AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 4 / 10 · విద్యపై రాజ్యాంగ నిబంధనలు

విద్యకు సంబంధించిన ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక విధులు

ఆదేశిక సూత్రాలు (భాగం 4) ప్రభుత్వం పాలనలో పాటించాల్సిన మార్గదర్శకాలు. వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించలేం (అధికరణ 37), కానీ దేశ పాలనకు ఇవి మౌలికమైనవి. చట్టాలు చేసేటప్పుడు ప్రభుత్వం వీటిని అనుసరించాలి.

అధికరణ 39(ఎఫ్): పిల్లల ఆరోగ్యకర వికాసం

అధికరణ 41: పని, విద్య, ప్రజా సహాయం పొందే హక్కు

అధికరణ 45: మొదటి రూపం, ఇప్పటి రూపం

దశఅధికరణ 45 ఏం చెబుతుంది
మొదటి రూపం (1950-2002)రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన 10 ఏళ్లలోపు, 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలి
ఇప్పటి రూపం (86వ సవరణ, 2002 తర్వాత)6 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ బాల్య సంరక్షణ, విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలి

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 16

6 నుంచి 14 సంవత్సరాల పిల్లలందరికీ సార్వత్రిక నిర్బంధ, ఉచిత ప్రాథమిక విద్యను ఏ ఆర్టికల్ ద్వారా భారత రాజ్యాంగంలో పొందుపరిచారు.

  1. (1)ఆర్టికల్ 45
  2. (2)ఆర్టికల్ 46
  3. (3)ఆర్టికల్ 47
  4. (4)ఆర్టికల్ 48
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఆర్టికల్ 45

పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్య గురించి చెప్పిన రాజ్యాంగ ఆర్టికల్ ఏదో అడుగుతున్నారు.

రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఆర్టికల్ 45 మొదట 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి ప్రభుత్వం కృషి చేయాలని చెప్పింది. 2002 లో 86వ రాజ్యాంగ సవరణ ఆర్టికల్ 21A ను చేర్చి 6 – 14 ఏళ్ల పిల్లల విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసింది; అప్పుడు ఆర్టికల్ 45 ను 6 ఏళ్లలోపు పిల్లల సంరక్షణ, విద్యకు మార్చారు. 21A ను అమలు చేయడానికే RTE Act 2009 వచ్చింది.

ఇచ్చిన ఆప్షన్లలో 21A లేదు. ఉచిత, నిర్బంధ విద్య గురించి చెప్పిన ఆదేశిక సూత్రం ఆర్టికల్ 45 కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆర్టికల్ 45.

ఆర్టికల్ 46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాల గురించి; ఆర్టికల్ 47 పోషకాహారం, ప్రజారోగ్యం గురించి; ఆర్టికల్ 48 వ్యవసాయం, పశుసంపద గురించి చెబుతాయి. కాబట్టి ఆప్షన్లు (2), (3), (4) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: ఆదేశిక సూత్రం: ఆర్టికల్ 45; ప్రాథమిక హక్కు: ఆర్టికల్ 21A.

అధికరణ 46: బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు

ప్రాథమిక విధులు: అధికరణ 51A(కె)

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 10 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 137

“విధి నిర్వహణ వల్లనే అసలైన హక్కులు సంక్రమిస్తాయి” అన్నది.

  1. (1)డా.బి.ఆర్. అంబేద్కర్
  2. (2)సర్దార్ వల్లభ్ భాయ్ పటేల్
  3. (3)జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  4. (4)గాంధీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) గాంధీ

హక్కులు విధుల నుంచే వస్తాయని చెప్పిన నాయకుడు ఎవరని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) గాంధీ.

మహాత్మా గాంధీ విధులకు హక్కుల కంటే ముందు స్థానం ఇచ్చారు. "హక్కులకు నిజమైన మూలం విధి. మనమంతా మన విధులను నిర్వర్తిస్తే హక్కుల కోసం ఎక్కడో వెతకాల్సిన అవసరం లేదు" అనేది ఆయన ఆలోచన. ప్రతి ఒక్కరూ తన బాధ్యతను నెరవేరిస్తే ఇతరుల హక్కులు సహజంగానే నిలుస్తాయని ఆయన భావించారు.

అంబేద్కర్ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడు, ప్రాథమిక హక్కులు, రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. పటేల్ సంస్థానాల విలీనంలో, నెహ్రూ ప్రణాళికా అభివృద్ధిలో ప్రసిద్ధులు. ఈ మాట వారిది కాదు కాబట్టి (1), (2), (3) తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: విధి ముందు, హక్కు తర్వాత = గాంధీ ఆలోచన.

