రోజువారీ పనులు (ADL)
- పిల్లవాడు అన్ని పరిస్థితుల్లోనూ క్రమం తప్పకుండా తన పనుల్లో తానే పాల్గొనాలి. లక్ష్యం: వీలైనంత స్వతంత్రంగా పనులు చేసుకోవడం. పూర్తిగా సాధారణ పిల్లల్లా చేయడం కాదు, కనీస అవసరాలు సొంతంగా తీర్చుకోవడం.
- రోజువారీ పనులు 2 రకాలు:
- ప్రాథమిక పనులు: కాలకృత్యాలు, దుస్తులు వేసుకోవడం-మార్చుకోవడం, ఆహారం తీసుకోవడం, స్నానం, శరీరం తుడుచుకోవడం (స్వయం సంరక్షణ)
- సాధనాలతో చేసే పనులు: చిన్న ఉపకరణాలు, భావ వ్యక్తీకరణ సాంకేతిక పరికరాలు వాడి చేసే పనులు - తలుపులు, కిటికీలు తెరవడం-మూయడం, టెలిఫోన్, కంప్యూటర్ వాడటం, చదవడం, రాయడం, టైపింగ్, భోజన ప్రణాళిక, వంట, గృహోపకరణాలు వాడటం
- చలన సంబంధ పనులు: పడుకున్న చోటు నుంచి పక్కకు వెళ్లడం, ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు మారడం (బదిలీ), చక్రాల కుర్చీతో కదలడం, ఇంట్లో-బయట తిరగడం, ప్రజా రవాణా వాడటం.
- ప్రాథమికంగా నేర్పాల్సినవి: వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, దుస్తులు వేసుకోవడం-విప్పడం, తినడం, మంచం నుంచి చక్రాల కుర్చీకి మారడం-తిరిగి పడుకోవడం, మల విసర్జన నియంత్రణ, మంచాన పడి ఉండకుండా నలువైపులా తిరగడం.
పాఠశాల భౌతిక సౌకర్యాలు (అవరోధ రహిత వాతావరణం)
- బడిలో నడవడానికి వెడల్పాటి దారులు, చక్రాల కుర్చీలకు చోటు ఉండేలా తరగతిలో బల్లల మధ్య వెడల్పాటి దారులు
- రెయిలింగ్తో కూడిన ర్యాంపులు, అవసరమైన చోట పట్టుకునే కమ్మీలు (హ్యాండ్రెయిల్స్), వాకర్లు
- సౌకర్యంగా వాడగలిగే స్నానాల గదులు, మరుగుదొడ్లు
- లోపల తగినంత వెలుతురు
- ప్రతి చోటా నిర్మాణపరమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు
- పనులు చేసేటప్పుడు ఒక సంరక్షకుడు పక్కన ఉండటం
- RTE చట్టం 2009 ప్రకారం బడుల్లో ర్యాంపులు ఏర్పాటు చేయడం సంబంధిత ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఆంధ్రప్రదేశ్లో "మన బడి నాడు-నేడు" కార్యక్రమం కింద తరగతి గదులకు ర్యాంపులు ఏర్పాటు చేశారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
RTE Act – 2009 ప్రకారం బడి ఆవరణలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలకు అవసరమైన రైలింగ్తో కూడిన ర్యాంపుల నిర్మాణం చేయుటకు బాధ్యత వహించేవారు
- (1)ఉపాధ్యాయులు
- (2)తల్లిదండ్రులు
- (3)సంబంధిత ప్రభుత్వం
- (4)విద్యార్థులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) సంబంధిత ప్రభుత్వం
RTE Act ప్రకారం బడిలో రైలింగ్తో ర్యాంపులు కట్టించే బాధ్యత ఎవరిదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RTE Act సెక్షన్ 8 "సంబంధిత ప్రభుత్వం" (Appropriate Government) విధులను చెబుతుంది: ప్రతి పిల్లవాడికి ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడం, దగ్గరలో బడి ఏర్పాటు చేయడం, బడి భవనం, ఉపాధ్యాయులు, బోధనా సామగ్రి వంటి మౌలిక వసతులు కల్పించడం. చట్టం షెడ్యూల్లో బడి భవనానికి కావాల్సిన ప్రమాణాలు ఉన్నాయి; అందులో అడ్డంకులు లేని ప్రవేశం (Barrier free access) కూడా ఒకటి. ర్యాంపులు, రైలింగ్ ఈ అడ్డంకులు లేని ప్రవేశంలో భాగం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) సంబంధిత ప్రభుత్వం.
