AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 2 / 12 · దృష్టి లోపం: విద్యాపరమైన ప్రభావాలు, బోధన

జ్ఞానాత్మక అభివృద్ధిపై ప్రభావం

పరిసరాలతో ఏ పరస్పర చర్య జరగాలన్నా సమాచారాన్ని సేకరించడం, దాచుకోవడం, తిరిగి తీసుకోవడం, వ్యవస్థీకరించడం అవసరం. చూపు లేకపోవడం ఈ ప్రక్రియను పరిమితం చేస్తుంది. అయితే ఈ లోటు ఎంతవరకు ఉంటుంది, వయసు, అనుభవం పెరిగే కొద్దీ ఎంత పూడుతుంది అనేది పియాజే సిద్ధాంతం ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

జీన్ పియాజే: సాంశీకరణం, అనుగుణ్యత

జీన్ పియాజే (1896-1980) ప్రకారం మేధో వికాసం రెండు ప్రక్రియల ద్వారా జరుగుతుంది:

పియాజే దశలు, అంధ పిల్లవాడు

దశవయసుఅంధ పిల్లవాడిపై ప్రభావం
ఇంద్రియ చలన దశ0-2 ఏళ్లుఈ దశలో అంధత్వం స్పష్టమైన ఆలస్యాలు తెస్తుంది - వస్తువుల కోసం చేయి చాపడం, వస్తు శాశ్వతత్వం, కదలడం ఆలస్యమవుతాయి; మామూలు శిశువు పరిసరాలతో చేసే పరస్పర చర్యలో ఎక్కువ భాగం చూపుపైనే ఆధారపడుతుందని స్టీఫెన్స్ (1972) గుర్తుచేశారు
పూర్వ భావనా దశ2-4 ఏళ్లుమానసిక చిత్రాలు ఇంద్రియ సమాచారంపై ఆధారపడతాయి; తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు ప్రత్యేక ప్రయత్నం చేయకపోతే ఆ సమాచారం తక్కువ, కాబట్టి ఈ దశను ఆలస్యంగా దాటుతాడు
సహజ జ్ఞాన దశ (ఇంట్యూటివ్)4-7 ఏళ్లుఆలోచన "ఇక్కడ, ఇప్పుడు" అనుభవాలపై ఆధారపడుతుంది; చూపు ఉన్న పిల్లవాడు ముద్రిత అక్షరాలు, రెండు కొలతల బొమ్మలు చూస్తాడు, అంధ పిల్లవాడు మూడు కొలతల ప్రపంచంలో ఉంటాడు (బ్రెయిలీ చదవడం కూడా మూడు కొలతల క్రియ); ఎక్కువ అనుభవం మాటల ద్వారానే అందుతుంది
మూర్త ప్రచాలక దశ7-11 ఏళ్లుమూర్త వస్తువులతో తర్కం; అనుభవాలు పరిమితమైతే తర్కం కూడా ప్రభావితం - ఇది అంధత్వం వల్ల కాదు, పరిమిత అనుభవం వల్ల
తార్కిక (అమూర్త) ప్రచాలక దశ11 ఏళ్లు పైబడివస్తువులు లేకుండానే మనసులో సమస్యలను ఊహించి పరిష్కరిస్తారు; అంధ పిల్లలు కూడా దాదాపు అదే వయసులో, అంతే సమర్థంగా మానసిక చిత్రాలు ఏర్పరచుకోగలరు (వాటి స్వభావం కొంత భిన్నంగా ఉన్నా)

(పూర్వ భావనా దశ, సహజ జ్ఞాన దశ కలిపి సాధారణంగా "పూర్వ ప్రచాలక దశ" అని పిలుస్తారు.)

ఇంద్రియ చలన దశలో 6 ఉప దశలు:

ఉప దశవయసుఏం జరుగుతుంది
ప్రతిచర్యలుపుట్టుక - 1 నెలప్రతిచర్యలే ప్రవర్తన; కొన్ని వస్తువులు చీకగలిగేవి, కొన్ని కావు అని తెలుసుకుంటాడు
ప్రాథమిక వలయ ప్రతిక్రియలు1-4 నెలలుతనకు ఆసక్తి, సంతృప్తి ఇచ్చే చర్యలను మళ్లీ మళ్లీ చేస్తాడు; అవి ఎక్కువగా తన శరీరంపైనే
ద్వితీయ వలయ ప్రతిక్రియలు4-8 నెలలుబయటి ప్రపంచంలో ఆసక్తికర ఫలితాలు ఇచ్చే చర్యలు; బయటి ప్రపంచం వైపు దృష్టి మొదలు
ద్వితీయ ప్రతిక్రియల సమన్వయం8-12 నెలలుఉద్దేశపూర్వకత మొదలు; ఒక లక్ష్యం కోసం ఒక సాధనం వాడతాడు
తృతీయ వలయ ప్రతిక్రియలు12-18 నెలలుప్రయత్నం-పొరపాటు పద్ధతిలో ప్రపంచంపై చురుకైన ప్రయోగాలు
ఆలోచన అంతర్గతం కావడం18-24 నెలలుమనసులోనే ఆలోచించడం మొదలవుతుంది

