"అంధత్వం" అంటే చూసే జ్ఞానేంద్రియం దెబ్బతినడం. కానీ ప్రతి దేశంలో, ప్రతి కాలంలో ఈ పదం ఒక భావోద్వేగ అర్థాన్ని కూడా సంతరించుకుంది. ప్రతి సమాజం అంధుల సామర్థ్యాలు, పరిమితుల గురించి తనదైన చిత్రాన్ని ఏర్పరచుకుంది. తల్లిదండ్రులు, సమాజం వైఖరులు పిల్లవాడిపై పడినప్పుడు అంధత్వం కేవలం ఒక జ్ఞానేంద్రియ లోపంగా మిగలదు; దానికి మానసిక ఛాయలు కలిసి పిల్లవాడి స్వీయ భావన (సెల్ఫ్ కాన్సెప్ట్) మారిపోతుంది.
దృష్టి లోపం సాధారణ లక్షణాలు
దృష్టి లోపం ఎప్పుడు మొదలైంది (ప్రారంభ వయసు), ఎంత తీవ్రంగా ఉంది, ఇంకా వేరే వైకల్యాలు ఉన్నాయా అనే వాటిని బట్టి పిల్లవాడి అభ్యసనం ప్రభావితమవుతుంది. అందుకే తరగతి గది, వసతి, సామగ్రి, బోధనా వ్యూహాలు ప్రతి విద్యార్థి వ్యక్తిగత అవసరాలకు తగ్గట్టు ఉండాలి. ప్రతి విద్యార్థికి ఏ మాధ్యమం (బ్రెయిలీ, పెద్ద అక్షరాలు, శ్రవణ సామగ్రి) సరిపోతుందో ఉపాధ్యాయుడికి తెలిసి ఉండాలి.
దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లల్లో తరచూ కనిపించేవి:
- దృష్టి తీక్షణత, దృష్టి క్షేత్రం అసమానంగా ఉండటం
- ప్రకాశవంతమైన వెలుగుకు, మెరుపుకు (గ్లేర్) సున్నితత్వం
- దృష్టి క్షేత్రంలో చూపు లేని మచ్చలు (బ్లైండ్ స్పాట్స్)
- కొన్ని రంగులను గుర్తించడంలో ఇబ్బంది
- కళ్లు త్వరగా అలసిపోవడం, ఆందోళన
- పరిసరాల నుంచి యాదృచ్ఛికంగా (ఇన్సిడెంటల్గా) నేర్చుకునే సామర్థ్యం పరిమితం
- సామాజిక, చలన, భాషా, జ్ఞానాత్మక రంగాల్లో మామూలు అభ్యసనం ప్రభావితం
- పరిసరాలను అన్వేషించడానికి, ఇతరులతో మాట్లాడటం మొదలుపెట్టడానికి, వస్తువులను చేతుల్లోకి తీసుకోవడానికి ప్రేరణ తక్కువ
- చూపు ఉన్నవారితో దృశ్య అనుభవాలను పంచుకోవడంలో సమస్యలు
ప్రాథమిక ప్రభావం జ్ఞానాత్మకమైనదే
జ్ఞానేంద్రియాలు జ్ఞానానికి ద్వారాలు. మనిషి ఎక్కువగా వాడే జ్ఞానేంద్రియం కన్ను, కాబట్టి మన జ్ఞానం ఎక్కువగా దృశ్య అనుభవం నుంచే పెరుగుతుంది. అందుకే అంధత్వం ప్రాథమిక ప్రభావం జ్ఞానాత్మక (కాగ్నిటివ్) రంగంలోనే.
