ప్రాథమిక విద్య ముఖ్య ఉద్దేశం అభ్యాసకుడిలో అవసరమైన మార్పులు తేవడం: మూర్తిమత్వ వికాసం, మంచి వైఖరులు, విలువలు పెంచడం. సమాజం మారే కొద్దీ విద్యా ఉద్దేశాలూ కాలానుగుణంగా మారుతూ వచ్చాయి. అన్ని దశల్లో లక్ష్యాలు ఒకేలా ఉండవు. ప్రాథమిక, సెకండరీ, హయ్యర్ సెకండరీ దశల్లో పిల్లల శారీరక, మానసిక, ఉద్వేగ ఎదుగుదలకు తగినట్లు లక్ష్యాలు మారుతాయి. (సార్వత్రిక ప్రాథమిక విద్య, సమానత్వం గురించి పూర్తి వివరాలు "సార్వత్రిక విద్య, సమాన విద్యా అవకాశాలు" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ ముఖ్యంగా సవాళ్లు చూద్దాం.)
- మన దేశంలో 1976 తర్వాత విద్య కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండింటికీ సంబంధించిన అంశంగా మారింది.
- అందరికీ ఉచిత నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య అందించే బాధ్యతను అధికరణ 45 కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై పెట్టింది.
- ప్రాథమిక దశ ప్రతి పిల్లవాడి జీవితంలో కీలకం. పిల్లల ప్రతి కార్యక్రమాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి. వారి కుతూహలం, సృజనాత్మకత కొన్ని కార్యక్రమాలకే పరిమితం కాకుండా రకరకాల బోధనా పద్ధతులతో మంచి అభ్యసన జరగాలి.
సార్వత్రిక విద్యా లక్ష్యాలను 3 దశల్లో సాధించవచ్చు: సార్వత్రిక సదుపాయం, సార్వత్రిక నమోదు, సార్వత్రిక నిలుపుదల.
సార్వత్రిక సదుపాయం
- ప్రతి పిల్లవాడికీ నడిచి వెళ్లగలిగే దూరంలో ప్రాథమిక పాఠశాల ఉండాలి.
- కొఠారీ కమిషన్ ప్రకారం దిగువ ప్రాథమిక దశ (1 నుంచి 4వ తరగతి) కోసం పాఠశాల సౌకర్యాలు కల్పించాలి. అన్ని రాష్ట్రాల్లో 300 మంది జనాభా ఉన్న ఆవాసాల్లో, ముఖ్యంగా గ్రామీణ, వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో ఈ సౌకర్యాలు ఉండాలి.
- ఇంటికి 1 కి.మీ. పరిధిలో బడి లేని ఆవాసాలు ఇంకా ఉన్నాయి. చాలా బడులకు పక్కా భవనాలు, నల్లబల్లలు, మంచినీటి సదుపాయం లేవు. చాలా బడుల్లో ఒకే ఉపాధ్యాయుడు 3 లేదా 4 తరగతులు చూస్తున్నారని సర్వేలు చెబుతున్నాయి.
- అన్ని సౌకర్యాలు ఉన్న మంచి బడులను ఆవాసాలకు దగ్గరగా ఏర్పాటు చేయడం ఇంకా ఒక కలగానే ఉంది.
సార్వత్రిక నమోదు
- 6 నుంచి 7 ఏళ్ల వయసున్న ప్రతి పిల్లవాడినీ 1వ తరగతిలో చేర్చడమే సార్వత్రిక నమోదు. 1వ తరగతిలో నమోదుకు చాలా ప్రాముఖ్యం ఉంది.
- అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో 1వ తరగతి పిల్లలంతా ఒకే వయసువారు. మన దేశంలో 1వ తరగతిలో రకరకాల వయసుల పిల్లలు ఉంటారు.
- బడికి రానివారిలో ఎక్కువ మంది బాలికలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల పిల్లలు.
- బలహీన వర్గాల పిల్లల నమోదు, హాజరుపై రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి.
- కొఠారీ కమిషన్: ప్రవేశాలన్నీ ముందుగానే నమోదు చేసుకోవాలి. 1వ తరగతి వయసున్న పిల్లల వార్షిక గణన తీసుకుని ఉపాధ్యాయులు ఆ పిల్లలందరినీ 1వ తరగతిలో చేర్చేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలి.
సార్వత్రిక నిలుపుదల
- ప్రతి పిల్లవాడు బడి మానకుండా తాను చదువుతున్న తరగతి పూర్తి చేయడం, స్తబ్ధత (అదే తరగతిలో ఆగిపోవడం), వృథా (మధ్యలో మానేయడం) లేకుండా చూడటం, పిల్లల ప్రగతిని ఎప్పటికప్పుడు పరిశీలించడమే సార్వత్రిక నిలుపుదల.
- హర్టాగ్ కమిటీ (1929) మొట్టమొదటిసారి నిలుపుదల, స్తబ్ధత, వృథా గురించి చెప్పింది. తర్వాత వచ్చిన కమిటీలు, కమిషన్లు కూడా నిలుపుదల, వృథా నివారణ గురించి చర్చించాయి.
- 1వ తరగతిలో బడి మానేసే రేటు చాలా ఎక్కువ. 1వ తరగతిలో చేరిన ప్రతి 100 మందిలో 40 మంది మాత్రమే 5వ తరగతి వరకు, 25 మంది మాత్రమే 8వ తరగతి వరకు చదువుతున్నారు.
- ఈ మానేసే రేటు షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల్లో ఎక్కువ.
పరీక్ష కోణం: నిలుపుదల, స్తబ్ధత, వృథా గురించి మొదట చెప్పింది హర్టాగ్ కమిటీ (1929). సార్వత్రిక విద్యకు 3 దశలు: సదుపాయం, నమోదు, నిలుపుదల. నమోదు వయసు 6-7 ఏళ్లు. కొఠారీ: దిగువ ప్రాథమిక = 1-4 తరగతులు; 300 మంది జనాభా ఉన్న ఆవాసాలు.
మెమొరీ కోడ్: "స-న-ని" - సదుపాయం → నమోదు → నిలుపుదల. "హర్టాగ్ 29 = 100-40-25" - 1929 లో హర్టాగ్ హెచ్చరించిన వృథా నేటికీ: 100 మందిలో 5వ తరగతికి 40, 8వ తరగతికి 25.