ఉపాధ్యాయులు (1) బోధన, పిల్లల హాజరు, మూల్యాంకనం చూసుకుంటారు; భవన నిర్మాణం వారి బాధ్యత కాదు. తల్లిదండ్రులు (2) పిల్లలను బడికి పంపాలి (సెక్షన్ 10). విద్యార్థులు (4) వసతులు పొందేవారు, నిర్మించేవారు కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మౌలిక వసతులు (భవనం, ర్యాంపులు) = ప్రభుత్వం; పిల్లలను బడికి పంపడం = తల్లిదండ్రులు.
మన రాష్ట్రంలో పాఠశాలల అభివృద్ధిలో భాగంగా తరగతిగదులకు ర్యాంపు నిర్మాణం చేపడుతున్న పథకం
- (1)జగనన్న గోరుముద్ద
- (2)మనబడి నాడు - నేడు
- (3)జగనన్న అమ్మఒడి
- (4)జగనన్న విద్యా కానుక
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) మనబడి నాడు - నేడు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో పాఠశాల భవనాల అభివృద్ధిలో భాగంగా తరగతి గదులకు ర్యాంపులు కట్టిన పథకం ఏదో అడుగుతున్నారు.
మనబడి నాడు – నేడు పథకం ప్రభుత్వ పాఠశాలల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడానికి వచ్చింది. తాగునీరు, మరుగుదొడ్లు, ఫర్నిచర్, రంగులు, విద్యుత్, ప్రహరీ గోడ, మరమ్మతులతో పాటు దివ్యాంగ పిల్లలు సులభంగా తరగతి గదిలోకి రావడానికి ర్యాంపులు, రెయిలింగ్లు కూడా ఇందులో భాగం. ర్యాంపు అనేది అడ్డంకులు లేని వాతావరణానికి (Barrier-free Access) ఉదాహరణ.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) మనబడి నాడు – నేడు.
జగనన్న గోరుముద్ద మధ్యాహ్న భోజన పథకం. జగనన్న అమ్మఒడి పిల్లలను బడికి పంపే తల్లులకు ఆర్థిక సహాయం. జగనన్న విద్యా కానుక విద్యార్థులకు పుస్తకాలు, యూనిఫాం, బ్యాగ్ వంటి కిట్ ఇస్తుంది. వీటిలో భవన నిర్మాణ పనులు లేవు.
గుర్తుంచుకోండి: భవనాలు, సదుపాయాలు, ర్యాంపులు = నాడు – నేడు.
తరగతి గది సర్దుబాట్లు
- పిల్లవాడికి సౌకర్యంగా ఉండే కుర్చీ; అవసరాన్ని బట్టి తరగతి వసతుల మార్పు; పిల్లవాడి దృష్టి తగ్గకుండా ఉంచడం.
- సులువుగా చేరగలిగే పక్క / మూల చోటు; రాయడానికి, చదవడానికి తగిన బల్లలు; పరికరాల మరమ్మతు.
- చిత్రలేఖన కాగితాలు, ఇతర సామగ్రి పిల్లలకు అందేంత ఎత్తులో వేలాడదీయాలి.
- దృష్టి లేదా వినికిడి లోపం కూడా ఉంటే ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టాలి.
- రాయడం కష్టమైతే పాఠాలను రికార్డు చేసుకోనివ్వాలి; వీలైతే బల్లపై కంప్యూటర్తో టైప్ చేయనివ్వాలి (అనుకూల పరికరాలున్న కంప్యూటర్ ఇంకా మంచిది).
- అవసరమైతే పెన్ను / పెన్సిల్కు పట్టు (గ్రిప్) వంటి సర్దుబాటు.
- కుర్చీ, బెంచీ, బల్లల స్థానం కాంట్రాక్చర్లు రాకుండా సరైన శరీర భంగిమ (అనాటమికల్ పొజిషన్) లో ఉండేలా; అవసరమైతే కాళ్ల ఆధారం (ఫుట్ రెస్ట్).
- సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు పెంచే కార్యకలాపాలు రూపొందించాలి.
- బోధనా శైలి మార్చాలి: బోర్డుపై అక్షరాలు పెద్దగా, బోర్డుపై కిందికి (చక్రాల కుర్చీలోని పిల్లవాడి కంటి ఎత్తుకు) రాయాలి.
- చిన్న బృందాలుగా చర్చలు పెట్టి సామాజిక సంబంధాలు ప్రోత్సహించాలి.
- IEP లో భాగమైన ఇతర ఉపాధ్యాయులు, చికిత్సకులతో నిరంతరం సంప్రదిస్తూ ఉండాలి.
- అల్లరి / గందరగోళ సమయాల్లో సహాయకులు ఉండాలి; తరచూ విరామాలు ఇవ్వాలి.
పరీక్షల్లో సర్దుబాట్లు
- అదనపు సమయం; సమయ పరిమితి లేని పరీక్షలు; చిన్న చిన్న పరీక్షలు
- సమాధానాలు నెమ్మదిగా చెప్పి రాయించడం (లేఖకుడు); విద్యార్థికి ప్రశ్నలు చదివి వినిపించడం
- మౌఖిక పరీక్ష / సంకేత భాషకు అనుమతి
- జవాబుల రూపం ఎంపిక: బహుళ ఐచ్ఛిక, వ్యాసాలు, ఒప్పు-తప్పు
- చిన్న సమాధానాలు అంగీకరించడం; పుస్తకం చూసి రాసే (ఓపెన్ బుక్) పరీక్షలు
- పరీక్షకు ముందు అధ్యయన గమనికలు ఇవ్వడం, ముఖ్య విషయాలు చెప్పడం
- ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతుల్లో పరీక్ష; వర్డ్ ప్రాసెసర్, కాలిక్యులేటర్కు అనుమతి
తోటి పిల్లలతో కలవడం
- సంప్రదింపు, ఒప్పించడం, సహకారం, భావోద్వేగ నియంత్రణ, ఘర్షణలు పరిష్కరించుకోవడం వంటి సామాజిక నైపుణ్యాలు తోటి పిల్లల నుంచే నేర్చుకుంటారు.
- స్నేహితులు మానసిక, సామాజిక మద్దతు ఇస్తారు: భద్రత, తినేటప్పుడు సహాయం, ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు తీసుకెళ్లడం. కౌమారంలో భావాలు, శరీర మార్పుల గురించి స్నేహితులతోనే పంచుకుంటారు.
- వ్యూహాలు:
- మిగతా పిల్లలతో కలిసి కూర్చుని గమనించే అవకాశం ఇవ్వాలి.
- బయటకు తీసుకెళ్లి ప్రపంచంలో ఏం జరుగుతుందో ఓపికగా వివరించాలి.
- తోటి బృందాలతో కలపాలి, కానీ బలవంతం చేయకూడదు; కొంత సమయం ఇస్తే వారే కలుస్తారు.
- ఇష్టమైన ఆటవస్తువులు / బొమ్మలు ఇచ్చి ఇతరులతో కూర్చోబెడితే త్వరగా కలుస్తారు.
- నటించడం, పాడటం వంటి ఆటలు ప్రణాళికతో ఆడించాలి.
- పిల్లవాడి స్థితి, ఆరోగ్యం గురించి తోటి పిల్లలకు అవగాహన కల్పించాలి.
- తోబుట్టువులు, స్నేహితులు తరచూ పాల్గొని సహకరించాలి.
సమ్మిళిత విద్య
- చలన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు సాధారణ బడుల్లో చదువుకోవడం వారి హక్కు; బడులు ప్రవేశం నిరాకరించకూడదు. వారిని ప్రత్యేకంగా వేరుగా ఉంచకూడదు.
- అందరికీ సమాన అవకాశాలు, అవసరమైన ప్రత్యేక వసతులు ఉండాలి. ఉపాధ్యాయులందరూ కలిసి ప్రణాళికాబద్ధంగా పనిచేయాలి; ఒక విద్యార్థికి వ్యక్తిగత శ్రద్ధ అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు ఆలోచించాలి.