బెర్తోల్డ్ లోవెన్ఫెల్డ్: మూడు ప్రాథమిక పరిమితులు
అంధత్వం ప్రభావాలపై అత్యంత ఆమోదం పొందిన వివరణ బెర్తోల్డ్ లోవెన్ఫెల్డ్ ఇచ్చారు. ఆయన ప్రకారం అంధత్వం మూడు ప్రాథమిక పరిమితులను విధిస్తుంది:
| పరిమితి | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| 1. అనుభవాల పరిధి, వైవిధ్యంలో పరిమితి | పిల్లవాడికి అందే అనుభవాలు తగ్గుతాయి, ముక్కలు ముక్కలుగా అందుతాయి | చూపు ఉన్న పిల్లవాడు నారింజను చూసి, దాని దగ్గరకు పరిగెత్తి, తాకి, వాసన చూసి, తిని ఒకేసారి 5 రకాల అనుభవం పొందుతాడు; అంధ పిల్లవాడు చేతికి అందితేనే దాన్ని కనుక్కోగలడు |
| 2. ఒకచోటి నుంచి మరోచోటికి వెళ్లే సామర్థ్యంలో పరిమితి | కదలిక తగ్గి, కూర్చునే ఉండే జీవితం | భయం వల్ల, పరిసర సమాచారాన్ని వాడే నైపుణ్యం లేక ఒకేచోట కూర్చుండిపోవడం; కొత్త, విశాలమైన స్థలాల్లో దిశ తెలియకపోవడం, అడ్డంకులు తగిలి గాయపడే ప్రమాదం |
| 3. పరిసరాలపై, వాటికి సంబంధించి తనపై నియంత్రణలో పరిమితి | తానెక్కడున్నాడో, ఎవరితో మాట్లాడుతున్నాడో తెలియకపోవడం | చిన్న గదిలో గట్టిగా మాట్లాడటం, ఖాళీ కుర్చీ వైపు లేదా మూలకు తిరిగి మాట్లాడటం; తల్లి ముఖ కవళికలు చదవలేకపోవడం, కంటి సంబంధం లేకపోవడం |
- తల్లి ముఖం చూసి ఆమె సంతోషంగా ఉందో లేదో తెలుసుకోలేకపోతే, పిల్లవాడికి మంచి ప్రవర్తనకు అందే బలమైన బహుమతి (తల్లిదండ్రుల ఆమోదం) దొరకదు.
- ఇతరులు "పిచ్చివాడు" అనుకునే ఈ ప్రవర్తనలు నిజానికి అంధుడికి ఉన్న ప్రతికూలతను చూపుతాయి, అంతే.
ఈ పరిమితుల నుంచి లోవెన్ఫెల్డ్ మూడు అర్థాలు చెప్పారు:
| కోణం | అర్థం |
|---|---|
| సామాజిక | దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి అనుభవాలు ఉంటాయి; కానీ చూపు ఉన్నవారితో పోలిస్తే పరిమితం. "చూపు పోవడం" అంటే "అనుభవం పోవడం" కాదు |
| మానసిక | అంధత్వం అంటే "జీవితం పోవడం" కాదు; ప్రాథమిక అవసరాల విషయంలో అంధులకు, చూపు ఉన్నవారికి మధ్య తేడాల కంటే పోలికలే ఎక్కువ |
| విద్యాపరమైన | అంధత్వం వల్ల తగ్గిన అనుభవాలను సరైన శిక్షణతో అధిగమించవచ్చు |
ఈ మూడు అడ్డంకులే అంధ పిల్లవాడికి స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ఏర్పాట్లను కోరుతాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
'లోవెన్ఫెల్డ్' ప్రకారం ఒక వ్యక్తిపై దృష్టిలోపం ఇన్ని విధాలుగా ప్రభావం చూపుతుంది.
