AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 1 / 15 · బహుళ వైకల్యాలు

బహుళ వైకల్యాలు: పరిచయం, అర్థం

బహుళ వైకల్యాలు అంటే ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉండటం. ఈ వైకల్యాలు విడివిడిగా కాకుండా కలిసి పిల్లల భావ ప్రసారం, కదలిక (చలనశీలత), రోజువారీ పనులు చేసుకునే సామర్థ్యంపై ఉమ్మడి ప్రభావం చూపుతాయి. తీవ్రమైన వైకల్యాల కలయిక ఉన్న పిల్లలను "బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు" (మల్టిప్లీ డిజెబుల్డ్) అంటారు. సాధారణ పిల్లల కంటే వీరికి వ్యక్తిగత మద్దతు, సంరక్షణ ఎంతో ఎక్కువ అవసరం. వీరిని చూసుకోవడం సులువు కాదు: ఎంతో సమయం, ఓర్పు, ప్రేమ కావాలి.

ఉమ్మడి ప్రభావం: ఒకటి + ఒకటి = రెండు కంటే ఎక్కువ

ప్రతి పిల్లవాడూ వేరు, కానీ కొన్ని పోలికలు ఉంటాయి

ప్రతి పిల్లవాడూ ప్రత్యేకమైనట్టే, బహుళ వైకల్యం ఉన్న ప్రతి పిల్లవాడూ వేరే. ఈ పిల్లల గుంపును విజాతీయ సమూహం (హెటిరోజీనియస్ గ్రూప్) అంటారు. అయినా చాలా మందిలో కింది పోలికలు కనిపిస్తాయి:

వైకల్యం మొదలయ్యే వయసు, తీవ్రత

ఎంత మందిలో? (వ్యాప్తి)

సంస్థలు, చట్టాలు

అంశంవివరం
నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999పూర్తి పేరు: "ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న వ్యక్తుల సంక్షేమానికి జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం" (1999 చట్టం సంఖ్య 44). సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కింద స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థ. ఈ పిల్లల తల్లిదండ్రుల ఆందోళనలకు జవాబుగా ఏర్పడింది
NIEPMDబహుళ వైకల్యాలు ఉన్న వ్యక్తుల సాధికారత జాతీయ సంస్థ; 2005 లో చెన్నై (ముట్టుకాడు, ఈస్ట్ కోస్ట్ రోడ్), తమిళనాడులో ఏర్పాటు; సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కింద; బహుళ వైకల్యాలకు జాతీయ వనరుల కేంద్రం
నిరామయ పథకంనేషనల్ ట్రస్ట్ ఇచ్చే ఆరోగ్య బీమా పథకం; ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్ (బౌద్ధిక వైకల్యం), బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారికి వర్తిస్తుంది

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 10 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 24

“నిరామయ పథకం” ఈ క్రింది వారికి వర్తించును.

  1. (1)చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం
  2. (2)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం
  3. (3)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం
  4. (4)చలన వైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం, మస్తిష్క పక్షవాతం

నిరామయ (Niramaya) పథకం ఎవరికి వర్తిస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

నిరామయ నేషనల్ ట్రస్ట్ (National Trust) నడిపే ఆరోగ్య బీమా పథకం. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 నాలుగు వైకల్యాల గల వ్యక్తుల సంక్షేమం కోసం ఏర్పడింది: ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability), బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities). నిరామయ పథకం ఈ నలుగురికే వర్తిస్తుంది; వీరికి ఏడాదికి గరిష్ఠంగా లక్ష రూపాయల వరకు ఆరోగ్య బీమా ఇస్తుంది. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2).

ఆప్షన్ (1) లో చలన వైకల్యం, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం ఉన్నాయి; ఇవి నేషనల్ ట్రస్ట్ పరిధిలోని వైకల్యాలు కావు. ఆప్షన్ (3) లో దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం ఉన్నాయి, అవీ ఈ పరిధిలో లేవు. ఆప్షన్ (4) లో చలన వైకల్యం ఉంది, పైగా ఆటిజం, బహుళ వైకల్యాలు లేవు.

గుర్తుంచుకోండి: నేషనల్ ట్రస్ట్ నాలుగు: ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం (ACMM).

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 12 ఆగస్టు 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 24

కేంద్ర సామాజిక, న్యాయ మరియు సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం ద్వారా ఈ క్రింది 4 రకాల వైకల్యాల వారికి ఉచిత ఆరోగ్యభీమా పథకం వర్తించును.

