ఆదేశిక సూత్రాలు (భాగం 4) ప్రభుత్వం పాలనలో పాటించాల్సిన మార్గదర్శకాలు. వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించలేం (అధికరణ 37), కానీ దేశ పాలనకు ఇవి మౌలికమైనవి. చట్టాలు చేసేటప్పుడు ప్రభుత్వం వీటిని అనుసరించాలి.
అధికరణ 39(ఎఫ్): పిల్లల ఆరోగ్యకర వికాసం
- పిల్లలు ఆరోగ్యకరంగా, స్వేచ్ఛ, గౌరవంతో కూడిన పరిస్థితుల్లో ఎదగడానికి అవకాశాలు, సదుపాయాలు కల్పించాలి.
- బాల్యాన్ని, యవ్వనాన్ని దోపిడీ నుంచి, నైతిక, భౌతిక నిర్లక్ష్యం నుంచి కాపాడాలి.
అధికరణ 41: పని, విద్య, ప్రజా సహాయం పొందే హక్కు
- రాజ్యం తన ఆర్థిక సామర్థ్యం, అభివృద్ధి పరిమితుల్లో సమర్థవంతమైన ఏర్పాట్లు చేయాలి. అవి పని హక్కు, విద్యా హక్కు కల్పించడానికి, నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, వైకల్యం వంటి సందర్భాల్లో ప్రజా సహాయం పొందే హక్కు కల్పించడానికి.
- వైకల్యాన్ని నేరుగా ప్రస్తావించే ముఖ్యమైన ఆదేశిక సూత్రం ఇదే. అందుకే స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్కు ఇది చాలా ముఖ్యం.
అధికరణ 45: మొదటి రూపం, ఇప్పటి రూపం
| దశ | అధికరణ 45 ఏం చెబుతుంది |
|---|---|
| మొదటి రూపం (1950-2002) | రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన 10 ఏళ్లలోపు, 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలి |
| ఇప్పటి రూపం (86వ సవరణ, 2002 తర్వాత) | 6 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ బాల్య సంరక్షణ, విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలి |
- 1950లో పెట్టుకున్న 10 ఏళ్ల లక్ష్యం (అంటే 1960 నాటికి) నెరవేరలేదు. అందుకే 6-14 ఏళ్ల విద్యను ఆదేశిక సూత్రం నుంచి తీసి ప్రాథమిక హక్కుగా (21A) మార్చారు; 45 ను 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు కేటాయించారు.
- కొన్ని ప్రీవియస్ పేపర్స్ లో "14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత నిర్బంధ విద్య = అధికరణ 45" అని ఉంటుంది; అది మొదటి రూపం. ఇప్పుడు 6-14 ఏళ్ల విద్యా హక్కు = 21A, 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్య = 45. ప్రశ్నలో "ఆదేశిక సూత్రం" అనే మాట ఉందా, ఎంపికల్లో 21A ఉందా అని గమనించి సమాధానం ఇవ్వండి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలందరికీ సార్వత్రిక నిర్బంధ, ఉచిత ప్రాథమిక విద్యను ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా భారత రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచారు.
- (1)ఆర్టికల్ 45
- (2)ఆర్టికల్ 46
- (3)ఆర్టికల్ 47
- (4)ఆర్టికల్ 48
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఆర్టికల్ 45
పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య గురించి చెప్పిన రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏదో అడుగుతున్నారు.
రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఆర్టికల్ 45 మొదట 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి ప్రభుత్వం కృషి చేయాలని చెప్పింది. 2002 లో 86వ రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ 21A ను చేర్చి 6 – 14 ఏళ్ల పిల్లల విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది; అప్పుడు ఆర్టికల్ 45 ను 6 ఏళ్లలోపు పిల్లల సంరక్షణ, విద్యకు మార్చారు. 21A ను అమలు చేయడానికే RTE Act 2009 వచ్చింది.
ఇచ్చిన ఆప్షన్లలో 21A లేదు. ఉచిత, నిర్బంధ విద్య గురించి చెప్పిన ఆదేశిక సూత్రం ఆర్టికల్ 45 కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆర్టికల్ 45.
