రాజ్యాంగ ఆశయాలన్నీ మొదటగా ప్రవేశికలో కనిపిస్తాయి. ప్రవేశికలో క్లుప్తంగా చెప్పిన వాటినే రాజ్యాంగం తర్వాతి భాగాల్లో విస్తరించి వివరిస్తుంది. రాజ్యాంగ ఆదర్శాలు, ఆశయాలు ప్రవేశికలో సూక్ష్మంగా, ఆభరణంలో పొదిగిన ముత్యాల్లా ఉంటాయి. రాజ్యాంగ ఆశయాలను లోతుగా అర్థం చేసుకోవాలంటే ముందు ప్రవేశికను తెలుసుకోవాలి.
ప్రవేశిక సారాంశం: "భారత ప్రజలమైన మేము" భారతదేశాన్ని సర్వసత్తాక, సామ్యవాద, లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రాజ్యంగా ఏర్పాటు చేసి, పౌరులందరికీ న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం అందించాలని, వారి మధ్య సౌభ్రాతృత్వం పెంపొందించాలని దృఢంగా నిర్ణయించుకుని, ఈ రాజ్యాంగాన్ని మాకు మేమే ఇచ్చుకుంటున్నాం.
భారతదేశం ఎలాంటి రాజ్యం?
| ప్రవేశికలోని పదం | అర్థం |
|---|---|
| సర్వసత్తాక | అన్ని రకాల బయటి నియంత్రణల నుంచి స్వేచ్ఛ ఉంది. దేశ అంతర్గత విషయాల్లో ఏ విదేశీ జోక్యానికీ తావు లేదు. విదేశీ వ్యవహారాలను దేశం తన ఇష్టం ప్రకారం నిర్ణయించుకుంటుంది. రాజ్యంలో అత్యున్నత అధికారం ప్రజల చేతుల్లోనే ఉంటుంది |
| సామ్యవాద | సామాజిక, ఆర్థిక సమానత్వం సాధించడం; దేశంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలకూ సంపదను తారతమ్యం లేకుండా పంచడం. ఈ పదాన్ని 42వ సవరణ (1976) ద్వారా చేర్చారు |
| లౌకిక | రాజ్యం ఏ మతాన్నీ అధికార మతంగా గుర్తించదు; అన్ని మతాలను సమానంగా చూస్తుంది; ప్రతి సమాజానికీ తమ మతాన్ని ఆచరించే హక్కు ఉంది. ఈ పదాన్ని కూడా 42వ సవరణ (1976) ద్వారానే చేర్చారు |
| ప్రజాస్వామ్య | ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రభుత్వం పాలిస్తుంది. ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ప్రజాస్వామ్య దేశం భారత్. అబ్రహం లింకన్ మాటల్లో ప్రజాస్వామ్యం అంటే "ప్రజల ప్రభుత్వం, ప్రజల చేత ఏర్పడిన ప్రభుత్వం, ప్రజల కోసం పనిచేసే ప్రభుత్వం" |
| గణతంత్ర | దేశాధినేత (రాష్ట్రపతి) వారసత్వంగా రారు, ఎన్నిక ద్వారా వస్తారు. రాష్ట్రపతిని ప్రజలు పరోక్షంగా ఎన్నుకుంటారు; ఆయన పేరుతో ప్రజలు ప్రత్యక్షంగా ఎన్నుకున్న ప్రభుత్వం పాలన సాగిస్తుంది |
- 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) ప్రవేశికకు మూడు పదాలు చేర్చింది: సామ్యవాద, లౌకిక, సమగ్రత. ప్రవేశికను ఇప్పటివరకు సవరించింది ఈ ఒక్కసారే.
ప్రవేశిక అందించే విలువలు
- న్యాయం: ప్రజలందరి సంక్షేమం సాధించడానికి ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తుంది. ప్రవేశిక సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ న్యాయాన్ని అందరికీ అందిస్తుంది.
- స్వేచ్ఛ: పౌరుల సర్వతోముఖ వికాసం కోసం ఆలోచన, భావ ప్రకటన, విశ్వాసం, ధర్మం, ఆరాధన స్వేచ్ఛను ప్రవేశిక హామీ ఇస్తుంది. పౌరులు తమ హక్కులను కాపాడుకోవడానికి రాజ్యాంగం ప్రాథమిక హక్కులు ఇచ్చింది.
