కొఠారీ కమిషన్ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్య గురించి ఒక ప్రత్యేక భాగంలో చర్చించింది. ఆ రోజుల్లో వీరిని "హ్యాండికాప్డ్ పిల్లలు" అనేవారు. కమిషన్ ముఖ్య ప్రతిపాదనలు ఇవి:
1. మానవతతో పాటు ఉపయోగితా దృష్టి
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు విద్యను కేవలం మానవతా దృక్పథంతోనే కాకుండా ఉపయోగితా దృష్టితో కూడా అందించాలని చెప్పిన మొట్టమొదటి విద్యా కమిషన్ ఇదే.
- సరైన విద్య పిల్లలు తమ వైకల్యాన్ని చాలావరకు అధిగమించేలా చేస్తుంది. వారిని నైపుణ్యం ఉన్న మానవ వనరులుగా, ఉపయోగపడే పౌరులుగా తయారు చేస్తుంది.
- సామాజిక న్యాయం కూడా దీనినే కోరుతుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాలు చెప్పిన నిర్బంధ ఉచిత విద్య వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు కూడా వర్తిస్తుందని కమిషన్ గుర్తుచేసింది.
2. సామాజిక-సాంస్కృతిక పరిసరాలకు సర్దుబాటు
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యకు ప్రాథమిక లక్ష్యం: సాధారణ వ్యక్తుల అవసరాలకు తగ్గట్టు ఏర్పడిన సామాజిక-సాంస్కృతిక పరిసరాలతో వారు సర్దుబాటు చేసుకునేలా తయారు చేయడం.
3. సాధారణ విద్యా వ్యవస్థలో విడదీయలేని భాగం
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్య సాధారణ విద్యా వ్యవస్థలో విడదీయరాని భాగం కావాలి.
- తేడా బోధనా పద్ధతుల్లో, పిల్లవాడు సమాచారం గ్రహించే సాధనాల్లో మాత్రమే ఉంటుంది. విద్య విషయం, లక్ష్యాలు మారవు. ఇలాంటి విద్యనే స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ అని కమిషన్ పేర్కొంది.
- సాధారణ విద్యార్థులతో పాటు వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు కూడా చదువుకోగలిగేలా వివిధ బోధనా పద్ధతులు, వ్యూహాలు పెంపొందించాలి.
4. విద్యా వసతులు పెంచాలి
- అప్పటి విద్యా వసతులు ఏమాత్రం సరిపోవని కమిషన్ భావించింది. ముఖ్యంగా ఉపాధ్యాయులు, ఆర్థిక వనరుల కొరత ఉందని గుర్తించింది.
- దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, శారీరక (అస్థి సంబంధ) వైకల్యం, మానసిక మాంద్యం (నేటి పేరు మేధో వైకల్యం) - ఈ నాలుగు వర్గాల పిల్లలకు విద్యా వసతులు పెంచాలని చెప్పింది.
- దేశంలో ఈ నాలుగు వర్గాల పిల్లలు సుమారు 25 లక్షలు ఉంటారని అంచనా వేసింది:
| వర్గం | అంచనా వేసిన పిల్లల సంఖ్య |
|---|---|
| దృష్టి లోపం | 4 లక్షలు |
| వినికిడి లోపం | 3 లక్షలు |
| అస్థి సంబంధ వైకల్యం | 4 లక్షలు |
| మానసిక మాంద్యం | 14 లక్షలు |
| మొత్తం | 25 లక్షలు |
- 1986 నాటికి లక్ష్యం: దృష్టి, వినికిడి, అస్థి సంబంధ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో 15% మందికి, మానసిక మాంద్యం ఉన్నవారిలో 5% మందికి విద్య అందించాలి. అంటే వైకల్యం ఉన్న మొత్తం పిల్లల్లో సుమారు 10% మందికి.
5. ప్రతి జిల్లాలో ఒక మంచి సంస్థ
- ప్రతి జిల్లాలో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు విద్య అందించే కనీసం ఒక మంచి సంస్థ ఏర్పాటు చేయాలి.
