ప్రాథమిక దశ కంటే ముందు పిల్లలకు ఇచ్చే విద్యనే పూర్వ ప్రాథమిక విద్య అంటారు. ప్రపంచంలోని చాలా దేశాల్లో ఇది ఇప్పటికీ అందరికీ అందుబాటులో లేదు. ఎక్కువగా దీన్ని ప్రభుత్వేతర సంస్థలే అందిస్తున్నాయి. వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు పూర్వ ప్రాథమిక విద్య సామాజిక నైపుణ్యాలు నేర్పుతుంది. దాని వల్ల వారూ సమాజంలో భాగస్వాములవుతారు.
మన దేశంలో పూర్వ ప్రాథమిక పాఠశాలల ఏర్పాటు
- మన దేశంలో పూర్వ ప్రాథమిక విద్య క్రైస్తవ మిషనరీల ద్వారా మొదలైంది. మిషనరీలు ప్రీ-ప్రైమరీ తరగతులు, నర్సరీ పాఠశాలలు ప్రారంభించారు.
- వాటిలో ముఖ్యమైనవి: లోరెటో కాన్వెంట్, లక్నో (1874), సెయింట్ హిల్డాస్ నర్సరీ పాఠశాల, పుణె (1885).
- నూతన బాలశిక్షణ సంఘ్ తర్వాత 1920 నుంచి దేశీయ పద్ధతిలో చాలా పాఠశాలలు మొదలయ్యాయి.
- ప్రాథమిక విద్య అందించడానికి సేవాగ్రామ్లు కూడా ఏర్పాటయ్యాయి.
| సంవత్సరం | జరిగింది |
|---|---|
| 1874 | లోరెటో కాన్వెంట్, లక్నో |
| 1885 | సెయింట్ హిల్డాస్ నర్సరీ పాఠశాల, పుణె |
| 1920 నుంచి | నూతన బాలశిక్షణ సంఘ్ తర్వాత దేశీయ పద్ధతి పాఠశాలలు |
| 1939 | డాక్టర్ మాంటిస్సోరి భారత పర్యటన; పూర్వ ప్రాథమిక విద్యకు గొప్ప ప్రాముఖ్యం |
| 1944 | సార్జెంట్ నివేదిక ప్రకారం ప్రభుత్వం పూర్వ ప్రాథమిక విద్యకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది |
| 1945 | పూర్వ ప్రాథమిక విద్యకు మరింత ప్రాధాన్యం |
- మాధ్యమిక విద్యా కమిషన్ కూడా పూర్వ ప్రాథమిక విద్య ప్రాముఖ్యతను గుర్తించింది.
- మన రాజ్యాంగం 6 నుంచి 14 ఏళ్ల వయసు పిల్లలందరికీ ఎలిమెంటరీ విద్య అందించే బాధ్యతను పెట్టింది.
ఈ దశ ఎందుకు ముఖ్యం?
- సాధారణంగా ప్రాథమిక విద్య 6 ఏళ్ల వయసులో మొదలవుతుంది. కానీ పిల్లల్లో వైఖరులు, ఆలోచనలు, శారీరక, మానసిక వికాసం మొదటి ఐదేళ్లలోనే ఎక్కువగా జరుగుతాయని విద్యావేత్తలు, మనోవైజ్ఞానికులు చెబుతారు.
- మహాత్మా గాంధీ: మొదటి ఐదు సంవత్సరాలు చాలా ముఖ్యం; పిల్లల విద్య మొదట తల్లి దగ్గరే మొదలవుతుంది.
- ఈ దశలో కార్యక్రమాలు ఆనందంగా, ఉత్సాహంగా నేర్చుకునేలా, జీవితానికి ఉపయోగపడేలా, మంచి అలవాట్లు, సామాజిక అలవాట్లు పెంచేలా ఉండాలి.
