, ప్రతినిధి సంస్థలు, తాత్త్విక దృక్పథాలు

వేదాంత, సాంఖ్య దర్శనాలు

వేదాంతం: భావనలు

ఆచార్యుడుసిద్ధాంతంసారం
శంకరాచార్యులుఅద్వైతంజీవాత్మ, పరమాత్మ ఒక్కటే
మధ్వాచార్యులుద్వైతంజీవాత్మ వేరు, పరమాత్మ వేరు
రామానుజాచార్యులువిశిష్టాద్వైతం-
వల్లభాచార్యుడుశుద్ధాద్వైతం-

ద్వైతాద్వైత సిద్ధాంతాన్ని కూడా ఇదే వరుసలో ప్రతిపాదించారు.

వేదాలు

వేదాంత / ఉపనిషత్తుల నాటి విద్యలో ముఖ్యాంశాలు: బ్రహ్మసాక్షాత్కారానికి కావాల్సిన ఆధ్యాత్మిక విధానమంతా ఉపనిషత్తుల్లో గ్రంథస్థమైంది; ఉపనిషత్తు విజ్ఞానం మాయను తొలగించి ఆత్మకు విముక్తి కలిగిస్తుందనే నమ్మకం ఏర్పడింది; ఉపనిషత్తుల అధ్యయనమే విద్యా విధానమైంది.

వేదాంత దర్శనం: విద్యా పర్యవసానాలు

విద్యఅర్థం / విషయాలు
పరావిద్యవ్యక్తి, అతని చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం, భగవంతుడి మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి అధ్యయనం
అపరావిద్యనాలుగు వేదాలు, వ్యాకరణం, ఖగోళశాస్త్రం, క్రతువుల నిర్వహణ, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, నీతి విద్య, సైనిక శిక్షణ, విజ్ఞాన శాస్త్రం

సాంఖ్య దర్శనం: భావనలు

సాంఖ్యవాదంలోని మూడు సిద్ధాంతాలు:

  1. ప్రకృతి పరిణామవాదం.
  2. గుణాలు - సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు.
  3. పురుషుడు - పురుష బహుత్వం - ప్రకృతి, పురుషుల సంయోగ వియోగాలు.

ప్రకృతి పరిణామవాదం ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం చెబుతుంది: ప్రకృతి అంటే ఏమిటి? ప్రకృతి ఎలా పరిణతి చెందుతుంది? ప్రకృతికి, పురుషుడికి సంబంధం ఏమిటి? ప్రకృతి పరిణామం వల్ల ఎవరికి లాభం? వీటికి సాంఖ్య దర్శనం ఎంతో మెలకువతో సమాధానం చెప్పింది. పురుషుడు అంటే ఎవరు? పురుషుడు ఒకరా, అనేకమందా? పురుషునికి, మన దేహానికి ఎలాంటి సంబంధం? బుద్ధి, అహంకారం, మనస్సులకు, పురుషునికి ఎలాంటి సంబంధం? ప్రకృతి పరిణామంలో పురుషుని పాత్ర ఎంతవరకు? - ఈ ప్రశ్నలకు సమగ్రమైన సమాధానం సాంఖ్యంలో కొంతవరకే లభిస్తుంది.

గుణాలు, 25 తత్త్వాలు

సాంఖ్య దర్శనం: విద్యా పర్యవసానాలు

పరీక్ష కోణం: వేదాంతం = వేదాల అంతం = ఉపనిషత్తులు; ఉపనిషత్తు = గురువు దగ్గరకు చేర్చేది; 108 ఉపనిషత్తులు, ముఖ్యమైనవి 11. అద్వైతం - శంకరాచార్యులు; ద్వైతం - మధ్వాచార్యులు; విశిష్టాద్వైతం - రామానుజాచార్యులు; శుద్ధాద్వైతం - వల్లభాచార్యుడు. ఋగ్వేదం అత్యంత పురాతనం; గద్యం యజుస్, పాడేది సామ; వ్యాసుడు క్రోడీకరించాడు. బోధన = శ్రవణం, మననం, ధ్యానం. సాంఖ్యం = కపిల ముని; ప్రకృతి, పురుషుడు; త్రిగుణాలు; 25 తత్త్వాలు; బోధన = ప్రత్యక్ష, అనుమాన, శబ్ద.