6. రెండు రకాల కార్యక్రమాలు: ప్రత్యేక, సమగ్ర
వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసం రెండు కార్యక్రమాలను స్వీకరించాలని కమిషన్ ప్రతిపాదించింది:
| కార్యక్రమం | ఏం జరుగుతుంది |
|---|---|
| ప్రత్యేక పాఠశాలల కార్యక్రమం | వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పిల్లల నుంచి వేరు చేసి ప్రత్యేక సంస్థల్లో చదివిస్తారు |
| సమగ్ర (సంలీన) కార్యక్రమం | వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పిల్లలతో కలిపి ఒకే చోట, సహజంగా చదివిస్తారు |
- అప్పటి వరకు మన దేశంలో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు మాత్రమే ఉన్నాయి.
- సాధారణ పాఠశాలల్లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లలను కలపడం కష్టమే అయినా, సమగ్ర కార్యక్రమాలకే కమిషన్ ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. వీటి రెండు ప్రధాన లాభాలు: ఖర్చు తగ్గడం, వైకల్యం ఉన్న - లేని పిల్లల మధ్య పరస్పర అవగాహన పెరగడం.
- సాధ్యమైనంత ఎక్కువ మంది పిల్లలను సమగ్ర కార్యక్రమాల్లోకి తేవాలని, ఈ దిశలో ప్రయోగాలు వెంటనే మొదలుపెట్టాలని సూచించింది.
- పాక్షిక దృష్టి ఉన్నవారు, మాట లోపం ఉన్నవారు, అఫేసియా ఉన్నవారు, మెదడు గాయం ఉన్నవారు, భావోద్వేగ సమస్యలు ఉన్నవారి కోసం ప్రయోగాత్మకంగా కొన్ని కేంద్రాలు ప్రారంభించాలని కూడా చెప్పింది.
7. ఉపాధ్యాయ శిక్షణ
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు బోధించే ఉపాధ్యాయుల శిక్షణకు వసతులు కల్పించాలి.
- విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి 10:1 ఉండేలా ఉపాధ్యాయులను తయారు చేయాలి. ఈ లెక్కన దృష్టి, వినికిడి లోపం, మానసిక మాంద్యం ఉన్న పిల్లలకే సుమారు 16,500 మంది ఉపాధ్యాయులు అవసరం.
- ఉన్న శిక్షణ సంస్థలు సరిపోవు; వాటి సామర్థ్యం పెంచి, కొత్తవి స్థాపించాలి.
8. సంస్థల మధ్య సమన్వయం
- విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర సామాజిక సంక్షేమ బోర్డు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ మధ్య సమన్వయం పెరగాలి. రాష్ట్ర స్థాయిలో, స్థానికంగా కూడా ఇలాంటి సమన్వయం ఉండాలి.
9. పరిశోధనలు
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యపై తగినంత పరిశోధన జరగాలి. విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ పరిశోధనా కార్యక్రమాలు రూపొందించి నిధులు కేటాయించాలి.
- NCERT లో వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యపై ఒక ప్రత్యేక విభాగం (సెల్) ఏర్పాటు చేయాలి. ఇది దేశ విదేశాల్లో జరిగే పరిశోధనలను గమనిస్తూ, ఉపాధ్యాయులకు బోధనా సామగ్రి తయారు చేయాలి.
పరీక్ష కోణం: వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యను మానవతతో పాటు ఉపయోగితా దృష్టితో చూసిన మొదటి విద్యా కమిషన్ - కొఠారీ కమిషన్. ప్రతి జిల్లాలో ఒక మంచి సంస్థ. రెండు కార్యక్రమాలు - ప్రత్యేక, సమగ్ర; ప్రాధాన్యం సమగ్ర కార్యక్రమానికి. విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి 10:1. నాలుగు వర్గాలు - దృష్టి, వినికిడి, అస్థి సంబంధ, మానసిక మాంద్యం. NCERT లో ప్రత్యేక సెల్.
మెమొరీ కోడ్: "1 జిల్లా - 1 సంస్థ - 10 కి 1 టీచర్". 1986 లక్ష్యం "15 - 5 - 10": మూడు వర్గాలకు 15%, మానసిక మాంద్యానికి 5%, మొత్తం 10%. కార్యక్రమాలు "ప్ర-స, గెలుపు స" - ప్రత్యేకం, సమగ్రం; గెలిచింది సమగ్రం.