బహుళ వైకల్యాన్ని వేర్వేరు చట్టాలు వేర్వేరుగా నిర్వచించాయి. పరీక్షల్లో ఈ తేడాలే ప్రశ్నలుగా వస్తాయి.
IDEA (అమెరికా) నిర్వచనం
అమెరికా విద్యా చట్టం IDEA ప్రకారం బహుళ వైకల్యం అంటే:
- ఏకకాలంలో ఉండే లోపాలు (బౌద్ధిక వైకల్యం + అంధత్వం, బౌద్ధిక వైకల్యం + ఎముకల సంబంధ (ఆర్థోపెడిక్) లోపం వంటివి).
- వాటి కలయిక వల్ల వచ్చే విద్యా అవసరాలు ఎంత తీవ్రంగా ఉంటాయంటే, ఏదో ఒక్క లోపం కోసం ఉద్దేశించిన స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ కార్యక్రమంలో వాటిని తీర్చలేం.
- ఈ పదంలో శ్రవణ-దృష్టి లోపం (డెఫ్-బ్లైండ్నెస్) చేరదు. దానికి IDEA లో వేరే వర్గం ఉంది.
ఈ నిర్వచనంలో గమనించాల్సినవి:
- కీలక అంశం - వైకల్యాల కలయిక తీవ్రమైన విద్యా అవసరాలు తేవడం; అవి ఒక్క లోపానికి సేవలు ఇస్తే తీరేవి కాకూడదు.
- IDEA ఇచ్చిన రెండు ఉదాహరణలు (బౌద్ధిక వైకల్యం + అంధత్వం; బౌద్ధిక వైకల్యం + ఆర్థోపెడిక్ లోపం) ఉదాహరణలు మాత్రమే. సెరిబ్రల్ పాల్సీ + ఆటిజం, అంధత్వం + భావోద్వేగ రుగ్మత వంటి వేరే కలయికలూ ఉండవచ్చు.
- ఏ కలయిక అయినా, ఈ విద్యార్థికి అన్ని వైకల్యాల నుంచి వచ్చే అవసరాలను తీర్చే విధంగా స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ కార్యక్రమం ఉండాలి; ఒక్క వైకల్యానికే కాదు.
IDEA వర్గాలు: ఏవి కలిసి బహుళ వైకల్యం అవుతాయి?
IDEA లోని వైకల్య వర్గాలు 13. వీటితో పాటు చిన్న పిల్లలకు "అభివృద్ధి ఆలస్యం" (డెవలప్మెంటల్ డిలే) వర్గాన్ని కూడా వాడవచ్చు. మొత్తం 14 పేర్లు:
| క్రమం | వర్గం |
|---|---|
| 1 | ఆటిజం |
| 2 | శ్రవణ-దృష్టి లోపం |
| 3 | బధిరత్వం (చెవిటితనం) |
| 4 | అభివృద్ధి ఆలస్యం (చిన్న పిల్లల్లో) |
| 5 | భావోద్వేగ రుగ్మత |
| 6 | వినికిడి లోపం |
| 7 | బౌద్ధిక వైకల్యం (పాత పేరు మెంటల్ రిటార్డేషన్) |
| 8 | బహుళ వైకల్యాలు |
| 9 | ఆర్థోపెడిక్ (ఎముకల సంబంధ) లోపం |
| 10 | ఇతర ఆరోగ్య లోపాలు (దీర్ఘకాలిక / తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యల వల్ల శక్తి, చురుకుదనం తగ్గడం) |
| 11 | నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యం |
| 12 | మాట లేదా భాషా లోపం |
| 13 | మెదడుకు గాయం (ట్రామాటిక్ బ్రెయిన్ ఇంజురీ) |
| 14 | దృష్టి లోపం (అంధత్వంతో సహా) |
వీటిలో రెండు వైకల్యాలు ఉండి, రెండింటికీ వేర్వేరు కార్యక్రమాలు అవసరమైతే ఆ విద్యార్థికి "బహుళ వైకల్యం" అనే పేరు ఇస్తారు.