- సమానత్వం: ప్రజాస్వామ్యానికి సమానత్వమే పునాది. ప్రవేశిక హోదాలో, అవకాశాల్లో సమానత్వం చెబుతుంది. చట్టం దృష్టిలో పౌరులందరూ సమానమే; అందరికీ సమాన గౌరవం, సమాన విద్యా అవకాశాలు ఉండాలి. జాతి, కులం, మతం, పుట్టిన ప్రదేశం వంటి ఏ ఆధారంతోనూ ప్రజల మధ్య భేదం చూపడాన్ని రాజ్యాంగం నిషేధిస్తుంది. ఇది చట్టబద్ధమైన హక్కు.
- సౌభ్రాతృత్వం: ప్రజల మధ్య సోదర భావం. ఇది వ్యక్తి గౌరవాన్ని, దేశ ఐక్యత, సమగ్రతను కాపాడుతుంది. కులం, వర్గం, మతం, ప్రాంతం వంటి సామాజిక అంతరాలు, అసమానతలు తొలగించి అందరూ సోదరుల్లా కలిసి ఉండేలా రాజ్యాంగం అనేక చర్యలు తీసుకుంది.
- సంక్షేమ రాజ్యం: సామాజిక, ఆర్థిక న్యాయం ద్వారా ప్రజలందరి సంక్షేమాన్ని భారత రాజ్యం కోరుకుంటుంది.
విద్యలో ఈ విలువలు ఎలా కనిపిస్తాయి?
| విలువ | తరగతి గదిలో, విద్యా వ్యవస్థలో |
|---|---|
| సమానత్వం | కులం, మతం, లింగం, వైకల్యం చూడకుండా అందరికీ ప్రవేశం, సమాన అవకాశాలు |
| స్వేచ్ఛ | ఆలోచించే, ప్రశ్నించే, అభిప్రాయం చెప్పే స్వేచ్ఛ; నచ్చిన విద్య ఎంచుకునే అవకాశం |
| లౌకికవాదం | ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో మత బోధన లేకపోవడం; అన్ని మతాల పట్ల గౌరవం |
| సామాజిక న్యాయం | వెనుకబడిన వర్గాలు, బాలికలు, వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు ప్రత్యేక సహాయం, రిజర్వేషన్లు |
| సౌభ్రాతృత్వం | కలిసి నేర్చుకోవడం, సమ్మిళిత తరగతులు, జాతీయ సమైక్యత |
ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమా?
| కేసు | సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది |
|---|---|
| బెరుబారి కేసు (1960) | ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదు; కానీ రాజ్యాంగ కర్తల ఆలోచనలను తెరిచే తాళం చెవి లాంటిది |
| కేశవానంద భారతి వర్సెస్ కేరళ ప్రభుత్వం (1973) | ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమే. పార్లమెంట్ దాన్ని సవరించవచ్చు, కానీ రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపాన్ని, ప్రవేశికలోని మూల ఆశయాలను నాశనం చేయకూడదు |
పరీక్ష కోణం: సర్వసత్తాక, సామ్యవాద, లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర - ఈ వరుసలోనే ప్రవేశికలో వస్తాయి. "సామ్యవాద", "లౌకిక", "సమగ్రత" - 42వ సవరణ, 1976. స్వేచ్ఛ = ఆలోచన, భావ ప్రకటన, విశ్వాసం, ధర్మం, ఆరాధన; సమానత్వం = హోదా, అవకాశాలు; న్యాయం = సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ. కేశవానంద భారతి (1973) - ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగం.
మెమొరీ కోడ్: రాజ్య స్వరూపం "స-సా-లౌ-ప్ర-గ" - సర్వసత్తాక, సామ్యవాద, లౌకిక, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర. విలువలు "న్యా-స్వే-స-సౌ" - న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం. 42వ సవరణ చేర్చిన మూడు "సా-లౌ-స" - సామ్యవాద, లౌకిక, సమగ్రత.