AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 7 / 10 · విద్యపై రాజ్యాంగ నిబంధనలు

విద్యలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పాత్ర: ఏడవ షెడ్యూల్

అధికారాల పంపిణీ కోసం రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్లో మూడు జాబితాలు ఉన్నాయి: కేంద్ర జాబితా (పార్లమెంట్ మాత్రమే చట్టాలు చేయగల అంశాలు), రాష్ట్ర జాబితా (రాష్ట్ర శాసనసభలు చట్టాలు చేసే అంశాలు), ఉమ్మడి జాబితా (రెండూ చట్టాలు చేయగల అంశాలు; విభేదం వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది). ప్రారంభంలో వీటిలో వరుసగా 97, 66, 47 అంశాలు ఉండేవి.

కేంద్ర జాబితాలో విద్యా అంశాలు

అంశంఏం ఉంటుంది
63 - జాతీయ ప్రాధాన్యం గల సంస్థలురాజ్యాంగం ప్రారంభమైనప్పుడు ఉన్న బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం, అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం; పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్యం గలదిగా ప్రకటించిన ఏ సంస్థ అయినా. తర్వాత పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా విశ్వభారతి (శాంతినికేతన్) వంటి సంస్థలు కూడా ఈ కోవలో చేరాయి
64 - శాస్త్రీయ, సాంకేతిక విద్యా సంస్థలుభారత ప్రభుత్వం పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా నిధులు ఇచ్చే, పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్యం గలవిగా ప్రకటించిన శాస్త్ర, సాంకేతిక విద్యా సంస్థలు (ఉదా: IIT, IIM)
65 - కేంద్ర సంస్థలు(1) వృత్తిపరమైన, ఉద్యోగపరమైన, సాంకేతిక శిక్షణ ఇచ్చే సంస్థలు (పోలీసు అధికారుల శిక్షణతో కలిపి); (2) ప్రత్యేక అధ్యయనాలు లేదా పరిశోధనలను ప్రోత్సహించే సంస్థలు; (3) నేర పరిశోధనలో, నేరం కనిపెట్టడంలో శాస్త్రీయ, సాంకేతిక సహాయం ఇచ్చే సంస్థలు
66 - ప్రమాణాల సమన్వయం, నిర్ణయంఉన్నత విద్య, పరిశోధన, శాస్త్ర, సాంకేతిక సంస్థల్లో ప్రమాణాలను సమన్వయం చేయడం, నిర్ణయించడం

రాష్ట్ర జాబితాలో విద్యా అంశాలు

ఉమ్మడి జాబితాలో విద్యా అంశాలు

పరీక్ష కోణం: విద్య - మొదట రాష్ట్ర జాబితా (అంశం 11); 42వ సవరణ 1976 తర్వాత ఉమ్మడి జాబితా (అంశం 25). కేంద్ర జాబితా: 63 (BHU, AMU, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం), 64 (IIT వంటి శాస్త్ర, సాంకేతిక సంస్థలు), 65 (వృత్తి శిక్షణ, పరిశోధన, నేర పరిశోధన సంస్థలు), 66 (ఉన్నత విద్య ప్రమాణాలు). రాష్ట్ర జాబితా: 12 (గ్రంథాలయాలు, మ్యూజియంలు), 9 (వికలాంగులకు సహాయం). ప్రవేశికలో "సామ్యవాద, లౌకిక" చేర్చిన 42వ సవరణే విద్యను ఉమ్మడి జాబితాకు కూడా మార్చింది.

మెమొరీ కోడ్: "42 తో 11 వెళ్లి 25 అయింది" - 42వ సవరణతో రాష్ట్ర అంశం 11 (విద్య) ఉమ్మడి అంశం 25 అయింది. కేంద్ర జాబితా "63 నుంచి 66 - నాలుగు మెట్లు: సం-శా-శి-ప్ర" - సంస్థలు (జాతీయ ప్రాధాన్యం), శాస్త్ర సాంకేతిక, శిక్షణ కేంద్రాలు, ప్రమాణాలు.

