వైకల్యం అంటే?
- శారీరక లేదా మానసిక బలహీనత వల్ల ఒక వ్యక్తి తన జీవన కార్యకలాపాలు చేసుకోలేని స్థితిని వైకల్యం అంటారు.
- WHO: మనిషి సాధారణంగా చేసే పద్ధతిలో ఒక కార్యకలాపం చేయలేని బలహీనతే వైకల్యం.
- వైకల్య తీవ్రత తేలికపాటి, మోస్తరు, తీవ్రమైన, ప్రగాఢమైన స్థాయిల్లో ఉండవచ్చు. ఒక వ్యక్తిలో ఒకటికంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఉండవచ్చు.
- UNESCO: వైకల్యాలు రకరకాలుగా ఉండటం, ఆ వ్యక్తుల మధ్య విస్తృత వైయక్తిక భేదాలు ఉండటం వల్ల వైకల్యాన్ని నిర్వచించడం సమస్యాత్మకం.
- బలహీనతలు ఉన్నవారు తమను తాము భిన్నంగా భావిస్తారు. ఉదా: బధిరులు ఇతర బధిరులతో సంజ్ఞల ద్వారా భావప్రసారం చేసుకుంటారు; తమను ఒక భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గం / సంజ్ఞా భాషా వర్గంగా అనుకుంటారు. "వికలాంగులు" కంటే "భిన్న సామర్థ్యం గలవారు" అనే పదాన్ని ఇష్టపడతారు.
ICF దృష్టి: బలహీనత ఉన్నా వైకల్యం ఉండకపోవచ్చు
- అంతర్జాతీయ కృత్యాత్మక వర్గీకరణ (ICF) ప్రకారం - బలహీనత ఉన్న వ్యక్తి పర్యావరణ ఇబ్బందులను, ప్రవర్తన (వైఖరి) అడ్డంకులను ఎదుర్కోవడంలో వచ్చే ఫలితమే వైకల్యం.
- ఉదాహరణ 1: చక్రాల కుర్చీలోని విద్యార్థి వాలుదారి (ర్యాంప్) లేని బడికి వెళ్తే పర్యావరణ అడ్డంకి వల్ల వైకల్యాన్ని అనుభవిస్తాడు.
- ఉదాహరణ 2: బ్రెయిలీ పుస్తకాలు, ఇతర అభ్యసన సామగ్రి అందుబాటులో ఉండి, బ్రెయిలీలో శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయుల సహకారం ఉన్న అంధ విద్యార్థిలో బలహీనత ఉంటుంది కానీ వైకల్యం ఉండదు; ఎందుకంటే అతడు అడ్డంకులను ఎదుర్కోవాల్సిన పని లేదు.
- (బలహీనత → వైకల్యం → వికలాంగత్వం అనే WHO మూడు పదాల వివరణ "సమ్మిళిత విద్య: భావన, సూత్రాలు, అవరోధాలు" అధ్యాయంలో ఉంది.) వికలాంగత్వం క్రమంగా సామాజిక, ఆర్థిక వెలివేతకు దారి తీయవచ్చు; వెలివేత ఎంత ఎక్కువైతే వైకల్యం ఉన్నవారి అవసరాలు, సమస్యల పట్ల సమాజ అవగాహన అంత తక్కువ అవుతుంది.
కృత్యాత్మక వైవిధ్యం (ఫంక్షనల్ డైవర్సిటీ)
- చాలా ప్రభుత్వాలు, సంస్థలు పై నిర్వచనాలనే వాడుతున్నాయి. కానీ చాలామంది "వికలాంగత్వం" అనే పదాన్ని వివక్షాపూరితంగా భావిస్తున్నారు.
- వైకల్యం ఉన్నవారి పట్ల ఈ వివక్షాపూరిత వైఖరిని తొలగించడానికి "వైకల్యం" స్థానంలో "కృత్యాత్మక వైవిధ్యం" అనే పదం వాడాలని కొందరు ప్రతిపాదించారు.
- ఈ పదాన్ని 2005లో స్పెయిన్లో ప్రతిపాదించారు. వైకల్యానికి సంబంధించిన అనేక పదాల స్థానంలో ఒకే పదం వాడటం దీని ఉద్దేశం.