  1. (1)ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, దృష్టిలోపం, బహుళ వైకల్యం
  2. (2)ఆటిజమ్, దృష్టిలోపం, వినికిడి లోపం, బుద్ధి మాంద్యత
  3. (3)బహుళ వైకల్యం, ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం
  4. (4)బహుళవైకల్యం, చలనవైకల్యం, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బహుళ వైకల్యం, ఆటిజమ్, బుద్ధిమాంద్యత, మస్తిష్క పక్షవాతం

జాతీయ ట్రస్ట్ (National Trust) ఉచిత ఆరోగ్య బీమా పథకం ఏ నాలుగు వైకల్యాలకు వర్తిస్తుందో అడుగుతున్నారు.

జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 కేవలం నాలుగు వైకల్యాల కోసం ఏర్పడింది: ఆటిజం, మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation, ఇప్పుడు మేధో వైకల్యం), బహుళ వైకల్యాలు. ఈ ట్రస్ట్ కేంద్ర సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ కింద పనిచేస్తుంది. దీని ఆరోగ్య బీమా పథకం పేరు 'నిరామయ'. ఇది ఈ నాలుగు వైకల్యాల వారికే వర్తిస్తుంది.

ఆ నాలుగు వైకల్యాలు ఆప్షన్ (3) లో ఉన్నాయి. అదే జవాబు.

ఆప్షన్ (1), (2) లో దృష్టి లోపం, ఆప్షన్ (2) లో వినికిడి లోపం, ఆప్షన్ (4) లో చలన వైకల్యం ఉన్నాయి. ఇవి జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం పరిధిలోని వైకల్యాలు కావు, కాబట్టి ఆ ఆప్షన్లు తప్పు.

గుర్తుంచుకోండి: జాతీయ ట్రస్ట్ = ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యం (ACMM).

పరీక్ష కోణం: బహుళ వైకల్యం = ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ (అంటే "ఒకటి కంటే ఎక్కువ") వైకల్యాలు. అన్నిటికంటే ఎక్కువ దెబ్బతినేది భావ ప్రసారం. NIEPMD - 2005 - చెన్నై (ముట్టుకాడు). నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 (చట్టం సంఖ్య 44). ఉదాహరణ: కళ్లజోడు, వినికిడి యంత్రం రెండూ వాడుతూ బడికి వచ్చే విద్యార్థి = బహుళ వైకల్యం.

మెమొరీ కోడ్: NIEPMD = "చెన్నై 2005" - "బహుళ వైకల్యాలకు బంగాళాఖాతం తీరం" (ముట్టుకాడు సముద్ర తీరాన ఉంది; రెండూ "బ" తో మొదలు). ఉమ్మడి ప్రభావం పడే మూడు రంగాలు "భా-క-రో": భావ ప్రసారం, కదలిక, రోజువారీ పనులు.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 6 అక్టోబర్ 2024 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 27

రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలను కలిగి ఉండటాన్ని ఇలా అంటారు

  1. (1)బహుళ వైకల్యాలు
  2. (2)ఆటిజం
  3. (3)బుద్ధిమాంద్యత
  4. (4)ADHD
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బహుళ వైకల్యాలు

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఉంటే దానిని ఏమంటారని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RPwD చట్టం 2016 లోని 21 వైకల్యాలలో బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities) ఒకటి. ఒక వ్యక్తిలో పేర్కొన్న వైకల్యాలలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కలిసి ఉండటమే బహుళ వైకల్యం. చెవిటి-అంధత్వం (Deaf-blindness) దీనికి మంచి ఉదాహరణ. జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లో కూడా ఇది ఉంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) బహుళ వైకల్యాలు.

ఆటిజం (2), బుద్ధిమాంద్యత (3), ADHD (4) ఒక్కొక్కటీ ఒకే వైకల్యం పేరు. ఇవి ఇతర వైకల్యాలతో కలిసి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే బహుళ వైకల్యం అవుతుంది.

