ప్రాథమిక పరిమితులతో పాటు, దృష్టి లోపం వ్యక్తి అభివృద్ధిలోని దాదాపు అన్ని రంగాలపై ద్వితీయ ప్రభావాలు చూపుతుంది: జ్ఞాన (ఇంద్రియ) అభివృద్ధి, చలన అభివృద్ధి (చేతులు, శరీరం), స్వీయ భావన, జ్ఞానాత్మక అభివృద్ధి (ప్రపంచ నిర్మాణం, వస్తు శాశ్వతత్వం, కారణ సంబంధాలు, స్థిరత్వం, వర్గీకరణ), సామాజిక అభివృద్ధి (సంబంధాలు, స్వయం సహాయం), భాషా అభివృద్ధి (అనుకరణ, భాష వాడకం, వ్యక్తిగత సర్వనామం), అనుభవాలు.
చలన అభివృద్ధి: చేతులు
- చేతులే ప్రధాన గ్రహణ అవయవం. కానీ అంధ శిశువులో చేతుల క్రియాత్మక వాడకం ఆలస్యం కావచ్చు.
- సుమారు 5 నెలల అంధ శిశువు చేతులు పిడికిలి బిగించి భుజం ఎత్తులో ఉంటాయి. అదే వయసులో చూపు ఉన్న శిశువు ఒక వస్తువును ఒక చేతి నుంచి మరో చేతికి మార్చుకుంటాడు.
- చేతుల వాడకంలో ఆలస్యం వల్ల చలన, చక్కటి వేళ్ల (సూక్ష్మ చలన) నైపుణ్యాలు ఆలస్యమవుతాయి.
- చూపు ఉన్నవారిలో కంటి-చేతి సమన్వయం ఉంటే, దృష్టి లోపం ఉన్న శిశువులో దానికి బదులుగా చెవి-చేతి సమన్వయం అభివృద్ధి చేయాలి.
చలన అభివృద్ధి: శరీరం
- అంధ శిశువు అదే వయసు చూపు ఉన్న శిశువుతో సమానంగా తన భంగిమను నియంత్రించుకోగలడు. కానీ కదలడానికి స్వయంగా ప్రేరణ రావడం చాలా అవసరం - అది ఉంటేనే చేతులు వాడటం, కూర్చునే స్థానం గుర్తించడం, నిటారుగా నిలబడటం, ఒంటరిగా నడవడం సాధ్యమవుతాయి.
- 12 నెలల అంధ శిశువు శబ్దాన్ని గ్రహిస్తాడు, కానీ దాని కోసం చేతులు, మోకాళ్లపై పాకి వెళ్లడు. కదలికకు ప్రేరణ లేకపోవడం నిష్క్రియత్వం, స్వయం ఉత్తేజక అలవాట్లు (బ్లైండిజమ్స్ - ఊగడం, కళ్లు నలుపుకోవడం), నిష్క్రియ ప్రవర్తనను పెంచుతుంది.
స్వీయ భావన, అన్వేషణ భయం
- అంధ శిశువు తన చుట్టూ ఉన్న పరిసరాల గురించి చూపు ఉన్న వ్యక్తిపై ఆధారపడి తెలుసుకుంటాడు. పరిసరాలపై నియంత్రణ తగ్గి, తన అంతర్గత ప్రపంచాన్ని మాత్రమే నియంత్రించగలడు; ఆ ప్రపంచంలోకి ముడుచుకుపోతాడు. ఇది సామాజిక పరస్పర చర్య అవసరాన్ని తగ్గిస్తుంది; బయట క్లిష్టమైన ప్రపంచం ఉందని అతను గ్రహించలేడు.
- వ్యక్తిగత సర్వనామం "నేను": పిల్లవాడు తనను తాను పరిసరాల నుంచి వేరుగా చూసుకున్నప్పుడే ఇది అభివృద్ధి చెందుతుంది. అంధ పిల్లల్లో స్వీయ భావన ఆలస్యమవుతుంది; తనను సూచించడానికి తరచూ తన సొంత పేరును లేదా రెండో, మూడో పురుష సర్వనామాలను వాడతారు.