PWD చట్టం 1995 నిర్వచనం
వికలాంగుల (సమాన అవకాశాలు, హక్కుల రక్షణ, పూర్తి భాగస్వామ్యం) చట్టం 1995 లోని సెక్షన్ 2 (ఐ) లో చెప్పిన వైకల్యాల్లో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కలిసి ఉంటే బహుళ వైకల్యం. ఆ వైకల్యాలు:
- అంధత్వం
- అల్ప దృష్టి
- కుష్ఠు వ్యాధి నయమైనవారు
- వినికిడి లోపం
- చలన వైకల్యం
- మెంటల్ రిటార్డేషన్ (నేటి బౌద్ధిక వైకల్యం)
- మానసిక వ్యాధి
నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 కూడా బహుళ వైకల్యానికి ఇదే అర్థం తీసుకుంది (1995 చట్టంలోని వైకల్యాల్లో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కలయిక).
నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం: అభివృద్ధి వైకల్యాలు
- నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం కిందకు వచ్చే 4 వైకల్యాలు - ఆటిజం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు. ఇవన్నీ అభివృద్ధి వైకల్యాలు (డెవలప్మెంటల్ డిజెబిలిటీస్): ఎదుగుదల దశలోనే మొదలై పిల్లల సమగ్ర అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపుతాయి.
- ఇవి వ్యాధులు కావు, అంటువ్యాధులు కావు, పెరుగుతూ పోయేవి (ప్రోగ్రెసివ్) కావు.
- మందులతో గానీ శస్త్రచికిత్సతో గానీ నయం కావు. కానీ తొలి దశలో గుర్తించి శిక్షణ ఇస్తే ఫలితాలు మెరుగవుతాయి.
- ఈ పని ఫిజియోథెరపిస్టులు, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్టులు, స్పీచ్ థెరపిస్టులు, సమాజ ఆధారిత పునరావాస (CBR) కార్యకర్తలు, స్పెషల్ ఎడ్యుకేటర్ల సేవలతో జరుగుతుంది.
- వినికిడి లోపం, అభ్యసన వైకల్యం వంటివి ఈ చట్టంలో లేవు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం - 1999లో పొందుపరచని వైకల్యం
- (1)ఆటిజం
- (2)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (3)బహుళవైకల్యం
- (4)వినికిడి లోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వినికిడి లోపం
National Trust Act 1999 లో చేర్చని వైకల్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.
National Trust Act 1999 పూర్తి పేరులోనే నాలుగు వైకల్యాలు ఉన్నాయి: ఆటిజం (Autism), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (Cerebral Palsy), బుద్ధిమాంద్యత (Mental Retardation), బహుళ వైకల్యాలు (Multiple Disabilities). తమను తాము చూసుకోలేని ఈ వ్యక్తుల సంక్షేమం, చట్టపరమైన సంరక్షకుల (Legal Guardian) నియామకం కోసం ఈ చట్టం వచ్చింది. వినికిడి లోపం ఈ జాబితాలో లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) వినికిడి లోపం.
ఆటిజం (1), సెరిబ్రల్ పాల్సీ (2), బహుళ వైకల్యం (3) ఈ చట్టం పరిధిలో ఉన్నాయి, కాబట్టి అవి జవాబు కావు. వినికిడి లోపం, దృష్టి లోపం లాంటి వైకల్యాలు PwD Act 1995, ఇప్పుడు RPwD Act 2016 పరిధిలోకి వస్తాయి.
గుర్తుంచుకోండి: National Trust = A, C, M, M: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation, Multiple Disabilities.
జాతీయ ట్రస్ట్ చట్టం నందు చేర్చబడని వైకల్యం
- (1)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (2)వినికిడి లోపం
- (3)ఆటిజం స్పెక్ట్రం
- (4)బహుళ వైకల్యం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) వినికిడి లోపం
National Trust Act లో లేని వైకల్యం ఏదో అడిగారు.
National Trust Act 1999 పూర్తి పేరు: National Trust for the Welfare of Persons with Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act. అంటే ఈ చట్టం నాలుగు వైకల్యాలకే వర్తిస్తుంది: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation (ఇప్పుడు బుద్ధిమాంద్యత), Multiple Disabilities.
వినికిడి లోపం ఈ నాలుగింటిలో లేదు. అది PwD Act 1995, RPwD Act 2016 లో ఉంది కానీ National Trust Act లో లేదు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) వినికిడి లోపం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ, ఆటిజం స్పెక్ట్రం, బహుళ వైకల్యం చట్టం పేరులోనే ఉన్నాయి, కాబట్టి (1), (3), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: National Trust 1999 = ACMM: Autism, CP, MR, Multiple Disabilities.