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 21 అక్టోబర్ 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 118

సాధారణంగా, ఈ వైకల్యం గల వారిలో ‘ప్రజ్ఞ’ సాధారణ పిల్లల ప్రజ్ఞతో సమానంగా ఉంటుంది.

  1. (1)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  2. (2)బుద్ధిమాంద్యత
  3. (3)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
  4. (4)దృష్టిలోపం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) దృష్టిలోపం

సాధారణంగా ఏ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల ప్రజ్ఞ (Intelligence) సాధారణ పిల్లలతో సమానంగా ఉంటుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

దృష్టి లోపం (Visual Impairment) కంటికి, దృష్టి నాడికి సంబంధించిన ఇంద్రియ వైకల్యం; ఇది మెదడు ఆలోచనా సామర్థ్యాన్ని తగ్గించదు. కాబట్టి దృష్టి లోపం ఉన్న చాలామంది పిల్లల ప్రజ్ఞ సాధారణంగానే ఉంటుంది. బ్రెయిలీ, Audio పుస్తకాలు, Computer లాంటి సాధనాలతో వీరు ఉన్నత చదువులు చదవగలరు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) దృష్టిలోపం.

బుద్ధిమాంద్యత (2) అంటేనే ప్రజ్ఞ సాధారణం కంటే తక్కువ (IQ 70 కంటే తక్కువ). డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (3) బుద్ధిమాంద్యతకు ఒక జన్యు కారణం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (1) ఉన్నవారిలో కొందరికి ప్రజ్ఞ సాధారణంగా ఉన్నా, మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల చాలామందికి బుద్ధిమాంద్యత కూడా తోడవుతుంది; కాబట్టి సాధారణంగా సమానం అని చెప్పలేం.

గుర్తుంచుకోండి: ఇంద్రియ లోపం (కన్ను, చెవి) ప్రజ్ఞను తగ్గించదు.

జ్ఞానాత్మక అభివృద్ధికి కీలకమైన అంశాలు

ప్రపంచాన్ని నిర్మించుకోవడం, వస్తు శాశ్వతత్వం

పరీక్ష కోణం: పియాజే - సాంశీకరణం (కొత్తదాన్ని ఉన్న చట్రంలో ఇమిడ్చడం: మామిడిని గుర్తించడం), అనుగుణ్యత (చట్రాన్నే మార్చుకోవడం: మామిడి పుల్లగానూ ఉంటుందని తెలుసుకోవడం). అంధ పిల్లవాడు ఒక దశను ఆలస్యంగా చేరవచ్చు, దాటవేయలేడు; మానసిక సామర్థ్య నాణ్యత మారదు - ప్రజ్ఞ సాధారణ పిల్లలతో సమానం. మూర్త ప్రచాలక దశలో తర్కం తగ్గితే కారణం పరిమిత అనుభవం, అంధత్వం కాదు. వర్బలిజం = అనుభవం లేని పదాల వాడకం. పరిరక్షణలో ఆలస్యం తాత్కాలికం. సృజనాత్మకతలో అంధులకు మాటల ధారాళత ఎక్కువ. 12 నెలలకు శబ్దం ఆధారంగా వస్తువును పట్టుకుంటాడు.

మెమొరీ కోడ్: పియాజే 5 దశలు "ఇం-పూ-స-మూ-తా" (ఇంపూ సమూతా) వయసులు "0-2-4-7-11" - "రెండు నాలుగుల ఏడు పదకొండు". అంధ పిల్లవాడికి సూత్రం "ఆలస్యం సరే, దాటవేత లేదు".