- క్రీడలు, ఇతర బడి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేలా చేస్తే వారి ఆట, పౌర, విద్యా హక్కులు రక్షించబడతాయి.
- కొందరు నెమ్మదిగా నేర్చుకోవచ్చు; అవసరమైతే పాఠ్యాంశాన్ని సర్దుబాటు చేసి, ప్రత్యామ్నాయ పాఠాలు, బోధనా నమూనాలు, చిత్రాలు వాడాలి.
- ఇతర పిల్లలు నిలబడినప్పుడు ఈ పిల్లలు చక్రాల కుర్చీ / నిలబడే పరికరం సహాయంతో నిలబడేలా చూడాలి.
- పిల్లవాడిని ఉపాధ్యాయుడిగా పాఠం చెప్పనిస్తే ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది.
ఇంటి వద్ద వాతావరణం
- కొన్ని సమస్యలు పుట్టగానే తెలుస్తాయి; కొన్ని పెరిగే కొద్దీ బయటపడతాయి; కొన్ని ఏడాది నిండకముందే కనిపిస్తాయి.
- లోపాలు పెరిగే కొద్దీ కుటుంబం నిరాశకు లోనవుతుంది; భవిష్యత్తుపై ఆందోళన, గందరగోళం ఉంటాయి. చికిత్సలు, ఖర్చులు కుటుంబానికి కొత్త అనుభవం.
- తల్లిదండ్రులు అనవసర ఆలోచనలు తగ్గించుకుని పిల్లవాడి చదువు ప్రయత్నాలు కొనసాగిస్తే కొంత ప్రశాంతంగా ఉండగలరు.
చలన శక్తి అభివృద్ధి: క్రమం
- కదలిక ఒక క్రమంలో అభివృద్ధి చెందుతుంది: తల నుంచి పాదాల వైపు (మొదట తల, మెడ నియంత్రణ, తర్వాత మొండెం, చివరకు కాళ్లు), శరీర మధ్య భాగం నుంచి దూరం వైపు (భుజం నుంచి చేతి వేళ్ల వరకు).
- చిన్న పనుల నుంచి వస్తువులను పట్టుకోవడం వరకు, దగ్గర నుంచి దూరం వరకు వస్తువులను అందుకోవడం నేర్పాలి.
- చికిత్స మొదలుపెట్టే ముందు శారీరక పరిమితులు, కనీస అవసరాలు గుర్తించి తర్వాత ఇతర నైపుణ్యాలు నేర్పాలి. చికిత్సకుల సూచనలు ఒక క్రమంలో ఇస్తూ పిల్లవాడి స్పందనను బట్టి ముందుకు వెళ్లాలి.
- చికిత్సకులు, ఉపాధ్యాయులు కలిసి ప్రణాళికలు రూపొందించి అమలు చేయాలి: శరీర కదలిక, ఆహారం తీసుకోవడం, స్థిరంగా చూడటం, వస్తువులు పట్టుకోవడం కోసం శరీర భాగాల మధ్య స్థిరమైన సమన్వయం.
పరీక్ష కోణం: బడుల్లో ర్యాంపులు = సంబంధిత ప్రభుత్వ బాధ్యత (RTE చట్టం 2009). బోర్డుపై కిందికి, పెద్ద అక్షరాలతో రాయాలి. పరీక్షల్లో అదనపు సమయం, లేఖకుడు, మౌఖిక పరీక్ష. తోటి పిల్లలతో కలపాలి కానీ బలవంతం చేయకూడదు. కదలిక అభివృద్ధి = తల నుంచి పాదాలకు, మధ్య నుంచి దూరానికి.
మెమొరీ కోడ్: "ర-దా-మ-వె" - అవరోధ రహిత బడి: ర్యాంపు (రెయిలింగ్తో), వెడల్పాటి దారులు, అందుబాటు మరుగుదొడ్డి, తగిన వెలుతురు. కదలిక క్రమం "తల → పాదం, భుజం → వేలు" - తల నుంచి పాదాల వైపు, శరీర మధ్య భాగం నుంచి వేళ్ల వైపు.