- అన్వేషణ భయం: ప్రయోజనం లేక, ప్రోత్సాహం లేక అంధులు అన్వేషణకు భయపడతారు. అందువల్ల పరిసరాల గురించి స్థిరమైన, స్పష్టమైన భావన ఏర్పడదు.
సామాజిక అభివృద్ధి
- సంబంధాలు: చూపు ఉన్న పిల్లల్లో శిశువు-తల్లి మధ్య చిరునవ్వే అనుబంధానికి, గుర్తింపుకు, సంభాషణకు ఆరంభం. అంధ శిశువులు కూడా మొదట్లో, సుమారు 2 నెలల్లో, తల్లి గొంతు గుర్తించి చిరునవ్వు నవ్వుతారు.
- తర్వాతి సంవత్సరాల్లో సహచరులతో ఆటలు, నాటకాల్లో ఆసక్తి, వ్యక్తీకరణ తక్కువగా అభివృద్ధి చెందవచ్చు. సమవయస్కులు వారిని తిరస్కరించవచ్చు, వివక్ష చూపవచ్చు.
- స్వయం సహాయం: మామూలు పిల్లలు ఇతరులను చూసి పళ్లు తోముకోవడం వంటి స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు నేర్చుకుంటారు. అంధ పిల్లలు అలా చూసి నేర్చుకోలేరు; ఇతరుల అసహనం వల్ల తిరస్కారానికి గురవుతారు. దృశ్య ఆధారాలు, పరిశీలన లేనందువల్ల రోజువారీ పనులు నేర్చుకోవడం కష్టం, ఆలస్యం.
భాషా అభివృద్ధి
- అనుకరణ: భాష ఎక్కువగా దృశ్య ఆధారాలతో అనుకరణ ద్వారా వస్తుంది. అంధులకు ఇది సాధ్యం కాదు; కానీ సరైన, క్రమబద్ధమైన సూచనల ద్వారా భాషను పెంపొందించవచ్చు.
- భాష వాడకం: అంధ పిల్లలు భాషను ప్రధానంగా తమ తక్షణ అవసరాలు తీర్చుకోవడానికి లేదా ప్రస్తుతం చేస్తున్న పనిని వివరించడానికి వాడతారు. విశేషణాలు తక్కువగా వాడతారు. పదబంధాలు, వాక్యాలను జ్ఞాపకంలో దాచుకుని, సందర్భం లేకుండా తిరిగి పలుకుతారు. మాట్లాడేవారు ఉద్దేశించిన అర్థాన్ని పూర్తిగా గ్రహించకపోవచ్చు. అంధ పిల్లల తొలి భాష వారి పెరుగుతున్న ప్రపంచ జ్ఞానాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
ప్రాథమిక, ద్వితీయ ప్రభావాలు: ప్రారంభ వయసు ముఖ్యం
- కొన్ని ప్రభావాలు శాశ్వతం కావు; కొన్ని పద్ధతులు నేర్చుకుంటే తగ్గుతాయి. ఉదా: కొత్త ప్రదేశంలో, కొత్త వస్తువులతో అంధుడు ఇబ్బంది పడతాడు; కానీ అన్వేషణ, వివరణ (వర్బలిజం లేకుండా) ద్వారా సరైన పరిచయం ఇస్తే తన పని తానే చేసుకోగలడు, అప్పుడిక ప్రతిబంధకం ఉండదు.
- దృష్టి లోపం ప్రారంభమైన వయసు ప్రభావాలు ప్రాథమికమా, ద్వితీయమా అనేది నిర్ణయిస్తుంది. పుట్టుకతో అంధులైనవారికి (జన్మతః), తర్వాతి వయసులో అంధులైనవారికి భావనల నిర్మాణం వేరుగా ఉంటుంది. తర్వాత అంధులైనవారిలో దృశ్య జ్ఞాపకం ఉంటుంది కాబట్టి ప్రభావాలు ద్వితీయమవుతాయి.
