అంధత్వం వల్ల వ్యక్తికి వచ్చే లోటును సమాజం ఉన్నది ఉన్నట్టుగా, నిష్పాక్షికంగా చూడదు. సమాజం స్పందన దాని సంప్రదాయాలు, సంస్కృతి, నమ్మకాలను బట్టి మారుతుంది.
సమాజం వైఖరుల్లో మార్పు
| దశ | సమాజం వైఖరి |
|---|---|
| ప్రాచీన కాలం | వైకల్యం ఉన్నవారిని చంపేసే ఆచారాలు కూడా ఉండేవి |
| దయ / దాన దశ | సమాజం యుద్ధ రాజ్యం నుంచి సంక్షేమ రాజ్యం వైపు మారడంతో అంధులను "చూసుకోవాల్సిన" వారిగా, కానీ సమాన స్థాయిలో కాకుండా దానంపై బతికేవారిగా చూశారు; దీని వెనుక మత విశ్వాసాలు కూడా ఉన్నాయి |
| నేటి దశ | సమానత్వం, సోదరభావం సూత్రాలు; "వైకల్యం ఉన్నవారితో సహా అందరికీ సమాన అవకాశాలు" నినాదం |
మూస భావనలు (స్టీరియోటైప్స్)
- మనోవైజ్ఞానికులు వ్యక్తిగత భేదాల గురించి మాట్లాడినా, మనుషులుగా మనం సాధారణీకరిస్తాం. అంధుడు బిచ్చమెత్తుకుని మాత్రమే బతకగలడని, అంధత్వం అంటే తక్కువ జీవన ప్రమాణం అని సమాజం భావిస్తుంది.
- మరో అపోహ: అంధులకు సంగీత ప్రతిభ, అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తి వంటి ప్రత్యేక ప్రతిభలు సహజంగా ఉంటాయని. "మిగతా వైకల్యాల కంటే దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి ఎక్కువ జ్ఞాపకశక్తి ఉంటుందని అంటారు" అనేది సమాజంలో ఉన్న ప్రసిద్ధ నమ్మకం. నిజానికి ఇది పుట్టుకతో వచ్చే వరం కాదు; చూపు లేనందున వినికిడి, స్పర్శ, జ్ఞాపకంపై ఎక్కువ ఆధారపడి సాధన చేయడం వల్ల ఈ నైపుణ్యాలు పదునెక్కుతాయి. అందరు అంధులకూ ఇలాంటి ప్రతిభలు ఉండవు.
- ఈ మూస భావనలు అంధులతో ప్రవర్తించే తీరులోనూ కనిపిస్తాయి: వారికి అవకాశాలు నిరాకరిస్తాం, వారి నుంచి ఆశించేది తగ్గిస్తాం. అలా మనమే లోపాన్ని (ఇంపెయిర్మెంట్) వైకల్యంగా (డిసెబిలిటీ), ఆపై ప్రతిబంధకంగా (హ్యాండిక్యాప్) మార్చేస్తాం.
- చూపు ఉన్నవారు అంధులపై జాలి చూపడానికి ప్రధాన కారణం - అంధుల బలాలను వారు అర్థం చేసుకోలేకపోవడం.
- సమాజం పిల్లవాడిపై తన సాధారణ వైఖరి ద్వారానే కాకుండా, పిల్లవాడికి దగ్గరగా ఉండే పొరుగువారు, తల్లిదండ్రులు, సహచరుల వైఖరి, ప్రవర్తన ద్వారా కూడా ప్రభావం చూపుతుంది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
సాధారణంగా మిగతా వైకల్యాల కంటే ఈ వైకల్యం గల వారికి ఎక్కువ జ్ఞాపకశక్తి ఉంటుందంటారు.
- (1)ఆటిజం
- (2)వినికిడిలోపం
- (3)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (4)దృష్టిలోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) దృష్టిలోపం
సాధారణంగా ఏ వైకల్యం ఉన్నవారికి జ్ఞాపకశక్తి ఎక్కువగా ఉంటుందని చెబుతారో అడిగారు.