గుర్తుంచుకోండి: రెండు లేదా అంతకు మించి = బహుళ వైకల్యం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 21 అక్టోబర్ 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 106

రెండు లేదా అంత కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిగి ఉండటాన్ని ఇలా పిలుస్తారు

  1. (1)దృష్టిలోపం
  2. (2)వినికిడిలోపం
  3. (3)బహుళవైకల్యం
  4. (4)బుద్ధిమాంద్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) బహుళవైకల్యం

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉంటే దాన్ని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RPwD Act 2016 ప్రకారం బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటే పేర్కొన్న వైకల్యాల్లో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఒకే వ్యక్తిలో ఉండటం. ఉదాహరణకు సెరిబ్రల్ పాల్సీతో పాటు బుద్ధిమాంద్యత, లేదా దృష్టి లోపంతో పాటు వినికిడి లోపం (Deaf-blindness). ఇది 21 వైకల్యాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3) బహుళవైకల్యం.

దృష్టి లోపం (1), వినికిడి లోపం (2), బుద్ధిమాంద్యత (4) ఒక్కొక్కటీ ఒకే వైకల్యం. ఇవి కలిసి ఒకే వ్యక్తిలో ఉన్నప్పుడే బహుళ వైకల్యం అవుతుంది; విడివిడిగా అవి ప్రశ్నకు జవాబు కావు.

గుర్తుంచుకోండి: బహుళ = రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఒకే వ్యక్తిలో.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 5 మార్చి 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 129

బహుళ వైకల్యాలు అనగా

  1. (1)నాలుగు కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు
  2. (2)మూడు కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు
  3. (3)రెండు కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు
  4. (4)ఒకటి కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఒకటి కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు

బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities) అంటే ఎన్ని వైకల్యాలు కలిసి ఉండాలో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

RPwD చట్టం 2016 ప్రకారం, చట్టం పేర్కొన్న వైకల్యాల్లో రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ ఒకే వ్యక్తిలో కలిసి ఉంటే అది బహుళ వైకల్యం. చెవిటితనం, అంధత్వం రెండూ కలిసి ఉండే చెవిటి-అంధత్వం (Deaf-blindness) కూడా ఇందులో భాగమే. "రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ" అంటే "ఒకటి కంటే ఎక్కువ" అనే అర్థం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4).

ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ "రెండు కంటే ఎక్కువ" అంటే కనీసం మూడు వైకల్యాలు ఉండాలి. అప్పుడు రెండు వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలు బయటపడిపోతారు. (1), (2) అయితే ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్య అడుగుతాయి. కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: బహుళ వైకల్యం = రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ = ఒకటి కంటే ఎక్కువ.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 1B ·ప్రశ్న 11

ఒక వ్యక్తి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిగి ఉండటాన్ని ఇలా అంటారు.

  1. (1)శారీరక వైకల్యం
  2. (2)బహుళ వైకల్యం
  3. (3)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
  4. (4)అభ్యసన వైకల్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) బహుళ వైకల్యం

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు ఉంటే దాన్ని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉండటాన్ని బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటారు. ఉదాహరణకు, దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం రెండూ ఉంటే Deaf-blindness. RPwD Act 2016 లోని 21 వైకల్యాల్లో బహుళ వైకల్యం కూడా ఒకటి. National Trust Act 1999 కూడా దీన్ని కవర్ చేస్తుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బహుళ వైకల్యం.

శారీరక వైకల్యం (Orthopedic Impairment) (1) కదలికలకు సంబంధించిన ఒక రకం వైకల్యం మాత్రమే. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (3) మెదడు దెబ్బ వల్ల వచ్చే చలన లోపం; దానితో పాటు ఇతర లోపాలు రావచ్చు కానీ దాని పేరు అర్థం అది కాదు. అభ్యసన వైకల్యం (4) చదవడం, రాయడం, గణితంలో ఇబ్బంది; అది ఒకే రకం వైకల్యం.

గుర్తుంచుకోండి: రెండు లేదా ఎక్కువ = బహుళ (Multiple).

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 21 అక్టోబర్ 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 136

కంటి అద్దాలు మరియు వినికిడి యంత్రం ధరించి పాఠశాలకు హాజరయ్యే విద్యార్థికి గల వైకల్యం

  1. (1)దృష్టి లోపం
  2. (2)వినికిడి లోపం
  3. (3)ఏ వైకల్యం కాదు
  4. (4)బహుళవైకల్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) బహుళవైకల్యం

కళ్ళజోడు, వినికిడి యంత్రం (Hearing Aid) రెండూ వాడుతూ బడికి వచ్చే విద్యార్థికి ఉన్న వైకల్యం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉంటే దాన్ని బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటారు. RPwD చట్టం 2016 దీన్ని ప్రత్యేక వర్గంగా చేర్చింది. కళ్ళజోడు దృష్టి సమస్యను, వినికిడి యంత్రం వినికిడి సమస్యను సూచిస్తాయి.