అంశం 2 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

పియాజే ప్రకారం తియ్యటి పండిన మామిడిపండ్లే తెలిసిన పిల్లవాడు పుల్లటి పచ్చి మామిడికాయను రుచి చూసి "మామిడి పుల్లగా కూడా ఉంటుంది" అని తన భావనను మార్చుకోవడం దేనికి ఉదాహరణ?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అనుగుణ్యత

కొత్త అనుభవానికి తగ్గట్టు ఉన్న మానసిక చట్రాన్నే మార్చుకోవడం అనుగుణ్యత (అకామడేషన్); ఇక్కడ మామిడి గురించి పిల్లవాడి భావనే మారింది.

చట్రాన్ని మార్చకుండా కొత్త అనుభవాన్ని అందులో ఇమిడ్చుకోవడం (కేవలం మామిడిని గుర్తుపట్టడం) సాంశీకరణం; వర్గీకరణ అంటే పోలికలతో సమూహాలు చేయడం; పరిరక్షణ అంటే ఆకారం మారినా గుణం మారదని తెలియడం.

ప్రశ్న 2 / 5

పియాజే ఇంద్రియ చలన దశలో "ఉద్దేశపూర్వకత" (ఒక లక్ష్యం కోసం సాధనం వాడటం) ఏ ఉప దశలో మొదలవుతుంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ద్వితీయ ప్రతిక్రియల సమన్వయం (8-12 నెలలు)

నాలుగో ఉప దశ అయిన ద్వితీయ ప్రతిక్రియల సమన్వయం (8-12 నెలలు) లో ఉద్దేశపూర్వకత మొదలవుతుంది; నిర్దిష్ట లక్ష్యం కోసం నిర్దిష్ట సాధనం వాడతాడు.

ప్రతిచర్యల దశలో ప్రతిచర్యలే ప్రవర్తన; ప్రాథమిక వలయ ప్రతిక్రియలు తన శరీరంపైనే; తృతీయ వలయ ప్రతిక్రియల్లో ప్రయత్నం-పొరపాటు ప్రయోగాలు.

ప్రశ్న 3 / 5

మూర్త ప్రచాలక దశలో అంధ పిల్లవాడి తర్కం తగ్గితే దానికి కారణం ఏమిటి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) పరిమిత అనుభవం

మూర్త ప్రచాలక దశలో అనుభవాల పరిధి, వైవిధ్యం పరిమితమైతే తర్కం ప్రభావితమవుతుంది; ఇది పరిమిత అనుభవం ఫలితం, అంధత్వం కాదు.

అంధత్వమే నేరుగా కారణం అనడం తప్పు; మెదడు దెబ్బ, వినికిడి లోపం ఇక్కడ చెప్పిన కారణాలు కావు.

ప్రశ్న 4 / 5

అంధ శిశువుకు వస్తు శాశ్వతత్వం ఏర్పడటం ఎందుకు కష్టం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) వస్తు శాశ్వతత్వానికి స్థిరమైన దృశ్య క్షేత్రం అవసరం; అంధ పిల్లవాడు శబ్దం ద్వారానే వస్తువును గుర్తిస్తాడు

వస్తు శాశ్వతత్వానికి స్థిరమైన దృశ్య క్షేత్రం కావాలి. అంధ పిల్లవాడు శబ్దం ఆధారంగానే వస్తువులను గుర్తిస్తాడు; శబ్దం ఆగితే ఆ వస్తువు లేనట్టే అనిపిస్తుంది.

అంధులకు జ్ఞాపకశక్తి ఉండదనడం తప్పు; అంధ శిశువులు చేతులు వాడతారు, కాకపోతే ఆలస్యంగా; వస్తు శాశ్వతత్వం భాష ద్వారా మాత్రమే రాదు.

ప్రశ్న 5 / 5

అంధ, చూపు ఉన్న పిల్లల విభిన్న ఆలోచన (డైవర్జెంట్ థింకింగ్) గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ప్రాథమిక తేడా లేదు; అంధులకు మాటల ధారాళత ఎక్కువ, చూపు ఉన్నవారు దృశ్య ప్రతిబింబాలు ఎక్కువ వాడతారు

విభిన్న ఆలోచనలో రెండు వర్గాల మధ్య ప్రాథమిక తేడా లేదు; అంధ పిల్లలు మాటల ధారాళత ఎక్కువగా, చూపు ఉన్న పిల్లలు దృశ్య ప్రతిబింబాలు ఎక్కువగా వాడతారు.

అంధులు వెనుకబడతారనడం, సృజనాత్మకత ఉండదనడం తప్పు; మాటల ధారాళత ఎక్కువ ఉండేది అంధులకే.