దృష్టి లోపం ఉన్నవారు చూసి, రాసుకుని, మళ్ళీ చదువుకునే అవకాశం తక్కువ. వినడం ద్వారా నేర్చుకున్న విషయాన్ని, దారులు, వ్యక్తుల గొంతులు, ఫోన్ నంబర్లు వంటివి గుర్తుపెట్టుకోవాల్సి వస్తుంది. నిరంతర అభ్యాసం వల్ల వారి శ్రవణ జ్ఞాపకశక్తి (Auditory Memory) బాగా పెరుగుతుంది. అందుకే సాధారణంగా దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి జ్ఞాపకశక్తి ఎక్కువ అంటారు. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) దృష్టిలోపం.
ఆటిజం ఉన్న కొందరిలో ప్రత్యేక విషయాల్లో అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తి కనిపిస్తుంది, కానీ అది అందరిలో కాదు; ఇక్కడ చాలామంది (1) ఎంచుకుంటారు. వినికిడి లోపం ఉన్నవారు దృశ్యంపై ఆధారపడతారు, జ్ఞాపకశక్తి ప్రత్యేకంగా ఎక్కువ అని చెప్పరు. సెరిబ్రల్ పాల్సీ చలన లోపం; చాలామందిలో అభ్యసన సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు. అందుకే (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి లోపం → వినికిడి, జ్ఞాపకశక్తిపై ఎక్కువ ఆధారం.
వీరికి మిగతా వారి కంటే ఎక్కువ జ్ఞాపక శక్తి ఉంటుందని అంటారు.
- (1)ఆటిజం
- (2)థలసేమియా
- (3)దృష్టిలోపం
- (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) దృష్టిలోపం
సాధారణంగా ఎవరికి మిగతావారి కంటే ఎక్కువ జ్ఞాపకశక్తి ఉంటుందని అంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది. "అంటారు" (It is usually said) అనే మాటను గమనించండి.
దృష్టి లోపం ఉన్నవారు చూసి రాసుకోలేరు, మళ్లీ చూసుకోలేరు. అందుకే విన్న విషయాలను, దారులను, వస్తువులు ఉన్న చోట్లను, ఫోన్ నంబర్లను జ్ఞాపకంలో ఉంచుకుంటారు. నిరంతరం ఇలా వాడటం వల్ల వారి శ్రవణ జ్ఞాపకశక్తి (Auditory memory) బాగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. దీనినే పరిహార నైపుణ్యం (Compensation) అంటారు; అందుకే "వీరికి జ్ఞాపకశక్తి ఎక్కువ" అని సాధారణంగా అంటారు.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) దృష్టిలోపం.
ఆటిజం (1) ఉన్న కొంతమందికి కొన్ని విషయాల్లో అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తి (Savant skills) ఉంటుంది, కానీ అది అందరికీ వర్తించదు; సాధారణ మాటగా అనేది దృష్టిలోపం గురించే. థలసేమియా (2) రక్త వ్యాధి; జ్ఞాపకశక్తికి సంబంధం లేదు. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) చలన సమస్య; దానికి ఎక్కువ జ్ఞాపకశక్తి అనే లక్షణం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: చూడలేనివారు గుర్తుంచుకుంటారు → దృష్టిలోపం ఉన్నవారికి మంచి జ్ఞాపకశక్తి.