మెమొరీ కోడ్: "108 లో 11" - ఉపనిషత్తులు 108, ముఖ్యమైనవి 11. ఆచార్యులు "శం-అ, మ-ద్వై, రా-వి, వ-శు": శంకర = అద్వైతం, మధ్వ = ద్వైతం, రామానుజ = విశిష్టాద్వైతం, వల్లభ = శుద్ధాద్వైతం. వేదాంత బోధన "శ్ర-మ-ధ్యా": శ్రవణం, మననం, ధ్యానం. సాంఖ్యం "క-ప్ర-పు-25": కపిలుడు, ప్రకృతి, పురుషుడు, 25 తత్త్వాలు.

అంశం 12 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

జ్ఞాన, విజ్ఞానాల గురించి చెప్పే 11 ప్రముఖ ఉపనిషత్తుల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అభిధమ్మ

అభిధమ్మ ఉపనిషత్తు కాదు; అభిధమ్మ పిటకం బౌద్ధుల త్రిపిటకాల్లో ఒకటి, అందులో తాత్త్విక చింతనలు ఉంటాయి.

ఈశ, కఠ, మాండూక్య మూడూ 11 ప్రముఖ ఉపనిషత్తుల్లో ఉన్నాయి. కేన, తైత్తిరీయ, ఐతరేయ, ప్రశ్న, ముండక, శ్వేతాశ్వతర, ఛాందోగ్య, బృహదారణ్యక మిగతావి.

ప్రశ్న 2 / 5

వేదాల్లో రాగయుక్తంగా పాడుకోవడానికి అనువైన వాటిని ఏమంటారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) సామ

వేదాల్లో రాగయుక్తంగా పాడుకోవడానికి అనువైన వాటిని "సామ" అంటారు.

వేదాల్లోని గద్యాన్ని "యజుస్" అంటారు; పద్యాలను "ఋక్కులు" అంటారు. ఉపనిషత్తులు వేదకాలపు చివరి సాహిత్యం, అంటే వేదాంతాలు; పాడే భాగానికి ఇవి పేరు కావు.

ప్రశ్న 3 / 5

సాంఖ్య దర్శనం గురించి కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి. A: సాంఖ్యవాదాన్ని కపిల ముని ప్రతిపాదించాడు. B: రజోగుణం ఆధిక్యత వల్ల ప్రకృతి సామ్యస్థితి చెదిరిపోతుంది. సరైన సమాధానం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) A, B రెండూ సరైనవి

సాంఖ్యవాదాన్ని కపిల ముని ప్రతిపాదించాడు (A సరైనది). మూడు గుణాలు సమస్థితిలో ఉన్నప్పుడు ప్రకృతి సామ్య స్థితిలో ఉంటుంది; రజోగుణం ఆధిక్యత వల్ల ఆ సామ్యస్థితి చెదిరిపోతుంది (B సరైనది).

రెండు వాక్యాలూ సరైనవే కాబట్టి "A మాత్రమే", "B మాత్రమే", "రెండూ కావు" అనే ఆప్షన్లు తప్పు.

ప్రశ్న 4 / 5

ఒక గురువు వ్యక్తికి, అతని చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచానికి, భగవంతుడికి మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి శిష్యులకు బోధిస్తున్నాడు. వేదాంత విద్య ప్రకారం ఇది ఏ విద్య?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) పరావిద్య

వ్యక్తి, అతని చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం, భగవంతుడి మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి చేసే అధ్యయనమే పరావిద్య. దీని ద్వారా జీవాత్మ పరమాత్మను సులభంగా చేరుకోవచ్చని భావించేవారు.

అపరావిద్యలో నాలుగు వేదాలు, వ్యాకరణం, ఖగోళశాస్త్రం, ఇతిహాసాలు, సైనిక శిక్షణ వంటివి ఉంటాయి. వివేక జ్ఞానం సాంఖ్య దర్శనానికి చెందిన భావన. త్రిపిటకాలు బౌద్ధ పాఠ్యభాగాలు.

ప్రశ్న 5 / 5

సాంఖ్య దర్శనం ప్రకారం పురుషుని సన్నిధి మాత్రం చేత స్పందించిన ప్రకృతి నుంచి మొట్టమొదట ఆవిర్భవించేది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) మహత్తు

పురుషుని సన్నిధితో పులకితమైన ప్రకృతి నుంచి మొట్టమొదట ఆవిర్భవించేది "మహత్తు".

అహంకారం మహత్తు నుంచి వస్తుంది. మనస్సు సత్త్వ అహంకారం నుంచి, తన్మాత్రలు తమో అహంకారం నుంచి వస్తాయి; కాబట్టి ఇవి మొదటివి కావు.