- (1)రెండు
- (2)మూడు
- (3)నాలుగు
- (4)ఆరు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) మూడు
దృష్టి లోపం ఒక వ్యక్తి జీవితంపై ఎన్ని రకాలుగా ప్రభావం చూపుతుందని లోవెన్ఫెల్డ్ (Lowenfeld) చెప్పాడో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
లోవెన్ఫెల్డ్ ప్రకారం అంధత్వం మూడు ప్రాథమిక పరిమితులు తెస్తుంది. ఒకటి, అనుభవాల పరిధి, వైవిధ్యం తగ్గిపోవడం: కంటితో చూసి తెలుసుకునే ఎన్నో విషయాలు అందవు. రెండు, ఒకచోటు నుంచి మరోచోటుకు స్వేచ్ఛగా వెళ్లే సామర్థ్యం తగ్గడం (చలనశీలత). మూడు, పరిసరాలతో సంబంధం, తనను తాను పరిసరాల్లో నియంత్రించుకోవడం కష్టం కావడం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2).
రెండు, నాలుగు, ఆరు అనే సంఖ్యలు లోవెన్ఫెల్డ్ చెప్పిన పరిమితులతో సరిపోవు. కాబట్టి (1), (3), (4) సరికావు. ఈ మూడు పరిమితుల వల్లే దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలకు మూర్త అనుభవాలు, ఓరియంటేషన్-మొబిలిటీ (O&M) శిక్షణ, దైనందిన జీవన నైపుణ్యాల శిక్షణ అవసరం.
గుర్తుంచుకోండి: లోవెన్ఫెల్డ్ 3 పరిమితులు: అనుభవం, చలనం, పరిసరాలతో సంబంధం.
జ్ఞానేంద్రియాల పాత్ర: చూపు, స్పర్శ, వినికిడి
- మనిషికి అందే జ్ఞానం, అనుభవాల్లో అధిక భాగం కళ్ల ద్వారానే వస్తుంది (ప్రచారంలో ఉన్న ఒక అంచనా ప్రకారం సుమారు 80-85%). మనుషులు, ప్రదేశాలు, ప్రక్రియల గురించి సమాచారం పొందే ప్రధాన మార్గం చూపు. అందుకే అంధ పిల్లవాడు సహజంగానే అనుభవాల లేమికి గురవుతాడు.
- చూపు శబ్దం కంటే చాలా ఎక్కువ నిరంతరంగా సమాచారం ఇస్తుంది. స్పర్శ కూడా నిరంతరంగా ఉండవచ్చు, కానీ దాని పరిధి చాలా చిన్నది. ఇది వస్తు శాశ్వతత్వం (ఆబ్జెక్ట్ పర్మనెన్స్), పరిరక్షణ (కన్జర్వేషన్) భావనల అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
- విస్తృత అనుభవాలను సంఘటితం చేసే సామర్థ్యం స్పర్శ, శబ్దం కంటే చూపులోనే ఎక్కువ; వివరంగా సమాచారం ఇచ్చేది కూడా చూపే.
- చూపు సమగ్ర (హోలిస్టిక్) జ్ఞానేంద్రియం - ఒక్క చూపులో మొత్తం సమాచారం ఇస్తుంది. స్పర్శ విశ్లేషణాత్మక (అనలిటికల్) జ్ఞానేంద్రియం - భాగం భాగంగా సమాచారం ఇస్తుంది. ఏనుగును తడిమి ఒక్కొక్కరు ఒక్కోలా వర్ణించిన అంధుల బృందం కథ ఇదే చెబుతుంది.
- అందుకే అంధ పిల్లవాడి మనసులో ఒక వస్తువు సరైన చిత్రం ఏర్పడాలంటే, అతను మొత్తం చిత్రాన్ని తనలో కలుపుకునే వరకు (ఏకీకృత అనుభవం వచ్చే వరకు) ఆ వస్తువును భాగం భాగంగా చూపించాలి.
- వేడి-చల్లదనం, మెత్తదనం-గట్టిదనం, బరువు-తేలిక వంటి గుణాలను స్పర్శ ద్వారానే తెలుసుకుంటారు.
- పూర్తిగా అంధుడైన పిల్లవాడు ఎక్కువగా మాటల ద్వారా అందే సమాచారంపై ఆధారపడతాడు. మాటలు అనుభవంలో ఖాళీలు వదలవచ్చు; ఆ ఖాళీలు నింపడానికి ఉపాధ్యాయుడు ప్రత్యేక శ్రమ తీసుకోవాలి.