- అగస్టినా పాలాసియోస్, జేవియర్ రొమానాచ్ 2007లో ప్రచురించిన "వైవిధ్య నమూనా" అనే పుస్తకంతో ఈ పదానికి అధికారిక సమర్థన లభించింది.
| పాత పదం | కొత్త పదం |
|---|---|
| ప్రత్యేక అవసరాల వ్యక్తులు | కృత్యాత్మక వైవిధ్యం కలిగిన వ్యక్తులు |
| శారీరక వైకల్యం | శారీరక కృత్యాత్మక వైవిధ్యం |
| దృష్టిపరమైన వైకల్యం | దృశ్య కృత్యాత్మక వైవిధ్యం |
| వినికిడి వైకల్యం | శ్రవణ కృత్యాత్మక వైవిధ్యం |
| మానసిక వైకల్యం | మానసిక కృత్యాత్మక వైవిధ్యం |
| వైకల్య వ్యక్తి | కృత్యాత్మక వైవిధ్యం కలిగిన వ్యక్తి |
| సాధారణ / ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి | కృత్యాత్మక వైవిధ్యం లేని వ్యక్తి |
వైకల్యాన్ని వైవిధ్యంగా చూడటం
- ఏ దేశంలోనైనా వైకల్యం ఉన్నవారు చాలామంది ఉంటారు; జాతి, విద్య, సామాజిక-ఆర్థిక, సంస్థాగత - అన్ని వర్గాల్లో వారు కనిపిస్తారు.
- వైవిధ్య చర్చల్లో లింగ, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాలకే ఎక్కువ ప్రాముఖ్యం ఇచ్చారు; వైకల్యం ఉన్నవారిపై దృష్టి మళ్లలేదు.
- తరగతి గదుల్లో, వృత్తి సంస్థల్లో వైకల్యం ఉన్నవారి వల్ల విలువైన వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది. విద్య, ఉద్యోగ రంగాల్లో వైకల్యాన్ని వైవిధ్య అంశాల్లో భాగంగా చేర్చాలని విద్యావేత్తలు వాదిస్తున్నారు.
- అమెరికన్స్ విత్ డిసెబిలిటీస్ చట్టం (1990) వైకల్యం ఉన్నవారికి వివక్ష నుంచి రక్షణ ఇస్తుంది; వారు వృత్తిలోని ముఖ్య కృత్యాలన్నీ నిర్వహించగలరని భావిస్తుంది.
- విద్యారంగంలో వైకల్యాన్ని వైవిధ్యంగా గుర్తించాలంటే:
- ప్రధాన తరగతుల్లో వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థులకు ప్రవేశం కల్పించాలి.
- వారిని ఇతర విద్యార్థులతో సమానంగా చూడాలి.
- ఉపాధ్యాయ విద్యా ప్రణాళికలో వైకల్య అధ్యయనాన్ని చేర్చాలి.
ఇయాన్ లాంగ్ట్రీ (2015): వైకల్య వైవిధ్యం గలవారి సమస్యలు
- భిన్న సాంస్కృతిక నేపథ్యాల నుంచి వచ్చే వైకల్యం ఉన్నవారు, వైకల్యం లేనివారి కంటే రెండింతలు ఎక్కువ వివక్షను అనుభవిస్తారు.
- వైకల్యం ఉన్న అల్పసంఖ్యాక వర్గాలకు పునరావాస కార్యక్రమాల్లో వివక్ష కనిపిస్తుంది.
- భిన్న సాంస్కృతిక నేపథ్యాల వైకల్యం ఉన్నవారికి విద్యావకాశాలు తగినంతగా అందుబాటులో లేవు.
- వెనుకబడిన వర్గాల్లో గృహ, రవాణా సౌకర్యాల కొరత వల్ల విద్య, ఉద్యోగ అవకాశాల్లో అడ్డంకులు ఎక్కువ.
- కార్యాలయాల్లో వైకల్యం ఉన్నవారికి మార్గదర్శకుల, ఆదర్శమూర్తుల కొరత ఉంది.
పరీక్ష కోణం: ICF: బలహీనత + పర్యావరణ / వైఖరి అడ్డంకులు = వైకల్యం; బ్రెయిలీ సౌకర్యాలు ఉన్న అంధ విద్యార్థిలో బలహీనత ఉంది కానీ వైకల్యం లేదు. "కృత్యాత్మక వైవిధ్యం" = 2005, స్పెయిన్; పాలాసియోస్, రొమానాచ్ "వైవిధ్య నమూనా". బధిరులు తమను భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గంగా భావిస్తారు. అమెరికన్స్ విత్ డిసెబిలిటీస్ చట్టం = 1990. లాంగ్ట్రీ (2015): భిన్న సాంస్కృతిక నేపథ్యం ఉన్న వైకల్యం గలవారికి రెండింతల వివక్ష.
మెమొరీ కోడ్: "కృ-వై 2005 స్పెయిన్" - కృత్యాత్మక వైవిధ్యం పుట్టిన ఏడాది, దేశం. "ర్యాంప్ లేదు = వైకల్యం, బ్రెయిలీ ఉంది = బలహీనత మాత్రమే". లాంగ్ట్రీ "2015 - 2 రెట్లు".