- నర్సరీ విద్య భవిష్యత్ జీవితానికి కావాల్సిన శిక్షణ ఇస్తుంది. పిల్లలు శారీరకంగా, బుద్ధిపరంగా, సామాజికంగా, నైతికంగా ఎదగడానికి తోడ్పడుతుంది.
- మంచి పోషకాహారం, మంచి అలవాట్లు, శారీరక - జ్ఞానాత్మక ఎదుగుదలకు తగిన వాతావరణం ఇది కల్పిస్తుంది. పిల్లవాడు స్వతంత్రంగా జీవించడానికి, సామాజిక జీవితం అలవర్చుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
- నర్సరీ ద్వారా పిల్లల్లో సామరస్యపూర్వక సర్దుబాటు పెరుగుతుంది. ప్రశాంత వాతావరణం, మంచి భవనం, బోధనా సామగ్రి, పోషకాహారం పిల్లలు ఉత్సాహంగా ఉండటానికి, సామాజికంగా సర్దుకుపోవడానికి సహాయపడతాయి.
- రెండున్నర నుంచి 6 ఏళ్ల పిల్లల ఆరోగ్య, మానసిక వికాసానికి ఈ దశ తోడ్పడుతుంది. బాల్యంలోని మానసిక, ఉద్వేగ అలజడులను తొలగించడంలో పూర్వ ప్రాథమిక దశకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
పూర్వ ప్రాథమిక విద్య ప్రాముఖ్యత: 8 అంశాలు
- పిల్లల్లో భావ వ్యక్తీకరణ, అంతర్గత శక్తులు పెంచే నైపుణ్యాలు పెరుగుతాయి.
- కృత్యాల ద్వారా అభ్యసనం జరుగుతుంది. బడిలోని రకరకాల కార్యక్రమాల ద్వారా పిల్లలు నేర్చుకుంటారు.
- బడి కార్యక్రమాలు పిల్లల్లో సృజనాత్మకత పెంచుతాయి.
- ఉద్వేగాలు, ఆత్మవిశ్వాసం, సహకార స్వభావం పెంపొందుతాయి.
- సమాజంలో జీవించడానికి కావాల్సిన సామాజిక అనుభవాలు లభిస్తాయి.
- ఇంటి జీవితం పెంపొందడానికి బడి భద్రత కల్పిస్తుంది.
- ఆరోగ్యకరమైన, సంతోషకరమైన జీవనానికి బడి తోడ్పడుతుంది.
- పిల్లలు పరిశుభ్రత అలవాట్లు నేర్చుకుంటారు.
వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు, పూర్వ ప్రాథమిక దశ
- సమ్మిళిత పాఠశాలల్లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లల పరివర్తన (ట్రాన్సిషన్) ప్రక్రియ చాలా ముఖ్యం.
- బడి సమాజంలో సరైన నాయకత్వం, నిబద్ధత లేనప్పుడు వైకల్యం ఉన్న పిల్లల పట్ల ప్రతికూల వైఖరులు కనిపిస్తాయి.
- బోధనా పరికరాలు, సహాయక ఉపకరణాలు, తగిన పాఠ్యప్రణాళిక, బోధనా పద్ధతులు అందిస్తే వైకల్యం ఉన్న పిల్లలూ పూర్వ ప్రాథమిక విద్యలో విజయం సాధిస్తారు.
పరీక్ష కోణం: పూర్వ ప్రాథమిక విద్య మొదలుపెట్టింది క్రైస్తవ మిషనరీలు. లోరెటో కాన్వెంట్ లక్నో 1874, సెయింట్ హిల్డాస్ పుణె 1885. మాంటిస్సోరి పర్యటన 1939, సార్జెంట్ నివేదిక 1944. గాంధీ: విద్య తల్లి దగ్గరే మొదలు. వయసు రెండున్నర నుంచి 6 ఏళ్లు.
మెమొరీ కోడ్: "లో-హి = 74-85" - లోరెటో 1874, హిల్డాస్ 1885. తర్వాతి వరుస "మాం-సా = 39-44" - మాంటిస్సోరి 1939, సార్జెంట్ 1944.