తల్లిదండ్రుల ప్రతిస్పందన
అంధ శిశువు పుట్టినప్పుడు సామాజిక, వ్యక్తిగత, మానసిక కారణాలతో తల్లిదండ్రులు దిక్కుతోచని స్థితికి వస్తారు. వారి స్పందనలు నిర్లక్ష్యం నుంచి అతి రక్షణ వరకు ఒక పరిధిలో ఉంటాయి.
| స్పందన | ఎలా ఉంటుంది | ఫలితం |
|---|---|---|
| నిర్లక్ష్యం | అంధుడు సమాజంలో చురుకైన సభ్యుడు కాలేడని, ఈ బిడ్డ తమ పాపఫలం అని భావించి పిల్లవాడిని పట్టించుకోకపోవడం | "ఆశించినట్టే జరిగే జోస్యం" (సెల్ఫ్ ఫుల్ఫిల్లింగ్ ప్రాఫెసీ) నిజమై, పిల్లవాడు సామాజికంగా, ఆర్థికంగా ఏమీ ఇవ్వలేని వ్యక్తిగా పెరుగుతాడు; వ్యక్తిత్వ సమస్యలు, అవాంఛిత ప్రవర్తన |
| అతి రక్షణ | భద్రత గురించి భయంతో అన్నీ తామే చేసిపెట్టడం | సమాజం సహజంగా కోరే బాధ్యతలు, అంచనాలు అన్నీ పిల్లవాడికి దూరమవుతాయి; స్వతంత్రత పోతుంది. అతి రక్షణ నిర్లక్ష్యం కంటే ప్రమాదకరం |
| అసంగత ప్రవర్తన (డిస్క్రెపెంట్ బిహేవియర్) | పైకి పూర్తిగా అంగీకరించినట్టు నటించడం, లోపల తిరస్కరించడం | పిల్లవాడిని మోసం చేస్తుంది, మానసికంగా గాయపరుస్తుంది; పెరుగుదల, సంబంధాలు, స్వీయ భావనను దెబ్బతీస్తుంది |
- అసంగత ప్రవర్తన = ఒక వ్యక్తి చెప్పేదానికి, చేసే/అనుభవించే దానికి మధ్య ఉన్న అంతరం. సమాజం ఆమోదించేదే మాట్లాడతాం; నిజమైన భావాలు బయటపెట్టం.
- బహిరంగ తిరస్కారం (ఓవర్ట్) ను ఎదుర్కోవచ్చు; కానీ రహస్య తిరస్కారం (కోవర్ట్) మరింత హాని చేస్తుంది.
- తల్లిదండ్రులు అతిగా రక్షించడానికి ముఖ్య కారణం పిల్లల భద్రతపై భయం.
మానసిక-సామాజిక ప్రభావాలు
- అంధ పిల్లవాడి మానసిక-సామాజిక అభివృద్ధిని దెబ్బతీసేది అంధత్వం కంటే ఎక్కువగా, తల్లిదండ్రులు, సమాజానికి అంధత్వంపై ఉన్న భావోద్వేగ ఛాయలు.
- పిల్లలు తమ తల్లిదండ్రులు, తమ చుట్టూ ఉన్న ముఖ్యమైన వ్యక్తులు ఎంత ఆశిస్తారో అంతే సాధిస్తారు, అంతకు మించి కాదు.
- సమాజం వారిని వ్యక్తులుగా చూడకపోతే వారు "అంధుల గుంపు" (బిచ్చగాళ్లు, సంగీతకారులు) లో కలిసిపోతారు. తల్లిదండ్రులు వారి సామర్థ్యాలను, పరిమితులను వాస్తవికంగా అంగీకరించకపోతే వారి స్వీయ భావన తీవ్రంగా దెబ్బతింటుంది.
- అతి రక్షణ స్వతంత్రతను లాగేసుకుంటుంది; నిర్లక్ష్యం అవాంఛిత ప్రవర్తనకు దారితీస్తుంది. ఏ దారిలోనైనా బాధపడేది పిల్లవాడే.
వైఖరుల మార్పు, పునరావాసం
- తల్లిదండ్రులు, కుటుంబం, సహచరులు, సమాజం వైఖరులను అవగాహన కార్యక్రమాల ద్వారా మార్చాలి; దృష్టి లోపం ఉన్నవారి సామర్థ్యాన్ని తెలియజేసి నిజమైన అంగీకారం కోసం ప్రయత్నించాలి.