ఆర్టికల్ 46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాల గురించి; ఆర్టికల్ 47 పోషకాహారం, ప్రజారోగ్యం గురించి; ఆర్టికల్ 48 వ్యవసాయం, పశుసంపద గురించి చెబుతాయి. కాబట్టి ఆప్షన్లు (2), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: ఆదేశిక సూత్రం: ఆర్టికల్ 45; ప్రాథమిక హక్కు: ఆర్టికల్ 21A.
అధికరణ 46: బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు
- ప్రజల్లోని బలహీన వర్గాల, ముఖ్యంగా షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC), షెడ్యూల్డ్ తెగల (ST) విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను రాజ్యం ప్రత్యేక శ్రద్ధతో పెంపొందించాలి.
- వారిని సామాజిక అన్యాయం నుంచి, అన్ని రకాల దోపిడీ నుంచి రక్షించాలి.
- ఉపకార వేతనాలు, వసతి గృహాలు, రిజర్వేషన్లు వంటి ఏర్పాట్లకు ఆధారం ఇదే.
ప్రాథమిక విధులు: అధికరణ 51A(కె)
- ప్రాథమిక విధులను 42వ సవరణ (1976) భాగం 4ఎ (అధికరణ 51A) గా చేర్చింది. మొదట 10 విధులు ఉండేవి.
- 86వ సవరణ (2002) 11వ విధిని 51A(కె) గా చేర్చింది: 6 నుంచి 14 ఏళ్ల మధ్య వయసు ఉన్న తన బిడ్డకు లేదా తన సంరక్షణలో ఉన్న పిల్లవాడికి విద్యావకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రుల లేదా సంరక్షకుల విధి.
- అంటే 6-14 ఏళ్ల విద్యలో రాజ్యానికి హక్కు రూపంలో (21A), తల్లిదండ్రులకు విధి రూపంలో (51A(కె)) బాధ్యత ఉంది.
- నిజమైన హక్కులు విధులను సక్రమంగా నిర్వహించడం వల్లనే వస్తాయి అని గాంధీజీ చెప్పారు; హక్కులు, విధులు ఒకే నాణేనికి రెండు వైపులు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
“విధి నిర్వహణ వల్లనే అసలైన హక్కులు సంక్రమిస్తాయి” అన్నది.
- (1)డా.బి.ఆర్. అంబేద్కర్
- (2)సర్దార్ వల్లభ్ భాయ్ పటేల్
- (3)జవహర్లాల్ నెహ్రూ
- (4)గాంధీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) గాంధీ
హక్కులు విధుల నుంచే వస్తాయని చెప్పిన నాయకుడు ఎవరని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) గాంధీ.
మహాత్మా గాంధీ విధులకు హక్కుల కంటే ముందు స్థానం ఇచ్చారు. "హక్కులకు నిజమైన మూలం విధి. మనమంతా మన విధులను నిర్వర్తిస్తే హక్కుల కోసం ఎక్కడో వెతకాల్సిన అవసరం లేదు" అనేది ఆయన ఆలోచన. ప్రతి ఒక్కరూ తన బాధ్యతను నెరవేరిస్తే ఇతరుల హక్కులు సహజంగానే నిలుస్తాయని ఆయన భావించారు.
అంబేద్కర్ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు, ప్రాథమిక హక్కులు, రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. పటేల్ సంస్థానాల విలీనంలో, నెహ్రూ ప్రణాళికా అభివృద్ధిలో ప్రసిద్ధులు. ఈ మాట వారిది కాదు కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: విధి ముందు, హక్కు తర్వాత = గాంధీ ఆలోచన.
పరీక్ష కోణం: అధికరణ 41 - పని, విద్య, ప్రజా సహాయం (వైకల్యం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, నిరుద్యోగం). అధికరణ 45 మొదటి రూపం - 10 ఏళ్లలో 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత నిర్బంధ విద్య; ఇప్పుడు - 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్య. అధికరణ 46 - SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా ప్రయోజనాలు. 51A(కె) - తల్లిదండ్రుల విధి, 11వ ప్రాథమిక విధి. ఆదేశిక సూత్రాలను న్యాయస్థానంలో అమలు చేయించలేం.
మెమొరీ కోడ్: "41 - ఆసరా, 45 - ఆరేళ్ల లోపు, 46 - అణగారిన వర్గాలు" - 41 వైకల్యంలో ప్రజా సహాయం, 45 ఆరేళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, 46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్య. 51A(కె) కి "కె = కన్నవారి కర్తవ్యం".