- అంధ పిల్లవాడు ముక్కలు ముక్కలుగా నేర్చుకుంటాడు. ఆ ముక్కలను కలిపి ఒక భావన ఏర్పరచుకోవడానికి అతనికి సమయం కావాలి. ఆ భావన మనదానిలా సరిగ్గా ఉండదు, కానీ మనం మాట్లాడుకోగలిగేంత దగ్గరగా ఉంటుంది.
- అతని అనుభవ పరిధిని ఉపాధ్యాయుడు లేదా తల్లిదండ్రులు ఇచ్చే అదనపు స్పర్శ, శ్రవణ అనుభవాల ద్వారానే పెంచగలం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
వేడి లేదా చల్లని స్థితిని, మెత్తగా లేదా గట్టిగా, బరువుగా లేదా తేలికగా ఉండే గుణాలను గుర్తించుటను ఈ జ్ఞానం ద్వారా తెలుసుకుంటారు
- (1)శ్రవణం
- (2)స్పర్శ
- (3)దృష్టి
- (4)ఘ్రాణం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) స్పర్శ
వేడి-చల్లదనం, మెత్తదనం-గట్టిదనం, బరువు-తేలిక అనే గుణాలను ఏ ఇంద్రియం ద్వారా తెలుసుకుంటామో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చర్మం ద్వారా కలిగే జ్ఞానమే స్పర్శ (Tactile sense). చర్మంలోని గ్రాహకాలు ఉష్ణోగ్రత, ఒత్తిడి, ఉపరితలం (నునుపు, గరుకు), గట్టిదనాన్ని గుర్తిస్తాయి. వస్తువును చేతిలో పట్టుకున్నప్పుడు దాని బరువు కూడా తెలుస్తుంది. దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలకు ఇంద్రియ శిక్షణలో (Sensory Training) ఈ స్పర్శ నైపుణ్యాన్ని ప్రత్యేకంగా పెంచుతారు; Braille చదవడానికి కూడా ఇదే ఆధారం.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2) స్పర్శ.
శ్రవణం (1) శబ్దాలను, దృష్టి (3) రంగు, ఆకారం, పరిమాణాన్ని, ఘ్రాణం (4) వాసనను గుర్తిస్తాయి. చూపుతో ఒక వస్తువు గట్టిదా మెత్తదా అని ఊహించగలం, కానీ వేడి, బరువు వంటి గుణాలను కచ్చితంగా తెలుసుకోలేం.
గుర్తుంచుకోండి: వేడి/చల్ల, మెత్త/గట్టి, బరువు/తేలిక → స్పర్శ (Tactile).
పరీక్ష కోణం: అంధత్వం ప్రాథమిక ప్రభావం జ్ఞానాత్మకం. లోవెన్ఫెల్డ్ - మూడు పరిమితులు: అనుభవాల పరిధి, వైవిధ్యం; తిరిగే సామర్థ్యం; పరిసరాలపై, తనపై నియంత్రణ. చూపు సమగ్ర జ్ఞానేంద్రియం, స్పర్శ విశ్లేషణాత్మకం. అంధ పిల్లవాడు ముక్కలుగా నేర్చుకుంటాడు; మాటల సమాచారంపై ఎక్కువ ఆధారపడతాడు. వేడి-చల్లదనం, గట్టి-మెత్తదనం, బరువు - స్పర్శతో.
మెమొరీ కోడ్: లోవెన్ఫెల్డ్ మూడు పరిమితులు "అ-తి-ని" (అతిని): అనుభవాలు, తిరగడం, నియంత్రణ - "అంధత్వం అతిని కట్టేస్తుంది". చూపు - స్పర్శ తేడా: "చూపు = ఫోటో, స్పర్శ = పజిల్" (చూపు మొత్తం ఒకేసారి; స్పర్శ ముక్కలు కలపాలి).