- అంధత్వం గురించి ఖచ్చితంగా, జాగ్రత్తగా రాయడం మీడియా వారికి నేర్పాలి. ప్రజలకు అంధత్వం వాస్తవాలతో పాటు, అంధులు, చూపు ఉన్నవారు ఇద్దరూ సౌకర్యంగా ఉండే పద్ధతులు కూడా తెలియాలి.
- దృష్టి లోపం ఉన్నవారిని చూపు ఉన్నవారితో సమాన స్థాయికి తేవడానికి ప్రభుత్వ స్థాయిలో కూడా సేవలు అందుతున్నాయి.
- పునరావాసం లక్ష్యం: గరిష్ఠ ఆర్థిక, సామాజిక, వ్యక్తిగత స్వావలంబన. దీనికి దిశా జ్ఞానం, చలనశీలత, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు, వృత్తి విద్య, సమాజ ఆధారిత పునరావాసం (CBR) తోడ్పడతాయి. అంధులైన పెద్దల్లో నిరుద్యోగం, తక్కువ ఉద్యోగం ఎప్పటినుంచో ఆందోళన కలిగించే అంశం; అందుకే వృత్తి విద్య చాలా ముఖ్యం (వివరాలు ECC అధ్యాయంలో).
అంధ పిల్లవాడి ఉపాధ్యాయుడి పాత్ర
| ఉపాధ్యాయుడు ఏం చేయాలి | ఎలా |
|---|---|
| పిల్లవాడు వచ్చిన సామాజిక వాతావరణం తెలుసుకోవాలి | పిల్లవాడి సామాజిక అంగీకారంపై కేస్ స్టడీ; తల్లిదండ్రులు, పొరుగువారు, సహచరులు, తోటి ఉపాధ్యాయులను ఇంటర్వ్యూ |
| అంధ పిల్లవాడి సామర్థ్యాలపై అనుభవం, జ్ఞానం, నమ్మకం ఉండాలి | మంచి ఉద్యోగాల్లో ఉన్న అంధుల దైనందిన జీవితాన్ని పరిశీలించడం |
| అసంగత ప్రవర్తనను తగ్గించాలి | అంధత్వం పట్ల తన వైఖరిని ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవడం; తల్లిదండ్రుల వైఖరిని విశ్లేషించడం |
| ప్రతికూల లేదా అనుచిత పదజాలం వాడకూడదు | అంధ, చూపు ఉన్న పిల్లలకు ఇచ్చే పనులను, మాట్లాడే తీరును విశ్లేషించడం |
- ఉపాధ్యాయుడు కొద్దిపాటి అనుభవంతో అంధత్వం గురించి సాధారణీకరించకూడదు. అంధులు మిగతా మనుషుల లాంటివారే.
పరీక్ష కోణం: తల్లిదండ్రుల స్పందనలు నిర్లక్ష్యం - అతి రక్షణ పరిధిలో; అతి రక్షణ ఎక్కువ ప్రమాదకరం (స్వతంత్రతను లాగేస్తుంది); అతి రక్షణకు కారణం భద్రతపై భయం. అసంగత ప్రవర్తన = చెప్పేదానికి, చేసేదానికి అంతరం; రహస్య తిరస్కారం ఎక్కువ హానికరం. చూపు ఉన్నవారు అంధులపై జాలి చూపడానికి కారణం - అంధుల బలాలను అర్థం చేసుకోలేకపోవడం. "అంధులకు ఎక్కువ జ్ఞాపకశక్తి" అనేది ప్రసిద్ధ నమ్మకం. ఇంపెయిర్మెంట్ → డిసెబిలిటీ → హ్యాండిక్యాప్.
మెమొరీ కోడ్: తల్లిదండ్రుల స్పందనలు "ని-అ-అ": నిర్లక్ష్యం, అసంగత ప్రవర్తన (మధ్యలో), అతి రక్షణ - "నిర్లక్ష్యం నష్టం, అతి రక్షణ అంతకంటే నష్టం". సమాజ వైఖరి మూడు దశలు "చం-దా-స": చంపడం → దానం → సమానత్వం.