ఈ విద్యార్థిలో దృష్టి సమస్య, వినికిడి సమస్య రెండూ ఉన్నాయి కాబట్టి ఇది బహుళ వైకల్యం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).

దృష్టి లోపం అని మాత్రమే చెబితే వినికిడి సమస్య వదిలేసినట్లు; వినికిడి లోపం అని మాత్రమే చెబితే దృష్టి సమస్య వదిలేసినట్లు. రెండు ఉపకరణాలు అవసరమైన పిల్లవాడికి ఏ వైకల్యం లేదనడం సరికాదు. కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.

గుర్తుంచుకోండి: రెండు లేదా ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిస్తే = బహుళ వైకల్యం.

అంశం 1 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల సమూహాన్ని ఏ రకమైన సమూహంగా పిలుస్తారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) విజాతీయ సమూహం

బహుళ వైకల్యం ఉన్న ప్రతి పిల్లవాడూ వేరే: వైకల్యాల కలయిక, తీవ్రత, మొదలైన వయసు అన్నీ మారతాయి. అందుకే ఈ పిల్లలను విజాతీయ (హెటిరోజీనియస్) సమూహం అంటారు.

సజాతీయం అంటే అందరూ ఒకేలా ఉండటం; అది ఇక్కడ వర్తించదు. ప్రతిభావంతులు, వయోజనులు అనేవి ఈ సమూహానికి సంబంధం లేని పేర్లు.

ప్రశ్న 2 / 5

తీవ్రమైన బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారు జనాభాలో సుమారు ఎంత శాతం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 0.1% నుంచి 1%

తీవ్రమైన బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లల సంఖ్య తక్కువ: జనాభాలో సుమారు 0.1% నుంచి 1% మాత్రమే. అందుకే ఒక సాధారణ తరగతిలో ఇలాంటి పిల్లలు ఒకరికి మించి ఉండటం అరుదు.

10-20%, 25% పైగా, 5-8% అనేవి ఈ సంఖ్యను చాలా పెంచి చెబుతాయి; తీవ్రమైన బహుళ వైకల్యం అరుదైన స్థితి.

ప్రశ్న 3 / 5

బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల లక్షణాలు, అవసరాలు ఆధారపడే మూడు అంశాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పిల్లల పుట్టిన రోజు నెల

పిల్లల లక్షణాలు, అవసరాలు మూడు అంశాలపై ఆధారపడతాయి: వైకల్యాల కలయిక స్వభావం, మొదలైన వయసు (ఏజ్ ఆఫ్ ఆన్‌సెట్), పరిసరాల్లో దొరికిన అవకాశాలు.

పుట్టిన రోజు నెలకు వైకల్య అవసరాలతో సంబంధం లేదు. మిగతా మూడు ఎంపికలు నోట్స్‌లో చెప్పిన ముఖ్య అంశాలే.

ప్రశ్న 4 / 5

నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం ఏ సంవత్సరపు, ఏ సంఖ్య గల చట్టం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1999 చట్టం సంఖ్య 44

ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న వ్యక్తుల సంక్షేమానికి జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 చట్టం సంఖ్య 44.

1995 PWD చట్టం సంవత్సరం, 2016 RPwD చట్టం సంవత్సరం, 1992 RCI చట్టం సంవత్సరం. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టానికి సరైనది 1999, సంఖ్య 44.

ప్రశ్న 5 / 5

బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల శిక్షణకు ఎక్కువగా ఉపయోగపడే కార్యక్రమం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) బాగా వ్యవస్థీకరించిన (స్ట్రక్చర్డ్) విద్యా / పునరావాస కార్యక్రమం

బాగా వ్యవస్థీకరించిన విద్యా / పునరావాస కార్యక్రమం బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల శిక్షణకు ఎక్కువగా ఉపయోగపడుతుంది; ఇది అన్ని వైకల్యాల అవసరాలను కలిపి చూస్తుంది.

నియమాలు లేని కార్యక్రమం వీరిని గందరగోళపరుస్తుంది; ఒక్క వైకల్యానికే రూపొందించిన కార్యక్రమం వీరికి సరిపోదు; పరీక్షలు మాత్రమే బోధన కాదు.