అంశం 7 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశంపై కేంద్ర చట్టానికి, రాష్ట్ర చట్టానికి విభేదం వస్తే ఏది చెల్లుతుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) కేంద్ర చట్టం

ఉమ్మడి జాబితా అంశాలపై కేంద్రం, రాష్ట్రాలు రెండూ చట్టాలు చేయవచ్చు; విభేదం వస్తే కేంద్ర చట్టమే చెల్లుతుంది.

రాష్ట్ర చట్టం, కొత్త చట్టం అనేవి ప్రాధాన్యం పొందవు; రెండూ రద్దవుతాయనడం కూడా తప్పు.

ప్రశ్న 2 / 5

ప్రారంభంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాల్లో ఉన్న అంశాల సంఖ్య వరుసగా ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 97, 66, 47

రాజ్యాంగ ప్రారంభంలో కేంద్ర జాబితాలో 97, రాష్ట్ర జాబితాలో 66, ఉమ్మడి జాబితాలో 47 అంశాలు ఉండేవి.

మిగతా ఎంపికల్లో సంఖ్యలు తారుమారయ్యాయి లేదా ప్రారంభ సంఖ్యలు కావు.

ప్రశ్న 3 / 5

పోలీసు అధికారుల శిక్షణతో సహా వృత్తిపరమైన, సాంకేతిక శిక్షణ ఇచ్చే కేంద్ర సంస్థలు కేంద్ర జాబితాలోని ఏ అంశం కిందికి వస్తాయి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అంశం 65

కేంద్ర జాబితా అంశం 65: వృత్తిపరమైన, ఉద్యోగపరమైన, సాంకేతిక శిక్షణ (పోలీసు అధికారుల శిక్షణతో సహా), ప్రత్యేక అధ్యయనాలు, పరిశోధన, నేర పరిశోధనలో శాస్త్రీయ సహాయం ఇచ్చే కేంద్ర సంస్థలు.

63 జాతీయ ప్రాధాన్యం గల సంస్థలు; 64 శాస్త్రీయ, సాంకేతిక విద్యా సంస్థలు; 66 ఉన్నత విద్య ప్రమాణాలు.

ప్రశ్న 4 / 5

IIT వంటి, కేంద్రం నిధులు ఇచ్చే, జాతీయ ప్రాధాన్యం గల శాస్త్ర సాంకేతిక విద్యా సంస్థలు కేంద్ర జాబితాలోని ఏ అంశంలో ఉన్నాయి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అంశం 64

కేంద్ర జాబితా అంశం 64 భారత ప్రభుత్వం పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా నిధులు ఇచ్చే, పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా జాతీయ ప్రాధాన్యం గలవిగా ప్రకటించిన శాస్త్ర, సాంకేతిక సంస్థల గురించి చెబుతుంది.

12 రాష్ట్ర జాబితాలో గ్రంథాలయాలు; 25, 20 ఉమ్మడి జాబితాలో విద్య, ఆర్థిక-సామాజిక ప్రణాళిక. ఇవి కేంద్ర జాబితా అంశాలు కావు.

ప్రశ్న 5 / 5

పంచాయతీల అధికారాలు చెప్పే 11వ షెడ్యూల్‌లో విద్య ఏ అంశంగా ఉంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అంశం 17

11వ షెడ్యూల్ అంశం 17 ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాలలతో సహా విద్య గురించి చెబుతుంది. అంటే స్థానిక సంస్థలకూ పాఠశాల విద్యలో పాత్ర ఉంది.

11వ షెడ్యూల్ అంశం 26 సామాజిక సంక్షేమం; అంశం 9 అనేది రాష్ట్ర జాబితాలో వికలాంగుల సహాయం; అంశం 25 ఉమ్మడి జాబితాలో విద్య.