- మిగులు దృష్టి (రెసిడ్యువల్ విజన్) ఎంత ఉంది అనేది కూడా ముఖ్యం - ఎక్కువ మిగులు దృష్టి ఉంటే ప్రభావాలు ద్వితీయ స్థాయికి తగ్గుతాయి.
- దిశా జ్ఞానం, చలనశీలత (O&M), TLM లేదా నిజమైన వస్తువులతో భావనల నిర్మాణం, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు, ఇంటి నిర్వహణ, వ్యక్తిగత నిర్వహణ, చదువు సామగ్రి అమరిక, సహాయక పరికరాల శిక్షణ, సాధన ప్రతిబంధక స్థితిని తగ్గిస్తాయి. శాస్త్రం, సమాచార సాంకేతికత పెరిగే కొద్దీ ప్రాథమిక ప్రభావాలు క్రమంగా ద్వితీయమవుతున్నాయి.
మాస్లో అవసరాల సోపానక్రమం, దృష్టి లోపం
మాస్లో అవసరాల సోపానక్రమం ఒక పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది - కింద ప్రాథమిక అవసరాలు, పైన స్వీయ వాస్తవికత. కింది అవసరం తీరితేనే వ్యక్తి పై అవసరం కోసం ప్రయత్నిస్తాడు. దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లవాడికి:
| స్థాయి | అవసరం | దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లవాడికి అర్థం |
|---|---|---|
| 1 (అడుగు) | శారీరక అవసరాలు | ఆహారం, ఆక్సిజన్ వంటి బతకడానికి కావాల్సిన భౌతిక అవసరాలు |
| 2 | భద్రత | ప్రాథమిక అవసరాలు తీరాక భద్రత కోరతాడు; అంధుడు తనను తాను రక్షించుకోవడం నేర్చుకుంటాడు |
| 3 | ప్రేమ, చెందడం | ప్రేమ, ఆదరణ నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి; అంధ విద్యార్థి ఉపాధ్యాయుడి నుంచి నమ్మకం పెంచుకుంటాడు |
| 4 | ఆత్మగౌరవం | ప్రేమ, ఆదరణ అనుభవిస్తే స్వయంగా విశ్వాసం పెంచుకుంటాడు; ఇతరుల ద్వారా తన సామర్థ్యం తెలుసుకుంటాడు |
| 5 (శిఖరం) | స్వీయ వాస్తవికత | అన్ని అవసరాలు తీరితే స్వతంత్రంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో, అర్థవంతంగా పనిచేస్తాడు |
పరీక్ష కోణం: 5 నెలల అంధ శిశువు చేతులు భుజం ఎత్తులో; కంటి-చేతి సమన్వయానికి బదులు చెవి-చేతి సమన్వయం. కదలిక ప్రేరణ లేకపోవడం - నిష్క్రియత్వం, బ్లైండిజమ్స్. 2 నెలలకు తల్లి గొంతుకు చిరునవ్వు. "నేను" సర్వనామం ఆలస్యం - సొంత పేరు లేదా మూడో పురుషం వాడతారు. అంధ పిల్లలు విశేషణాలు తక్కువ వాడతారు. ప్రారంభ వయసు, మిగులు దృష్టి ప్రభావాల తీవ్రతను నిర్ణయిస్తాయి. మాస్లో - శారీరక, భద్రత, ప్రేమ, ఆత్మగౌరవం, స్వీయ వాస్తవికత.
మెమొరీ కోడ్: అంధ శిశువు మైలురాళ్లు "2 - 5 - 12": 2 నెలలు - తల్లి గొంతుకు నవ్వు, 5 నెలలు - చేతులు భుజం ఎత్తులో, 12 నెలలు - శబ్దంతో వస్తువును పట్టుకోవడం. మాస్లో క్రమం "శా-భ-ప్రే-ఆ-స్వీ" - "శాలలో భయం పోయి ప్రేమ దొరికితే ఆత్మగౌరవంతో స్వీయ వాస్తవికత".