RPwD చట్టం 2016 నిర్వచనం
- RPwD చట్టం 2016 గుర్తించిన 21 వైకల్యాల్లో బహుళ వైకల్యాలు ఒకటి.
- నిర్వచనం: పైన పేర్కొన్న నిర్దిష్ట వైకల్యాల్లో ఒకటి కంటే ఎక్కువ కలిసి ఉండటం; ఇందులో శ్రవణ-దృష్టి లోపం కూడా చేరుతుంది.
- శ్రవణ-దృష్టి లోపం అంటే వినికిడి, దృష్టి లోపాలు రెండూ కలిసి తీవ్రమైన భావ ప్రసార, అభివృద్ధి, విద్యా సమస్యలు తెచ్చే స్థితి. (దీని వివరాలు "శ్రవణ-దృష్టి లోపం" అధ్యాయంలో విడిగా ఉన్నాయి.)
- బెంచ్మార్క్ వైకల్యం = 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ.
| చట్టం | బహుళ వైకల్యం అంటే | శ్రవణ-దృష్టి లోపం |
|---|---|---|
| IDEA (అమెరికా) | ఏకకాల లోపాలు; ఒక్క లోపం కార్యక్రమంతో తీరని తీవ్ర విద్యా అవసరాలు | చేరదు (వేరే వర్గం) |
| PWD చట్టం 1995 / నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 | 1995 చట్టంలోని వైకల్యాల్లో రెండు లేదా ఎక్కువ కలయిక | విడిగా ప్రస్తావన లేదు |
| RPwD చట్టం 2016 | నిర్దిష్ట వైకల్యాల్లో ఒకటి కంటే ఎక్కువ | చేరుతుంది |
పరీక్ష కోణం: IDEA నిర్వచనంలో శ్రవణ-దృష్టి లోపం చేరదు; RPwD చట్టం 2016 లో బహుళ వైకల్యాల కిందే శ్రవణ-దృష్టి లోపం చేరుతుంది. నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 లోని 4 వైకల్యాలు: ఆటిజం, CP, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు - ఇవి వ్యాధులు కావు, అంటువ్యాధులు కావు, పెరుగుతూ పోవు. వినికిడి లోపం ఆ చట్టంలో లేదు. 1995 చట్టంలో కుష్ఠు నయమైనవారు విడి వర్గం; RPwD చట్టం 2016 లోనే వీరిని చలన వైకల్యం కిందకు చేర్చారు.
మెమొరీ కోడ్: "IDEA వదిలింది, RPwD కలిపింది" - శ్రవణ-దృష్టి లోపాన్ని IDEA బహుళ వైకల్యం నుంచి వదిలేసింది, RPwD 2016 దానిలో కలిపింది. నేషనల్ ట్రస్ట్ 4 వైకల్యాలు "ఆ-సీ-మె-బ" (ఆటిజం, CP, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ). ఇవి "3 కావు": వ్యాధి కాదు, అంటువ్యాధి కాదు, పెరిగేది కాదు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
వినికిడి లోపం మరియు బుద్ధి మాంద్యత కలిగిన వారు
- (1)వినికిడిలోపం గలవారు
- (2)బుద్ధి మాంద్యత గలవారు
- (3)బహుళవైకల్యం గలవారు
- (4)పై వేవీ కావు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బహుళవైకల్యం గలవారు
ఒకే వ్యక్తికి వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత రెండూ ఉంటే వారిని ఏమంటారో అడుగుతున్నారు.
ఒక వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిసి ఉంటే దాన్ని బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) అంటారు. RPwD Act 2016 లోని 21 వైకల్యాల్లో ఇది ఒకటి; National Trust Act 1999 కూడా దీన్ని చేర్చింది. రెండు లోపాలు కలిసినప్పుడు వచ్చే సమస్యలు విడివిడిగా ఉన్నప్పటి కంటే ఎక్కువ, అందుకే వీరికి ప్రత్యేక బోధన కావాలి.
ఇక్కడ వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత రెండూ ఉన్నాయి కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బహుళవైకల్యం గలవారు.
ఆప్షన్ (1) వినికిడి లోపాన్ని మాత్రమే, ఆప్షన్ (2) బుద్ధిమాంద్యతను మాత్రమే చెబుతుంది; రెండూ సగం వివరణే. సరైన పేరు ఉంది కాబట్టి ఆప్షన్ (4) కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: రెండు లేదా ఎక్కువ వైకల్యాలు కలిస్తే = బహుళ వైకల్యం.