పరీక్ష కోణం: అధికరణ 41 - పని, విద్య, ప్రజా సహాయం (వైకల్యం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, నిరుద్యోగం). అధికరణ 45 మొదటి రూపం - 10 ఏళ్లలో 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత నిర్బంధ విద్య; ఇప్పుడు - 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్య. అధికరణ 46 - SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా ప్రయోజనాలు. 51A(కె) - తల్లిదండ్రుల విధి, 11వ ప్రాథమిక విధి. ఆదేశిక సూత్రాలను న్యాయస్థానంలో అమలు చేయించలేం.

మెమొరీ కోడ్: "41 - ఆసరా, 45 - ఆరేళ్ల లోపు, 46 - అణగారిన వర్గాలు" - 41 వైకల్యంలో ప్రజా సహాయం, 45 ఆరేళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, 46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్య. 51A(కె) కి "కె = కన్నవారి కర్తవ్యం".

అంశం 4 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

86వ సవరణ తర్వాత అధికరణ 45 ప్రకారం రాజ్యం ఏ వయసు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ, విద్య అందించడానికి ప్రయత్నించాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 6 ఏళ్లు నిండే వరకు

ఇప్పటి అధికరణ 45 ప్రకారం 6 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ బాల్య సంరక్షణ, విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలి.

14 ఏళ్ల వరకు అనేది 45 మొదటి రూపం; 6 నుంచి 14 ఏళ్లు అధికరణ 21A; 18 ఏళ్లు అధికరణ 45 లో ఎప్పుడూ లేదు.

ప్రశ్న 2 / 5

పిల్లలు ఆరోగ్యకరంగా, స్వేచ్ఛ, గౌరవంతో ఎదగడానికి అవకాశాలు కల్పించాలని, బాల్యాన్ని దోపిడీ నుంచి రక్షించాలని చెప్పే ఆదేశిక సూత్రం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అధికరణ 39(ఎఫ్)

అధికరణ 39(ఎఫ్) పిల్లల ఆరోగ్యకర వికాసానికి అవకాశాలు, సదుపాయాలు కల్పించాలని, బాల్యాన్ని, యవ్వనాన్ని దోపిడీ నుంచి, నైతిక, భౌతిక నిర్లక్ష్యం నుంచి కాపాడాలని చెబుతుంది.

41 పని, విద్య, ప్రజా సహాయం; 46 బలహీన వర్గాల విద్యా ప్రయోజనాలు; 51A ప్రాథమిక విధులు.

ప్రశ్న 3 / 5

అధికరణ 51A(కె) ప్రకారం విద్యావకాశాలు కల్పించాల్సిన బాధ్యత ఎవరిది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకులు

51A(కె) ప్రకారం 6 నుంచి 14 ఏళ్ల మధ్య వయసు ఉన్న తమ బిడ్డకు లేదా సంరక్షణలో ఉన్న పిల్లవాడికి విద్యావకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రుల లేదా సంరక్షకుల విధి.

ఉపాధ్యాయుడు, పంచాయతీ, కేంద్రం బాధ్యతలు ఇతర చట్టాల్లో ఉంటాయి; 51A(కె) ప్రత్యేకంగా తల్లిదండ్రుల విధి.

ప్రశ్న 4 / 5

అధికరణ 45 మొదటి రూపంలో పెట్టుకున్న లక్ష్యం నెరవేరకపోవడంతో ఏం జరిగింది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 6-14 ఏళ్ల విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా (21A) మార్చి, 45 ను 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు కేటాయించారు

1960 నాటికి 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత నిర్బంధ విద్య అనే లక్ష్యం నెరవేరలేదు. అందుకే 86వ సవరణ 6-14 ఏళ్ల విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా (21A) మార్చి, 45 ను 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్యకు కేటాయించింది.

45 తొలగించలేదు, మార్చారు. విద్య కేంద్ర జాబితాకు వెళ్లలేదు, ఉమ్మడి జాబితాలో ఉంది. ఉచిత విద్యను రద్దు చేయలేదు, ఇంకా బలపరిచారు.

ప్రశ్న 5 / 5

"హక్కులు, విధులు ఒకే నాణేనికి రెండు వైపులు" అనే భావనకు దగ్గరగా ఉండే జత ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 21A - 51A(కె)

6-14 ఏళ్ల పిల్లల విద్యకు 21A రాజ్యంపై హక్కు రూపంలో, 51A(కె) తల్లిదండ్రులపై విధి రూపంలో బాధ్యత పెడతాయి. హక్కు-విధి జంటకు ఇది చక్కని ఉదాహరణ.

14, 17 రెండూ సమానత్వ హక్కులే; 41, 46 రెండూ ఆదేశిక సూత్రాలు; 343, 351 రెండూ అధికార భాష అధికరణలు. వీటిలో హక్కు-విధి జంట లేదు.